|
| K�rlarda ,bay�rlarda yeti�en bu bitkide bol miktarda A,B,C,D vitaminleri,demir,kire�,k�k�rt,sodyum,potasyum bulunur.Ayn� yabanc� ara�t�rmac� bak�n hindiba i�in neler demekte:Kara Hindiba (Taraxacum officinale), Arslandi�i ve Radika adlar�yla da tan�n�r. �imenliklerde rahats�z edici bir ot olarak g�r�len bitki, ac� �eken insanl�k i�in �ok g��l� bir �ifa kayna��d�r. Nisan ve May�sta t�m tarla k�y�lar�nda, �ay�rlarda ve �imenlerde �i�eklenir. Her y�l bu �i�ek hal�s�n� b�y�k bir zevkle izleriz. Bu t�r, sar� �i�ekli, �ok y�ll�k, s�t ta��yan k���k bitkilerdir. Yapraklar rozet halinde tabanda toplanm�� olup, kenarlar� derin loblu ve di�lidir.Rozet yapraklar� baz� kentlerimizde ilkbaharda sebze olarak sat�lmaktad�r.Bitki �ok �slak yerleri sevmez. Yapraklar �i�nenmeden �nce, k�kler, ilkbaharda veya sonbaharda, �i�ek saplar� ise, �i�eklenme s�ras�nda toplan�r. Bitkinin t�m� �ifal�d�r. Ben her ilkbaharda bitkinin t�m�n� toplayarak salata yapmay� veya ak�am yeme�i olarak, ha�lanm�� patates ve ha�lanm�� yumurta ile kar��t�rarak haz�rlamay� adet edindim .
Yabani Hindiba (Cichorium intybus L.) 1 m'ye kadar y�kselebilen �ok y�ll�k otsu bir bitki olup, yapraklar� par�al� ve t�yl�d�r. �i�ekleri a��k mavi ve nadiren beyaz renklidir. Anadolu'da yayg�n bir bitkidir. �zellikle bo� tarlalarda ve yol kenarlar�nda yeti�ir. Ins�lin, u�ucu ya�, ac� maddeler ve glikozitler ta��maktad�r. Kavrulmu� k�klerinin toz elde edilmesiyle elde edilen �r�n Avrupa'da kahve yerine kullan�lmaktad�r. Hindiba-i berri ad�yla da bilinir . Hindiba'n�n bir de sebze olarak kullan�lan (Cichorium endivia L.-Compositae) t�r� vard�r. Bu t�r 50-100 cm boyunda, 1-2 y�ll�k, yapraklar� par�al� ve t�ys�z otsu bir bitkidir. T�rkiye'de yabani olarak bulunmaz. Bah�e ve bostanlarda (�stanbul, Bursa) sebze olarak yeti�tirilmektedir.Eskiden beri tedavide �ok �nemli bir drogdur. Dioscorides d�neminden beri tedavi kitaplar�nda kay�tl�d�r. �bn-i Sina bu bitkinin yapraklar�n�n y�kanmadan ve so�uk su ile yap�lan ekstrelerinin kullan�lmas�n�n gerekti�ini savunan �zel bir kitap��k haz�rlam��t�r. "Hindiba Risalesi" denilen bu kitap��ktan yazmalar �stanbul k�t�phanelerinde bulunur. �slam inanc�na g�re Hindiba yapraklar� y�kanmadan yenilmelidir. ��nk� "Hindiba �zerine cennet �isintisinden damlar.". Bostan Hindibas�, Frenk Salatas�, ve G�ynek adlar�yla da bilinir .
Kara Hindiba'n�n en �nemli iki �zelli�i, safra kesesi ve karaci�er hastal�klar�nda �ok ba�ar�l� olu�udur.Tan�nm�� bir karaci�er uzman�, bu bitki hakk�ndaki soruma yan�t olarak , karaci�eri en
olumlu etkileyebilen bitkinin hindiba oldu�unu s�ylemi�ti. G�nde yenilen 5-6 �i�ek sap�n�n, kronik karaci�er iltihaplar�nda ( sa� k�rek kemi�inin alt�na kadar uzanan keskin sanc�lar ) h�zl� bir iyile�me sa�lad���n� art�k �ok iyi biliyorum . Bu saplar �eker hastal���na da iyi geliyor. �eker hastalar� bu saplardan g�nde 10 tane kadar, bitki �i�ekli oldu�u s�rece yemelidirler. Saplar �i�ekleri ile birlikte y�kand�ktan sonra �i�ekler kopar�l�r ve saplar yava� yava� �i�nenerek yenir. Bunlar ac�ms�, gevrek ve suludur ve k�v�rc�k salatan�n tad�n� and�r�rlar. S�k s�k hastalanan ve kendilerini k�t� hisseden ki�iler, 14 g�nl�k bir hindiba �i�ek sap� k�r� uygulamal�d�rlar. Bu k�r�n etkisi sizi �a��rtacakt�r. Ama bu saplar daha ba�ka hastal�klarda da yard�mc� olurlar. Deri ka��nt�lar�n�, egzamalar� ve temriyeleri iyile�tirebilirler. Mide s�v�lar�n� d�zene sokar ve mide de birikmi� maddeleri temizler. Taze �i�ek saplar� ayr�ca hi� a�r�s�z, safrakesesi ta�lar�n� s�ker, karaci�er ve safrakesesinin �al��malar�n� d�zenler. Hindiba, i�erdi�i mineral tuzlar�n yan� s�ra, metabolizma hastal�klar�na kar�� �ok �nemli tedavi edici ve yap�c� maddeleri de i�erir. Kan temizleyici etkisi sayesinde,
�lkbahar�da hindibay� sar� rozet gibi �i�eklerinden tan�r�z.
Sar� �i�ekler daha sonra para��t�ms� tohumlara d�n���r(�ocuklar bu saplar� kopar�p birbirine �flerler) ve daha sonra r�zgar�n etkisiyle �e�itli yerlere da��l�rlar.
romatizma ve gut hastal�klar�nda da yard�mc� olur. E�er taze �i�ek sap� k�r� 4 hafta s�rd�r�lecek olursa, beze �i�kinlikleri de yok olur. Sar�l�k ve dalak hastal�klar�nda da hindiba ba�ar�yla kullan�l�r. Hindiba k�k�, �i� yenildi�inde veya kurutulup �ay bi�iminde kullan�ld���nda, kan temizleyici, sindirim kolayla�t�r�c�, ter ve idrar s�kt�r�c� ve canland�r�c� etkilere sahiptir. Bu k�kler kan� inceltir ve kan�n koyu olmas� halinde ba�ar�yla kullan�labilir. Eski bitki kitaplar�, hindiba yapraklar�n�n ve k�klerinin kaynat�larak, suyunun kozmetik olarak kullan�ld���n� yaz�yorlar. Kad�nlar g�zlerini ve y�zlerini onunla y�k�yor ve b�ylece saf bir g�r�n�m kazanabileceklerine inan�yorlard�. Bu bitki, k�� dinlenmesine �ekilen bitkilerden de�ildir ve yapraklar� kar alt�nda bile geli�ir.
Her y�l ilkbaharda, hindiba �i�eklerinden, �ok lezzetli sa�l��a yararl� bir pekmez yapar�m .Annem g�n�n birinde, �nl���n� hindiba �i�ekleriyle doldurmu� bir kad�na rastlam�� ve �imdi anlatmak istedi�im hindiba pekmezinin nas�l yap�laca��n� ondan ��renmi�. Bal tad�ndad�r ve i�erdi�i asitler nedeniyle ger�ek bal� yiyemeyen, �rne�in b�brek hastal�klar�, hindiba pekmezini rahatl�kla yiyebilirler. Bu de�erli bitki eskiden beri �ok �nemli bir yere sahip olmas�na ra�men ne yaz�k ki, pek �ok ki�i taraf�ndan tan�nmaz ve zararl� bir ot olarak bilinir. Bir t�ren s�ras�nda bayrak ta��yan delikanl�n�n y�z�n�n ergenlik sivilceleri y�z�nden berbat bir durumda oldu�unu g�rd�m . Delikanl�n�n annesine, �s�rgan otunun ve hindiban�n kan temizleyici �zelliklerini anlatmaya �al��t�m. B�y�k kent insan� olmayan, kasabam�z�n yerlisi bu kad�n, hindibay� tan�m�yordu bile. Ona bu bitkileri tan�tmaya �al��t���mda ,sinirlenerek, o�lunun �n�ne b�yle otlar koyamayaca��n� s�yledi!
Kullan�m Bi�imleri :�ay haz�rlamak: Yar�m tatl� ka���� dolusu ince k�y�lm�� kara hindiba k�k�, bir su barda�� dolusu suya ak�amdan eklenir, ertesi sabah kaynama derecesine kadar �s�t�l�r ve s�z�l�r. Bu �ay, kahvalt�dan yar�m saat �nceye ve yar�m saat sonraya b�l�nerek, yudum yudum i�ilir.
Bitki salatas�: Taze bitkinin k�klerinden ve yapraklar�ndan do�altuz,s�zma zeytinta�� ve limon ilavesiyle haz�rlan�r.
�i�ek saplar�: �i�ekleriyle birlikte y�kanan kara hindiba saplar�, �i�eklerinden ayr�larak, g�nde 5-10 tane yenebilir.
Hindiba Pekmezi : �ki avu� dolusu kara hindiba �i�e�i bir litre so�uk suya eklenir ve hafif ate�te kaynamaya b�rak�l�r. Ta�mak �zereyken ocaktan indirilir ve sabaha kadar bekletilir. Ertesi g�n hepsi bir s�zgece bo�alt�l�r ve �i�ekler iyice s�k�l�r. Bu suyun i�ine bir kilo �eker eritilir ve ince dilimler halinde yar�m limon eklenir. ( limon suyu da s�k�labilir ). Daha fazla limon pekmezi ek�itebilir ! Tencere kapaks�z olarak oca�a konur. Vitaminlerin yitirilmemesi i�in, �s�n�n �ok d���k olmas� gerekir. Fazla s�v� b�ylece, kaynamaya gerek kalmadan buharla��r. Elde edilen k�tle bir veya iki kere so�umaya b�rak�larak, pekmezin en iyi k�yama gelmesi sa�lan�r. Uzun s�re bekledi�inde �ekerlenmemesi i�in, yo�unlu�unun fazla olmamas� gerekir. Ama ince de olmamal�d�r, yoksa bir s�re sonra ek�imeye ba�lar. Kahvalt� ekme�ine s�r�lebilecek k�vamda, �ok lezzetli ve a�dal� bir pekmez olmal�d�r.
|
|
|
