Ο Άρης

Ο τέταρτος σε σειρά πλανήτης από τον ήλιο και ο κοντινότερος προς την γη. Παρ� όλο που ο Άρης είναι ο κοντινότερος πλανήτης προς την γη φαίνεται ποιο αμυδρός από την Αφροδίτη εξαιτίας της εντελώς διαφορετικής ατμόσφαιρας και σύστασης του αλλά και του μικρότερου μεγέθους του. Ο Άρης απέχει περίπου 228 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τον ήλιο και χρειάζεται περίπου 687 μέρες για να εκτελέσει μια πλήρη περιφορά γύρω από αυτόν. Η κοντινότερη απόσταση του Άρη από την γη είναι περίπου 55 εκατομμύρια χιλιόμετρα αν και μεταβάλλεται αρκετά λόγω του γεγονότος ότι οι τροχιές της Γης και του Άρη δεν είναι κυκλικές αλλά ελλειπτικές. Η διάμετρος του Άρη είναι περίπου η μίση σε σχέση με της Γης. ο Άρης έχει δυο δορυφόρους τον Φόβο και τον Δείμο. Για να κατεβάσετε μια φωτογραφία του Άρη κάντε κλικ εδώ. Για να κατεβάσετε τρεις φωτογραφίες του Άρη που τραβήχτηκαν από το Pathfinder κάντε κλικ εδώ, εδώ και εδώ.

Παρατήρηση: Ο Άρης είναι ένα μέτριας φωτεινότητας αλλά χαρακτηριστικό αστέρι στον νυχτερινό ουρανό λόγω του κοκκινωπού του χρώματος και της έλλειψης τρεμοπαίγματος.

Ο Δίας

Ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος και ο πέμπτος σε απόσταση από τον ήλιο. Ο Δίας έχει διάμετρο περίπου 138 χιλιάδες χιλιόμετρα (11 φορές μεγαλύτερη από την διάμετρο της γης) και απέχει από τον ήλιο περίπου 777 εκατομμύρια χιλιόμετρα. Ο Δίας χρειάζεται περίπου 12 έτη για μια πλήρη περιφορά γύρω από τον ήλιο. Ο Δίας είναι ο πλανήτης με του περισσότερους δορυφόρους αφού έχει τουλάχιστον 21 δορυφόρους ενώ είναι πιθανόν να υπάρχουν και άλλοι. Οι 4 ποιο γνωστοί από αυτούς έχουν και ονόματα: Ιώ, Γανυμήδης, Καλλιστώ και Ευρώπη. Ο Δίας λόγω του μεγάλου μεγέθους του είναι ιδιαίτερα φωτεινός. Για να κατεβάσετε μια φωτογραφία του Δια κάντε κλικ εδώ.

Παρατήρηση: Ο Δίας είναι ένα ιδιαίτερα φωτεινό αστέρι που δεν τρεμοπαίζει στον νυχτερινό ουρανό. Το τέταρτο φωτεινότερο μετά τον ήλιο, το Φεγγάρι και την Αφροδίτη. είναι εύκολα παρατηρήσιμος και με γυμνό μάτι ενώ με ένα ζευγάρι καλά κιάλια μπορούν να παρατηρηθούν οι 4 μεγάλοι δορυφόροι του.

Ο Κρόνος

Ο δεύτερος μεγαλύτερος πλανήτης και εκτός σε απόσταση από τον ήλιο. Ο Κρόνος είναι ιδιαίτερα γνωστός για τους εντυπωσιακούς δακτυλίους που τον περιβάλλουν. Ο Κρόνος έχει διάμετρο περίπου 115,5 χιλιάδες χιλιόμετρα και απέχει από τον ήλιο περίπου 1,4 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Ο Κρόνος για μια πλήρη περιφορά γύρω από τον ήλιο χρειάζεται περίπου 29,5 έτη ενώ για μια περιστροφή γύρο από τον εαυτό του χρειάζεται μόλις 10 ώρες και 14 λεπτά. Ο Κρόνος έχει τουλάχιστον 18 δορυφόρους ενώ είναι πιθανόν να υπάρχουν και άλλοι. Για να κατεβάσετε μια φωτογραφία του Κρόνου κάντε κλικ εδώ.

Παρατήρηση: Ο Κρόνος είναι μέτριας φωτεινότητας και συνεπώς εντοπίζεται σχετικά δύσκολα. Προσπαθήστε να βρείτε ένα μέτριας φωτεινότητας  αστέρι που δεν τρεμοπαίζει στον νυχτερινό ουρανό. αν βρείτε κάποιο αστέρι που υποψιάζεστε ότι είναι Ο Κρόνος, μπορείτε να το πιστοποιήσετε χρησιμοποιώντας ένα ζευγάρι καλά κιάλια: Αν δείτε του περίφημους δακτυλίους του Κρόνου τότε έχετε πέσει μέσα!

Ουρανός - Ποσειδώνας - Πλούτωνας

Οι τρεις αυτοί πλανήτες αν και ανήκουν στο ηλιακό μας σύστημα είναι τόσο απομακρυσμένοι (πέρα και από τον Κρόνο) που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι και εντοπίζονται δύσκολα με τηλεσκόπιο η κιάλια, πόσο μάλιστα μέσα από την φωτορύπανση των μεγάλων πόλεων. συνεπώς παρουσιάζουν ενδιαφέρον μόνο για τους επαγγελματίες αστρονόμους και για τον λόγο αυτό δεν θα αναφερθούμε εκτενώς σε αυτούς. Χαρακτηριστικός πάντως είναι ο δορυφόρος του Πλούτωνα που έχει σχεδόν το ίδιο μέγεθος με αυτόν καθώς και οι ιδιάζουσες εποχές του Ουρανού λόγο της μεγάλης κλίσης που έχει ο άξονας του (σχεδόν 180 μοίρες). Για να κατεβάσετε μια φωτογραφία του Ουρανού κάντε κλικ εδώ. Για να κατεβάσετε μια φωτογραφία του Ποσειδώνα κάντε κλικ εδώ. Για να κατεβάσετε μια φωτογραφία του Πλούτωνα κάντε κλικ εδώ.

Παρατήρηση: μόνο με τηλεσκόπιο (ο Ουρανός και με κιάλια) όποτε δεν αναφέρουμε αλλά στοιχεία.

Αστερισμοί

Οι απλανείς αστέρες (κοινώς αστέρια) δεν είναι παρά ήλιοι σαν τον ήλιο του δικού μας ηλιακού συστήματος που απέχουν όμως πολλά έτη φωτός από την γη και για αυτό είναι ορατοί μόνο την νύχτα σαν φωτεινά σημεία στον ουρανό. πολλά αστερία μαζί σχηματίζουν χαρακτηριστικούς σχηματισμούς που λέγονται Αστερισμοί. Οι ποιο γνωστοί Αστερισμοί είναι αυτοί της Μικρής και της μεγάλης Άρκτου που φαίνονται στα βόρεια στο βόρειο ημισφαίριο σαν δυο 'τηγανιά' με μεγαλύτερη και φωτεινότερη την μεγάλη Άρκτο. Το τελευταίο αστέρι της 'ουράς' της Μικρής Άρκτου (συνήθως το μόνο εύκολα ορατό της Μικρής Άρκτου) είναι ο πασίγνωστος Πολικός Αστέρας που δείχνει πάντα τον βορρά. Ένας επίσης γνωστός αστερισμός είναι ο Ωρίωνας λόγω του ότι αποτελείται από φωτεινά αστέρια. Ο Ωρίωνας είναι ορατός στο βόρειο ημισφαίριο από τα τέλη Σεπτεμβρίου έως τις αρχές Μαΐου αλλά είναι ορατός για αρκετούς μήνες και στο νότιο ημισφαίριο και είναι Ένας ιδιαίτερα φωτεινός αστερισμός που μοιάζει σαν κλεψύδρα. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, ο Ωρίωνας ανατέλλει αργά τη νύχτα Όσο όμως περνάει ο καιρός ανατέλλει και ποιο νωρίς με καλύτερη εποχή παρατήρησης τον Ιανουάριο. στη συνεχεία σταδιακά αρχίζει να δύει όλο και ποιο νωρίς μέχρι που χάνεται από τον ουρανό στα τέλη Μαΐου για να επανέλθει μετά από τέσσερις μήνες (στο βόρειο ημισφαίριο).

Παρατήρηση: Αναλυτικά στοιχεία στο κάτω μέρος της σελίδας.

Αλλά Ουράνια Σώματα

Εκτός από τα αστέρια και τους πλανήτες υπάρχουν και αλλά εντυπωσιακά πράγματα που μπορούμε να δούμε στον νυχτερινό ουρανό, αυτά είναι: Οι κομήτες, τα αστρικά σμήνη, τα νεφελώματα, οι διάττοντες αστέρες και οι γαλαξίες. Οι κομήτες είναι τα γνωστά μας 'αστέρια με ουρά', επειδή η εμφάνιση κομητών είναι ακαθόριστη θα ενημερώνεστε για αυτήν στα ενδιαφέροντα αστρονομικά φαινόμενα. Τα αστρικά σμήνη είναι πολλά αστέρια συγκεντρωμένα σε ένα μικρό τμήμα του Ουρανού και έτσι φαίνονται σαν ένα σμήνος από έντομα, το ποιο γνωστό αστρικό σμήνος είναι οι Πλειάδες που είναι ορατές λίγο πάνω από τον Ωρίωνα στον χειμερινό ουρανό. Τα νεφελώματα φαίνονται στον ουρανό σαν πολύ αμυδρά νέφη και πρόκειται είτε για περιοχές γένεσης αστέρων είτε για αστρική σκόνη που απέμεινε ύστερα από την γένεση η τον θάνατο ενός αστέρα. Το ποιο γνωστό και εντυπωσιακό νεφέλωμα είναι αυτό του Ωριωνα, δυστυχώς όμως είναι ορατό μόνο με καλό τηλεσκόπιο. Οι γαλαξίες είναι ορατοί μόνο με τηλεσκόπιο και είναι αρκετά εντυπωσιακοί αν το τηλεσκόπιο είναι καλό. Εξαίρεση αποτελεί ο γαλαξίας της Ανδρομέδας που φαίνεται με απλά κιάλια. Σε περιοχές χωρίς φωτορύπανση και χωρίς Φεγγάρι είναι ορατός Ένας σχηματισμός σαν νέφος που διασχίζει τον ουρανό ο οποίος είναι η συνεχεία του γαλαξία μας και είναι γνωστός και σαν 'Milky Way'. Οι διάττοντες αστέρες είναι κομμάτια αστρικής ύλης που εισέρχονται στην ανώτερη ατμόσφαιρα της γης και πυρακτώνονται με αποτέλεσμα να φαίνονται αρκετά έντονα στον νυχτερινό ουρανό σαν αστερία που πέφτουν. Αν η συχνότητα των διαττόντων αστέρων είναι μεγάλη έχουμε τις βροχές διαττόντων αστέρων ενώ αν η συχνότητα είναι πραγματικά πολύ μεγάλη τότε έχουμε καταιγίδες διαττόντων αστέρων που είναι φαινόμενα εντυπωσιακά. Για τέτοιες ενδιαφέροντες βροχές η/και καταιγίδες διαττόντων αστέρων θα ενημερώνεστε στα ενδιαφέροντα αστρονομικά φαινόμενα.

Παρατήρηση: Αναλυτικά στοιχεία στο κάτω μέρος της σελίδας.

Η Φωτορύπανση

Η φωτορυπανση δεν είναι κάποιο ουράνιο σώμα, είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ο νυχτερινός Ουρανός φωτίζεται από τα Φώτα των πόλεων με αποτέλεσμα να μην μπορούν να παρατηρηθούν τα ποιο αμυδρά Ουράνια Σώματα. Η φωτορυπανση προκαλείται από το φως που ΄ξεφεύγει' από τα διάφορα Φώτα των πόλεων (Φώτα του δρόμου, εξωτερικά Φώτα σπιτιών κλπ) και φωτίζει τα διάφορα σωματίδια που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα με αποτέλεσμα να παίρνουν ένα μπεζ-καφέ χρώμα που εμποδίζει τον παρατηρητή να δει τα αμυδρότερα Ουράνια Σώματα όπως εμποδίζει η πανσέληνος η ακόμα χειρότερα! Σήμερα, στις μεγάλες πόλεις το πρόβλημα αυτό έχει πάρει τραγικές διαστάσεις υποβοηθούμενο και από την ατμοσφαιρική ρύπανση με αποτέλεσμα να φαίνονται μόνο τα ποιο φωτεινά Ουράνια Σώματα και έτσι ενώ το ανθρώπινο μάτι μπορεί να δει Ουράνια Σώματα με φαινόμενο μέγεθος μέχρι 6, στις μεγάλες πόλεις το όριο αυτό περιορίζεται δραματικά (γύρω στο 1 με 2) ανάλογα με την ένταση της φωτορύπανση. Το φαινόμενο έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις που για την Παρατήρηση του Ουρανού χρειάζεται να βγει κανείς πολλά χιλιόμετρα έξω από την πόλη (πάνω από 50), ενώ πολλά αστεροσκοπεία που δούλευαν κοντά σε μεγάλες πόλεις έκλεισαν η κινδυνεύουν να κλείσουν. Η φωτορυπανση μπορεί να αντιμετωπιστεί σε μεγάλο βαθμό αν τα εξωτερικά Φώτα καλύπτονται έτσι ούτως ώστε να φωτίζουν μόνο προς τα κάτω. δυστυχώς όμως οι κυβερνήσεις δεν ασχολούνται με αυτό το θέμα. Για να καταλάβετε πόση φωτορυπανση υπάρχει στην περιοχή σας κάντε το εξής: Μία νύχτα με ξαστεριά παρατηρήστε τον ουρανό και Ψάξτε να βρείτε την μικρή Άρκτο (το τελευταίο αστέρι της 'ουράς' της Μικρής Άρκτου είναι ο Πολικός Αστέρας που δείχνει πάντα το βορρά). Αν βλέπετε μόνο τον πολικό αστέρα, τότε στην περιοχή σας υπάρχει πολλή φωτορυπανση, αν βλέπετε και αλλά αστερία της Μικρής Άρκτου, η φωτορυπανση  είναι λιγότερη και όσο περισσότερα αστερία της Μικρής Άρκτου βλέπετε, τόσο λιγότερη είναι η φωτορυπανση ενώ αν βλέπετε όλη την μικρή Άρκτο τότε στην περιοχή σαν δεν υπάρχει καθόλου (η σχεδόν καθόλου) φωτορυπανση και είστε ιδιαίτερα τυχεροί! Δείτε έναν χάρτη της φωτορύπανσης στον ελλαδικό χώρο εδώ.

Γνωστοί Αστερισμοί

ΤΟ ΘΕΡΙΝΟ ΤΡΙΓΩΝΟ

Το Θερινό Τρίγωνο δεν είναι ακριβώς αστερισμός αλλά ένας χαρακτηριστικός τριγωνικός σχηματισμός τριών ιδιαίτερα φωτεινών αστεριών που μεσουρανεί του θερινούς μήνες και κυρίως από τον Ιούλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο στον νυχτερινό ουρανό του βορείου ημισφαιρίου. Το αστέρια από τα οποία αποτελείται το τρίγωνο αυτό ειναι ο Ντένεμπ (Deneb) που είναι το φωτεινότερο αστέρι του αστερισμού του Κύκνου (φωτεινότητα 1,25), ο Βέγγα (Vega) που είναι το φωτεινότερο αστέρι του αστερισμού της Λύρας (φωτεινότητα 0,03) και ο Αλταίρ (Altair) που είναι το φωτεινότερο αστέρι του Αετού (φωτεινότητα 0,76). Ο εντοπισμός του θερινού Τριγώνου δεν είναι δύσκολος, απλώς κοιτάξτε μια ανέφελη νύχτα τον ουρανό και, ακόμα και μέσα από την φωτορύπανση της πόλης, δεν μπορεί παρά να ξεχωρίσετε τρία ιδιαίτερα φωτεινά αστέρια που σχηματίζουν ένα τρίγωνο. Το φωτεινότερο από τα τρία είναι ο Βέγγα ενώ το αμυδρότερο είναι ο Ντένεμπ. Στις αρχές Ιουλίου το Θερινό Τρίγωνο μεσουρανεί γύρω στις 2 τα ξημερώματα, στα τελή Ιουλίου/αρχές Αυγούστου γύρω στα μεσάνυχτα και στα τέλη Αυγούστου γύρω στις 10 το βράδυ. Δείτε σχετικο σχεδιάγραμμα εδώ.

ΜΙΚΡΗ ΚΑΙ ΜΕΓΛΑΗ ΑΡΚΤΟΣ

Η μικρή και η μεγάλυ άρκτος είναι από τους ποιό γνωστούς αστερισμούς και φαίνονται όλο το χρόνο (δεν δύουν ποτέ) στο βόρειο ημισφαίριο. Το σχήμα των δύο αστερισμών είναι πασίγνωστο. Πρόκειται για δύο 'τηγάνια' με μεγλύτερη προφανώς την Μεγάλη Άρκτο. Τα 'τηγάνια' αποτελούνται από 4 αστέρια που σχηματίζουν κάτι σαν τραπέζια και από άλλα τρία σε μία καμπύλη, την 'ουρά' που ξεκινάει από μία γωνία του τραπεζίου. Οι αστερισμοί αυτοί προφανώς έχουν και άλλα αστέρια (ιδίως η Μεγάλη Άρκτος) αλλά αυτά που προανέφερα είναι τα ποιό γνωστά και χαρακτηριστικά. Το τελευταίο αστέρι της 'ουράς' της Μικρής Άρκτου είναι ο πασίγνωστος Πολικός Αστέρας που δείχνει πάντα τον βορρά. Δυστυχώς, μέσα από την φωτορύπανση της πόλυς η Μικρή Άρκτος δεν φαίνεται καλά. Ουσιαστικά το μόνο αστέρι που φαίνεται είναι ο Πολικός Αστέρας και στην καλύτερη δύο (τα απέναντι από την 'ουρά') από τα τέσσερα αστέρια του τραπεζίου. Η Μεγάλη Άρκτος από την άλλη είναι φωτεινή και τουλάχιστον τα 7 βασικά αστέρια (αυτά που προάνέφερα) είναι ορατά και μέσα από τις πόλεις. Γενικά οι δύο αστερισμοί είναι ορατοί προς τον βορρά και μάλλον δεν θα δυσκολευτείτε να εντοπίσετε την Μεγάλη Άρκτο. Από τη στιγμή που θα βρείτε την Μεγάλη Άρκτο, με το ακόλουθο τέχνασμά μπορείτε να εντοπίσετε την Μικρή Άρκτο. Ξεκινήστε από το αστέρι του τραπεζίου που βρίσκεται στην ακριβώς αντίθετη γωνία από εκεί που ξεκινάει η 'ουρά' και προχωρήστε προς αυτό που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την ουρά. Αν συνεχίσετε να προχωράτε προς την ίδια κατέυθυνση θα συναντήσετε τον Πολικό Αστέρα (ένα αστέρι που είναι έύκολα ορατό αν και όχι εντυπωσιακά φωτεινό). Αν έχετε έστω ένα ζευγάρι κιάλια (ακόμα καλύτερα τηλεσκόπιο βέβαια), αξίζει να 'στοχεύσετε' προς το μεσαίο αστέρι της 'ουράς' της Μεγάλης Άρκτου. Πρόκειται για ένα από τα εντυπωσιακότερα και ομορφότερα διπλά αστέρια του ουρανού. Δείτε ένα σχεδιάγραμμα των δύο αστερισμών και του τεχνάσματος εδώ.

Ο ΩΡΙΩΝΑΣ

Ο Ωρίωνας είναι ένας αρκετά εντυπωσιακός αστερισμός καθότι αποτελείται από αρκετά αστέρια μεγάλης φωτεινότητας. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ο Ωρίωνας να είναι από τους λίγους αστερισμούς που μπορούν να γίνουν ορατοί αρκετά καλά ακόμα και μέσα από την φωτορύπανση της πόλης. Ο Ωρίωνας είναι χειμερινός αστερισμός, δηλαδή είναι καλύτερα ορατός τους χειμερινούς μήνες. Βέβαια, από το Σεπτέμβριο αρχίζει και γίνεται ορατός τα ξημερώματα, ενώ πρέπει να φτάσει ο Μάιος για να χαθεί οριστικά πριν την δύση του ηλίου. Το σχήμα του Ωρίωνα είναι σαν κλεψύδρα. 7 είναι τα φωτεινότερα αστέρια του Ωρίωνα που οριοθετόυν και το σχήμα της κλεψύδρας ενώ και τα 7 είναι αρκετά φωτεινά ώστε να είναι ορατά ακόμα και μέσω φωτορύπανσης. Τα 4 από τα 7 αστέρια είναι στις 4 γωνίες της νοητής κλεψύδρας ενώ τα υπόλοιπα 3 είναι στο κέντρο και σε μικρή απόσταση μεταξύ τους με αποτέλεσμα να φαίνονται σαν ζώνη. Η ζώνη αυτή, είναι η λεγόμενη ζώνη του Ωρίωνα (Ο Ωρίωνας στην μυθολογία ήταν κάποιος πολεμιστής). Φυσικά υπάρχουν πολλά αμυδρότερα αστέρια στον αστερισμό. Ανάμεσα στα αστέρια της ζώνης και τα δύο αστέρια της κάτω πλευράς (αυτής που είναι ποιό κοντά προς τον ορίζοντα) της κλεψύδρας θα παρατηρήσετε πολλά μαζεμένα αστέρια σε έναν σημείο που 'θολώνει' λίγο. Στο σημείο αυτό βρίσκεται το νεφέλωμα του Ωρίωνα (Great Orion Nebula). Πρόκειται για ένα από τα εντυπωσιακότερα νεφελώματα του ουρανού, που χρειάζεται βέβαια τηλεσκόπιο για να γίνει ορατό. Δυστυχώς, η φωτορύπανση αυτή τη φορά αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα και ακόμα και αν κοιτάξετε το νεφέλωμα μέσα από κάποιο τηλεσκόπιο στην πόλη, θα δείτε πολύ λίγότερα (και λιγότερο εντυπωσιακά) από ότι αν είσασταν στην επαρχία. Τον Δεκέμβριο, ο Ωρίωνας ανατέλλει γύρω στις 7 το απόγευμα οπότε μέχρι τις 9 είναι σε ικανοποιητικό ύψος παρατήρησης στον νοτιοανατολικό ουρανό με τάση να ανεβαίνει συνέχεια αλλά παραμένει πάντα προς τη νότια πλευρά του ουρνανου. Γύρω στις 2 τα ξημερώματα φτάνει στο ζενίθ και αρχίζει πάλι και χαμηλώνει προς τα νοτιοδυτικά. Δείτε ένα σχεδιάγραμμα του Ωρίωνα εδώ. Δείτε πως φαινόταν από το σπίτι μου, Π. Φάληρο-Αθήνα, στις 7/1/2005 ο Ωρίωνας (τα γκρι είναι σύννεφα) εδώ.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΣΕΛΙΔΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ