การเกิดสิ่งรบกวนในระบบไฟฟ้านั้นมีหลากหลายรูปแบบและผลกระทบที่มีต่อภาระทางไฟฟ้าหรือโหลดไฟฟ้าในงานอุตสาหกรรมนั้น ก็ขึ้นอยู่กับประเภทของภาระทางไฟฟ้านั้นๆด้วยว่าสามารถทนต่อการรบกวนในแต่ละรูปแบบได้มากน้อยเพียงอย่างใด แต่ถึงอย่างไรก็ตามไม่ว่าจะเป็นการเกิดสิ่งรบกวนประเภทใด นักอุตสาหกรรมทั้งหลายคงไม่อยากให้เกิดกับอุตสาหกรรรมหรือธุรกิจของตนเป็นแน่ บทความนี้จะแนะนำคุณให้รู้จักการเกิดสิ่งรบกวนจากระบบไฟฟ้าแต่ละประเภทให้ดียิ่งขึ้น และแต่ละประเภทนั้นมีผลต่อภาระทางไฟฟ้าประเภทใด โดยเมื่อคุณทราบประพฤติกรรมของเจ้าสิ่งรบกวนจากระบบไฟฟ้าก็พอจะหามาตรการป้องกันภาระทางไฟฟ้าในงานอุตสาหกรรมของคุณได้อย่างทันท่วงที ก่อนที่เครื่องมือหรือเครื่องจักรมีราคาแสนแพงของคุณจะมีอายุการใช้สั้นกว่าที่ควรจะเป็น

โดยปกติแล้วผู้จำหน่ายกระแสไฟฟ้าให้กับผู้ใช้ไฟฟ้าและธุรกิจอุตสาหกรรต่างๆนั้นจะมีมาตรฐานในการรักษาระดับแรงดันไฟฟ้าให้คงที่หรือถ้ามีการเปลี่ยนแปลงก็จะต้องมีค่าที่ยอมรับได้ในระดับหนึ่งอยู่แล้วตัวอย่างเช่นในตารางที่ 1 แต่ถึงอย่างไรก็ตามในการเปลี่ยนแปลงของระดับแรงดันไฟฟ้านั้นจะมีหลายประเภท โดยบางประเภทผู้จำหน่ายกระแสไฟฟ้าไม่อาจสามารถควบคุมและคาดการณ์ได้ ดังนั้นวิศวกรหรือช่างจะต้องมีความรู้เพื่อเตรียมรับมือกับสิ่งไม่พึงประสงค์นั้น

การเปลี่ยนแปลงของระดับแรงดันไฟฟ้านั้น สามารถพิจารณาได้จากระยะเวลาของการเกิดการเปลี่ยนแปลงระดับแรงดัน ทั้งนี้ก็จะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของแรงดันและวิธีการป้องกันหรือมาตรการแก้ไขที่จะทำให้ระบบไฟฟ้ากลับเข้าสู่สภาวะแรงดันไฟฟ้าปกติได้รวดเร็วมากน้อยเพียงใด อาทิเช่นการติดอุปกรณ์ป้องกันต่างๆที่เหมาะสม,การบำรุงรักษาอุปกรณ์ไฟฟ้าแบบเชิงป้องกันและอื่นๆ โดยสาเหตุที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของแรงดันนั้นบางครั้งเราไม่อาจคาดการณ์ได้ว่าจะเกิดขึ้นเมื่อใด และการเกิดอาจจะเป็นเพียงการเกิดแรงดันกระพริบหรือทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าขัดข้องและทำให้ไฟฟ้าดับเป็นระยะเวลานานก็อาจเป็นได้ โดยประเภทของการเกิดการเปลี่ยนแปลงของแรงดันไฟฟ้านั้น เราก็สามารถมีวิธีป้องกันที่แตกต่างกันออกไป ดังตารางที่ 2

การเปลี่ยนแปลงของความถี่ไฟฟ้าจากค่ามาตรฐานนั้น อาจจะมีผลกระทบต่อภาระทางไฟฟ้าบางประเภทอาทิ เช่น คอมพิวเตอร์,อุปกรณ์สื่อสารต่างๆหรืออื่นๆในตารางที่ 3 แต่ถึงอย่างไรก็ตามการเปลี่ยนแปลงของความถี่ไฟฟ้านั้นก็อาจจะช่วยแก้ไขปัญหาบางระบบได้หรือสามารถลดระดับแรงดันของระบบให้อยู่ในระดับปกติได้ ซึ่งสามารถจะมองเห็นในภาพรวมได้เมื่อภาระทางไฟฟ้าโดยรวมทั้งหมดได้ถูกต่อกับแหล่งจ่ายไฟฟ้าซึ่งมีความสามารถจ่ายพลังงานต่ำกว่าภาระทางไฟฟ้า

ในบางครั้งสิ่งรบกวนในระบบไฟฟ้านั้นอาจจะเกิดขึ้นในโรงงานอุตสาหกรรมเองก็เป็นได้ ซึ่งก็เกิดจากผลของแรงดันฮาร์โมนิกส์หรือรูปคลื่นผิดเพี้ยนไป ถึงแม้ว่าแรงดันไฟฟ้าในโรงงาน อุตสาหกรรมของคุณจะอยู่ในสภาวะปกติก็ตาม แต่ก็อาจจะพบสิ่งผิดปกติในโรงงานของคุณก็เป็นได้อาทิเช่น เครื่องกำเนิดหรือมอเตอร์เกิดร้อนผิดปกติ,คาปาซิเตอร์เกิดระเบิดโดยไม่ทราบสาเหตุบ่อยครั้งหรือไม่ก็ระบบสื่อสารและระบบควบคุมต่างทำงานผิดปกติไปเป็นต้น ซึ่งแรงดันฮาร์โมนิกส์สามารถเพิ่มปริมาณขึ้นได้ ถ้าในโรงงานอุตสาหกรรมของคุณมีการติดตั้งคาปาซิเตอร์เพื่อแก้ค่าเพาเวอร์แฟกเตอร์ โดยถ้าเราพิจารณาให้ดีแล้ววงจรสมมูลย์จะมีการต่อเป็นแบบขนานระหว่างค่าคาปาซิแตนซ์กับค่าอินดักซ์แตนซ์ในระบบ ซึ่งกรณีที่ระบบมีความถี่ในระดับปกติก็จะไม่เกิดปัญหาแต่อย่างใด แต่ถ้าในระบบของคุณมีแหล่งกำเนิดกระแสฮาร์โมนิกส์ เช่น เรคติไฟล์เออร์,ชุดขับเคลื่อนมอเตอร์หรือภาระไฟฟ้าในระบบที่ไม่ใช้แรงไฟฟ้าที่มีรูปคลื่นไซส์ ต่อร่วมอยู่ในระบบแล้วก็อาจจะทำให้เกิดสภาวะที่เรียกว่าเรโซแนนซ์ได้ ซึ่งปรากฎการณ์ดังกล่าวก็จะทำให้เกิดแรงดันฮาร์โมนิกส์ให้สูงขึ้นและสร้างความเสียหายต่ออุปกรณ์ไฟฟ้าในโรงงานอุสาหกรรมของคุณได้

ถึงตรงนี้คงทราบและรู้จักแล้วสิครับว่าสิ่งรบกวนจากระบบไฟฟ้าอาจจะเกิดจากภายนอกและเกิดขึ้นจากภายในโรงงานของคุณเองก็ได้เกิดจากอะไรได้บางและมีวิธีการป้องกันและแก้ไขได้อย่างไร โดยที่ระดับความรุนแรงก็แตกต่างกันไปก็ขึ้นอยู่กับประเภทของอุปกรณ์ ดังตารางที่ 3 ซึ่งสามารถให้คุณใช้เพื่อเป็นแนวทางและทราบความสามารถในการทนต่อสิ่งรบกวนจากระบบไฟฟ้าของอุปกรณ์ในโรงงานอุตสาหกรรมของคุณได้ เพื่อจะได้เตรียมการป้องกันมิให้เกิดเหตุการณ์ที่ไม่พึ่งประสงค์เกิดขึ้น ดังคำสุภาษิตโบราณที่ว่า “กันไว้ดีกว่าแก้” สวัสดีครับ

• Electrical Distribution system Protection, COOPER POWER SYSTEM, Third Edition,1990
• http://www.mea.or.th
• http://www.mge.com