![]() |
|
|
| H�seyin Nihal Ats�z (Ats�z) 12 Ocak 1905�te �stanbul�da Kad�k�y�de do�du. Babas� bahriye (deniz) subay� Nail Bey, annesi Fatma Zehra Han�md�r. �lk��renimini Kad�k�y�deki �e�itli okullarda, orta ��renimini Kad�k�y ve �stanbul sultanilerinde yapt�. Buradan mezun olunca Askeri Terbiye�ye yaz�ld�. Bu okulun 3.s�n�f�nda iken, Arap as�ll� bir subaya selam vermeyi reddetti�i i�in okuldan ��kar�ld�. Daha sonra �stanbul Dar�lf�nunu (�niversitesi) Edebiyat Fak�ltesi�ne yaz�ld�. Bu fak�lteden 1930 y�l�nda mezun olunca, T�rkiyat Enstit�s��nde, hocas� K�pr�l�zade M.Fuat Beyin asistan� oldu. Ancak di�er hocas� Zeki Velidi (Togan) Beyin T�rk Dil Kurultay��nda maruz kald��� h�cumlara tepki olarak �ekti�i telgraf sebebiyle asistanl�ktan ��kar�ld� (1933). Ats�z, �nce Malatya Ortaokulu�nda T�rk�e, daha sonra Edirne Lisesi�nde Edebiyat hocal���na tayin edildi. Edirne�de iken Orhun dergisini yay�mlad� (1933-1934). Bu dergi, daha �nce yine kendisinin yay�mlad��� Ats�z Mecmua�n�n (1931-1932) devam� niteli�indeydi. Her iki dergi de T�rk��l�k �lk�s�n� g��lendirmek ve yayg�nla�t�rmak amac�yla ��kar�lm��t�. Ancak dil, edebiyat, tarih, halkbilim, yaz�m konular�ndaki yaz�lar ve �iirler de bu dergilerde yer al�yordu. Orhun�un 9.say�s�ndaki, resmi tarih tezini ele�tiren bir yaz� sebebiyle dergi kapat�ld�. Ats�z da bakanl�k emrine al�nd�. Nihal Ats�z, bundan sonra d�rt y�l kadar Deniz Gedikli Haz�rlama Okulu�nda T�rk�e ��retmenli�i yapt�. 1938�de bu i�inden de uzakla�t�r�ld�. Kendisine resmi hizmet kap�s� kapan�nca �zel Yuca �lke ve Bo�azi�i liseleri gibi okullarda ��retmenlik yapt�. �T�rk Tarihi �zerinde Toplamalar� ve �T�rk Edebiyat� Tarihi� adl� ilmi kitaplar�n yan� s�ra bir�ok bro��r yay�mlad�. Kom�nistlerle �iddetli bir fikir m�cadelesine giri�ti. Tanr�da�, ��naralt� gibi milliyet�i dergilerde yaz�lar yazd�. 1943�te Orhun�u yeniden yay�mlad�. Bu derginin 15-16. say�lar�nda d�nemin ba�bakan� ��kr� Saraco�lu�na hitaben yay�mlad��� a��k mektuplarda, milli e�itimde solcular�n nas�l yuvaland���n� �rneklerle g�sterdi ve Milli E�itim Bakan� Hasah-Ali Y�cel�in istifas�n� istedi. Devrin iktidar�, bunun �zerine, a��k mektuplarda ad� ge�en hikayeci Sabahattin Ali�yi, Ats�z aleyhine hakaret davas� a�mas� i�in te�vik etti. Bir taraftan da Orhun dergisini kapatt�. Ats�z-Sabahattin Ali davas� b�y�k yank�lar uyand�rd�. Ankara�daki �niversite gen�li�i Ats�z�� desteklemek ve Kom�nistleri protesto etmek i�in 3 May�s 1944�te b�y�k bir g�steri yapt�. H�k�met bu g�steriyi �iddetle bast�rd�, bir�ok milliyet�i genci g�zalt�na ald�. Hemen ard�ndan T�rk��lerin tutuklanmas�na ba�land�. Ats�z ve 22 arkada�� �h�k�met darbesine te�ebb�s� su�lamas� ile yarg�land�. Ats�z, sorgusu s�ras�nda, la��m sular�n�n ak�t�ld��� bir zindana konularak yedi g�n boyunca i�kenceye maruz kald�. Askeri mahkeme, T�rk��lerin bir�o�unu �e�itli cezalara �arpt�rd�. Ats�z da 6 y�l 6 ay hapis cezas�na �arpt�r�ld�. Ancak, Askeri Yarg�tay bu kararlar� bozdu. Yeniden g�r�len dava sonucunda b�t�n T�rk��ler ve bu arada Ats�z da beraat ettiler. Ancak, Ats�z, uzun s�re ��retmenlik mesle�ine d�nemedi. T�rkiye Yay�nevi�nde �al��t� ve �nemli Osmanl� tarihlerinin ne�irlerini haz�rlad�. CHP iktidar�n�n son y�llar�nda, fak�lteden s�n�f arkada�� Prof Dr.Tahsin Banguo�lu�nun Milli E�itim Bakanl��� zaman�nda yeniden ��retmenli�e tayin edildi. Fakat, kendisine ��retmenlik hakk� tan�nmad� ve S�leymaniye K�t�phanesi�nde uzman olarak g�revlendirildi. 1950-1951 ��retim y�l�n�n ba��nda Haydarpa�a Lisesi edebiyat ��retmenli�ine getirilen Ats�z, burada iki y�l g�rev yapt�. Bu defa da, 3 May�s��n kutlanmas� i�in Ankara�da verdi�i ilmi bir konferans bahane edilerek ��retmenlikten al�nd� ve S�leymaniye K�t�phanesi�ndeki g�revine iade edildi (1952). Burada 17 y�l �al��t�ktan sonra 1969�da emekliye ayr�ld�. Ats�z, 1950-1952 y�llar�nda yay�mlanan haftal�k Orkun dergisinin ba�yazarl���n� yapt�. 1962�de kurulan T�rk��ler Derne�i�nin genel ba�kanl���n� �stlendi. 1964�ten vefat�na kadar �t�ken dergisini yay�mlad�. �t�ken�de b�l�c�l�k hareketlerine kar�� dikkatleri �eken yaz�lar sebebiyle kendisi �b�l�c�l�k� iddias� ile su�lanarak yarg�land� ve onbe� ay hapse mahkum edildi. Bu cezas�, kendi iste�i olmaks�z�n, hastal��� sebebiyle, Cumhurba�kan� Fahri Korut�rk taraf�ndan affedildi ise de ileri ya�ta 2,5 ay hapis yatmaktan kurtulamad�. Ats�z, 11 Aral�k 1975�te vefat etti. Ats�z��n en tan�nm�� eseri, milliyet�i bir neslin yeti�mesinde �nemli rol oynam�� bulunan �Bozkurtlar�n �l�m��d�r. Bu roman�n devam� niteli�inde �Bozkurtlar Diriliyor� ve �Deli Kurt� di�er tarihi romanlard�r. Psikolojik bir roman olan �Ruh Adam�da ise bir bak�ma kendi portresini �izmi�tir. Ats�z��n �iirleri �Yollar�n Sonu� ad� ile kitap halinde defalarca bas�lm��t�r. �T�rk �lk�s��, �900.Y�ld�n�m��, �T�rk Tarihinde Meseleler� gibi eserlerinin yan� s�ra �Dalkavuklar Gecesi� ve �Z Vitamini� adl� iki de mizahi roman� vard�r. |