 |
|
 |
|
|
 |
 |
|
| Ahmet Yesevi Hazretleri T�rkistan'da yeti�en b�y�k velilerdendir. Ad� Ahmet bin �brahim bin �lyas Yesevi olup, Piri Sultan, Hoca Ahmet, Kul Hace Ahmet diyede tan�n�r. Babas� Hace �brahim'in nesebi Hz. Alinin o�lu Muhammet bin Hanefi'ye dayan�r. Hicri 5. asr�n ortalar�nda do�du�u tahmin edilmektedir. Ahmet Yesevi �ok k���k ya�ta babas�n�, 7 ya��ndada annesini kaybetmi�tir. Yesi �ehrinde ilim ve terbiye tahsiletmi�tir. Bundan dolay� YESEV� nisbetiyle ��hret buldu�u kabul edilmi�tir. Yesi'de, �nce Arslan Baba Hazretlerinden ders ald�. Arslan Baba'n�n vefat�yla Buhara'ya gitti. Orada Ehli S�nnet alimlerinden Yusuf Hamedaniye ba�land� ve manevi ilimleri tahsil etti. �nsanlara do�ru yolu g�stermek i�in ondan icazet (diploma) ald�. Buhara bu tarihlerde Karahanl�lar�n hakimiyeti alt�ndayd� ve devrin en b�y�k ilim merkezlerinden biriydi. D�nyan�n �e�itli yerlerinden talebeler buraya gelip ilim tahsil ediyorlard�. Buhara'da g��l� bir Hanefi F�k�h gelene�i mevcuttu. Hoca Ahmet Yesevi Buhara'da bir m�ddet ders verdi. Daha sonra bu vazifeyi ba�kas�na devredip Yesi'ye d�nd� ve burada talebe yeti�tirmeye ba�lad�. B�y�kl��� ve ��hreti k�sa zamanda Mavera�nnehir, Horasan ve Harzem dolaylar�na yay�ld�. Zaman�n en b�y�k ve �st�n evliyelar�ndan oldu. Zahiri ve bat�n� b�t�n ilimlerde derin alim olan Ahmet Yesevi Hazretleri, H�z�r Aleyhisselam ile g�r���r sohbet ederdi. G�n�n b�y�k b�l�m�n� ibadet ve zikir ile ge�irirdi. Zaman�nda arta kalan di�er bir k�sm�nda, talebelerine zahiri ve bat�n� ilimleri ��retir, g�n�n k�sa bir b�l�m�nde ise, al�nteri ile ge�imini sa�lamak �zere, tahta ka��k ve kep�e yap�p bunlar� satard�. Ahmet Yesevi Hazretleri yeti�tirdi�i talebelerinin her birini bir memlekete g�ndermek suretiyle �slamiyetin do�ru olarak ��retilip yay�lmas�n� sa�lad�. Onun bu �ekilde g�nderdi�i talebelerinden bir k�sm� da Anadoluya geldiler. Bu vesileyle onun yolu Anadoluda yay�l�p tan�nd�. Anadolunun M�sl�man T�rklere yurt olmas�, onun manevi i�aretiyle haz�rland�. Talebelerinin gayretiyle Anadolu ebediyyen T�rk yurdu oldu. Ahmet Yesevi Hazretlerinin en �nemli �zelli�i, Arap�a ve Fars�a bilmesine ra�men �ok sade bir T�rk�e ile Hikmet denilen e�itici s�zleri, T�rkistan T�rkleri �zerinde b�y�k izleri b�rakm�� olmas�d�r. Bu hikmetli s�zlerde �eriat erkan�n� ve tarikat adaplar�n� anlatm��t�r. Yesevi Oca�� ayn� zamanda bir tarikatt�r. �nemli ve b�y�k tarikatlardan Nak�ilik ve Bekta�ilik, Yesevili�in kollar�d�r. Yesevili�in, adaplar� m�ridlerin uymas� gerekli hususlar ve ahkamlar� vard�r. Yesevi dergah�, fakirler, yoksullar, yetim ve �aresizler i�in bir s���nak yeriydi. Bu dergahlar ayn� zamanda, tekke edebiyat�n�n ilk temsil edildi�i yerler olmu�tur. Ahmet Yesevi Hazretleri tekke edebiyat�n�n ilk temsilcisidir. Bu vesileyle Anadoludaki T�rk edebiyat�n�n ye�erip geli�mesine zemin haz�rlam��, Yunus Emre gibi b�y�k �airlerin yeti�mesine sebep olmu�tur. Bu �ekilde yeti�tirdi�i talebelerinden tayin etti�i halifeleri �unlard�r; Mansur Ata, Abdulmelik Ata, S�leyman Hakim Ata (Bu T�rkler aras�nda en me�hur halifesidir) Muhammed Dani�mend, Muhammed Buhari (Sar� Saltuk) Zengi Ata, Tac Ata v.b. Bu halifelerinin yeti�tirdi�i bir�ok talebe ki; Ahi Evran, Hac� Bekta�, Mevlana, Taptuk Emre, Yunus Emre gibi talebeler Anadoluda, Ahmet Yesevi Hazretlerinin �izdi�i yolda ilerlemi�ler ve T�rk dilini, edebiyat�n�, k�lt�r�n� �zellikle �slam dinini do�ru olarak gelecek nesillere aktarm��lard�r. Sade bir T�rk�e ile Halk�n anlayaca��, sohbet tarz�ndakiHikmet adl� �iirleri, �in'den, Marmara sahillerine kadar yay�l�p, T�rk Milletine manevi ���k olmu�tur. Ahmet Yesevi Hazretleri Hicri 590 (1194) de Yesi �ehrinde vefat etmi�tir. Kabri �zerine t�rbe, 200 y�l sonra, Timur Han taraf�ndan in�a edilmi�tir. "Kafir bile olsan, hi� kimsenin kalbini k�rma. ��nk� kalbi k�rmak Allh'� Taala'y� k�rmakt�r. G�nl� k�r�k zavall� garip birini g�rsen, yaras�na merhem koy, yolda�� ve yard�mc�s� ol." Ahmet Yesevi Hazretleri'nin bu s�zlerinde, �zellikle biz Avrupada ya�ayan T�rkler i�in, alt�n de�erinde bir nasihat vard�r. Biz Avrupa T�rkl���, Gayrim�slimler ile beraber ya�arken, ge�mi�imize bak�p g�� almal�y�z. Buralar� T�rkle�tiremeyiz, fakat T�rk kalabilmemiz i�in, Ahmet Yesevi Hazretlerini ve onun yolundan gidenleri �ok iyi bilmemiz gerekmektedir. |