OCUKLARDA   A�I   PROGRAMI

Uz. Dr.  Hayati  Bice

�ocuk Sa�l��� ve Hastal�klar� Uzman� 

 

[ T�rk �ocuklar�n�n Sa�l�kl� Bireyler Olarak T�rk  Varl���na Kat�lmas� �lk�s�ne Arma�an Edilmi�tir.]

 

�ocuklar�n bula��c� hastal�klara kar�� diren�li hale getirilmesi veya tek kelimeyle ba����klama, �nceleri �ocukluk �a��n�n en �nemli hastal�klar� aras�nda yer alan ve pek �ok �ocu�un �l�m�ne yol a�an bula��c� hastal�klar� korkulur olmaktan ���kartm��t�r. Burada en b�y�k pay a��laman�nd�r. Genelde insanlar�n �zelde ise bebek ve �ocuklar�n infeksiyon hastal�klar�na kar�� a��lanmas� ile meydana getirilen �Ba����kl�k�  konusunda her g�n yeni ufuklar a��lmakta ve yeni a��lar ve uygulamalar g�ndeme gelmektedir. Ancak insanlar�n b�t�n muhtemel infeksiyon hastal�klar� etkeni mikroplara  kar�� a��lanmas� ideal olsa bile, hen�z  ger�ekle�tirilebilir olmaktan uzakt�r.

Bula��c� hasta�l�klar�n �nemi toplum i�inde azalm�� olmas�na ra�men bu has�tal�klara ait mikroplar�n her toplum i�inde bulunabilmesi, a��lanamayan �ocuklar�n bu hastal��a duyarl�l���, yani hastal��a yakalanabilecekleri g�z�n�ne al�n�rsa, a��laman�n �nemini korudu�unu s�yleyebiliriz. Bebe�in a��lar�n�n d�zenli olarak yapt�r�lmas� onu bir�ok hastal��a yakalanmaktan koruyacakt�r.

�lkemizde hemen b�t�n yerle�im b�lgelerine yay�lm�� olan Sa�l�k Oca�� ve Ana-�ocuk Sa�l��� Merkezleri'nde t�m a��lar paras�z olarak uygulanmaktad�r.

Bu sebeple ailelerin �ocuklar�n�n a��lanmas� konusunda titiz davranmalar� ve a�� zaman� gelen �o�cuklar�m a��ya g�t�rmekte ihmal g�stermemeleri �nem ta��maktad�r. K���k bir ihmal sonucu bo�maca veya �ocuk felci gibi hastal�k tehlikesi ile �ocu�unu y�z y�ze b�rakmay� hi�bir anne-baba istemez. En de�erli varl���m�z olan bebeklerimizi �l�mc�l ve sakat b�rakan hastal�klardan korumak ve onlara sa�l�kl� bir gelecek sunabilmek i�in en emin yol a��lamad�r. �zellikle toplum i�inde �nemsiz hale gelen bir hastal�k sonucu, �ocu�unun sa�l���n� kaybetmesinin �z�nt�s�n� d���nen anne-baba,  a�� konusunda �zerlerine d��en sorumlulu�un gereklerini yerine getirecektir. G�n�m�zde bir �ok hastal��a kar�� y�ksek oranda koruyucu�luk sa�layan a��lar geli�tirilmi�tir. Mevcut a��lara oranla daha y�ksek koruyuculuk sa�layan, buna kar��l�k daha az yan etki g�steren a��lar�n geli�tirilmesi yan�nda koruyucu a��s� hen�z bulunamam�� baz� hastal�klara kar�� da yeni a��lar�n geli�tirilmesi yan�nda koruyucu a��s� hen�z bulunamam�� baz� hastal�k�lara kar�� da yeni a��lar�n ke�fi yolunda �al��malar s�rd�r�l�mektedir.

A��lar yoluyla �ocuklar� ba����klamadaki hedef,  �ocuklar�n m�mk�n oldu�unca erken ya�tan itibaren, eldeki en etkili ve en basit ara�larla mikrobik hastal�klardan korunabilmesinin sa�lanmas�d�r.

�ocukluk �a�� ba����klamas�nda �ocuklar mikroplardan g�venilir bir �ekilde korunabilecekse, a��lar�n uygulanma s�ras�, uygulama zaman� ve birlikte yap�labilecek a��lar belirlenmelidir. A��larla ilgili t�m �al��malar yeni a��lar�n ke�fedilmesi kadar bu hususlar�n en uygun �ekilde d�zenlenmesine y�neliktir. Etkili bir ba����kl�k i�in, temel a��lar olarak kabul edilen ve uygulanmalar� zorunlu hale getirilmi� bulunan  t�m a��lar�n do�ru zamanda ve eksiksiz olarak yap�lmas� �artt�r. A�� dozlar�, injeksiyon say�lar�, dozlar aras�ndaki s�reler, daha sonraki rapeller �nerilen program do�rultusunda  d�zenli olarak  uygulanmal�d�r.

Bir k�sm� �ld�r�c� olabilen hastal�klara kar�� daha hasta olmadan, a�� olarak korunmak g�venli, daha kolay ve daha ucuzdur. Mikrobik hastal�klardan korunmak i�in �nerilen bir�ok yol olmas�na kar��n; korunmada en etkin, en g�venli ve en ucuz y�ntem �ocuklar�n hastal��a yol a�an mikroba kar�� a��lanmas�d�r. Bir hastal�k ortaya ��kt�ktan sonra te�his ve teda�vi i�in ge�ecek s�re daha uzun oldu�u gibi yap�lan masraflar da olduk�a b�y�k mebla�lara ula�maktad�r. Bu nedenle �lkemizde hemen her yerde kolayca sa�lanabilen mevcut a��larla �ocuklar ��enmeden, zaman�nda a��lat�lmal�d�r. Bu anne baba�n�n �zerine d��en g�revler aras�nda ilk s�ralarda yer almal�d�r.

�lk iki ya�ta �ocu�a bula�abilecek hemen her hastal���n g�r�l�d��� �lkemiz, �ocukluk �a�� bula��c� hastal�klar� a��s�ndan �anss�zd�r. Bu nedenle �lkemizde bula��c� ve a��larla �nlenebilir hastal�klara ba�l� komplikasyonlardan �len bebek ve �ocuklar�n say�s� her y�l binleri bulmaktad�r. A��lanmayan �ocuklar hem kendileri hastalan�p hayatlar� tehlikeye d��mekte hem de top�lum i�inde di�er a��s�z �ocuklara hastal��� bula�t�rarak salg�nla�r�n ortaya ��kmas�na yol a�abilmektedirler.

Bir defa  ge�irildi�inde bile a��r seyreden ve �l�m, sakatl�k, zek� gerili�i gibi ciddi sonu�lara neden olabilen mikrobik hastal�klar�n varl��� s�z konusu oldu�unda ki�ileri bu  hastal�klardan koruman�n ne kadar �nemli oldu�u kendili�inden ortaya ��kmaktad�r.

 

IV.1.A�� Nedir ? ��erisinde d���k miktarda ve hastal�k yap�c� etkisi zay�fla�t�lm�� mikroorganizma bulunan ve hastal�klar ortaya ��kmadan �nce uyguland���nda belirli hastal�klardan korunma sa�lamas� amac�yla kullan�lan biyolojik maddeler "a��" ad� ile bilinir. A��lar insan ve hayvanlarda hastal�k yapma ihtimali olan vir�s, bakteri gibi mikroorganizmalar�n hastal�k yapma yetene�inin ortadan kald�r�larak ya da baz� mikroplar�n salg�lad��� zararl� maddelerin  etkisinin ortadan kald�r�larak sa�lam ki�ilere verilmesi i�in �retilen biyolojik maddelerdir.

 

IV.2.A�� T�rleri :   A��lar�n �retimi, hastal��a neden olan bakteri ve vir�sler ya da bunlar�n salg�lad��� toksinler (=zehirler) kullan�larak yap�l�r. A��lar v�cuda verilmeden �nce ileri teknoloji gerektiren titiz i�lemlerden ge�irilerek hastal�k yap�c� etkileri ortadan kald�r�lmak suretiyle  g�venli hale getirilmi�lerdir. A�� maddesi olarak kullan�lan materyal, ya ilgili bakteri veya vir�s�n bir �r�n�nden ya da ilgili mikroorganizman�n do�rudan kendisinden sa�lan�r. A���larda kullan�lan mikroorganizmalar hastal�klara yol a�an tiplerinden farkl� olarak �ld�r�lm�� veya canl� iseler hastal�k yap�c� etkileri azalt�lm�� ya da tiplerinde baz� de�i�iklikler yap�lm��t�r.

Ba�l�ca a�� tipleri �unlard�r:

a.Canl� A��lar: A�� i�erisindeki mikroorganizma canl� olmakla birlikte v�cud i�in tamamen zarars�z hale getirilmi�tir. Verem, k�zam�k,k�zam�k��k ve kabakulak a��lar� canl� a��lardand�r.

b.�l� A��lar: A��da kullan�lan mikroorganizmalar �ld�r�lm��t�r. Ancak v�cudun ba����kl�k sistemini uyararak antikor dedi�imiz koruyucu maddelerin yap�lmas�n� sa�layacak �zellikleri korunmu�tur. Bo�maca a��s� �l� a��lar�n bir �rne�idir.

c.Altbirim (=Subunit) A��lar: A��da kullan�lacak mikroorganizmalar �ld�r�ld�kten sonra par�alanarak, �l� mikrop birimlerinden v�cudu uyararak koruyucu antikorlar�n yap�lmas�n� sa�layacak par�alar a�� yap�m�nda kullan�l�r. Bu t�r a��lar�n �rne�i olarak  Hepatit B ve grip a��lar� say�labilir.

         d.Toksoid a��lar: Bu t�r a��larda mikroorganizmalar�n kendileri de�il �rettikleri zehirler �e�itli kimyasal maddelerle i�lenerek hastal�k yap�c� etkileri yok edildikten sonra  a�� yap�m�nda kullan�l�r. Bu t�r a��lara �rnek olarak Tetanoz ve Difteri a��lar�n� g�sterebiliriz.

 

IV.3. A��lar�n Koruma Mekanizmas�:A��lar, ki�ileri hastal�klardan ve onun k�t� sonu�lar�ndan koruyabilmesi i�in sa�lam ve risk alt�ndaki ki�ilere uygulanmaktad�r. A��lar�n tedavi edici �zellikleri yoktur. Bunun anlam� herhangi bir hastal�k olu�tuktan sonra hasta ki�iye a�� yapman�n yararl� olmad���d�r. A��lar, a��z yoluyla damla �eklinde verilerek veya �o�unlukla oldu�u gibi, kas i�erisine, cild alt�na veya cild i�ine injeksiyon yap�larak, injekte edilmek yoluyla tatbik edilir.

 

A�� v�cuda hangi yolla uygulan�rsa uygulans�n, v�cudu hastal�klara kar�� koruyan ve savunma cisimcikleri olarak isimlendirilen antikorlar�n �retilmesini sa�larlar.

 

A��lar�n, hastal�k yapma yetenekleri olmasa da a�� uygulanan v�cud ger�ekten hastal�k etkeni ile kar��la�m�� gibi davran�r ve koruyucu tedbirler olu�turma�a  �al���r.  V�cudun ba����kl�k sistemine ait savunma  h�creleri uyar�l�r, h�zla �o�almaya ba�larlar. Mikroplar� �ld�rmekle g�revli h�creler ve koruyucu antikor salg�layan h�creler a�� yoluyla verilen hastal�k etkenini tan�r ve di�er t�m koruyucu sistemleri harekete ge�irir. A�� ile verilen ve hastal�k yap�c� �zelli�i olmayan hastal�k etkeni yok edilirken t�m �zellikleri ba����kl�k sitemince  haf�zaya al�narak kaydedilir. Canl� a��lar ile v�cuda verilen mikroorganizmalar �o�almaya ba�lar; fakat  zay�flat�lm�� olduklar�ndan bu durum  hastal�kla sonu�lanmaz veya hastal��a ait �ok hafif belirtiler geli�ir. Sonu�ta ger�ek mikroplar�n meydana getirdi�ine benzer bir ba����kl�k ortaya ��kar. �l� veya  Toksoid a��lar hastal�k belirtilerine yol a�mamakla birlikte  v�cudda bunlara kar�� savunma cisimcikleri olan antikorlar �retilir.

V�cud a��lamadan sonra  ger�ek hastal�k etkeni ile kar��la�t���nda ba����kl�k sistemi mikrobun �zelliklerini hemen hat�rlayarak hastal�k tablosu olu�turmas�na f�rsat vermeden bakteri veya virusu yok eder. �ocuklar�n ba����kl�k sistemi, bebeklik d�neminde tam geli�medi�i i�in baz� a��lar�n belirli aral�klarla tekrarlanmas� gerekmektedir. Bunun birer �rne�i olarak Difteri, Tetanoz, Bo�maca (Karma) a��lar� ile �ocuk Felci a��s�n�n ve �ocukluk �a�� Menenjit a��s�n�n (HI-B) birer ay ara ile �� kez yap�lmas� ve son dozdan bir y�l sonra Rapel ad� verilen bir  hat�rlatma dozu daha yap�lmas� gerekmektedir.

Anneden bebe�ine d�nyaya gelmeden pasif olarak g�bek kordonu yoluyla ge�en  ve varl�klar�n� hayat�n ilk y�l� boyunca devam ettiren anneye ait(=maternal) antikorlar, bebe�in belirli virus veya bakteri hastal�klar�na kar�� korunmas�nda ba�l�ca rol� �stlenir. Anneden bebe�e ge�erek pasif  ba����kl��� sa�layan anneye ait(=maternal) antikorlar baz� bebeklerde be�inci ay gibi hayat�n erken bir d�neminde ortadan kaybolurken, baz� bebeklerde varl�klar�n� dokuzuncu aya kadar veya daha sonras�na kadar uzunca bir s�re devam ettirebilirler. Anneden bebe�e ge�en antikor miktar�yla bunlar�n hayat�n ilk aylar�nda varl�klar�n� devam ettirmeleri aras�nda bir orant� vard�r.

A��lama ile v�cudda olu�turulan  antikorlar  dola��mda uzun s�re kal�rlar ve bu s�re i�inde ayn� mikrop v�cuda tekrar girerse bu mikrobun hastal�k olu�turmas�na f�rsat vermeden yok edilmesini sa�larlar. Herhangi bir a��n�n bu koruyuculu�unu olu�turabilmesi i�in uygun ya�larda ve uygun aral�klarda yap�lmas� gereklidir. A��lar�n �ocuklara hastal�klara yakalanma riskinin en y�ksek oldu�u d�nemlerden uygun bir s�re  �nce  yap�lmas� gerekmektedir.

 

IV.4. Ba����kl�k Sistemi : Yery�z�nde ya�ayan ve k�saca �mikrop� ad� ile  tan�mlanan vir�s, bakteri gibi zarar verici etkenlerin �e�itlili�i g�z �n�ne al�nd���nda insano�lunun b�yle bir ortamda hastalanmadan hayat�n� s�rd�rebilmesinin �ok zor oldu�u d���n�lebilir. Bu tehlikeli �mikrop dolu� d�nyada insan�n ya�amas�n� sa�layan ve d�� ortamdaki zararl� etkenlere kar�� koyan v�cudun savunma mekanizmalar� "Ba����kl�k Sistemi" olarak adland�r�l�r. Ba����kl�k sistemi �zg�l ve �zg�l Olmayan Ba����kl�k Sistemi olarak iki b�l�m olarak s�n�fland�r�lm��t�r.

�zg�n Olmayan Ba����kl�k Sistemi: V�cudumuza zarar verebilecek t�m etkenlere kar�� hi�bir ay�r�m yapmadan savunma yapan ba����kl�k organizasyonudur. Bu sistem i�inde yer alan  derinin salg�lar� ile t�m v�cut y�zeyinde olu�turdu�u tabaka, burun t�yleri ve mide asidi gibi savunma mekanizmalar� mikroplar�n v�cuda girmesini engellemekte ya da mikroplar girse bile hastal��a yol a�mas�n� �nlemektedir.

                �zg�n Ba����kl�k Sistemi: V�cuda giren mikroorganizmalar� tan�mlayarak onlara kar�� birebir denebilecek �zel    savunma geli�tiren ve  a��larla ba����klama ile ilgili olan korunma sistemidir.

�nsan bedeni, kendisine yabanc� olan her t�rl� mikrobik etkeni hassasiyetle ay�rd edebilir. �nsan savunma sistemi, v�cuda yabanc� mikroorganizmalar�n yap�s�n� tan�mlad�ktan sonra bu yap�lar� etkisiz hale getirebilecek savunma maddeleri (antikorlar) �retmekte ve antikorlar mikrobun hastal�k yapmas�na f�rsat vermeden onu etkisiz hale getirmektedir.

 

IV.5.A��lar�n Zamanlamas�: Her bir a�� i�in en uygun uygulama zaman�, hastal���n epidemiyolojik �zellikleri, �ocu�un bu infeksiyon etkenleriyle en s�k kar�� kar��ya kald��� d�nem ve �ocuklar�n a��ya kar�� de�i�ebilen cevaplar� g�z�n�nde bulundurularak ayr� ayr� belirlenmi�tir.

Bebeklerin mikrobik hastal�klardan korunmas�, gebelikten itibaren anne aday�na uygulanacak a��lar ile ba�lamaktad�r: Hamilelik d�neminde anne adaylar�na son �� ayda birer ay ara ile yap�lacak iki doz tetanoz a��s� hem anne hem de bebek i�in hayat kurtar�c� olabilir. Bebeklik d�neminde en s�k g�r�len hastal�klar olan Hepatit B, Verem(=Tuberk�loz), Difteri, Tetanoz, Bo�maca, �ocuk Felci, Menenjit ve K�zam�k hastal�klar� ile bunlara ba�l� �l�m ve sakatl�klar�n engellenebilmesi i�in, yeni do�an bebeklerin hayatlar�n�n ilk aylar�ndan itibaren a��lanmalar� gerekmektedir.

Bir a�� ilk kez yap�ld���nda, s�resi a��dan a��ya de�i�ebilen bir ara d�nemden sonra az miktarda ba����kl�k cisimci�i(=antikor) meydana gelir. Ayn� antijenle daha sonra kar��la��ld��� zaman ise k�sa zamanda ortaya ��kan, daha yo�un bir antikor yan�t� gelir. Bunun nedeni, �nceden s�z konusu antijene kar�� duyarl� duruma ge�mi� olan ve antijenik bir bellek ta��yan h�crelerin varl���d�r.

A�� injeksiyonlar� aras�ndaki ideal teorik s�renin 1 ay kadar oldu�u yap�lan ara�t�rmalar sonucu belirlenmi�tir. Buna g�re a�� yapt�r�l�rken bir a��dan sonra yeni a�� yapt�r�laca�� zaman aradan en az bir ay ge�mi� olmas� gerekir. Bu bir ayl�k s�re a��ya kar�� �ocu�un yeterli reaksiyonu geli�tirebilmesi i�in gereklidir. Pratikte de bu bir ayl�k s�re antikorlar�n yeterli miktarda meydana gelmesi a��s�ndan uygundur, ancak enjeksiyonlar�n zamanlamas�nda yap�lacak herhangi bir de�i�iklik, ba����klaman�n ba�ar�s�zl�kla sonu�lanaca�� ve b�t�n a��lara yeniden ba�lanmas� gerekti�i anlam�na gelmez.

Ba����klama sonras�nda bebe�in kan�nda olu�an antikor miktarlar�na y�nelik tesbitler , injeksiyonlar aras�ndaki s�relerin belli bir s�reyle s�n�rl� olarak uzat�lmas�n�n, injeksiyon say�s�nda veya  ba����klama program�nda herhangi bir de�i�ikli�i gerektirmedi�ini g�stermi�tir. Birinci ve ikinci enjeksiyon aras�ndaki s�renin 3, ikinci ve ���nc� enjeksiyon aras�ndaki s�renin ise 6 aya uzat�labilece�i; a��lama ile ilgili laboratuvar �al��malar�nda g�sterilmi�tir. Bu, rapel dozlar� i�in de ge�erlidir. Rapel, ba����klama program�n�n tamamlay�c�s� de�il, temel bir b�l�m�d�r ve genel olarak rapeller ���nc� enjeksiyondan 6-24 ay sonra yap�lmal�d�r. Daha sonraki rapeller �ocukluk d�neminde her 5-7, eri�kinlerde ise her 10 y�lda bir tekrarlan�r.

     Birka� doz halinde uygulanan a��larda �nceki dozu takip etmesi gereken herhangi bir injeksiyonun yap�lmas� 6 aydan az bir s�re gecikti�inde ba����klama program�na  yeniden ba�lanmas� ve injeksiyonlar�n tekrarlanmas�na gerek yoktur. A�� program�na ara verildi�i yerden devam edilmeli ve ba����klama ki�inin ya��na g�re gereken say�da doza ula�acak �ekilde  injeksiyonlar yap�larak tamamlanmal�d�r.

 

IV. 6.�ocuklarda A�� ile Korunulabilir  Hastal�k  A��lar�:

 

a. Verem (BCG) A��s�: Do�umdan hemen sonra a��n�n mev�cut oldu�u hastanelerde daha bebek hastaneden ��kmadan veya herhangi bir sebeple hemen yap�lamam��sa en ge� ilk alt� hafta i�inde bebe�e yap�lmas� gerekir. Sa�l�kl� bebeklerde en ge� do�umdan sonra 3. ay i�erisinde tek doz �eklinde Verem A��s� (BCG) uygulanm�� olmal�d�r. Ancak d���k do�um a��rl�kl� bebeklerde bebe�in bir miktar a��rl�k art�c� sa�lamas� beklendikten sonra yap�l�r. Premat�re bebeklerde  BCG a��s� uygulamas�nda, bebe�in v�cud a��rl���n�n 3kg�a ula�mas�na kadar a��n�n ertelenmesi genellikle kabul edilir. Daha sonra, ilk��retim 1. ve 5. s�n�flar ile Lise son s�n�flarda BCG a��s�n�  hat�rlatmak i�in rapel dozlar� yap�lmal�d�r.

BCG a��s�, bakteri veya vir�s a��lar�yla ayn� g�nde yap�labilir. Ayn� anda yap�lmad�klar� takdirde BCG a��s�yla herhangi bir  di�er a�� aras�nda 1 ayl�k bir s�re b�rak�lmal�d�r.

BCG a��s� bebe�i �l�mle sonu�lanmas� muhtemel a��r verem hastal��� tiplerinden korur. Verem A��s� omuz b�lgesinden cilt i�ine �zel bir i�ne ile uygulanmaktad�r. A�� yerinde 2-4 hafta sonra hafif bir yara olu�makta ve bu yara kendili�inden iyile�mektedir. Bu durum genellikle tedavi gerektirmemektedir, ancak a�� yerinde iyile�meyen bir yara olu�tu�u takdirde bir hekime ba�vurulmas� gerekir.

Bazen BCG a��s� yap�lan taraftaki koltuk alt�nda a��ya ba�l� lenf bezle�ri �i�mesi g�r�lmektedir. B�yle bir �i�lik fark edildi�inde hastaneye ba�vurulmas� gereklidir.

 

b. ��l� Karma A��: Difteri+Bo�maca+Tetanoz[DBT A��s�]: �Karma a��� olarak bilinen ve �lkemizde t�m Sa�l�k Ocaklar� ve Ana-�ocuk Sa�l��� merkezlerinde yayg�n olarak uygulanan a��, �ocuklar� Difteri, Bo�maca ve Tetanoz hastal�klar�na kar�� korumak i�in uygulanmaktad�r. Difteri, bo�maca ve tetanoz hastal���na yol a�an bakterilere kar�� koru�mak i�in �ld�r�lm�� mikroorganizmalardan haz�rlanm�� kar����k bir a��d�r.

�ocukluk d�neminin �l�mle sonu�lanabilen �nemli hastal�klar�ndan olan Difteri, Bo�maca ve Tetanoz hastal�klar� yap�lan yayg�n a��lama �al��malar� ile b�y�k �l��de kontrol alt�na al�nm�� olmakla birlikte t�m �abalara ra�men tamamen tehlike olmaktan ��km�� de�illerdir. Bu �� hastal�k art�k nadir olarak g�r�lmekle beraber hastal���n ciddiyeti, olumsuz sonu�lar� ve �l�mlere yol a�mas� bu hastal�klara kar�� a��laman�n �nemini  korumakta ve a��lama �al��malar�n�n �srarla s�rd�r�lmesini zorunlu k�lmaktad�r.

Yenido�an bir bebek, DBT a��s� ile hayat�n�n ikinci ay�ndan itibaren 1-2 ay arayla 3 kez a��lanmal� ve 3.dozun uygulanmas�ndan yakla��k 1 y�l sonra 18. ayda Rapel ad� verilen bir hat�rlatma dozu  daha yap�lmal�d�r. Genellikle bebeklerde 2.-4.-6. aylarda kol veya bacaktan kas i�ine yap�l�r. 18. ayda tekrarlan�r. Son olarak 4-6 ya�lar aras� veya okula ba�larken yap�larak koruyuculu�u tamamlan�r. 

Uygulamas� zorunlu  hale getirilmi� a��lar�n b�y�k b�l�m�n� olu�turan [ Difteri+ Tetanoz+ Bo�maca, oral veya injektabl Polio] a��lar�  birlikte yap�l�r.

�zellikle Karma ve �ocuk Felci a��lar�n�n uygulanmas�nda teredd�te yol a�an durum iki a�� dozu aras�ndaki s�re�nin ge�irilmesi korkusudur. Bu a��lar�n dozlar�  aras�nda verilen  ideal zaman aral���, teorik olarak 1 ayd�r ve bu 4 haftadan olu�an s�re ger�i antikor  yap�m�n�n tatmin edici d�zeyde ger�ekle�mesi a��s�ndan yeterli g�r�lmektedir. �ki Karma ve �ocuk Felci a���� ara�s�ndaki s�re iki ay olarak tesbit edilmesine kar��l�k bu s�re 6 aya kadar uzat�labilir, ancak bu a��lar�n mutlaka �� doza tamamlanmas� ve son dozdan bir y�l sonra rapel yap�lmas� yeterli ba����kl�k sa�lanmas� i�in �artt�r. �njeksiyonlar aras�ndaki s�reyi enjeksiyon say�s�nda de�i�iklik yapmadan uzatmak, g�n�m�zde m�mk�nd�r. A���n�n ilk dozu en ge� 6. ayda yap�lmal�d�r.

Karma a�� ile ilgili �al��malarda, birinci ve ikinci enjeksiyonlar aras�nda 3, ikinci ve ���nc� enjeksiyonlar aras�nda 6 ayl�k s�re b�rak�lmas�nda sak�nca olmad��� g�r�lm��t�r. �ki a�� dozu aras�ndaki s�re en fazla 6 ay olabilir. Daha uzun aral�klarla yap�lan a��n�n ideal bir korunma sa�lamad��� bilinmektedir. Ayn� durum, ba����klaman�n tamamlay�c� de�il, temel bir b�l�m� olan rapeller i�in de ge�erlidir.

�lk rapelin, son enjeksiyondan g�n� g�n�ne tam 1 y�l sonra yap�lmas� gereksizdir; yaln�zca, son enjeksiyonu izleyen 2 y�l i�erisinde yap�lmas� yeterlidir. Daha sonraki rapeller �ocuklarda her 5, b�y�klerde ise her 10 y�lda bir uygulan�r.

G�n�m�zde hakim olan e�ilim enjeksiyonlar aras�ndaki s�relerden �ok, enjeksiyon say�lar�n�n hesaplanmas� �eklindedir. 5 ya��ndan �nce �� mutlak doz a��s� yap�lm�� olan ve daha sonra da 18-20 ya��na gelmeden �nce herhangi bir aral�kla �� rapel uygulanan �ocuklarda ba����klama, yeterli d�zeyde olacakt�r.

�ocuk b�y�y�p 7.ya��na geldi�inde (genellikle ilk��retim 1. S�n�fda) ise ��l� a��daki bo�maca ��kar�larak, sadece Difteri-Tetanoz karma a��s� yap�lmal�d�r. Bu d�nemde ayr�ca verem, �ocuk felci ve k�zam�k-k�zam�k��k-kabakulak a��lar� da �nerilen a��lard�r. Geli�en t�p teknolojisi, kullan�m kolayl��� ve uygulamada etkinlik sa�lamak i�in �ok say�da hastal�k etkeni mikroba kar�� tek bir defada  uygulanan enjeksiyon ile koruma sa�lamaya y�nelik yeni a��lar� geli�tirme �al��malar�na h�z vermi�tir. Bu �al��malar sonunda  var�lan son noktada,  Difteri, Bo�maca ve Tetanoz a��lar�na �ocuk felci ve HI-b menenjit a��s� eklenerek olu�turulan �Be�li karma a���  g�nl�k  uygulama alan�na girmi�tir. DBT a��s�, adele i�i yolla ya da cilt alt�na uygulanmakta ve genellikle  �stkol ya da baca��n �n k�sm� tercih edilmektedir.

Karma A�� yap�lan b�l�gede %25'e kadar ula�an y�ksek oranda g�r�len �i�likler alkol�l� bir pamuk ile o�u�turularak azalt�lmas� kolayla�t�r�l�r. A�� yerinde �s� art���, k�zar�kl�k ve �iddetli a�r� gibi �i�li�e ilave infeksiyon bulgular� varsa bir hekime ba�vurulmas� gereklidir. Bu a�� i�in �zel �nem ta��yan a�� sonras� ate� y�kselmesi ve ha�vale tehlikesine kar�� �ocu�un ate�i a�� sonras� 24 saat yak�ndan izlenmelidir.

Bir DBT a��s� uyguland�ktan  sonra kollaps, �ok, 40.5 C� yi a�an ate�, konvulziyonlar veya di�er n�rolojik semptomlar g�r�lmesi halinde  DBT a��lamas�na ara verilmesi gereklidir.

Difteri, Tetanoz, Bo�maca karma a��s� oral polio veya inaktive polio ile birlikte yap�labilir. Bu a��lar ile birlikte Hepatit B ve Menenjit A��s� (HI-b) ayn� g�n uygulanabilir.

Bebekleri do�umlar� s�ras�nda ortaya ��kabilecek  �yenido�an tetanozu�ndan korumak i�in, anne adaylar�n�n gebeliklerinin 3. ay�ndan itibaren tetanoz a��s� olmalar� gerekmektedir. Do�um �ncesi uygulanacak Tetanoz a��s� hem anneyi hem de bebe�i tetanozdan koruyaca�� gibi, ne anneye ne de do�acak bebe�ine kar�� zararl� bir etkisi olmaz. Bu durum g�z�n�ne al�narak  do�um nerede yap�lacak da olursa olsun , t�m anne adaylar�n�n tetanoza kar��  do�um �ncesinde a��lanmas� �nerilmektedir.

 

c. �ocuk Felci (=Polio) a��s�: Bu a�� �lkemizde genellikle karma a�� ile ayn� zaman�larda ancak a��zdan damla �eklinde uygulan�r. A��zdan verilen a��n�n etkisinin giderilmemesi i�in a�� verildikten sonraki iki saat i�erisinde bebe�e a��zdan klorlu oldu�u bilinen �ehir suyu kaynat�lm�� olsa bile verilmemelidir. A�� sonras� g�r�lebilen ye�il renkli-bol sulu ishal durumlar�nda bebe�e verilen su mik�tar� artt�r�larak bebekte su kayb� olu�mamas� sa�lanmal�d�r.

G�n�m�zde �ocuk felci hastal���na kar�� kullan�lan iki farkl� a�� vard�r:

1.�naktive �ocuk Felci A��s� : �l� a�� grubunda yer alan bir a��d�r. Son derece g�venli ve etkin olmas� en �nemli �zelli�idir. �ocuk felcine kar�� bireysel korunman�n sa�lanmas�nda vazge�ilmez bir a��d�r. Enjeksiyon �eklinde uygulan�r. Pratikte  DBT a��s� ile e�zamanl� olarak hayat�n 2. ay�ndan ba�layarak 1-2 ay arayla toplam �� doz enjeksiyon �eklinde uygulan�r. Bebek 18 ayl�k oldu�unda hat�rlatma maksad�yla bir rapel  dozu daha yap�l�r. Be�li karma a�� i�erisinde Difteri, Tetanoz, Bo�maca ve HI-b a��lar� ile birlikte bulunmaktad�r. Be�li karma a�� geli�mi� �lkeler ba�ta olmak �zere bir�ok �lkede yayg�n olarak kullan�lmaktad�r.

2. Oral �ocuk Felci A��s�: A��zdan damla �eklinde verilerek uygulanmaktad�r. �naktive Polio a��s� gibi Oral Polio a��s� da DBT a��s� ile e�zamanl� uygulanmaktad�r. Olduk�a etkin bir a�� olmakla birlikte a��n�n verilmesi s�ras�nda �ocu�un kusmas� ya da t�k�rmesi gibi durumlar uygulama ba�ar�s�n� k�smen  olumsuz etkilemektedir. A��  uyguland��� g�nlerde   ishalli olan bebeklere bir ay sonra bir doz a��n�n daha uygulanmas� tavsiye edilmektedir. �shal, oral polio a��s�n�n  uygulanmas� i�in bir kontrendikasyon te�kil eder. �shal s�ras�nda verilmi� olan Polio a��s� dozlar�, ishal bittikten sonra tekrarlanmal�d�r. �ocuk felcine kar�� kitlesel ba����kl�k sa�lanmas�nda b�y�k pay� vard�r.

                                                                   

�naktive Ve Oral �ocuk Felci A��lar�n�n Birlikte  Kullan�m�: �ocuk felcine kar�� a��lanan �ocuklarda yap�lan �al��malar,  hastal��a kar�� en iyi koruman�n inaktive ve oral �ocuk felci a��lar�n�n ard���k kullan�lmas� ile sa�lanabilece�ini g�stermektedir. Ard���k kullan�m �nce inaktive, ard�ndan oral olmak �zere farkl� zamanlarda �ocu�a her iki a��n�n da verilmesini esas al�r. Bir�ok �lkede tercih edilen bu uygulama; a��lamaya 2,4,6 ya da 2,3,4'�nc� aylarda Be�li karma a�� ile ba����klanma�a ba�lanan �ocuklara 18. aydaki hat�rlat�c� rapel dozunun a��zdan oral a�� �eklinde uygulanmas� �eklindedir. �naktive ve oral �ocuk felci a��lar�n� ard���k kullanman�n sa�lad��� en b�y�k avantaj, inaktive a�� ile �nce bireysel korunman�n sa�lanmas�, daha sonra oral a�� ile kitle ba����kl���n�n  g��lendirilmesidir. B�ylece �ocuk felci hastal���na kar�� hem bireyde hem de toplumda �ok g��l� ve kal�c� bir ba����klama sa�lanabilmektedir. �ocuk felci a��lar�n�n her iki �e�idi de, difteri, tetanoz, bo�maca ve di�er �ocukluk a��lar� ile birlikte ve ayn� g�n uygulanabilir. A�� uygulamas�ndan sonra annelerin bebeklerini emzirmesinde herhangi bir sak�nca yoktur. A��dan hemen sonra dahi bebe�e mama, s�t ve di�er besinler verilebilir. Sadece oral polio a��s� verilen bebeklere bir-ka� saat klorlanm�� su ve sulu i�ecek verilmemesi �nerilmektedir.

 

d. HI-B A��s� : HI-b a��s� Hemofilus influenza tip-b mikrobunun par�alanarak etkisiz hale getirilmesi ile haz�rlanm�� yeni bir a��d�r. Uyguland��� �ocuklar� Hemofilus influenza tip-b mikrobunun olu�turdu�u hastal�klara ve bu arada en �nemli olarak menenjite kar�� etkin bir �ekilde korumaktad�r. �nerilen a�� plan�na g�re HI-b A��s�, DBT a��s�yla e�zamanl� olarak bebek iki ayl�k olduktan sonra bir ay arayla 3 doz uygulanmal� ve bebek 18 ayl�k olunca hat�rlatma maksad�yla  bir rapel dozu daha yap�lmal�d�r. 12 ayl�ktan b�y�k (1 ya��n� doldurmu�) bebeklere HI-b a��s� tek doz �eklinde uygulanmakta ve etkin bir korunma sa�lamaktad�r. HI-b a��s�n�n yan etkileri hemen hemen yok gibidir. A��n�n,  Difteri,Tetanoz, Bo�maca karma a��s� ile birlikte, ayn� anda uygulanmas�nda, herhangi bir sak�nca yoktur. HI-b a��s� tek a�� olarak bulunabilece�i gibi, Be�li karma a�� i�erisinde difteri, tetanoz, bo�maca ve inaktive �ocuk felci a��s� ile birlikte be�li a�� formunda da mevcuttur.

 

e. Be�li Karma A��: G�n�m�zde geli�en t�p teknolojisi sayesinde tedavisi g�� ya da imkans�z �e�itli hastal�klardan korunmam�z� sa�layacak yeni a��lar insanl���n kullan�m alan�na girerek insanl���n faydas�na sunulmaktad�r. �ocuklar�m�z�n hayatlar�n� tehdit eden hastal�klara kar�� geli�tirilen her yeni a��, ��ocu�a bat�r�lacak  yeni bir i�ne� anlam�na gelmektedir. G�ndelik pratikte �ok say�da a�� i�in defalarca doktora, gitmek, defalarca �ocu�un can�n� yakmak gerekmektedir. Bu sorunun ��z�m� ancak �ok say�da a��n�n tek enjekt�rde biraraya getirilerek uygulanmas� ile k�smen ��z�mlenebilmi�tir. Burada �nemli olan nokta  �ok say�da a��n�n k���k bir enjekt�r i�erisinde etkinlik ve g�venilirli�inden bir�ey kaybetmeden birle�tirilmesinin  �ok y�ksek bir teknoloji gerektirmesidir. En son geli�tirilen Be�li Karma a��  ile difteri, tetanoz, bo�maca, �ocuk felci ve HI-b etkenli infeksiyonlara kar�� v�cudun farkl� b�lgelerinden defalarca a�� yapma gere�i  ortadan kald�r�lm��t�r. Be�li Karma a�� ile �nerilen a��lama program�na g�re bebekler do�umu izleyen 2.-4-.6.�nc�  ya da 2.-3.-4.'�nc� aylarda a��lanmal�, 18'inci ayda ek bir hat�rlatma i�in rapel dozu uygulanmal�d�r.

 

f. K�zam�k A��s�: �ocuklu�unda k�zam�k ge�iren annelerin bebekleri 6. aya kadar anneden ge�en antikorlar taraf�ndan bu hastal��a kar�� korunmaktad�r. K�za�m�k salg�nlar�n�n daha s�k g�r�ld��� b�lgelerde, bebeklerin hassas hale geldi�i ve anneden ge�en koruyuculuktan hemen hi�bir eser kalmayan 9. ayda yap�lmas� �nerilir. Ancak salg�n ihtimalinin az oldu�u yerlerde 12. aydan sonra yapt�r�lan a��n�n bebe�in savunma sistemi daha iyi geli�mesine ba�l� olarak daha y�ksek d�zeyde koruyuculuk sa�lad��� bilindi�inden 12-15. ay aras�nda yap�lmas� uygundur. Fakat hi�bir zaman 15. aydan sonraya b�rak�lmamal�d�r. En iyisi k�zam�k a��s�n�n uy�gulama zaman�n� �ocu�u izleyen hekimin karar�na b�rakmakt�r.

K�zam�k a��s� da kol veya bacakta kas i�ine yap�l�r. Ayr�ca k�za�m�k a��s�yla beraber k�zam�k��k ve kabakulak a��lar�m da i�eren ve �lkemizdeki eczanelerde sat�lan ��l� a��n�n uygulanmas� ekonomik olarak a��y� temin edebilecek ailelere �nerilir. K�za�m�k a��s� yap�ld�ktan sonra hafif bir k�zar�kl�k �eklinde cild d�k�nt�s� ve ate� g�r�lebilir. Ayr�ca a��n�n koruyuculu�u %100 olmad��� i�in nadir de olsa k�zam�k a��s� yap�lan bir �ocuk k�za�m�k ��karabilir. Ancak bu durumda bile a��n�n hastal���n daha hafif seyretmesini sa�lad��� bilindi�inden �l�mc�l komplikasyonlara yol a�abilen k�zam�k hastal���na kar�� en g�zel korun�may� sa�layan k�zam�k a��s�n�n yapt�r�lmas� ihmal edilmemeli�dir. K�zam�k a��s�n�n ve �zellikle k�z �ocuklar�nda gebelik esnas�nda ge�irildi�inde sakat do�umlara yol a�abilen k�zam�k���k a��s�n�n 11-12 ya�larda tekrarlanmas� da �nerilmektedir.

K�zam�k��k A��s�: �ocuklukta ge�irildi�inde ciddi bir tehlikeye yol a�mayan K�zam�k��k hamilelikte ge�irildi�inde anne karn�ndaki bebek i�in ciddi bir tehlike olu�turdu�undan ergenlik �a�ma gelen ve k�zam�k���a duyarl� oldu�u anla��lan yani �ocukken k�zam�k���k ge�irmemi� k�z �ocuklar�n�n k�zam�k��k a��s� yapt�rmalar� da tavsiye edilir.

Kabakulak A��s�: �ocuklara 14 ayl�k olduklar�nda  kabakulak a��s� yapt��r�lmas� da �nerilmektedir.

 

g. ��l� [ K�zam�k+ K�zam�k��k+Kabakulak ] A��s�: �ocuklarda hastal�k yapabilen �� ayr� t�r  virusun  zay�flat�lmas� ve hastal�k yap�c� etkilerinin ortadan kald�r�lmas� yoluyla geli�tirilen ��l� K�zam�k, K�zam�k��k, Kabakulak a��s�, t�m d�nyada uzun s�reden beri kullan�lmaktad�r. Bebekler anne karn�ndayken annenin bu hastal�klara kar�� olu�turdu�u ba����kl�k cisimcikleri olan antikorlara sahip olarak hayat�n ilk aylar�nda bu viruslar�n yol a�abilece�i hastal�klara kar�� tabii olarak korunmaktad�rlar. Ancak, anneden ge�en antikorlar�n yava� yava� ortadan kalkmas� sonucunda bebekler 9. aydan itibaren bu hastal�klara kar�� korumas�z kalabilmektedirler. Bu nedenle t�m bebeklerin 9. aydan itibaren mutlaka bir doz K�zam�k a��s� olmalar� gerekmektedir. K�zam�k, K�zam�k��k,Kabakulak Karma a��s�, bebe�e 9. ayda K�zam�k a��s� yap�lmad�ysa 12. aydan itibaren uygulanmal�d�r. E�er bebe�e 9. ayda k�zam�k a��s� uygulanm��sa K�zam�k, K�zam�k��k ve Kabakulak karma a��s�n�n 15. ayda yap�lmas� �nerilir. ��l� K�zam�k+K�zam�k��k+Kabakulak A��s� 12. aydan itibaren tek doz uygulanabilir. K�zam�k A��s� 9. ayda uygulanm�� ise 15. ayda ��l� K�zam�k+K�zam�k��k+Kabakulak A��s� yap�l�r. 4-6 ya� veya 11-12 ya�ta ��l� K�zam�k+K�zam�k��k+Kabakulak A��s�'n�n bir doz daha yap�lmas� �nerilmektedir.

K�zam�k, K�zam�k��k ve Kabakulak Karma a��s� olan bebeklerde, nadiren a��dan 5 ile 12 g�n sonra hafif ate� ve baz� deri d�k�nt�leri olabilmekte ve bu belirtiler tedaviye gerek olmadan 1-2 g�nde kendili�inden iyile�mektedir. A��ya ba�l� ate� g�r�len bebeklere birka� g�n s�reyle ate� d���r�c� ila� verilebilir. K�zam�k, K�zam�k��k ve Kabakulak karma a��s�, bu hastal�klardan herhangi birini ge�irmemi� eri�kinlere de uygulanabilir.

A�� yap�lacak ki�inin �nceden bu hastal�klardan birisini ge�irmi� olmas�, bu ��l� karma a��n�n yap�lmas�n� engelleyici bir neden de�ildir. Sadece hamilelere bu a��  uygulanmamal�d�r.

                Erkek ve  k�z �ocuklar  12-18 ayl�kken rutin olarak k�zam�k, kabakulak ve k�zam�k��k ba����klamas�n�n uygulanmas�, k�zam�k ve kabakulak oran�n� ve bunlar�n komplikasyonlar�n� azalt�r, seronegatif gebe kad�nlar a��s�ndan bir tehlike olu�turan endemik ve epidemik k�zam�k���� ortadan kald�r�r. Ayr�ca vah�i vir�s�n ortamda azalmas�, seronegatif gebe kad�nlar i�in ek bir koruma sa�lar.

 

h. Hepatit B A��s�: Hepatit B virusu a��s� , par�alanarak hastal�k yapma kabiliyeti ortadan kald�r�lan  ve etkisiz hale getirilen virusun  baz� altbirimleri al�narak haz�rlanmaktad�r. Bug�n  t�m d�nyada yayg�n olarak kullan�lmakta olan Hepatit a��lar�n�n hastal�k yapma ihtimali kesinlikle yoktur. G�n�m�zde geli�tirilen modern a��lar sayesinde bu hastal��a kar�� y�ksek oranda bir korunma s�z konusudur.

Hepatit-B hastal���, do�um olay� esnas�nda perinatal olarak bebe�e bula�abilmektedir. Asemptomatik yani herhangi bir hastal�k belirtisi g�stermeyen ancak, buna kar��l�k Hepatit-B hastal���n� bula�t�rabilen HBsAg ta��y�c�lar�ndan do�an bebeklerin % 30-50 kadar�, birinci ya�lar�n� doldurduklar�nda hastal�k etkeni ile bula�m�� olduklar� tesbit edilmi�tir. Bunun i�in t�m anneler do�um �ncesi Hepatit-B y�n�nden ara�t�r�lmal� ve durumuna g�re do�acak bebe�e y�nelik tedbirler planlanmal�d�r.

Hepatit-B a��s�, bug�n t�m bebeklere ilk bir y�l i�inde uygulamaya konulmu�tur. Bir�ok ara�t�rma belirli n�fus gruplar�n�n, Hepatit-B geli�mesi bak�m�ndan daha b�y�k risk ta��d�klar�n� ortaya ��karm��t�r. Hepatit B a��lamas�n�n hen�z virusla temas etmedi�i tesbit edilen ve risk grubu olarak tan�mlanan  sa�l�k ve yard�mc� sa�l�k personeli, hemodiyaliz uygulanan hastalar, s�k kan transf�zyonu yap�lanlar, kronik ta��y�c� olarak adland�r�lan ki�ilerin e� ve aile fertleri ile e�cinseller ve fuhu� sekt�r�nde i�tigal edenlere mutlaka uygulanmas� �nerilmektedir.

De�i�ik uygulama �emalar� olmakla birlikte esas olarak Hepatit B a��s�,1 ay arayla 3 doz ve ilk dozdan bir y�l sonra uygulanan bir hat�rlatma dozu �eklinde 4 defa uygulanmaktad�r. Bu �ema ile kal�c� bir koruma sa�lanmaktad�r. Hepatit-B a��s� i�in ge�erli olan di�er bir �ema ise 1 ay ara ile uygulanan 2 doz ve ilk dozdan 6 ay sonra hat�rlatma dozu �eklindedir. A�� kas i�erisine ya da cilt alt�na injeksiyon �eklinde uygulanabilmektedir. Hepatit-B a��s�, di�er a��lar ile birlikte ayn� anda farkl� injekt�rle olmak kayd�yla ayr� kas  b�lgelerinden uygulanabilmektedir. Ta��y�c� anneden do�an bebeklerin tercihen do�du�u g�n ya da ilk �� g�n i�erisinde mutlaka birinci doz Hepatit-B a��s� ile a��lanmas� gerekmektedir. �� doz Hepatit-B a��s�n� ve birinci y�ldaki ilk hat�rlatma rapel  dozunu alan t�m �ocuk ve eri�kinlere her be� y�lda bir, tek doz Hepatit-B a��s� olmalar� �nerilmektedir. Bu a�� sadece bir �ocukluk a��s� olmay�p, Hepatit-B ile temas etmesi muhtemel olan herkese, yani ta��y�c� olmayan bebek, �ocuk, eri�kin, ya�l� t�m bireylere uygulanmal�d�r. A��n�n ciddi bir yan etkisi bildirilmemi�tir.

 

i. Pn�mokok A��s� : Pn�mokok a��s�, zat�rre hastal���na yol a�an  ba�l�ca mikroplar�n etkisiz hale getirilmesi ile haz�rlanan karma bir a��d�r. A��, zat�rre ve beyin iltihab� nedeni olan pn�mokok adl� mikrobun 23 de�i�ik tipine kar�� koruyucu olacak �ekilde haz�rlanm��t�r.  Mikrobun  bu t�rleri  %95 s�kl�kla g�r�lenleri aras�ndan belirlenmi�tir. Pn�mokok a��s�, 18 ayl�ktan b�y�k bebekler ile t�m �ocuk ve eri�kinlere �nerilmekte ise de dala�� al�nm�� ya da ba����kl�k sistemi bask�lanm�� ki�ilere ise uygulanmas� zorunlu say�lmaktad�r.  Pn�mokok a��s�, tek doz �eklinde uygulan�r ve daha sonra her 5 y�lda bir hat�rlatmak i�in rapel  dozu yap�labilir.

 

j. Grip A��s�:  Grip virusunun belirlenmi� binlerce tipi olmakla beraber, bunlar�n hepsi her sene salg�n yapmaz. D�nya Sa�l�k Te�kilat� her y�l salg�n yapmas� beklenen grip virusu t�rlerini  tesbit etmekte ve her y�l onlara kar�� haz�rlanan �zel grip a��s�n� �nermektedir. Bu �ekilde grip a��s�,  her y�l yenilenmekte ve a�� o y�l salg�n yapmas� beklenen grip tiplerini i�ermektedir.

Her y�l salg�nlar halinde g�r�len grip hastal����na bir �ok de�i�ik vir�s yol a�t���ndan gribe kar�� a��lanma her zaman koruyucu olmaz. Grip a��lar�n�n �e�itli tipleri vard�r. �ocuklarda ciddi bir yan etkisi olmayan split (ayr��t�r�lm��-par�alanm��) a�� kullan�m� �nerilmektedir.

Ba����kl�k sistemi bask�land��� i�in risk alt�nda olan ki�ilerin ve kalabal�k ortamlarda yay�lmas� �ok h�zl� oldu�u g�z�n�ne al�narak okul �ocuklar�n�n �zellikle a��lanmas� gereklidir. 6 ayl�ktan b�y�k bebeklere grip infeksiyonlar�n�n artma�a ba�lad��� sonbahar ba��nda yap�l�rsa ihti�va etti�i grip mikroplar�n�n yol a�aca�� hastal��a kar�� yakla��k bir y�l s�reyle �ocu�un korunmas�n� sa�lar. Bu sebeple �zellikle grip mikrobu ile kar��la�ma riski y�ksek olan bebek ve �ocuk�larda yap�lmas� �nerilir.

Grip a��s� kullan�m�nda ya� gruplar�na g�re baz� farkl� uygulamalar �nerilmi�tir:

6 ay-3 ya� aras� �ocuklarda: �lk kez yap�l�yorsa: bir ay ara ile 2 yar�m doz uygulan�r. Daha �nce grip a��s� ile a��lanm�� �ocuklarda: 1 yar�m doz yap�l�r.

3-9 ya� aras� �ocuklarda: �lk kez yap�l�yorsa: Bir ay ara ile 2 tam doz uygulan�r.

Daha �nce grip a��s� ile a��lanm�� �ocuklarda: 1 tam doz yap�l�r.

*10 ya� �st� eri�kin ve �ocuklara her y�l tek doz uygulanmaktad�r.

 

IV. 7. A�� Takvimi:

D�nya �zerinde yap�lan ara�t�rmalar sonucunda �ocuklara uygulanacak her  a�� i�in belirli bir d�nemde ba����kl�k kazand�rmay� hedefleyen bir a�� takvimi geli�tirilmi�tir. A�� takvimine uygun olarak yap�lacak bir uygulama, en y�ksek d�zeyde ba����kl�k sa�lanmas� a��s�ndan �ok �nemlidir.

Elde edilen deneyimler sonucunda a�a��daki a�� takviminin uygulanmas� kabul g�rmektedir:

 

�ocu�un Ya��                       

 

Uygulanacak a��

0-1 ay

BCG (Verem, T�berk�loz) , Hepatit-B 1.Doz

2 ay

Karma (Difteri-Bo�maca-Tetanoz) ve �ocuk Felci (Polio)/l.doz,  Hepatit-B 2.Doz

3-4 ay

Karma ve �ocuk Felci/2. Doz,  Hepatit-B 3.Doz

6 ay

Karma ve �ocuk Felci/3. Doz

9 ay

K�zam�k

15.Ay

Hepatit-B Rapel

18 ay (1,5 ya�)

Karma ve �ocuk Felci/Rapel (Tekrar)

4-6 ya�

Difteri-Tetanoz, �ocuk Felci/Rapel , Hepatit-B Rapel

 

 

IV. 8. A��laman�n �stenmeyen Etkileri: A�� Komplikasyonlar� :

G�n�m�zde  ileri teknoloji ile �retilen a��larda yan etki olu�turma ihtimali hemen hemen yok denecek kadar azalt�lm��t�r. A�� uyguland�ktan sonra �ok nadir olarak v�cudda ve a�� yerinde bir tak�m yan etkiler olu�abilir. Bu yan etkiler �ok nadir olmakla birlikte genellikle; �ok y�ksek olmayan ate�, a�� yerinde a�r� ve k�zar�kl�k �eklindedir. Bu yan etkiler genelde k�sa s�reli olup doktor tedavisi gerektirmezler ve annelerin basit �nlemler almas�yla kolayl�kla ortadan kald�r�labilir.

A�� uygulamas� sonras�nda �ok nadir olmakla birlikte a�� bile�iminde bulunan maddelere kar�� olu�an, allerjik ve sistemik reaksiyonlar g�r�lebilir. �stenmeyen bu yan etkiler, a��lanmama halinde ortay ��kabilecek hastal���n olu�mas� ile  g�r�lebilecek  a��r sonu�lara kar��l�k mukayese edilemeyecek derecede �nemsiz kalmaktad�r.

A��lama  sonras� gerek a�� ile v�cuda d��ar�dan verilen maddelerin yol a�t��� reaksiyonlar, gerekse yap�lan injeksiyonlara ba�l� geli�en lokal yan etkiler a�� komplikasyonlar� olarak adland�r�lmaktad�r. �stenmeyen yan etkiler olu�turma ihtimali olmayan hi�bir a�� yoktur; ancak a��lama ile olu�abilecek yan etkiler, a��lanmama ile ortaya ��kabilecek hastal�klar�n zararlar� yan�nda �ok hafif kal�r.

Bir a��n�n etkisiyle, g�zlemlenen reaksiyon aras�nda bir sebep-sonu� ili�kisinin kurulmas� yada �nemli ve �nemsiz komplikasyonlar� ay�ran s�n�r�n �izilmesi , �o�u zaman zordur. Ger�ekten de bu s�n�r �o�u zaman net de�ildir.

A��larla bebeklerin korunmas�n�n sa�lanmas� hedeflenen belirli infeksiyon hastal�klar�n�n  g�r�lme s�kl��� kitlesel ba����klama  sayesinde azald�k�a, istenmeyen yan etkiler olan a�� komplikasyonlar� g�ndeme gelmekte ve bir�ok doktor muhtemel a�� komplikasyonlar� konusunda gittik�e daha fazla d���nmek gere�ini hissetmektedir. G�r�lme s�kl��� azalt�lan hastal�klar�n tehlikelerinin g�zard� edilerek, a�� komplikasyonlar� nedeniyle, ba����klaman�n ihmal edilmesi dikkat �ekici d�zeylere ula�m��t�r.

A��lama ile bebekleri hastal�klara kar�� ba����klama ancak, herhangi bir �nemli komplikasyona neden  olunmad��� s�rece kabul edilebilir. Bu y�zden a�� yan etkileri, bir a��n�n veya a��lanma tarz�n�n kabul veya reddedilmesini belirleyen unsur olarak g�r�lmektedir.

�ocuk Sa�l��� ve Hastal�klar� uzmanlar� ve pratisyen doktorlar�n,  a��lar�n yan  etkilerinden �ekinmeleri nedeniyle a�� uygulamaktan bazen ka��nd�klar� g�r�lebilmektedir. A�� uygulamalar�n�n uygunlu�u (=endikasyon)  ve uygunsuzlu�u (=kontrendikasyon) noktas�nda g�n�m�zde, do�rulu�u kesinlikle belirlenmi� kriterler ortaya konulmu�tur. A��lar�n teknolojik ilerlemelere paralel olarak g�n ge�tik�e daha saf ve konsantre olarak �retilmeleri, a��lamalarla ortaya ��kmakta olan tehlikelerin �nemde oranda azalmas�n� sa�lam��t�r.

A��lama  sonras�  a��ya ba�l� istenmeyen etkiler nadiren g�r�lmektedir ve her a�� i�in belirlenen kontrendikasyonlara dikkat edilmesi,  bunlardan baz�lar�n�n �nlenmesi i�in  yeterlidir. Ayr�ca a��lar�n �retim  kalitesinde kaydedilen b�y�k teknolojik  ilerlemeler sayesinde a��lar�n safl���n�n gittik�e artmas�, reaksiyonlara yol a��lma ihtimalinin gittik�e zay�flamas� ve a��lar�n her ge�en g�n daha iyi tolere edilmesi sayesinde bu kontrendikasyonlar�n bir �o�u, azalm�� durumdad�r.

A�� sonras� ate�, huzursuzluk gibi baz� �ikayetler ortaya ��kabilmektedir. Bu durumda �ocu�a bol miktarda s�v� verilmesi ve ate�in d���r�lmesi yararl� olacakt�r. �njeksiyon �eklinde uy�gulanan a��larda i�ne yap�lan b�lgede k�zar�kl�k ve ka��nt� ola�bilir, bu durumda �ocu�un genellikle temiz olmayan eliyle a�� b�lgesini ka��mas� a�� yerinin mikroplanmas� ve �i�me, ate�, k��zar�k ve a�r� ile kendini g�steren bir iltihabi reaksiyonla sonu�lanabilir. Bu durumda zaman kaybedilmeden sa�l�k kurulu�una ba�vurulmas�  gerekir.

                A�� sonras� ortaya ��kabilen istenmeyen etkiler, iki grupta incelenir.

                a. Lokal �b�lgesel-  A�� Reaksiyonlar�: Genellikle a��n�n uyguland��� b�lgede ortaya ��kan ve  en s�k g�r�len a�� reaksiyonlard�r. Bunlar , kural olarak hafif seyreder ve 1-2 g�n i�erisinde ortadan kaybolur.

Lokal olarak g�r�lebilen deri reaksiyonlar� injeksiyon yerinde, k�zar�kla ortaya ��kan lokal anafilaktik tipte doku reaksiyonlar� olarak bilinir,  ender de�ildir. Bu reaksiyonlara ate� ve bazen de ba�ka bir b�lgede d�k�nt� e�lik edebilir. B�t�n bunlar  her zaman i�in, 3-6 g�n i�erisinde kendiliklerinden kaybolur. Allerjik  yap�daki �ocuklarda   �rtiker tipi bir d�k�nt� geli�ebilece�i g�z�n�nde tutulmal�d�r.

K�zam�k  a��s� olanlar�n %2-5 kadar�yla k�zam�k��k a��s� olanlar�n %5-10 kadar�nda a��dan sonraki  6-12. G�nler aras�nda cildde  k�zam�k d�k�nt�s�ne benzer bir manzara g�r�lebilir.

Lokal reaksiyonda uygulama yerinde hemen ortaya ��kan ve genellikle birka� dakika i�erisinde kaybolan ve bazen  yerini,saatlerce ve zaman zaman da b�t�n bir  g�n devam eden hassasiyete b�rakan a�r� ortaya ��kabilir. Enjekte edilen a��n�n hacmi, bu a�r�l� lokal reaksiyon �zerinde etkilidir. A�r� Karma DBT a��s�n�n uygulanmas�na daha s�k e�lik eder ve daha �iddetlidir. Genel olarak, enjeksiyon yerinde cild alt�nda ele gelen bir lenf d���m�=nod�l ortaya ��kar. A��lananlar�n %5-l0 kadar�nda g�r�len bu nod�l�n varl��� haftalarca s�rebilir. Genellikle a�r�s�z olmalar�na ra�men bu nod�ller bazen iltihaplan�r ve bazen aseptik bir apseye d�n��ebilir.

Lokal lenfadenopatik komplikasyonlar ,  en yayg�n olarak  BCG a��s� sonras� a�� uygulanan koltukalt� lenf bezi b�lgesinde izlenmektedir. Basit ya da iltihabi(=s�p�ratif) olabilen b�lgesel lenfadenit, a��n�n yap�ld��� b�lgenin lenf d���mlerinde geli�ebilen bir BCG reaksiyonudur. Lenfadenit, BCG a��s� yap�lanlar�n % 6-12'sinde g�r�lmektedir. D�nya Sa�l�k �rg�t� ara�t�rmalar�na g�re BCG lenfadeniti g�r�lmesi ihtimali 2 ya��n�n alt�ndaki a��lanan  �ocuklarda daha az olarak % 0.1-4.3 oran�nda tesbit edilmi�tir. Adenit g�r�lme s�kl���, �e�itli fakt�rlere ba�l�d�r. �ocu�un ya��,  bu bak�mdan �zellikle �nem ta��r ve hayat�n alt�nc� y�l�ndan sonra nadiren g�r�len adenit, en �ok k���k �ocuklarda ve bebeklerde ortaya ��kar. Tedavi gerektiren bir duruma yol a�abilen bu reaksiyon  hekim kontrol�nde tedavi gerektirecektir.

b. Sistemik  A�� Reaksiyonlar�: Sistemik reaksiyonlar, ��l� veya be�li karma a�� uygulamalar�ndan sonra daha s�k g�r�l�r. A�� uygulamas� sonras� 5-12. g�nlere kadar baz� a�� reaksiyonlar� g�r�lebilmektedir.

Ate�, sistemik a�� reaksiyonlar� aras�nda en s�k rastlan�lan�d�r. Ate� a��lanma sonras� ilk 24 saat i�erisinde %10-20 oran�nda g�r�l�r ve genellikle 24-48 saat devam eder. Ate�, kabakulak a��s�ndan sonra daha seyrek g�r�lmektedir. A�� uygulamas�n� takip eden ate� y�kselmeleri,  ate� d���r�c� ila�lar ile genellikle 1-2 g�n i�erisinde kontrol alt�na girmektedir.

N�rolojik (sinir sitemi ile ilgili) komplikasyonlar, a�� komplikasyonlar� aras�nda ciddi sonu�lara yol a�abilen bir gruptur. N�rolojik komplikasyonlara en s�k neden olan a��, uyguland��� y�llarda �i�ek a��s� iken bu a��n�n art�k yap�lmamas� nedeniyle yerini bo�maca a��s� alm��t�r. Bo�maca a��s�n� izleyen ve bazen �ok ciddi sonu�lara yol a�an n�rolojik komplikasyonlar olarak  konv�lziyonlar(=havale) ve ensefalopatiler say�labilir. Bu nedenle bo�maca a��s� 4. ya�tan itibaren �ocuklarda uygulanmamaktad�r.  K�zam�k a��s�na ba�l� olarak geli�en ensefalit gibi merkezi sinir sistemini etkileyen komplikasyonlar nadir olarak bildirilmi�tir. K�zam�k a��s�n� izleyen n�rolojik hastal�klar�n g�r�lme oran� , k�zam�k hastal���na ba�l� ensefalit g�r�lme oran�ndan  �ok daha d���kt�r. Her  1000-2000  k�zam�k  hastal��� vakas�ndan  birinde,  hastal���n seyri s�ras�nda ensefalit  izlemektedir. D�nya Sa�l�k �rg�t� verilerine g�re k�zam�k a��s�ndan sonra ensefalit ortaya ��kma tehlikesi, k�zam�k hastal���  sonras�ndakinin en az onikide biridir.

Paralitik komplikasyonlar, fel�le sonu�lanabilen n�rolojik a�� reaksiyonlar� olup �ocuk felci (=polio) uygulamalar� sonras� nadir olarak g�r�lmektedir. G�r�lme s�kl��� de�i�ik kaynaklarda �� veya be� milyon �ocuk felci a��s� dozu uygulanmas�nda bir gibi �ok d���k bir oranda bildirildi�inden pratikde a�� uygulamas�n� etkilememesi gerekir.

 

IV. 9. A�� Uygulanmamas� Gereken Durumlar : A�� kontrendikasyonlar� :

A�� kontrendikasyonlar� ile ilgili olarak her zaman ve her �ocuk i�in  ge�erli bir yasaklama listesi  haz�rlamak m�mk�n de�ildir. A�� komplikasyon ve riskleri y�n�nden her bebek ve �ocu�un ilgili hekim taraf�ndan teker teker de�erlendirilmesi ve durumuna uygun bir a��lama program� belirlenmesi  uygun olacakt�r.

A��lar�n uygulanmamas�n�  gerektiren  fakt�rler  �ok azd�r. Halk�n yanl�� bir d���nceyle �ocuklar�n�  a��ya g�t�rmemesine yol a�an a�� �ncesi  hafif ate�, ishal,�ks�r�k, burun ak�nt�s� ve zay�fl�k gibi belirtilerin a�� yap�lmas�na bir engel te�kil etmedi�i tesbit edilmi�tir.

D�nya Sa�l�k �rg�t��n�n yay�nlad��� kriterlere g�re �ocu�a a�� yap�lmas�n� engelleyebilecek say�l� durumlar : 1.L�semi, Lenfoma gibi k�t� huylu hastal��� olan ve di�er kanser t�rleri  2.Aktif verem hastal���, 3.A��r derecede zat�rre, b�brek yetmezli�i, metabolizma hastal�klar� gibi hastane tedavisi gerektirecek durumlar 4.Kortizon tedavisi uygulanmas�, 5.I��n (Radyoterapi) tedavisi olarak g�sterilmi�tir.

Bu say�lan  hastal�klar ve durumlarda bile �ocu�a a�� uygulan�p  uygulanmayaca�� ve uygun g�r�l�rse hangi a��lar�n uygulanaca�� hususunda karar� hastay� izleyen klinik ve sorumlu hekimler vermelidir. Bu ciddi durum ve hastal�klar d���nda sa�l�kl� b�t�n �ocuklar ve say�lanlar d���nda ba�kaca hastal�klar�  olan bebek ve �ocuklar�n a�� takvimine uygun olarak gerekli t�m a��lar� doktorunun �nerisine g�re yap�labilir.

D�nya Sa�l�k �rg�t� Ba����klama Program� �er�evesinde olmak �zere ve geli�mekte olan �lkelerdeki a��lanma say�s�n� art�rmak amac�yla yak�nlarda, a�� kontrendikasyonlar�n� �u durumlarla s�n�rlam��t�r.

1. �iddetli seyreden ate�li bir hastal�k ge�iren �ocuklarda  a��lar  ertelenmelidir ; b�ylece hastal���n herhangi bir belirtisinin, a��ya ba�l� bir etki olarak a��klanmas� da  �nlenmi� olur.

                2. Beslenme bozuklu�u (=malnutrisyon) , orta y�kseklikteki ate�, solunum yolu infeksiyonlar�, basit ishaller  veya bir ba�ka hafif derecedeki hastal�k, a��lama i�in kontrendikasyon olu�turmaz.

3.Hastanede yatan �ocuklarda gerekli a��lar; hasta taburcu edilmeden �nce ve �zellikle hastane enfeksiyonu olarak k�zam�k tehlikesinin bulundu�u baz� durumlarda da yat��tan hemen sonra yap�labilir.

4.Bir DBT uygulamas� sonras� kollaps, �ok, 40.5 C� yi a�an ate�, konvulziyonlar veya di�er n�rolojik semptomlar g�r�lmesi halinde  DBT a��lamas�na ara verilmesi �nerilir.

5.�shal, oral poliomiyelit a��s�n�n  uygulanmas� bak�m�ndan bir kontrendikasyondur. �shal s�ras�nda verilmi� olan dozlar ,ishal bittikten sonra tekrarlanmal�d�r.

6. Ba����kl�k eksikli�i olan ya da immunosupressif  tedavi, kortikosteroid tedavisi, ���n tedavisi, kanser kemoterapisi g�ren hasta �ocuklara hi�bir canl� a�� yap�lmamal�d�r.

7.K�zam�k, kabakulak veya k�zam�k��k a��lar� k�sa s�re �nce immunglobulin injeksiyonunun yap�lm�� oldu�u �ocuklarda en az 6 hafta s�reyle ertelenmelidir.

 

IV. 10. A��lar�n  Saklanma Ortam� : 

Yap� olarak serum ve baz� kan �r�nleri ile birlikte �biyolojik �r�nler� olarak bilinen hassas �r�nler  grubuna giren a��lar ,  �evre �artlar�na dikkat edilmedi�inde, kolayl�kla bozulup zarar g�rebilirler. �zellikle s�cakl�k, g�n �����na maruz kalma, donma a��lar� bozan  �evre fakt�rleri ars�nda ilk s�ralar� al�rlar. Bu tehlikeli durumlar� �nlemek i�in,  biyolojik �r�nler olarak tan�mlanan a��, serum ve baz� kan �r�nlerinin, ila�lardan farkl� bir depolama ve sevk zinciri uygulamas� ile korunmas� gerekli g�r�lmektedir. A��lar�n etkinliklerinin azalmamas� i�in �retildikleri andan, ki�ilere   uygulan�ncaya kadar ge�en s�re i�erisinde uygun �s�da depolanmas�n� ve ta��nmas�n� sa�layan sistem "So�uk Zincir"olarak tan�mlanm��t�r. Bu zincirin bir halkas�nda meydana gelebilecek bir aksakl�k, etkinli�ini kaybetmi� bir a��n�n ki�ilere uygulanmas�na ve istenmeyen sonu�lara yol a�abilir. Biyolojik �r�nler, �zellikle a��lar �retildikleri andan itibaren �s� art��� riski alt�ndad�rlar. Az veya �ok �s�yla kar��la�ma, a��y� olumsuz etkilemekte ve a�� tekrar uygun �s�l� ortam al�nsa bile  konulsa dahi, �s� art���n�n yapt��� etki ortadan kalkmaz. T�m a��lar �s�ya hassasiyet g�sterdi�inden depolanma ve sevkiyat s�ras�nda meydana gelebilecek �s� art��lar�ndan a��lar uzak tutulmal�d�r. Y�ksek �s�yla oldu�u kadar �ok d���k �s�yla kar��la�ma da a��lar� olumsuz olarak etkilemekte ve inaktif hale gelmesine ve sonu�ta etkisiz hale gelmesine yol a�maktad�r. A��lar�n saklanmas� i�in en ideal �s� +2oC ile +8oC aras�ndaki buzdolab� raf �s�s�d�r. B.C.G. ve k�zam�k a��lar� gibi baz� a��lar  ayr�ca g�n �����n�n ultraviyolesinden olumsuz olarak etkilenirler ve bu nedenle uzun s�re g�n �����nda kalmamalar�na �zen g�sterilmesini gerektirirler.

 

IV.11. Ba����klama �le �lgili �nemli Sorular :

1.Birka� a��n�n birlikte uygulanmalar� m�mk�n m�d�r? Birlikte uygulanan a��lar birbirlerinin etkisini zay�flat�r m�?

Difteri+Bo�maca+Tetanoz a��lar� ile bunlara ilave edilecek inaktif polio veya oral polio a��s� ve HI-b a��s� herhangi bir etki azalmas� veya yan etki art���na yol a�mamaktad�r.  K�zam�k+K�zam�k��k + Kabakulak a��lar�n�n birlikte uygulanmalar� da gerek ba����kl�k sa�lama d�zeyi, gerekse ortaya ��kacak yan etkiler noktas�ndan bir olumsuzluk te�kil etmez.

                                                                                                        

2. Beslenme bozuklu�u bulgular� olan bir �ocu�un a��lanmas� sak�ncal� m�d�r?

�ocukluk �a��ndaki protein-kalori malnutrisyonu timusun k���lmesine, lenfoid organlardaki lenfosit say�s�n�n azalmas�na ve h�cresel ba����kl�kta azalmaya neden olurken, s�v�sal ba����kl�k  etkilenmemektedir. Bu durum g�z�n�ne al�nd���nda malnutrisyonlu �ocuklarda, h�cresel ba����kl�k gerektiren BCG gibi a��lara kar�� verilecek ba����kl�k cevab� normal olmayabilir. Buna kar��l�k vir�s veya bakteri a��lar�na kar�� antikor sentezi olmayabilir. A��r maln�trisyonlu (Kwashiorkor) �ocuklarda h�cresel ba����kl�k bozulmu� oldu�undan, BCG gibi baz� a��lar� daha az tolere ederler. D�nya Sa�l�k �rg�t�, malnutrisyonu; k�zam�k, BCG veya oral polio a��lar�n�n �ocuklarda uygulanmas�na engel kabul etmemektedir.

 

3. Bir a�� yap�ld�ktan  sonra istenmeyen bir yan etki (=komplikasyon) g�r�ld���nde a��lama program�n�n geri kalan b�l�m� nas�l uygulanmal�d�r?

 Birka� doz olarak uygulanmas� gereken karma bir a��n�n (Difteri+Bo�maca+Tetanoz ve Poliomyelit a��lar�) yap�lmas�ndan sonra 24 saatten daha uzun s�re devam eden 39oC'den y�ksek ate�, anafilaktik reaksiyon, n�rolojik belirtiler, �ok, kollaps gibi  �nemli bir reaksiyon geli�irse, bo�maca a��s�na devam edilmesi �nerilemez ve yaln�zca Difteri+Tetanoz ve Poliomyelit �eklindeki  kombinasyonun uygulanmas�na devam edilir. Lokal bir reaksiyon ya da d���k bir ate� ise, a��lama program�nda de�i�iklik yap�lmas�n� gerektirmez.

 

4. �shalli olan bir �ocu�un a��lanmas�nda nelere dikkat edilmelidir?

 �shal; Difteri+Tetanoz+Bo�maca ve oral Poliomyelit a��lar�n�n uygulanmas� konusunda kontrendikasyon olu�turmaz. Ancak oral a��yla Poliomyelite kar�� tam bir korunman�n garanti alt�na al�nabilmesi i�in D�nya Sa�l�k �rg�t�, bir ishal ata�� s�ras�nda �ocu�a verilmi� olan dozlar�n hesaba al�nmamas�n� ve m�mk�n oldu�unca  k�sa b�r s�re i�erisinde bir yedek Polio dozu kullan�lmas�n� �nermektedir.

 

5. �nceki bir paralitik polio sekeli bulunan bir ki�i Poliomyelite kar�� a��lan�rken ne gibi tehlikeler s�zkonusudur?

                Poliomyelit sekelleri olan bir kimsenin a��lanmas�, ger�ek bir tehlike yaratmaz. Bu gibi vakalarda parenteral inaktive a�� tercih edilmelidir.

 

6. �lk a�� dozu oral yoldan verilmi� bir bebekte rapel dozu olarak injeksiyon �eklinde inaktive polio a��s� yap�labilir mi ya da bunun tersi m�mk�n m�d�r?                                

�ocuk Felci(=Poliomyelit)�ne kar�� a��lamada bir a��dan �tekine de�i�mekte sak�nca yoktur. �lk doz a��lanma oral yoldan yap�ld���nda buna, herhangi bir zamanlama de�i�ikli�i yapmaks�z�n inaktive veya canl� a��yla a��yla devam edilebilir. Buna kar��l�k ilk olarak parenteral a�� kullan�lm��sa, lokal intestinal ba����kl��� garanti alt�na almak i�in 6 hafta arayla 2 tane oral rapel dozu kullan�lmas� tercih edilmelidir.

�naktive a��n�n sa�lad��� ba����kl�k, yaln�zca s�v�sald�r ve kendisini; sinir sistemine ge�ebilecek poliomyelit viruslar�n� n�tralize edebilen IgM ve daha sonra da IgM titrelerinin  y�kselmesiyle  g�sterir.  Oral  a��  ise,  ikili  bir  ba����kl�k sa�lamaktad�r: 1.Doku ba����kl���; vir�s�n �o�ald��� yerlerde, sekretuvar IgA stim�lasyonu �zerinden geli�ir. 2.S�v�sal ba����kl�k; dola��mda antikorlar�n olu�mas�d�r.

 

7. �nceden k�zam�k, kabakulak veya k�zam�k��k ge�irmi� ya da �nceden bunlara kar�� a��lanm�� bir �ocu�un yeniden a��lanmas�nda herhangi bir sak�nca var m�d�r?

                Her iki durumda da yap�lacak a�� etkisiz olacakt�r; ��nk� a��daki virus, dola��mdaki antikorlar etkisiyle h�zla etkisizle�tirilir. Bu durumda herhangi bir �zel reaksiyon geli�mez ve bu nedenle de �ekinilmesine gerek yoktur. En k�t� ihtimalle, ya bo�u bo�una a�� yap�lm�� olur, ya da a�� rapel etkisi olu�turarak antikor d�zeyini art�r�r.

 

8. Bir aile i�erisinde veya �ocuklar aras�nda yak�n temas�n s�z konusu oldu�u kre�, okul, hastane gibi bir yerde bir �ocukta k�zam�k, k�zam�k��k ya da kabakulak tesbit edilirse , temasta oldu�u di�er hassas �ocuklar ba�ar�yla a��lanabilir mi?

E�er a��lanma i�lemi bula�may� izleyen 2-3 g�n i�erisinde yap�labilirse hastal��a koruma sa�layabilir. Bu s�re ge�ilmi�se, a�� i�e yaramaz ve �zellikle 6-12 ayl�k olan ya da hastal�k nedeniyle zay�f d��en �ocuklarda olmak �zere s�zkonusu hastal��a kar�� �retilmi� gamma glob�lin tedavisi tercih edilebilir.

 

9. Bir salg�n s�ras�nda salg�n b�lgesindeki hassas �ocuklara y�nelik a��lanma uygulamas�n�n ba�ar� �ans� var m�d�r?

�nsanlar�n toplu halde ya�ad�klar� bir yerde bir salg�n tehlikesi s�z konusuysa, hastal���n bula�mas�n� engelleyebilecek toplumsal bir ba����kl�k sa�lanmas� amac�yla kitlesel a��lama yap�lmal�d�r. Poliomyelit(=�ocuk Felci) [oral Polio a��s�  �nerilir.], Influenza(=grip), menenjit (A+C grubu), k�zam�k, sar� humma, kolera ve tifus; bu t�r kitlesel a��lamay� gerektiren  enfeksiyonlard�r.

 

10. Premat�re bebeklerin   ba����klanmas� konusunda nas�l hareket edilmelidir?

Premat�re bebeklerin   ba����klanmas�  konusundaki  bilgiler  yetersiz oldu�u i�in bu konuda bebe�i izleyen klini�in �nerisine g�re hareket edilmesi gereklidir. Premature bebeklerde bir yandan a��n�n etkinlik ve tehlikesizli�i ara�t�r�l�rken, �te yandan pasif antikorlar�n anneden ge�i�i, premat�rite derecesi ve hayat�n ilk ay�nda g�r�len patolojik olaylar ve pramat�relerin bakteri ve vir�s enfeksiyonlar�na kar�� nas�l korunabilece�i g�z�n�ne al�narak bir karar verilecektir.

1
Hosted by www.Geocities.ws