9. ACTIVEX BILEŞENLERİNİN WEB SAYFALARINDA KULLANILMASI

9.1. GİRİŞ

İnternet teknolojisi, artan derecede karmaşık ve programlama yeteneğini gösterme konusunda bir çok farklı yol sunmaktadır. Visual Basic ile internet için programlar yapabilmenin yanısıra, internet teknolojisini kullanan karmaşık uygulamalar gerçekleştirme olanağı vardır.

Uygulama geliştirme ortamı olarak İnternet

İnternet, global, merkezileşmemiş ve TCP/IP standardına dayanan bilgisayar ağıdır. İnternet teknolojisini yerel ağlar için de kullanmak mümkündür. İnternet için ActiveX bileşeni hazırlarken biraz farklılıklar vardır ama yine metotlar, özellikler ve olaylar sözkonusudur.

İnternet bize daha rahat bir çalışma ortamı içinde program yapabilme olanağı sağlar.

Örneğin,

• Gerektiğinde yüklenebilen bileşenler programın yenilenmesini otomatikleştirir.
• Kolay uyum sağlama olanağı ile internet veya intranet için aynı programlar yapabilme olanağı verir.

İnternet uygulama geliştirme ortamı olarak düşünüldüğünde bir istemci/sunumcu ilişkisi vardır. Burada istemci/sunumcu kavramları aktif ve statik olarak vardır. Aktif kesimler sunumcu görevi görür ve dinamik bir yapıya sahiptir. Statik kesim ise pasif olarak işler.

Bu iletişimin

• Statik-statik
• Statik-aktif
• Aktif-statik
• Aktif-Aktif

olmak üzere 4 farklı biçimi vardır.

İnternetin iki ucundaki programların iletişimi olan bu iletişim aradaki bilgi alışverişinin düzeyine göre sınıflandırılmıştır.

ActiveX bileşenlerinin Web sayfalarında kullanılması

ActiveX bileşenleri kullanıldığında web sayfalarının özellikleri önemli ölçüde artar.

HTML ve VBScript kullanırken ActiveX kontrol nesnelerini HTML sayfalarına eklemek mümkündür. ActiveX kontrol nesneleri HTML sayfalarının işlevlerini artırır.

Bir ActiveX kontrol nesnesinin işlevi HTML ve VBScript kullanarak da gerçekleştirilebilir.

9.2. KONTROL NESNELERİNİN YUKLENMESİ

Bu bölümde kontrol nesnelerine internet özelliklerinin eklenmesi ve kontrol nesnelerinin yüklenmesi (downloading) konu edilecektir.

Visual Basic ile yaratılmış ActiveX kontrol nesneleri zamanuyumsuz özellik değeri yüklemeyi destekler. Örneğin bitmap içerebilecek bir Resim özelliği, UserControl nesnesinin Hyperlink özelliği, belirtilen bir URL adresine bir tarayıcı yardımıyla geçişi sağlar.

Bu özellikler kontrol nesnesi, bu tür işlemleri destekleyen bir form içine konduğunda geçerli olabilir.

Bir uygulama gerçekleştirirken kontrol nesnelerinin özelliklerini hem zamanuyumsuz, hem de PropBag kullanarak yüklemek gerekebilir.

Zamanuyumsuz Yükleme

Bir kontrol nesnesinin bir özelliğini zamanuyumsuz olarak yüklemek için AsyncRead metodu kullanılır. Bu metot, bir kontrol nesnesi bir form üzerine yerleştirildikten sonra herhangi bir yordam içinden çağrılabilir.

Bu metot yordamdan dönüşün hemen, özellik değerinin yüklenmesinin ise geri planda olmasını sağlar. Kontrol nesnesinin özelliğinin yüklenmesi bittiğinde AsyncReadComplete olayı meydana gelir.

Şimdi zamanuyumsuz yükleme özelliğini kavramak için aşağıdaki örneği inceleyin.

1. ActiveX Control türünden yeni bir proje yaratın. İsmini Resim olarak değiştirin.
2. Araç kutusundaki PictureBox kontrol nesnesini çift tıklayıp UserControl nesnesi içine bir PictureBox kontrol nesnesi yerleştirin. Aşağıdaki isimlendirmeyi kullanın.


Project     Name Resim

UserControl Name ctlRes

PictureBox  Name res

3. Aşağıdaki kodu UserControl nesnesi içine yazın.

Option Explicit

Dim mKaynak As String

Property Get resim() As Picture

Set resim = res.Picture

End Property

Property Let resim(ByVal deger As Picture)

Set res.Picture = deger

PropertyChanged "resim"

End Property

Property Set resim(ByVal deger As Picture)

Set res.Picture = deger

PropertyChanged "resim"

End Property

Property Let uResim(strDeger As String)

mKaynak = strDeger

If UserControl.Ambient.UserMode And Len(strDeger) Then

AsyncRead strDeger, vbAsyncTypePicture, "uResim"

End If

PropertyChanged "uResim"

End Property

Property Get uResim() As String

uResim = mKaynak

End Property

Private Sub res_Resize()

If res.Picture <> 0 Then

UserControl.Width = res.Width

UserControl.Height = res.Height

End If

End Sub

Private Sub UserControl_AsyncReadComplete(AsyncProp As AsyncProperty)

Select Case AsyncProp.PropertyName

Case "uResim" Set resim = AsyncProp.Value

End Select

End Sub

Private Sub UserControl_InitProperties()

Set resim = Nothing

End Sub

Private Sub UserControl_ReadProperties(PropBag As PropertyBag)

Set resim = PropBag.ReadProperty("resim", Nothing)

End Sub

Private Sub UserControl_Resize()

If res.Picture = 0 Then res.Move 0, 0, ScaleWidth, ScaleHeight

End Sub

Private Sub UserControl_WriteProperties(PropBag As PropertyBag)

PropBag.WriteProperty "resim", resim, Nothing

End Sub

Bu kod ile UserControl nesnesi için resim ve uResim adlı iki özellik eklenmiştir. Bu özellikler PictureBox kontrol nesnesinin göstereceği resim ve resim dosyasının adını belirlemeye yarar.

4. Projeyi test etmek için yeni bir proje ekleyin.
5. UserControl tasarım penceresini kapatın. Form üzerine araç kutusu üzerindek yeni kontrol nesnesine ait işareti çift tıklayarak bir ctlRes kontrol nesnesi yerleştirin.
6. Aşağıdaki kodu forma ekleyin

Option Explicit

Private Sub Form_Load()

ctlRes1.uResim = "file://" & App.Path & "\clouds.bmp"

End Sub

Private Sub Form_Paint()

ctlRes1.Left = 0

ctlRes1.Top = 0

Width = ctlRes1.Width + 100

Height = ctlRes1.Height + 400

End Sub

7. Projeyi kaydedin ve çalıştırın.

HyperLink nesnesi

HyperLink nesnesi UserControl nesnesinin HyperLink özelliği aracılığıyla erişilen bir nesnedir. Bu nesnenin üç tane metodu vardır. Bunlar GoBack, GoForward ve NavigateTo metotlarıdır. Bu metotlar, ancak Web browser gibi görev yapan bir nesne içinde iken geçerli olur. Diğer durumlarda bu metotlar ihmal edilir.

Örneğin bir form üzerine içine aşağıdaki kod olan bir UserControl nesnesi eklendiğinde Internet Explorer kullanılarak belirtilen HTML dosyası açılır.

Private Sub UserControl_Click()

Hyperlink.NavigateTo "c:\windows\desktop\faq.htm"

End Sub

9.3. KONTROL NESNELERİ İÇİN MAKRO (SCRIPT) HAZIRLAMA

Bir HTML sayfasında kontrol nesnesi <OBJECT> ve </OBJECT> yazıları arasında belirtilir. HTML dosyası işlenirken, kontrol nesnesi yaratılır ve yeri belirlenir. Bu ifade eğer <PARAM NAME> ile başlayan ifadeler içeriyorsa, burada belirtilen özellikler kontrol nesnesinin ReadProperties olayına, standart PropBag nesnesi kullanılarak aktarılır.

HTML dosyası aktif hale geldikten sonra, nesne olayları ile ilişkilendirimiş olaylar kullanılarak da nesne özelliklerinin değerleri değiştirilebilir.

Application Setup Wizard programı kontrol nesneleri için internet setup programları oluşturmayı kolay hale getirir.

Visual Basic kontrolleri, sayısal imza, güvenli yaratma ve güvenli makro oluşturma özelliklerini destekler.

Visual Basic makrosu kullanarak kontrol nesnesinin web sayfasında kullanılmasına örnek olarak aşağıdaki HTML kodu verilebilir.

<title></title>

</head>

<body>

<p><object id="ctlRes"

classid="clsid:9FBCEE2D-03C7-11D2-A252-8CBC08C10000"

codebase="Resim.CAB#version=1,0,0,0" align="baseline" border="0"

width="193" height="150"><param name="uResim"

value="c:\clouds.bmp"></object></p>

<p><input type="button" name="cmdAc" value="AC"> <script

language="VBScript"><!--

Sub cmdAc_Click

ctlRes.uResim="file://c:\clouds.bmp"

End Sub

--></script> </p>

</body>

</html>

9.4. GÜVENLİK

Kontrol nesneleri HTML sayfalarında kullanılırken, kontrol nesnelerinin bu sayfayı ziyaret edenlerden saklanması, izinsiz olarak kontrol nesnelerinin kullanılması engellenmelidir. Bunun için:

• Sayısal imzalar, kontrol nesnesi kullanıcının sisteminde zararlara yol açtığında kontrol nesnesini yaratan kişiye ulaşmak için bir yol sunar. Sayısal imzalar Setup Wizard kullanılarak yaratılabilir.
• Kontrol nesnesini makrolar için güvenli olarak işaretlemek, kullanıcı bilgisayarında herhangi bir zarara yol açmayacağını (makro içinde kullanılarak) garantilemek için kullanılır. Böylece kontrol nesnesini web sayfalarında kullanan bir kullanıcının web sayfasını görüntüleyen başka kullanıcıların bilgisayarlarına zarar vermesi engellenmiş olur.

Kontrol nesnesinin yaratıcısı olarak onun kötü amaçlarla kullanımını engellemek de bize düşmektedir.

Aşağıdaki işlemlere izin veren kontrol nesneleri makrolar için güvenli değildir:

• Bir makro tarafından sağlanan bir isimle bir kütük yaratma.
• Bir makro tarafından sağlanan bir isimdeki dosyayı kullanıcının hard diskinden okuma.
• Windows Registry dosyasına bilgi ekleme.
• Windows Registry dosyasından bilgi okuma.
• Makro tarafından sağlanan bilgilere dayanarak bir Windows API fonksiyonu çağırma.
• Makro tarafından sağlanan bir bilgiye dayanarak dış nesneler yaratma ve onları yönetme.

Onu başkalarının kullanmasına izin vermeden önce bir kontrol nesnesinin makrolar için güvenli olup olmadığını test etmenin en iyi yolu, kontrol nesnesinin tüm özellik metot ve olayları ile erişilen tüm dosyalar, Registry elemanları ve WinAPI fonksiyonlarını bir çizelge halinde hazırlamaktır.

Daha sonra bu çizelge dikkatle incelenmelidir.

• Kontrol nesnesinin güvenli olarak yaratılabilmesi nesne yaratılırken kullanıcı bilgisayarına zarar gelmeyeceğinin garanti edilmesi demektir.

Güvenli yaratılabilme özelliğine sahip olmayan kontrol nesneleri, kötü niyetli web tasarımcıları tarafından başkalarının sistemlerine zarar vermek amacıyla kullanılabilir.

Bu tür işlemleri engellemenin en iyi yolu kontrol nesnesinin özelliklerinin alabileceği tüm değerlerin bir ön kontrolünün yapılması ve uygun olmayan değerlerin özelliklere atanmasının engellenmesidir.

 

 Ana Sayfa