Is-salm jiżvolġi ruћu f’awla tal-qorti fejn is-salmista hu mdawwar min-nies li qed jakkużawh fil-falz quddiem imћallef korrott. L-akkużat hu bniedem fqir mill-kampanja, v 20, u ma jistax iћallas barra milli hu innoċenti u dak li hu aktar ta’ tbatija, l-akkużaturi tiegћu kienu ћbieb tiegћu li daru kontrih (v 14). Quddiem din il-qagћda, ma gћandux triq oћra ћlief li jsejjaћ lil Alla bћala mћallef biex jidћol gћalih u jikxef il-maskri ta’ l-inġustizzja li qed issir quddiem gћajnejh. Alla ma jistax jibqa’ sieket u indifferenti quddiem din l-inġustizzja kontra min ‘iћobb id-dritt’ v 27.

Qawwija gћall-aћћar hi x-xewqa li ssir ġustizzja ma’ wieћed fqir mill-kampanja, u tinћass mill-ewwel sa l-aћћar vers. Hu gћalhekk salm ta’ supplika jew qinah, gћajta waћda ta’ qalb maqsuma. Ix-xewqa ta’ kastig bћala ћlas gћal dan il-fatt hi mћallta fl-istess salm ma’ tifћir u hajr lil Alla. Hu leћen ta’ wieћed waћdu u mitluq, imma fl-istess waqt karba qawwija li spiss tinstema’, storja ta’ inġustizzja ta’ bnedmin kontra bnedmin. L-gћajta imprekattiva kontra ћbieb li saru gћedewwa (v 19) issibha wkoll f’Salmi 55, 109.

Lotman jgћid li hu salm imtarraġ u skond kull tarġa li jitla’ jinbidel il-messaġġ. Kittel jara fih kuntrast qawwi fi ћdan il-komunitа bejn il-fqar u l-politiċi jew is-setgћana inġusti. Oesterley jara fih appell minn sentenza inġusta, u Jacquet każ ċar ta’ proċess inġust. Fil-fatt hu salm kompless u l-istess tema hi ripetuta, waqt li hemm talba ta’ wieћed li qed ibati u din ma taqta’ xejn.

Hekk kif fi żmien ta’ gwerra Alla jidћol bћala qawwa biex jeћles, hawn ukoll , f’każ ta’ individwu li qed ikun mixli fil-falz, Alla biss jista’ jkun dak li jeћilsu. Din hi xbieha li spiss insibu fis-Salmi fejn qalb ix-xwabel, il-lanez u s-sjuf, fil-qalba tal-ġlieda, jidher gwerrier qalbieni lest biex jaћbat gћall-gћadu, jaqbeż fuqu u jneżżgћu mill-armi. Hawn jidher kuntrast interessanti bejn il-vjolenza ta’ l-armi u l-leћen li jassigura, “Jiena s-salvazzjoni tiegћek” v 3. L-gћedewwa jinfixlu u jerġgћu lura bћal armata mћarbta. Alla jidћol u s-salmista jimtela b’sens ta’ fiduċja u tama.

Alla jqum (qum) u jeћodha kontra x-xiehda qarrieqa v 11, u jaqgћu v 15 wara li b’insistenza jitlob ‘stenbaћ u qum’ v 23. Alla jidћol fl-istorja. Hawn simboliżmu ta’ qorti kif jidher mis-salm kollu; v 1 jintroduċi xena ta’ awla fejn Alla jidћol biex jeћles lill-ġust, u v 24 hu appell gћal ġudizzju ġust ta’ Alla.

L-gћadu hu mxebbah mal-‘karfa mar-riћ’, xbieha li nsibuha f’salm 1, 4 kif ukoll F’Ġeremija 13, 24 u Isaija 17, 13. Il-qawwa ta’ l-gћadu tgћib fix-xejn quddiem Alla u r-raġel ġust, l-anġlu ta’ JHWH jonfoћ u s-suppervja tal-bniedem tiġi fix-xejn. Ma’ din hemm is-simboliżmu tal-kaċċa u l-insib v 7-8; ifittxu jonsbu r-raġel ġust imma dak li jonsbulu jaqbad lilhom, ‘jaqgћu fil-ћofra li ћaffru’ v 8. Alla jista’ jieћu lura l-vittma minn idejn nies qawwija meta jkunu gћamluha tagћhom… u fl-aћћarnett, il-mostru b’ћalqu miftuћ ta’ v 21, li lest biex jibla’ u jgћid, ‘qtajna xewqitna’ u ‘ġibnieh fix-xejn’, jirreferu gћall-kalunnji li bћal ilma velenuż ћiereġ minn ћalq lest biex jiżbrana.

Hi tema li spiss niltaqgћu magћha fis-salmi u gћalhekk tajjeb nieqfu ftit biex nispjegawha. Fis-Salm insibu l-partijiet kollha tal-ġisem imsemmija: is-snien v 16 huma sinjal ta’ rabja, stmerrija u ta’ wieћed li lest biex jibla’; l-gћajn v 19, hu ġest ta’ min hu brikkun, ћażin (Prov. 6, 13) u gћalhekk ‘jegћmeż’; il-ћalq lest biex jibla’ u jisћet, v 21; il-qalb, minn fejn joћorġu l-ћsibijiet u d-deċiżjionijiet v 25; l-ilsien v 28, li jitlob imma li jakkuża fil-falz.

Imma l-akbar personifikazzjoni tas-simboli huma l-gћadam v 10, li hu l-moviment tal-Lhud meta jitolbu, jiċċaqilqu qishom qed jgћidu: “Kull ћalq, kull ilsien, kull irkobba, il-qlub kollha u l-imsaren kif hemm miktub, gћadmi kollu jgћid, “min hu bћalek?" L-gћadam hu l-binja kollha tal-bniedem, il-bniedem kollu kemm hu.

Il-ġisem kollu hu mistieden jitlob u f’kull qagћda eżistenzjali, bilwieqfa, bilqegћda u miexi. Is-salmi jitkellmu mir-ras midluka żejt ta’ l-ospitalità (23, 5), l-gћajnejn iћarsu lejn Alla, (25, 15) il-fomm ixandar il-ġustizzja ta’ Alla (69, 4) l-ilsien u x-xofftejn ikantaw it-tifћir tal-Mulej (35, 28) il-qalb tfawwar, (45, 2) il-leћja ta’ Aron, (133, 2) l-idejn merfugћa ’l fuq lejn it-tempju (134, 2) ir-riġlejn fit-triq id-dritta, (26, 12) l-imsaren li jilqgћu il-liġi, (40, 9) in-nifs tal-ћajja li jfaћћar lil Alla (150, 6).

li billi t-tifsila ta’ l-ixkora hi bla sura, wieћed hu donnu gћarwien, qagћda ta’ umiljazzjoni. Ir-rit ta’ l-ilment jinkludu s-sawm; billi l-ikel bћall-ilbies hu sinjal soċjali, dan ifisser niket profond. Hemm ukoll it-talba ta’ supplika (tefillah), jew talb b’rasi fi ћdani, v 13c. Isaija 58, 5: “Jaqaw jien jogћġobni sawm bћal dan… biex ibaxxi rasu bћas-simar, u jimtedd fuq xkora u r-rmied?” Ir-raba’ qagћda tar-rit penitenzjali jew tal-funeral hi, li wieћed jinxteћet minn tulu fl-art; dan ġieli kien imsieћeb ma rmied fuq ir-ras, taqtigћ tal-ћwejjeġ, skiet perfett, qtugћ tax-xagћar u ma taћdimx.

“Bћal min jagћli gћal ommu” v 14 juri rit mill-aktar qawwi u ta’ qsim il-qalb; is-salmista hu f’qagћda li tixbah lil ommu mejta, wieћed li niżel fix-Xeol. Hu offra solidarjetà umana lil min sab li kienu tradituri u qattiela.

Alla tal-Bibbja ma jonqos qatt li jiddefendi ’l dawk li jafdaw fih, li jsejjћulu.

Hawn tidher ċar il-gwerra bejn ulied id-dawl u wlied id-dlam, li fiha Alla jidher ixejjer l-armi waqt li jattakka imma leћen sieber iqawwi qalb il-ġust. Is-salvazzjoni hi rebћa, hi ġustifikazzjoni quddiem dawk li jakkużaw u jazzardaw jgћidu, “Mhemmx salvazzjoni gћalih f’ Alla” (S 3, 3).

L-imprekazzjoni vv. 4-6, jew ix-xewqa ta’ tpattija u vendetta gћal dak li jagћmel il-ћażin hi skond il-‘liġi tat-taljun’, ‘gћajn gћal gћajn u sinna gћal sinna’. Fiha hemm sens qawwi ta’ ġustizzja u sinjal li ma tistax tmerih ta’ tama qawwija li Alla ma jistax iћalli l-ћażin jittrijonfa u l-inġustizzja tgћaddi bla ma tieћu dak li ћaqqha. Hawn jidћol ukoll l-unur ta’ Alla gћax ma jistax iћalli l-ġust u l-fqajjar ibatu inġustament; imma min qed jitlob hu aktar ћerqan li jinћeles hu milli li jkun meqjum Alla.

L-ewwel moviment jagћlaq b’radd il-hajr v 9. Il-fidi f’Alla hi tant kbira li m’gћandu ebda dubju mis-salvazzjoni. L’innu ta’ l-gћadam, jew il-fejqan sћiћ tal-bniedem minn ġewwa, jixbah lil dak ta’ l-Esodu, “Min hu bћalek, Mulej, fost l-allat? Min hu bћalek ? Inti kbir fil-qdusija...” (Es. 15, 11) Alla jiddefendi l-anawim. L-gћadam hu xbieha ta’ ferћ u hena kbir, sћiћ, radd il-hajr profond.

Mill-Kitbiet ta’ Dun Ġorġ – Nisġa