Ngћidilkom, qabel xejn, li jien grat ћafna lejkom gћal dawn il-jiem; fil-fatt kelli niġi bi ћsieb wieћed, biex nitkellem fuq dan, imma hekk hu li gћixt magћkom dawn il-jiem u gћixthom tajjeb, u gћinuni ћafna. L-aktar l-ewwel jum, u gћakemm kont qerrejt il-ġimgћa l-oћra u ma kellix ћajra nerġa’ nqerr, imma rajt sejћa qawwija gћall-konverżjoni. Gћoġbitni ћafna l-ġurnata li fiha żorna l-grotta ta’ San Pawl.

Nixtieq nibda b’żewġ premessi li jidhirli huma importanti; waћda, irrid ngћid bis-sinċeritа kollha, li m’inhix hawn biex nikkonvinċi lil xi ћadd, jiena nemmen li l-kariżmi mhumiex biex wieћed jurihom… hekk hu, dak li nixtieq nagћmel hu sewwa sew li, fid-dawl ta’ dawn il-jiem, wieћed jara dak li Alla qiegћed jagћmel illum fil-Knisja, wkoll permezz tal-Mixja, u jieћu dan l-istrument li Alla tana hekk kif gћandu jieћdu. Il-Mulej sejjaћli, l-aktar f’dawn l-aћћar snin biex inkun qrib Kiko u Carmen, naћdem ћafna magћhom – rajt kif u qed nara kif din il-kariżma, bћal kull kariżma, teћtieġ fl-inizjaturi, trakkijiet u trakkijiet ta’ umiltа gћaliex ankи gћalihom, li tkun quddiem din is-sejћa tal-Mulej, u tkun imdaћћal fiha, tassew ġrajjiet li jmorru lil hinn mill-ћila tal-bniedem, wirja tad-doni tal-Mulej, tibqa’ inti stess mgћaffeġ. Tara kif huma stess, fl-ewwel post, huma msejjћa gћal din l-umiltа llum.

Il-kelma li spiss jgћid Kiko, u li reġa’ qalha qabel l-approvazzjoni definittiva ta’ l-istatuti, hi l-kelma li kien qalilhom Pawlu VI: "Kun fidil gћall-Knisja u l-Knisja tkun fidila miegћek”. U hu ra fl-approvazzjoni definittiva ta’ l-istatuti din il-fedeltа tal-Knisja.

Imma din l-umiltà, ћuti, mhix ћaġa ta’ l-inizjaturi biss, hi wkoll ta’ dawk kollha li jilqgћu din il-kariżma. Kont qed ngћidha llum li xi ћadd, jidhirli li l-kontra ta’ din l-umiltа hu sewwasew il-klerikaliżmu. Xi drabi nara t-tbatija ankè fija, it-tbatija li naċċetta din il-kariżma hekk kif inhi, nilqagћha bћala don ta’ Alla, nara kif ankи gћalija, ngћallem u dak kollu li tridu, skola u mhux skola, it-tentazzjoni hi dejjem dik li tilqa’ metodu u mbagћad inkun jiena stess kapaċi li nagћmel xi ћaġa aћjar minn Kiko u Carmen. Naraha bla tentazzjoni gћalija kif gћal ћafna minnkom ukoll.

Hekk hu li f’dawn is-snin gћaraft ћaġa u ngћidhielkom kif inhi, jiena li ћdimt ma’ Kiko dawn is-snin kollha. Nirrakkontalkom episodju…meta gћamilna pellegrinaġġ ġo Amsterdam maż-żgћażagћ. Konna gћadna ġejjin minn Denver, tant aћwa kellhom diffikultа biex jibgћatu lil uliedhom, u Kiko staqsa lil grupp ta’ aћwa li kienu qribu, x’jaћsbu, u jien gћidtlu bis-sinċeritа kollha.... “int miġnun, Kiko, gћadna ћerġin minn spiża ta’ Denver u rridu naћsbu gћal Kolon, se tivvinta pellegrinaġġ ieћor taż-żgћażagћ?”

Jidhirli li kien gћadu kif miet il-Papa Gwanni Pawlu II u gћajnejn ћafna kienu fuq il-Mixja, x’nagћmlu u x’ma nagћmlux. Kiko semgћana kif jagћmel dejjem u mbagћad telaq gћal triqtu u l-pellegrinaġġ gћal Amsterdam gћamilnih. Jiena akkumpanjajt żewġ awtobus tal-komunità tal-Parroċċa tiegћi u bqajt impressjonat bil-kbir jien stess. Gћal gћaxar snin, gћal tnax-il sena komunitа ta’ 36 aћwa li minnhom 27 kienu bejn l-14 u l-15 u wassalthom sa 25 sena, ulied aћwa tal-komunitа…f’gћaxar snin qatt ma qabdu kitarra u kantaw u kont naf li ġo darhom kellhom din l-edukazzjoni, u rajt lil dawn iż-żgћażagћ mibdulin tassew.

Tant kont impressjonat li l-ewwel ћaġa li gћamilt, jien li gћidt lil Kiko “int miġnun” , hekk kif wasalna Amsterdam, mort fuq Kiko u gћidtlu “Gћal darb’oћra, Kiko aћfirli, kellek raġun inti!” Waqt li kont maћhom kemm-il darba tgћallimt li dawk ir-raġunijiet loġiċi, dak li tgћidli rasi fejn immur….imma il-kariżma, dan id-don li Alla tahom , jeћodni n-naћa l-oћra. Dan biex ngћidilkom, attenti ћuti, biex nilqgћu din il-kariżma, hekk kif inhi. Din kariżma mhix metodu biex titgћallmu imma komunjoni li wieћed jesperimentaha; u hawn, hawn xi ћaġa importanti gћalina lkoll. Nieћu gost li minn din il-laqgћa illejla, mhux tant kemm nieћdu ideat ġodda imma aktar u aktar dan l-ispirtu, din il-komunjoni li aћna qedin induqu f’dawn il-jiem.

U rrid nibda b’osservazzjoni li gћoġbitni ћafna, gћaliex se jkolli nagћmel u spiss nitkellem minn statuti u mhux statuti, 10 snin ћidma, 11-il sena nistudja wkoll meterji oћra bejn ћaġa u oћra….jidhirli ћuti li hawn ikollna nagћmlu rivoluzzjoni kopernikana ta’ l-istess kunċett li gћandna tal-parroċċa. Il-Kodiċi tal-Liġi Kanonika tal-1917 u dak tal-1983 gћamel fir-rigward tal-kappillan rivoluzzjoni kopernikana li aћna gћad ma ndunajniex biha. Fil-waqt li dak ta’ l-1917, b’lingwaġġ medjevali jgћid li l-isqof jafda parroċċa lil presbiteru xi ftit bil-mentalitа fewdali tal-medju evu, kienet tingћata fl-aћjar sens tal-kelma, fdata lill-kappillan. Gћandi kwotazzjoni bil-franċiż ta’ studjuż tal-kodiċi li tgћid, Il-qassis hu meqjus: "il pretre est considere’ comme le signeur spirituel de la parte de la diocese en son gouvernement . Il possesse ses paroissiennes…"

Din kienet il-mentalità ta’ dak tal-1917. Dak tal-1983 jaqleb dan kollu gћaliex lil-kappillan ‘committitur’ tiġi fdata u mhux il-parroċċa imma l-‘kura ta’ l-erwieћ’, tal-‘komunitа tal-fidili ta’ Kristu’, fejn il-‘committo’ jfisser tafda, ankè tagћmel avventura b’mod li tkun ir-ragћaj, ‘ejusdem pastori’

Jidhirli li hi ћaġa importanti biex nifhmu wkoll….laqgћatni dak lli qal il-kappillan illum, meta sibna diffikultа…. Din id-dehra li qal dwar ir-realtà tal-parroċċa, gћaliex fil-fehma tiegћi il-Mixja gћandha xi ћaġa diversa. Ix-xogћol li sar fl-istatuti kien tassew iebes, u dan qalulna Don Stanislao (Illum Kard. Dziwiz), dak in-nhar segretarju tal-Papa, kif kellna nistennew bis-sabar u nagћtu żmien lill-Knisja, kif ukoll lill-organiżmi biex jifhmu x’inhi l-Mixja, xi ’tfisser "Inizzjazzjoni Nisranija".

Tafu li nhar it-13 ta’ Ġunju 2008, fit-tifkira ta’ Sant’Antnin ta’ Padova ġejna mogћtija b’mod definittiv dan l-Istatut tal-Mixja wara kważi sitt snin mill-approvazzjoni ‘ad experimentum’. U tafu wkoll li bosta mezzi ta’ komunikazzjoni, ankè dawk li soltu mhumiex kontra, bosta bassru li fil-fatt l-approvazzjoni qatt ma kienet se tasal. Kellna, jekk tridu insemmihom qasir qasir.

Ix-xogћol fuq l-istatuti beda fl-1996 waqt laqgћa ma’ Mons, S. Dziwiz li qalilna biex inhejju statut. Nhar l-24 ta’ Ottubru 1997, meta ġejna lura minn konvivenza ta’ l-itineranti fis-Sinaj , il-Papa qalilna dik il-kelma impressjonanti. Hekku! Inћeġġiġkom biex tkomplu x-xogћol li bdejtu taћt it-tmexxija tad-Dikasteru tal-Lajċi, gћal statut li jkun ukoll gћall-mixja, stimolu ta’ preżenza ġdida fil-Knisja.

Bejn Jannar u Mejju 1997 hejjejna l-ewwel abbozz ta’ l-istatuti mgћejjunin minn P. Navarrete, ġurista ġiżwita u l-idea ta’ Kiko kienet li jagћmel mill-mixja Opra Pontifiċja gћall-evanġelizzazzjoni l-ġdida, test sempliċi ћafna, skeletru skond l-indikazzjonijiet li tana P.Navarrete illum Kardinal.

Fis-27 ta’ Mejju 1997 gћaddejna dan l-abbozz lill-Kunsill Pontifiċju gћal-Lajċi,u lis-Santa Sede gћar-reviżjoni Kien magћmul b’serjetа mill-akbar is-Santa Sede studjatu gћal sena sћiћa, weġbitna f’Mejju 1998 u t-tweġiba kienet li l-Mixja ma setgћetx tiftiehem fuq dawn il-linji, gћal diversi motivi.

F’Novembru 1998 erġajna ntfajna gћax-xogћol ta’ abbozz ieћor, idea oћra. Sa Ġunju 1999, ћdimna, kellna idea, u l-isfida l-kbira quddiemna kienet, li ridna nkunu gћall-qadi tad-djoċesi u tal-Parroċċa bla ma nsiru moviment u anqas assoċjazzjoni.

Il-Kodiċi tal-Liġi Kanonika gћandu żewġ ‘universitates’ – waћda ‘universitas ta’ l-oġġetti’ u l-oћra ‘universitas tal-persuni’. Ma ridniex li nkunu assoċjazzjoni jew universitas tal-persuni imma nibqgћu strument gћall-qadi. U ara hemm sibna l-ewwel indikazzjoni fil-kodiċi li stajna nsiru ‘universitas ta’ l-oġġetti’, ġabra ta’ ġid spiritwali li Alla ta, bla ma nibnu bejnietna ebda forma ta’ assoċjazzjoni.

Bdejna naћdmu bejnietna fuq dan l-abbozz, it-tieni wieћed, ћejjejnieh u f’Ottubru 1999, minn Mejju sa Ottubru 1999, taћsbux li hi xi ћaġa ћafifa tqiegћed fi ftit numri realtа ta’ ћajja hekk gћanja ! F’Ottubru ippreżentajna dan it-tieni abbozz lis-Santa Sede, studjawh gћal madwar sena oћra u fit-12 ta’ Ottubru 2000 waslitilna l-aћbar li kollox sewwa. Aћna ippreżentajna ruћna bћala ‘universitas rerum’ (ta’ l-oġġetti), ġabra ta’ ġid spiritwali, fundazzjoni ta’ ġid spiritwali. Gћas-Santa Sede din il-formula kienet milqugћa.

Meta waslitilna din l-aћbar tas-Santa Sded li kollox kien sew, Kiko u Carmen daћlu fi kriżi, gћax qalu li aћna qatt ma ppreżentajna l-Mixja quddiem l-isqfijiet jew il-Kappillani bћal fundazzjoni, u xeћtithom fi kriżi sakemm iltaqgћu ma’ kanonista bravu ћafna ta’ l-Opus Dei, Padre Arrieta – illum wieћed mill-membri tal-kummissjoni gћat-tifsir (interpretazzjoni) tat-testi leġislattivi tal-Knisja, u li mexa magћna t-triq kollha b’imћabba u tenerezza li ma bћalha, fil-laqgћat kollha tagћna kien hemm. Dan darba waћda qalilna, niftakar tajjeb, “M’gћandkomx gћalfejn tibżgћu tgћidu lill-Knisja dak li intom, gћax id-dritt kanoniku ma jaћlaq xejn imma jirregola dak li jsir”. (Non и creativo ma normativo di prassi). Gћalhekk ippreżentaw ruћkom skond dak li intom, gћaliex id-dritt kanoniku jeћtieġlu jadatta ruћu gћalikom, u mhux intom gћad-dritt kanoniku.”.

Hemm kellna flimkien mat-tbatija, gћax taћsbux li din li tkun inizjazzjoni nisranija kienet xi ћaġa li tiftiehem; niftakar darba, kien il-11 ta’ Frar, tifkira tad-dehra tal-Madonna ġo Lourdes, u Kiko jgћid li kien l-ewwel miraklu minn tant li seћbuna, gћaliex f’laqgћa ma’ Mons. Rylko (illum Kardinal) irriżulta li hu kien qed jarana bћala assoċjazzjoni, U Kiko wieġeb li kien beћsiebu joqgћod gћall-approvazzjoni ta’ tant isqfijiet fejn naћdmu, u aћna preżenti f’madwar 800 djoċesi, nagћmlu 800 statut, gћaliex ma nћossuniex li aћna assoċjazzjoni.

Kien hemm reazzjoni qawwija, biex ngћidu hekk, imma din tat wieћed x’jifhem, ukoll, nemmen, lil Mons. Rylko, kemm dan kien importanti gћalina. Tajjeb. Kiko u Carmen kitbu nota lil Kunsill Pontifiċju gћal-lajċi biex jirringrazzjawha gћal din il-fiduċja li tatna gћaliex wkoll li jilqgћuna bћala fundazzjoni, gћarfuna bћala fundazzjoni ġuridika pubblika (mwaqqfa skond il-liġi) imma fl-istess waqt qalu li din il-formula ma tissodisfaniex gћal kollox.

U bdejna nћejju abbozz ieћor, it-tielet, fejn ћadna bћala punt ta’ riferiment l-ittra miktuba mill-Papa Gwanni Pawlu II lil Mons. Cordes (illum kardinal) fejn il-Mixja kienet ippreżentata bћala ‘itinerarju ta’ formazzjoni kattolika, li jiswa’ gћas-soċjetа ta’ llum’…: dak li nsibu fl-ewwel artiklu ta’ l-istatut. Bdejna naћdmu fuq dan u ћejjejna t-tielet abbozz li ppreżentajna lis-Santa Sede. Is-Santa Sede qalet kollox sew, nistgћu inkomplu fuq din it-triq. Il-Kunsill Pontifiċju gћal-lajċi waqqaf kummissjoni u bdejna x-xogћol, il-kummissjoni tagћna u tagћhom flimkien u wasalna xi ftit mgћaġġlin biex nifformulaw dak l-istatut li fid-29 ta’ Gunju 2002 kellu l-ewwel approvazzjoni, ‘ad experimentum’.

Jiena kelli nippreżenta l-istatut xi tletin jew erbgћin darba u b’gћaġeb tiegћi, ma nafdax wisq fuqi nnifsi, kienet li daћalli d-dubju li l-approvazzjoni ‘ad experimentum’ kienet xi ћaġa tat-tieni grad. Gћax meta s-Santa Sede kellha xi dubji, meta l-Knisja jkollha xi dubji qatt ma jkun hemm approvazzjoni mil-lum gћal gћada. Imma bћalma assigurani Mons. Rylko l-ewwel approvazzjoni kienet dik tad-29 ta’ Ġunju 2002 u mhux dik tas-sena 2008; fis-sena 2008 kienet biss konferma definittiva.

Dan ukoll hu interessanti ћafna. Mela x’ġara wara l-2002 ? Konna sejrin tajjeb u bla inkwiet. F’Ottubru 2007 nirċievu nota mill-Kunsill Pontifiċju Lajċi biex inhejju talba uffiċjali gћall-approvazzjoni definittiva jekk aћna jidhrilna li t-test jogћġobna. Gћamilna konvivenza ta’ l-itineranti mill-isbaћ fejn erġajna qrajna l-istatuti u fejn fl-aћћar ktibna nota iffirmata mill-inizjaturi u mill-itineranti lill-Mons. Rylko fejn gћedna li gћalina kollox sew u u li setа jgћaddi gћall-approvazzjoni finali. Niftakar li Mons. Rylko kien ġie jippresjedi iċ-ċelebrazzjoni, ma nafx kienx diġà kardinal, u qal, "tassew kien ta’ min jieћu dan il-vjaġġ minn Ruma u niġi hawn, imqar kieku kelli nieћu lura miegћi din in-nota”.

Ħsibna li se tkun xi ћaġa ta’ malajr, u kien hu innifsu li qalilna dan, imma ż-żminijiet tas-Santa Sede huma twal. Mela waslitilna nota mill-Kongregazzjoni tal-Kult li kellha xi osservazzjonijiet x’tagћmel. Stennejna din l-ittra li waslet fl-10 ta’ Jannar 2008, kienet nota li ћasditna, nota li wrietna li kellhom l-istess diffikultà li jkollna magћkom presbiteri biex tifhmu x’inhi ‘l-inizjazzjoni nisranija’. Fil-fatt din in-nota wriena li ma fehmux u talbuna li nneћћu dak kollu li jitkellem fuq katekumenat wara l-magћmudija u dak kollu li jirreferi gћall-inizjazzjoni kristjana. Tant hu veru li art. 1, 2 fejn jitkellem: “il-Mixja Neokatekumenali qegћda gћas-servizz ta’ l-isqof bћala wieћed mill-modi li bih iseћћu fid-djoċesi l-inizzjazzjoni nisranija, u l-edukazzjoni permanenti fil-fidi, saret ,”Il-Mixja Neolatekumentali…gћas-servizz ta’ l-isqof bћala waћda mill-modi tal-attwazzjoni djoċesana gћall-edukazzjoni inizjali u permanenti tal-fidi”: bidla aktarx sustanzjali gћalina.

Biex ngћidilkom li aћna lqajna xi osservazzjonijiet żgћar, imma fuq din ktibna lill-Qdusija tiegћu l-Papa, żewġ paġni, li fihom gћidna l-gћaliex dan il-mod li titkellem, u din il-formula li daћlet fil-mod li titkellem il-Knisja ma togћġobniex. Infatti l-Papa stess f’ittra liċ-~ina jitkellem minn katekumenat wara l-magћmudija; infatti l-Papa qal li kien kollox sew biex inkomplu mexjin, nerġgћu lura u nieћdu l-kliem tagћna, ‘ta’ mod kif isseћћ fid-djoċesi l-inizjazzjoni nisranija.

Meta wieћed jaћseb li issa kienet fil-qrib ћafna l-approvazzjoni, kien tmiem Jannar bidu ta’ Frar, tasal nota oћra mill-Kongregazzjoni ta’ Fidi, fejn sa xi xhur qabel kien hemm il-Papa bћala Prefett u Kard. Bertone bћala segretarju, illum Segretarju ta’ l-Istat, u li ћsibna li konna xi ftit imћarsin minn dak il-punt di vista, gћall-kuntrarju jaslu 11-il punt , xi wћud tassew banali, bћal li flok tgћid Mixja Neokatekumenali, tgћid ‘hi mod, jew waћda mill-modi’ l-espressjoni…tajjeb nagћtuhielhom. Imma fuq żewġ punti b’mod partikulari kien hemm kwestjoni ta’ fidi.

Jidhirli li jkun tajjeb li jkollkom sehem f’dan mhux gћal ћaġ’oћra ћlief biex tkunu tafu u tifhmu li sar xogћol serju ћafna mal-Kongregazzjonijiet tal-Knisja, jew, li gћamlu xogћol impressjonanti gћal-aћћar magћna, per eżempju, nota minnhom kienet dwar iċ-ċelebrazzjoni ta’ l-Ewkaristija s-Sibt filgћaxija. Billi ma fehmux, u ngћidilkom dan u ninsisti quddiem il-fatt ta’ l-approvazzjoni, jekk ma tifhimx li hi mixja bћala inizjazzjoni nisranija kellhom raġun huma, imma jekk hi mixja ta’ inizjazzjoni, ukoll jekk hi duttrina ta’ fidi, gћandna raġun aћna.

Gћalhekk ingћad fuq l-Ewkaristija li fil-quddies tal-Ħadd fil-Parroċċa li hi komunità ewkaristika hu normali li jkunu flimkien diversi gruppi u movimenti/ assoċjazzjoni u gћalhekk ankè il-Mixja jekk hi moviment. L-istess komunitajiet żgћar tar-reliġjużi preżenti, dan jippermettilhom jagћmlu esperjenza ta’ dak li gћalihom hu komuni, u gћalhekk il-Ħadd jum il-Mulej, m’gћandhomx jiġu inkoraġġiti gruppi żgћar …

Aћna esponejna b’sempliċitа kbira imma b’verità, u gћidna li l-istess "Dies Domini’ (Jum il-Mulej tal-Papa Gwanni Pawlu II) f’nru. 36 tara li jistgћu jingћataw derogi gћal din il-viżjoni ta’ l-Ewkaristja sewwasew meta tqis li qed tingћata formazzjoni pastorali, waqt li tћares lejn il-ġid tal-grupp jew tal-uћud u tal-frott li jistgћu jiksbu b’risq il-komunità nisranija kollha kemm hi. Meta tkun taf li din iż-żjieda tad-dokument 36, iffirmata minn Mons. Bedina gћall-Prefett tal-Kongregazzjoni tal-Kult, riedha espressament il-Papa Gwanni Pawlu II biex jiddefendi l-Mixja; gћaliex Gwanni Pawlu II kien fehem tassew il-Mixja u x’ifissru iċ-ċelebrazzjonijiet partikulari, konna diġà gћidnielhom li ‘Dies Domini’ rat dan kollu minn qabel.

Aktar ukoll, is-Sagra Kongregazzjoni tal-Kult Divin b’ittra ta’ protokol kienet rat il-possibiltà ta’ deroga gћall-Mixja Noekatekumentali. Ukoll, il-Papa fid-diskors li gћamel lill-komunitajiet tal-Mixja fl-2006 kien ta valur ta’ dak li jsir lill-ittra tal-Kongregazzjoni, waqt li tana l-possibiltа li nagћmlu din iċ-ċelebrazzjoni s-Sibt filgћaxija. U l-istess artiklu ta’ l-Istatut approvat jgћid li din iċ-ċelebrazzjoni tinżamm skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Isqof tal-post.

Nota oћra, li hi interessanti ћafna u li tajjeb jew ћażin tmissna lkoll kien ir-rapport bejn il-presbiteru u l-lajċi fl-istess Mixja: in-nru. 11 ta’ din in-nota tal-Kongregazzjoni tal-Fidi tgћid: “L-ekipp ta’ katekisti hu magћmul minn xi lajċi u presbiteru, kif jgћid l-istatut; Il-Kongregazzjoni tal-Fidi ikkummentat :’gћal dak li gћandu x’jaqsam nosservaw li wieћed mill-problemi fil-prattika tal-Mixja, (huma jgћidu), minћabba vojt li jeżisti fl-istatut jinsab fil-fatt li l-katekisti lajċi gћandhom responsabbiltа tal-komunitajiet u l-presbiteri li jakkompanjawhom fl-ekipp huma mqegћdin taћthom u gћall-ġudizzju tagћhom u gћal dak li jagћmlu.’ Dan kif ratna l-Kongregazzjoni.

‘Billi, madankollu, in-natura tar-realtà ekklesjastiċi hi dik li jeћtieġ ikun hemm komunjoni ġerarkika, fl-artiklu fuq imsemmi, jeћtieġ li wieћed jiċċara sewwa u biex tiġi evitata kull possibiltа ta’ lacuna jew ambigwità f’dan il-kas, x’rapport ġerarkiku jeżisti fl-ekipp tal-Mixja Neokatekumenali bejn il-presbiteru u l-lajċi.’ U qed ngћid dan biex nuri li mhux lakemm is-Santa Sede tatna l-approvazzjoni, hekk, imma daћlu u wkoll b’serjetа kbira fil-mertu ta’ kwestjonijiet speċifiċi li jolqtuna.

Hawnhekk ukoll, b’sempliċità kbira tajna r-raġunijiet tagћna billi gћidna kif l-ekipp tal-katekisti li minnu jagћmel parti sћiћa l-presbiteru, mhux responsabbli tal-komunitа kif insinwaw huma fit-test tagћhom, imma tar-realizzazzjoni; gћaliex huma jgћidu li l-ekipp tal-katekisti hu responsabbli tal-komunità, le, hu responsabbli ta’ l-attwazzjoni, tal-mod, tad-dinamika kif timxi l-Mixja. Madankollu dan kollu hu koordinat mal-kappillan u l-presbiteru ta’ l-ekipp hu garanti, min-naћa tiegћu, li kollox jitmexxa skond il-ћsieb tal-Knisja f’dik li hi duttrina u dixxiplina.

It-tielet, biex nikkonfermaw dan nosservaw li aktar min-nofs l-ekipp tal-katekisti itineranti gћandhom presbiteru responsabbli hekk li kieku kien kif qed tgћidu intom ma kien ikun hemm ebda ekipp bi presbiteru responsabbli, meta gћall-kuntrarju aktar minn nofshom gћandhom presbiteru bћala responsabbli. U Kiko innota mbagћad li l-esperjenza gћallmitna kemm ikun importanti quddiem dawk li jkun mbegћda mill-Knisja u jersqu gћall-katekeżi b’ћafna preġudizzji kontra l-Knisja li x-xhieda tal-katekisti lajċi tkun tidher ћafna.

U gћidna wkoll, prova tal-figura tal-presbiteru fil-Mixja Neokatekumenali huma l-gћadd kbir ћafna ta’ vokazzjonijiet li qamu mill-komunitajiet, bil-wisq akbar minn dak ta’ l-istess katekisti lajċi. Kieku kien veru dak li qed tgћidu, kien ikollna aktar sejћiet gћal itineranti lajċi milli vokazzjonijiet biex isiru presbiteri. Fil-fatt qedin f’din id-differenza. Tajjeb, qegћedna quddiemkom dawn iż-żewġ punti biex twieżnu intom li x-xogћol li gћamilna mas-Santa Sede ma kienx superfiċjali, jew ta’ ћbiberija jew ta’ ġibda kif qal xi ћadd, imma kien xogћol serju. Infatti kien wara li ġew iċċarati dawn il-punti li tawna l-approvazzjoni.

F’dan ir-rigward nosservalkom ћaġa; filwaqt li d-digriet tal-2002 kien jaqra ‘din l-esperjenza ġdida kateketika, aћna konna esperjenza kateketika, imwielda fil-linji tal-Konċilju Vatikan II eċċ..it-test approvat tal-2008, u hawn wieћed jara x-xogћol li sar mal-Kongregazzjonijiet wassal biex timmatura l-kuxjenza, tagћrif ġdid tal-Mixja, it-test il-ġdid jgћid: “Il-Mixja Neokatekumenali, dan l-itinerarju ġdid ta’ inizjazzjoni kristjana..” Hawn gћandna approvazzjoni serja min-naћa tas-Santa Sede, tal-Knisja tal-Mixja bћala inizjazzjoni kristjana.

Dan, ћuti hu fundamentali gћaliex jekk nifhmu dan nifhmu il-gћaliex taċ-ċelebrazzjoni is-Sibt filgћaxija, nifhmu l-gћaliex saru certi enfasi pastorali u kif insejjћulhom taċ-ċelebrazzjonijiet, gћaliex mod ieћor kienu jkunu kapriċċi jew fantasiji tal-Mixja. Gћalhekk li nkunu approvati bћala itinerarju ta’ Inizjazzjoni Krisjana hu fundamentali u araw, ћuti, mixja ta’ inizjazzjoni kristjana, mod gћall-qadi ta’ l-Isqof, bћala mod kif fid-djoċesi tiġi attwata. Gћandi l-impressjoni li s’issa ankи ћafna l-Isqfijiet gћadhom ma fehmux xi tfisser il-Mixja Noekatekumenali ! Nara li l-battalja ћafna drabi meta nitkellem magћhom, hi li turi li l-Mixja mhix li t-triq waћdanija, ma tippretendix li tkun il-waћdanija, imma li tkun waћda minnhom biex tattwa fid-djoċesi l-inizjazzjoni kristjana u l-edukazzjoni gћall-fidi. Jiġifieri, b’dan l-istatut aћna nixtiequ nidћlu fil-parroċċi, fid-djoċesi waqt li verament inqedu ruћna gћall-qadi ta’ l-Isqof bћala strument ta’ evanġelizzazzjoni.

Gћalhekk ma qbiltx ma’ dak li qal il-Kappillan dalgћodu, u mbagћad gћedtlu fil-kuritur, fejn fl-aћћar jgћid li l-kappillan gћandu jibqa’ barra, ’il fuq minn kollha. Li konna moviment, ngћid iva, imma ladarba aћna inizjazzjoni kristjana dan mhux hekk aktar, gћaliex iċ-~erimonjal ta’ l-Isqfijiet jgћid, "Auctor totius initiationis christianae Episcopus est”, (l-awtur ta’ kull inizjazzjoni kristjana hu l-Isqof). L-Isqof hu, skond iċ-ċeremonjal hu l-awtur, u bћala awtur hu r-ras, ma jistax ma jkunx ir-ras; il-kappillan innifsu bћala mibgћut ta’ l-Isqof f’dik il-biċċa art tad-djoċesi li hi l-parroċċa ma jistax ma jkunx ir-ras. Jekk ma jridx ikun ir-ras, ma jridx ikun b’xi mod involut, jien naћseb, waqt li nifhem l-gћeja ta’ 14-il quddiesa kuljum ….

Gћalhekk jien konvint minn ћaġa, ћuti, li l-problema ta’ l-inizjazzjoni nisranija, il-Mixja Neokatekumenali, hi problema ta’ suppliment ta’ ġenerożità u ta’ suppliment ta’ dak li jien ngћid hawn viżjoni profetika. Suppliment ta’ ġenerożità gћax nifhem li kappillan li jeћtieġlu jieћu ћsieb tant nies, tant quddies, dan se jdum gћal ftit meta wieћed iqis li s-sekularizzazzjoni tasal f’soċjetа, tasal ankè hawn f’affari ta’ ftit snin - minn dak li rajt jien f’60 sena – knejjes mimlija proċessjonijiet eċċ..- 20 l-aktar 30 sena, kif rajna fl-Italja din it-taqliba ta’ taћt fuq b’mod li ma titfissirx. Anqas temmen l-gћajnejk, naћseb ankи intom li gћandkom l-istess etа tiegћi, li ġejjin minn realtа mimlija b’Alla… fi 30 sena kollox inqaleb ta’ taћt fuq.

Gћalhekk ngћid ma ddumx wisq , u gћalhekk nistaqsi lilkom dak li darba staqsiena, jidhirli Mons. Poletti f’laqgћa li kellna f’Ruma bosta snin ilu, dan is-suppliment ta’ ġenerożità u naћseb ukoll ta’ viżjoni profetika gћaliex, ћuti, jekk ma nћejjux ruћna, issa mhux qed ngћid gћall-kappillan imma gћalina nfusna, l-14-il quddiesa ma jdumux wisq ma jgћaddu, jekk ma nћejjux insara aktar maturi, adulti gћad-dinja li dieћla fuqna; u x’jibqa’ minn dan?!

Ma nafx, forsi jien żbaljat, imma minn dak li fhimt, Malta kellha rwol mill-isbaћ. Meta smajt l-istorja ta’ l-assedju tal-1565, li Malta laqgћet bћal ћajt l-invażjoni tal-Mislem u qajjmet l-Ewropa biex tagћraf dak li kien ġej, u hekk hejjietha, qajjmitha biex tiddefendi l-fidi nisranija. Jiena konvint li dan ir-rwol li gћamlet Malta, illum, ippermettuli jekk qed niżbalja, tistgћu tisparawli wara, illum jeћtieġ tagћmlu l-Mixja. Gћaliex trid tagћti lill-Knisja, lid-dinja llum din ix-xi ћaġa żejda ta’ viżjoni profetika. Li tqajjem kuxjenza, li tagћti din il-magћmudija. Il-Papa Benedittu XVI jissokta jgћajjat biex niskopru l-ġmiel tal-magћmudija, li jagћti dan il-ġmiel tal-magћmudija lill-komunitajiet insara, lill-Ewropa, ћuti. Nemmen li din tkun l-isbaћ missjoni li Alla qed jafda, fost tant realtajiet oћra, lill-Mixja Neokatekumentali.

U gћalhekk f’din il-laqgћa llejla, nieћu gost inqajjem fikom, lil hinn minn tant problemi, minn bosta problemi ċkejknin li jista’ jkun hemm, li nieћdu f’idejna dan l-istrument li jista’ jkollu xi limitazzjonijiet, u gћall-grazzja ta’ Alla kull ћaġa maћluqa gћandha limitazzjonijiet, imma li ġo fiha hemm il-possibiltà li tqajjem, u dawn l-40 sena wrew, il-Papa stess gћaraf dan, li tista’ tagћti frott, tagћti kuxjenza nisranija, tagћti lill-komunitajiet tagћna, tagћti lill-Ewropa, is-sbuћija tal-Magћmudija.

Jiena tassew grat lejn Alla gћal dak li gћamel fil-ћajja tiegћi, fil-familja tiegћi: jiena l-kbir minn tnax, tmin ћuti qegћdin fil-Mixja u dawn dakkru lill-oћrajn. Fil-bidu ta’ Jannar kellna laqgћa tal-familja wara tant snin, il-ġenituri qedin fis-sema…dik ukoll kienet esperjenza mill-isbaћ…missieri kien bogћod mill-Knisja, ommi mara twajba ta’ l-Azzjoni Kattolika u permezz tal-mixja kellha esperjenza ġdida… gћaddiet ћajjitha titlob gћall-konverżjoni ta’ missieri, u wara bdiet tikkonverti hi, kienet tgћid forsi f’dawn is-snin jien qatt ma ћebbejt dan ir-raġel biżżejjed. Mill-esperjenza tat-talb, hu li f’dak iż-żmien anqas kellu biex isaћћan id-dar u kien joqgћod ћdejn il-fuklar…ommi li kienet tagћmel il-Lodi meta waslet fil-fażi tat-Talb, waqqgћetu fi kriżi hekk kbira li qal: “jien gћandi bżonn nitlob, gћandi bżonn il-mixja,"..missieri li gћal sentejn qagћad ћdejn il-fuklar u ma riedx jaf, mar ћdejn ommi li kienet tkun titlob imma ma ried jisma’ b’xejn. Jgћaddu tlett snin oћra u hekk wara ћames snin jgћidilha, ‘flok tgћid dak gћalik waћdek gћidu b’vuċi gћolja gћalija wkoll, biex nisma’ ".

U nara li gћandi ћija ieћor presbiteru ta’ Redemptoris Mater ta’ Ruma, u meta nkunu gћall-btala l-ewwel ma nagћmlu kif inqumu fit-tmienja nibdew il-Lodi u missieri, bћal ljun fil-gaġġa, jgћajjat, “F’din id-dar ma rridx iżjed talb" . "Imma missier, kont inwieġbu,” jekk jogћġbok…” Meta llum nara kif gћexu bejniethom, l-mewta li gћamlet ommi, kif miet missieri, nara l-ġid kbir li gћamlet il-mixja fil-familja tiegћi.

Gћandi oћti miżżewġa b’9 wlied u gћal 17-il sena fil-missjoni f’Sydney . gћamilna din iċ-ċelebrazzjoni mill-isbaћ, kienu neqsin dawk ta’ l-Awstralja, u konna xi 70; tara dawk din l-iskwadra! Tatni ferћ kbir f’qalbi! Kellna Ewkaristija mill-isbaћ b’dawn iż-żgћażagћ ta’ 15 u 20 sena, gћarejjes u mhumiex, imma tћoss li permezz tal-mixja, il-fidi, il-magћmudija issir ċentrali f’ћajjithom. Xi ћaġa sabiћa ћafna, ћuti ! Iva jiġri tassew, mhix utopija. Nagћlaq hawn ћa nitkellem fuq ћaġ’oћra.

Illum din li ‘togћġobni jew ma togћoġbnix, naqbel magћha, u ma naqbilx’ sakemm ma kienx hemm l-approvazzjoni definittiva, u ankè meta kienet approvata ‘ad experimentum’ , li tieћu dan l-istrument u tużah bl-aћjar mod gћal dak li hu…ankи Eusebio dalgћodu qalu.. ankи li tagћmel gruppi ġodda fil-parroċċa, imma li tiftaћ il-parroċċa, d-djoċesi gћal din l-inizjazzjoni nisranija, ……U jekk il-problema ewlenija ta’ llum, tal-Knisja u tar-realtà li qed ngћixu hija s-sekularizzazzjoni, t-telfien tas-sbuћija tal-magћmudija, m’gћandniex gћalfejn infittxu strumenti oћra, imma l-missjoni kbira li gћandna hi li nagћtu lill-Ewropa is-sbuћija tal-magћmudija.

It-tieni punt li nixtieq nisћaq fuqu magћkom u biex ma ntawwalx iżżejjed, (gћaliex naf lili nnifsi f’dan), imma aћjar nimxu fuq l-iskema tan-noti li gћamilt gћal-laqgћa mal-Konferenza ta’ l-Isqfijiet ta’ l-Istati Uniti, gћamilna din il-laqgћa xahrejn ilu f’Washington u ġew bejn 40 u 45 isqof, meta ippreżentajt il-Liturġija tal-Mixja – u tafu li l-bidla li tidher kienet hawn, fil-Liturġija, ippermettuli qabel xejn dwar l-artiklu 2, fejn jgћid: "Bi qbil max-xewqa tal-Papa Gwanni Pawlu II ‘Nawgura li l-Aћwa fl-Episkopat jistmaw u jgћinu….sabiex issir skond il-linji proposti mill-inizjaturi, fi spirtu ta’ servizz lill-Ordinarju u f’gћaqda miegћu…il-Mixja Neokatekumentali isseћћ fid-djoċesijiet taћt il-ġuriżdizzjoni, d-direzzjoni ta’ l-Isqof tal-post u bl-assistenza , il-gwida tal-Ekipp Internazzjonali responsabbli mill-Mixja, jew tal-Ekipp Responsabbli delegat,…skond il-linji proposti mill-inizjaturi li jinsabu f’dan l-istess Statut u fl-Orjentament lill-Ekipps ta Katekisti."

Attenti gћaliex smajt xi kappillani jgћidu :’dan ma jgћiduhx l-Istatuti”. Veru, ma nkitibx kollox fl-istatuti, ma stajniex niktbu kollox imma skond id-dispożizzjonijiet miġbura fl-istatuti u ‘fl-orjentamenti lill-Ekipps ta’ Katekisti’, jiġifieri I-Mamotratti, it-testi li nużaw gћall-katekeżi, u aktarx li l-Papa Benedittu XVI jixtieq li jsiru pubbliċi, dawn ġew studjati fl-irqaqat mill-Kongregazzjoni gћad-Duttrina tal-Fidi. Jiena kont wieћed minnhom u bћallikieku kellna ћafna dnubiet x’niskuntaw, ippreżentajna volum wara volum, u nqraw kelma kelma, mhux bl-gћaġġla jew fuq fuq, u talbuna ‘paġna 85, vers 29, il-kelma, il-frażi…xyz…’ U kellna laqgћat ma’ Mons. Tarcisio Bertone, illum Segretarju ta’ l-Istat, u wasalna gћall-forma finali u hawn talbuna wkoll biex dawn il-katekeżi jkun msieћba min-noti mill-Katekiżmu tal-Knisja Kattolika, ћaġa li aћna lqajna u gћamilna b’ġenerożità gћaliex ma kellna ebda diffikultà f’dan. Mill-2865 artiklu ta’ Katekiżmu tal-Knisja Kattolika, aktar minn 2000 issibuhom fit-testi tal-Katekeżi tagћna.

B’hekk gћamilna ћaġa waћda it-tnejn b’mod l-aktar serju, u niftakar li darba f’laqgћa internazzjonali, f’waћda mil-laqgћat mal-kapijiet ta’ l-Uffiċċji tas-Santa Sede, wieћed jagћraf quddiem dan il-grupp ta’ studjużi mid-dinja, is-siwi, u l-użu sabiћ li l-Mixja qed tagћmel tal-Katekiżmu. Gћalhekk dan hu importanti, dan it-trepied taћt il-ġuriżdizzjoni, taћt id-direzzjoni tal-Isqof djoċesan, l-ewwel gћax hu – L-awtur ta’ l-Inizjazzjoni nisranija hu l-isqof – bl-assistenza u l-gwida ta’ l-Ekipp Internazzjonali Responsabbli tal-Mixja. U n-nota li kienet miżjuda mis-Santa Sede, gћal kollox ġdida tgћid: “bil-kliem taћt il-ġuriżdizzjoni u gwida, nifhmu distinzjoni bit-terminu direzzjoni, il-ġuriżdizzjoni propja tal-ministri ordnati, bit-teminu gwida nifhmu, l-gћarfien gwida skond il-linji proposti mill-inizjaturi.

U jekk taraw sew, imqar b’mod li ma tifhmux ta’ misteru, li mbagћad meta tifhmu sew, hu bћal meta jkollok ћsara fit-televixin u ssejjaћ bniedem tekniku. Dan ma jagћtikx lezzjoni dwar kif issewwi l-ћsara gћaliex inkella ma kontx issejjaћ tekniku, gћax meta ssejjaћ tekniku hu gћaliex taf li dan bћala tekniku jista’ jћoll il-problema li gћandek. Araw il-katekisti f’konflitt ta’ kompetenza mal-kappillan jew ma’ l-isqof, qegћdin hemm bћala esperti. Kiko spiss juża, u jien jogћġobni ћafna nara xi film antik! iva jieћu l-eżempju ta’ film tal-Far West fejn hemm il-kap li hu r-ras tal-karovana, u dan hu l-kappillan, hu l-isqof, li hu dak li jieћu d-deċiżjoni, hu r-responsabbli f’dan il-vjaġġ, f’din il-Mixja, imma jeћtieġ il-gwidi gћaliex bћala r-ras tal-karovana ma jafx it-triq, il-ћin, id-diffikultajiet gћaliex qatt ma gћamel dan.

Gћalhekk dan ir-rapport bejn il-kap tal-karovana u l-katekisti: hu gћal din ir-raġuni li wżajni l-kliem "bl-assistenza u l-gwida ta’ l-Ekipp Internazzjonali”. Kliem sabiћ u jiftiehem. Nista’ nikkwota f’dan is-sens eżempju ieћor gћax aћna bnedmin, gћaliex il-karattru ta’ qassis, ta’ kappillan .. Imma jekk inqegћdu rwieћna quddiem il-Mulej gћandna n-nota tad-Dritt Kanoniku, dik ta’ nru. 8, li fil-Knisja “ il-liġi suprema hi l-ġid ta’ l-erwieћ”. Hemm jinћtiġilna dejjem insibu komunjoni mill-isbaћ, fil-veritа.

In-nota l-oћra li xtaqt inqiegћed quddiemkom u jekk tridu, wara dan tkunu tistgћu tagћmlu xi mistoqsijiet… Nixtieq nitkellem magћkom ankи bћala liturġista fuq l-art. 13 li jitkellem fuq l-Ewkaristija, iċ-ċelebrazzjoni ta’ l-Ewkaristija. Hu n-numru li l-aktar kien mibdul fl-istatut. Nru. 1 ta’ art. 13 baqa’ l-istess. Nri. 2 u 3 inbidlu gћalkollox, u bla ma nkun interpretat ћażin, tneћћiet dik l-indikazzjoni ta’ l-ittra ta’ Kard. Arinze, li kien Prefett ta’ Kongregazzjoni tal-Kult, li kienet tgћid li darba fix-xahar l-aћwa kienu mistiedna gћaċ-ċelebrazzjoni fil-parroċċa. Xi ћadd jista’ jaћseb, tistgћu taћsbu dak kollu li tridu, li gћamilna xi pressjoni fuq il-Papa… mhu veru xejn. Gћaliex aћna konna lqajna dik l-indikazzjoni ta’ Arinze u niftakar li jum wieћed mort, padre Mario ma kienx jiflaћ, akkumpanjajt lil Kiko u Carmen u morna gћand Mons. Filoni u dan qalilna, irrakontalna kollox hu, jiena smajtu minn fommu, qalilna: “xi ġimgћa ilu kont qed nitkellem mal-Papa dwar din in-nota, din taċ-ċelebrazzjoni fil-parroċċa, u ma daqqitlix, gћax mill-punt di vista ta’ teoloġija deherli li ċ-ċelebrazzjoni s-Sibt filgћaxija kienet nieqsa b’xi mod, kien jonqos xi ћaġa li se timtela’ b’din iċ-ċelebrazzjoni fil-parroċċa; u dan ma setax ikun. Tkellimna fuq dan, jien u l-Qdusija Tiegћu il-Papa. U l-Papa qalli, ‘ћallini naћseb fuqha’ “.

(Jissokta Mons. Filoni): “Il-ġimgћa ta’ wara sejjaћli u qalli: “Ħsibt fuqha u naћseb li gћandek raġun.. u iddettali l-frażi li hemm fl-istatut li tgћid: “Iċ-ċelebrazzjonijiet ta’ l-Ewkaristija tal-Komunitajiet Neokatekumentali s-Sibt filgћaxija jagћmlu parti mill-pastorali liturġika tal-Ħadd tal-parroċċa u huma miftuћa wkoll gћal fidili oћra.” gћaliex hemm l-affermazzjoni dommatika li tgћid: “ebda Ewkaristija mhi marbuta ma’ grupp partikolari, l-Ewkaristija hi dejjem ta’ Gesu’ Kristu, hi gћall-Knisja, u bћala tali hi dejjem l-Ewkaristija tal-Knisja"

B’danakollu ma jfissirx gћalhekk, u dan se ngћidu ma ndumx, li s-sens ta’ l-Ewkaristija jkollna nkissruh billi kull sibt filgћaxija jkollna nies magћna; dan ikun qed inaqqas is-sens veru ta’ l-Ewkaristija tal-Mixja. Ngћidilkom dan biex tifhmu wkoll, li ġest li laqgћatna ћafna, nista’ naqralkom it-test ta’ l-istatut li konna hejjejna aћna, sewwasew qabel din il-laqgћa, u kienet ћaġa mill-isbaћ li sibna ruћna fuq l-istess linji ta’ dak li kien ћaseb il-Papa w is-Sostitut tal-Istat li gћarfu dan il-valur. Gћaliex gћidtulkom qabel, wieћed jifhem is-sens tal-Liturġija ta’ l-Ewkaristija s-Sibt filgћaxija jekk jifhem is-sens ta’ l-Inizjazzjoni Kristjana.

Jekk wieћed jifhem li dak li qed indaћћlu fil-parrocci, fid-djoċesijiet hi ‘Mixja ta’ Inizjazzjoni’, li tilћaq l-imbegћdin, imqar jekk l-ewwel li jiġu m’humiex imbegћdin, tifhmu li xi punti pastorali li nisћqu fuqhom huma biex jaqdu din iċ-ċelebrazzjoni, gћal din ir-realtа ta’ din l-Inizjazzjoni. Jekk aћna wieћed mill-gruppi tal-parroċċa, semmejtu qabel, dan kien isir hekk, konċessjoni mogћtija hekk, biss kapriċċ. Perт osservaw ћaġa, naћseb li lkoll qed issegwu dak li qed jagћmel il-Papa fil-liturġija: ma jidhirlix li hu wieћed minn dawk li jagћmlu l-affarijiet kif ġie ġie, jew li gћandu xi diffikultа biex jagћmel, imma jaqta’ w jbiddel. Jekk il-Papa gћamel dawn il-konċessjonijiet lill-Mixja, mhix xi ћaġa banali jew mogћtija b’mod ћafif.

Gћeżież kappillani. gћeżież presbiteri, ta min jieћu dawn il-konċessjonijiet bis-serjetа, gћaliex jekk il-Mixja hu Inizjazzjoni Kristjana, u rajna li dawn il-konċessjonijiet jagћtu l-frott, kien dan li qanqal lil Benedittu XVI jagћtihomlna. U hemm ukoll, ippermettuli dan il-ftaћir, ma nafx jekk hix vanaglorja, il-laqgћa waћdanija… gћax hemm kummissjoni mћallta mill-Kongregazzjonijiet u mill-Mixja, dik tal-Kult li gћamlet laqgћa waћda biss u li jiena nagћmel parti minnha, u jiena gћamilt relazzjoni dettaljata lill-Kongregazzjoni dwar kif niċċelebraw l-Ewkaristija.

Aћna tlabna xi affarijiet, tiftakru l-Glorja, il-Kredu u l-bqija u kif kienet xi ћaġa li Carmen fehmet punt profond (u jien urejt lill-Kongregazzjoni li jmisshom jagћtu lil Carmen medalja tad-deheb) gћaliex aћna lkoll ġejna minn tip ta’ ċelebrazzjoni fejn qatt ma kellna l-Anafora (it-talba Ewkaristika) fiċ-ċentru. Jien niftakar kif minn tifel żgћir: Min qatt kellimna fuq l-Anafora? Aћna ġejna minn ċelebrazzjoni fejn kien jingћad ir-rużarju….Carmen fehmet li biex tqiegћed l-Anafora fiċ-ċentru kellna nwarrbu dak li kien isir is-soltu fiċ-ċelebrazzjoni ta’ l-Ewkaristija. Neћћiet il-kant tal-Kyrie, naqqasna l-ġesti li jsiru meta jinġiebu l-offerti, flok il-kant tal-Ħaruf ta’ Alla daћћalna kant li kien jaqbel aktar biex ifisser aћjar is-sens…. .tant hu hekk li fil-komunitajiet, f’gћoxrin, tletin sena ingћatat postha l’Anafora, b’mod tant qawwi li l-aћwa kollha tal-Mixja, imqar dawk li gћamlu xi ftit fil-Mixja, jafu jgћidulek x’inhi u jieћdu sehem fiha. Gћalhekk xi punti li kienu meћtieġa f’dak iż-żmien m’gћadhomx illum, u daћћalniehom bil-kalma kollha. Imma hemm ћames punti li Kiko u Carmen iddifendew u s-Santa Sede ikkonċeditilna. Li huma:

1. L-ammonizzjoni tal-bidu taċ-ċelebrazzjoni u oћra qasira qabel il-qari, li jsiru strument fundamentali biex iddaћћal bil-mod,…ankи wkoll gћaliex huma l-aћwa li jhejju ċ-ċelebrazzjoni, l-aћwa stess jhejjuha fi gruppi kemm il-kelma kif ukoll is-sinjali. B’dan il-mod hi l-komunità kollha kemm hi li qed tikber waqt li thejji biex tieћu sehem sћiћ fil-misteru li se jkun ċelebrat.

2. Ir-risonanzi , li ma jkunux la twal u l-anqas ћafna. Xi drabi eżaġerajna, jekk ikunu twal ћafna jispiċċaw biex idejjqu, jgћejjuk, u jiskwilibraw iċ-ċelebrazzjoni; u dan qatt mhu tajjeb. U dwar ir-risonanzi kellna problema kbira; taћsbux li biex żammejna ir-risonanzi kienet xi ћaġa ћafifa. Fl-Amerka Latina jinqdew bir-risonanza, imma mhux fil-Mixja, biex jippolitiċizzaw il-ġemgћa u fl-Ewropa ta’ fuq, mill-Ġermanja ’l fuq, jinqdew bihom biex iġibu fix-xejn il-ministeru tal-presbiteru billi jridu jgћidu, ‘il-kelma tiegћi tiswa’ daqs tiegћek’, ‘il-kelma tal-lajk tiswa’ daqs dik tal-ministru konsagrat’. Is-Santa Sede żammet dawn quddiem gћajnejha, gћax jolqtuha f’qalbha.

Aћna urejnihom kemm kienu meћtieġa dawn ir-risonanzi, gћaliex , “Musbieћ gћal riġlejja l-kelma tiegћek” S. 119, v 125. Tgћallimtha bl-amment daqskemm smajtha minn fomm Kiko, ‘musbieћ gћal riġlejja kelmtek.’ Gћax jekk il-Mixja hi Inizjazzjoni Kristjana, hi fundamentali li nibdew biex inqegћdu ћajjitna taћt il-kelma ta’ Alla, fid-dawl tal-Kelma ta’ Alla u r-risonanza hu wieћed mill-mumenti l-aktar egћżież li gћandna f’idejna.

Ngћidilkom sinċerament kemm-il darba r-risonanzi ta’ l-aћwa gћenuni biex nifhem aћjar il-kelma, gћenuni fl-omilija, gћaliex tara x’inhuma jћossu l-aћwa, tgћinek tifhem il-mistoqsijiet li jkollhom f’qalbhom. Hu dawl qawwi !

3. Il-paċi, is-sinjal tal-paċi. Il-paċi, nixtieq issa ngћid xi ћaġa xi ftit kattiva, il-paċi li issa iridu jqegћduha gћall-Knisja kollha, fejn gћamilnieha aћna. Hemm qegћda fir-Rit Ambrosjan u f’bosta liturġiji tal-Knisja orjentali: sewwasew fejn nagћmluha aћna. Aћna dejjem gћidnielhom li jekk is-sinjal tal-paċi jsir fejn iqegћdu r-Rit Ruman, jeћtieġ li jsir bl-akbar diskrezzjoni gћaliex fil-fatt iċ-ċentru tal-kult hu diġа l-altar u fuq l-altar hemm Kristu nnifsu. Dawk il-ġesti li naћsbu li qed nagћmluhom b’tant oriġinalitа, dak li nagћmlu aћna l-presbiteri li nitilqu l-altar u mmorru niġri mal-knisja nagћtu l-paċi, huma kontra l-ispirtu mija fil-mija, inwaqqgћu gћaċ-ċajt l-istess presenza ta’ Gesù Kristu li hu fuq il-mejda.

Gћalhekk aћna dejjem gћidna lill-Kongregazzjoni li, jekk isir hemmhekk jitlef il-gћana tiegћu ta’ sinjal li gћandu fil-qalba ta’ komunitа li tgћixu bis-serjetа u fejn il-ћtieġa tar-rikonċiljazzjoni tinћass. Mela gћaliex ma nagћmluhx fejn bosta liturġiji jagћmluh? U ikkonċedewlna dan. Issa naf li l-Papa jaћsibha hekk u jixtiequ jqegћduha fejn qegћdniha aћna biex ikollha l-milja ta’ sinjal. Taraw li hawn ukoll, ma kienux kapriċċi tagћna…fis-sinjali fittixna l-ġid tal-Knisja.

4. L-Anafora li aћna nagћtuha importanza kbira, kantata, u mill-prefazju sat-tmiem, l-Anafora kollha ngћixuha tajjeb. Jiena tolqotni u taffaxxinani dik l-Amen li kif jgћid S.Wistin, kull darba li jkolli l-okkażjoni, kull darba li niċċelebraha fil-komunità, kif jgћid S. Wistin, kull meta iċċelebra l-Ewkaristija fil-komunità tiegћu, dik l-Amen fl-aћћar ta’ l-Anafora kienet tinћass hekk qawwija li kienet bћal ragћda li triegћed il-ћitan. Dan gћaliex il-komunitа tiegћu kienet katekizzata tajjeb.

Aћna konna wasalna fl-assurd li kulћadd jgћid; “Bi Kristu, ma’ Kristu u fi Kristu..” u ћadd ma jwieġeb “Amen”. Dik l-Amen tfisser, “Hawn jien! Hawn aћna!” li fl-aћћar mill-aћћar gћandha tfarraġna fuq li tfarraġna. Quddiem il-Mulej mhux tant jgћodd kemm ikkonvertejt jien jew int, gћaliex Alla mhux qed jistenna l-konverżjoni tiegћek biex jagћmel dan! Il-ћaġa li tgћaġġbek hi li, fl-Ewkaristija hu Kristu li jgћid dik l-Amen u dan fil-qies li jien iggranfat ma’ Kristu, Kristu jgћid l-Amen tiegћu, l-Hawn Jien tiegћu, li ssir l-Hawn jien tiegћi, jew aћjar, l-Amen tiegћi, l-Hawn jien tiegћi issir dik tiegћu. F’dan is-sens hi sabiћa mill-aktar !

5. U fl-aћћarnett, l-aћћar punt sabiћ ћafna hu l-mod kif nirċievu l-Ewkaristija. Araw ! li nirċevuha bilqegћda ma kienetx xi ћaġa banali, apparti li fil-Vanġeli kull darba li Gesù kattar il-ћobż, dejjem jgћid: “Qegћdu n-nies bilqegћda!” Fil-katakombi, gћalkemm hemm diskussjoni storika kbira jekk humiex ikliet jew ‘refrigeria’, huma x’inhuma, l-istudjużi jgћidu li huma ċelebrazzjonijiet ta’ l-Ewkaristija. Hemm taraw bosta ġemgћat waћda ћdejn l-oћra, gruppi li jiċċelebraw l-Ewkaristija. Taraw dan f’pitturi ta’ l-eskatoloġija; waћda minnhom irripoduċiha Kiko fid-Domus, fejn hemm l-istess sema mifhum bћala komunitа, dawn il-komunitajiet bilqegћda maġenb xulxin.

Dan li noqgћodu bilqegћda fl-assemblea, din li nirċievu l-Ewkaristija bilqegћda li gћal Kiko u Carmen dejjem kellhom żewġ sinjali mill-aktar importanti u li ma rridux nitilfu li huma l-mument li nirċievu l-Ġisem ta’ Kristu hu mument ta’ kontemplazzjoni, il-fatt li żżommu gћal ћin waqt li tiftakar x’jgћidu l-Missirijiet tal-Knisja li l-id il-leminija mqegћda taћt ix-xellugija f’forma ta’ salib bћal fuq torn, jew bћal salib ngћid jien, dak is-salib li la int u anqas jien m’aћna lesti li noqgћodu fuqu imma Ġesщ Kristu joqgћod hemm, ma jiskandalizzax ruћu waqt li jgћidlek: “Jien inћobbok daqshekk!” Dan il-mument ta’ kontemplazzjoni, b’idejk fl-gћoli ta’ qalbek u dan id-djalogu mal-Mulej, megћjunin mill-kant, u din l-ikla tas-sema !

L-Ewkaristija gћandha wkoll tifsira eskatoloġika mill-isbaћ! Dawn iż-żewġ mumenti f’sensi teoloġiċi kif ukoll spiritwali, hekk gћonja ta’ l-Ewkaristija, aћna dejjem gћexnihom u ridna niddefenduhom kif dejjem gћidna lill-Kongregazzjoni: “Issa gћidulna intom, jiddependi minnkom, imma gћidulna, gћejnuna biex inżommu dawn iż-żewġ mumenti !"

U hekk kif darba konna qegћdin nitkellmu mal-Qdusija Tiegћu l-Papa, kien Kiko li tkellem: “Nistgћu nirċievu L-Ewkaristija bilwieqfa f’postna flok bilqegћda?” Gћax ankи dil-ћaġa li tmur biex tirċievi l-Ġisem ta’ Kristu, tqegћdu f’ћalqek, mument hekk qaddis, u trid tomgћod u tiekol waqt li qed tagћmel passiġġata mal-knisja biex issib postok, mhuwiex il-mod li jixraq lil dak li qed tagћmel. Il-ћsieb tal-leġislatur fir-ritwal tal-Missal Ruman hu li jintuża ћobż ażżmu, bla ma jiċћad l-użu ta’ l-ostji. Il-mod li jippreferi, speċjalment gћal komunitа li hi mhejjija, hu l-ћobż ażżmu, ma jirnexxilekx tiekol mbagћad tixrob mill-Kalċi bil-kalma kollha.

Gћalhekk gћidna fil-Kongregazzjoni u kienet ћaġa sabiћa, gћaliex hemm fejn l-istess Kongregazzjoni ma tantx kienet lesta li tilqagћna, l-ewwelnett gћax kellna xi diffikultа mћabba dik l-ittra tal-Kard. Arinze, u kien il-Papa innifsu li qalilna “Iva”. Dan kien Ratzinger li dwar l-Ewkaristija gћandu l-fehmiet tiegћu, qalilna Iva. U jekk qalilna l-Papa nifhmu neћduh bis-serjetа.

Issa irridu naraw kif se nissoktaw mal-Prefett il-ġdid, naraw id-dettalji, kif qalli hu nnifsu meta xi ћdud ilu, ma jixtieqx jkun hemm aktar talbiet imma niddefinixxu sew kif issir iċ-ċelebrazzjoni ta’ l-Ewkaristija. Jaf tajjeb lil Kiko u Carmen, jaf il-Mixja, iċċelebra magћna l-Ewkaristija żewġ ћdud ilu ġo Porto San Ġiorgio. Eżatt kif niċċelebrawha aћna llum. Gћalhekk tkun ћaġa sabiћa ћafna f’dan is-sens, nixtieq nara, kif qalilna l-Isqof meta kellimna mis-sbuћija ta’ l-Ewkaristija flimkien mas-sbuћija tal-Magћmudija. Ħuti, il-Mixja tagћtina lura l-Ewkaristija fil-milja tagћha!

Ma nafx u intenni, mhux li aћna il-waћdanin, li aћna l-aktar bravi, gћall-imћabba ta’ Alla, imbagћad jien! Imma jiena nara dawn iż-żewġ frott, is-sbuћija tal-Magћmudija u ta’ l-Ewkaristija, gћiduli inhix ngћid is-sewwa. Jiena rajt il-Prefett il-ġdid tal-Kongregazzjoni tal-Kult, nhar il-Ħadd meta ġie biex joћroġ qalli: “Dawn huma ċelebrazzjonijiet xierqa….dan gћandna nwasslu fil-Knisja kollha llum!” U jien gћidtlu: “Gћinna Padre !”

Iva, ridt naqralkom xi ћaġa, imma moћћi jmur band’oћra, nispiċċa naqra gћax ћadtu ћafna sabar bija. Mela dan l-art. 13, nru. 2 jgћid: “In-neokatekumeni jiċċelebraw l-Ewkaristija tal-Ħadd fil-komunità żgћira, wara l-ewwel Gћasar tal-Ħadd….jagћmlu parti mill-pastorali liturġika tal-Ħadd tal-parroċċa u huma miftuћa wkoll gћal fidili oћra”.

U nru. 3. "..jimxu fuq il-kotba liturġiċi approvati tar-Rit Ruman, bl-eċċezzjoni tal-konċessjonijiet espliċiti tas-Santa Sede…”. Gћaliex ankи dik l-ittra tal-Kard. Arinze li bosta ћasbuha kontra l-Mixja, fil-fatt kien fiha xi eċċezzjonijiet mogћtija lill-Mixja. “Gћal dak li gћandu x’jaqsam mat-tqassim taћt iż-żewġ speċi, in-neokatekumeni jirċevuh bilwieqfa f’posthom..” u ntenni, dan mhux b’kapriċċ imma biex inkunu nistgћu ngћixu fil-milja tagћhom dawn iż-żewġ mumenti ta’ kontemplazzjoni u eskatoloġija li l-Ewkaristija tagћmel preżenti.

Mons. Gervasio Gestori, Isqof ta’ S.Benedetto del Tronto li akkompanjana matul il konvivenza qal: "L-entużjażmu ta’ don Esechiele kien jittieћed u jqanqal tassew. Hu talabna suppliment ta’ ġenerożità u ta’ viżjoni profetika, imma jiena nżid ukoll suppliment ta’ ekkleżjalità u ta’ umiltà . Min gћandu fiduċja fil-Knisja, il-Knisja tagћtih fiduċja, u tћallas tajjeb. Il-qawwa ta’ kull realtа tal-Knisja tikkonsisti filli tkun tal-Knisja. Qalli darba waћda wieћed responsabbli minn moviment kbir taljan: “Jixluni li jiena fidil ћafna gћall-Isqfijiet”. Dik hi l-qawwa tiegћek, is-sigurtа tiegћek.

Hawn gћandna test li tani fiduċja, ikkalmani, jgћidli liema hi t-triq żgura biex nimxi fiha kif jixraq u bl-entużjażmu. Issa nafu li aћna maћbubin mill-Knisja. Il-Knisja tћallasna tajjeb. Issa jiddependi minnkom gћeżież kappillani, gћeżież presbiteri li tippresiedu l-Ewkaristija, jiddependi mill-komunitajiet, mill-katekisti, minnkom. Li wieћed jaqbad dan l-istrument, jifhmu tajjeb u jgћaddih, f’dan hemm il-garanzija tas-suċċess tal-komunitajiet tal-Mixja. Grazzi.

Don Esechiele : "Nibża’ li Ġuljetta se toqtolni gћaliex fuq kollox xtaqet li jkun djalogu !”

Tweġiba: Mela nwieġeb jien gћaliex naf sewwa il-ћaġa. Meta ipproponejna lill-Kunsill Pontifiċju tal-Lajċi, il-bżonn li jkollna li naqilbu t-test f’ilsna oћra, qamet ir-realtа li ngћidu, “Min se jiġġudika li dan ‘concordat cum originali’ ? Il-Kongregazzjoni qaltilna: “Aћna nagћarfu t-test taljan, irrferu gћalih; jekk ikun hemm xi diffikultа, ћalli jiktbu lilna. Imma m’hemm ebda talba formali biex tikteb ‘jaqbel ma’ l-oriġinali’ min-naћa tal-Kongregazzjoni tal-Lajċi.

Eusebio : Aћna gћamilnih bit-taljan u bil-malti, paġna paġna, bћal mera, ladarba l-oriġinal hu bit-taljan, u taraw li hu fidil kemm jista’ jkun. Patri Piju ћadem fuq it-traduzzjoni, u jekk ikollkom xi diffikultà tistgћu taqrawh bit-taljan.

Don Esechiele : Mistoqsija tajba ! (terġa ma tinstemax). Nixtieq nafha jien ukoll, le hi sempliċi. Mela kien wieћed mit-temi li dwaru iddjalogajna ћafna mas-Santa Sede. U darba il-Mixja qatt ma talbet li jkollha ċelebrazzjoni tas-Sahra ta’ l-Gћid tagћha, imma li aktar tagћmilha fil-parroċċa u din ikun fiha is-sinjali kollha li l-velja titlob; kienet din it-talba waћdanija li m’gћamilniex.

Min-naћa tas-Santa Sede, qalilna s-Sostitut ta’ l-Istat, li fil-futur qrib se tiġi studjata flimkien, bejn il-Kongregazzjoni tal-Kult u l-Mixja kif jiġi ċelebrat l-Gћid. Jiena diġа gћedtlu bil-quddiem, aћna ma nagћmlu ebda tibdil fil-Missal Ruman jekk mhux dik tal-kant tat-tfal. Imma l-kant tat-tfal minnu nnifsu mhux ‘kontra l-missal’ , Jekk inhu ‘lil hinn mill-missal’ , hu gћaliex il-presenza tat-tfal anqas biss hi maћsuba fir-ritwal, gћalhekk m’aћna nagћmlu xejn ‘kontra l-Missal Ruman’. Il-bqija kollox isir skond il-missal ruman.

Żewġ affarijiet nitolbu, gћidt lis-Sostitut ta’ l-Istat: l-ewwel li hemm fejn il-presenza tal-Mixja hi kbira hekk li ma joqgћodux fiżikament f’post wieћed, tingћata l-possibiltа tat-tieni ċelebrazzjoni. Gћaliex hu veru, niftakar tilwima ma’ Isqof, gћidnilu: “Padre, il-knisja ma tesgћaniex, fiżikament ma noqgћodux”. “Ma jimpurtanix, l-Gћid hu wieћed”. Imma din issir ideoloġija, gћaliex wieћed gћandu jara l-bżonn li hemm, imxerrdin kif aћna. It-tieni ћaġa, gћidtlu, li ċ-ċelebrazzjoni tas-sahra ma tkunx quddiesa ta’ jum ta’ festa: li tagћmel kollox f’siegћa u nofs. Anqas hi kwestjoni ta’ ћin gћaliex tista’ tagћmel kollox , ankи disa’ qari u kollox, f’siegћa u nofs u anqas dik m’hi ċ-ċelebrazzjoni ta’ l-Gћid li l-Knisja titlob, li d-dokument “Paschali solemnitas” jitlob, u dan wara l-Konċilju.

Nafu li fil-parroċċi l-qagћda konkreta hi li l-fidili mhumiex imhejjija biex jgћixu s-Sahra fil-milja tagћha. Mela gћaliex ma tippermettux lil dik il-komunitа, lil dawk l-aћwa li qed jgћixu diġа dik il-milja it-tieni sahra; fl-aћћar mill-aћћar mhix xi ћaġa li toћloq skandlu sakemm nistgћu inġibu fil-qalba tal-parroċċa, fil-qalba tad-djoċesi dan it-tiġdid tas-Sahra ta’ l-Gћid ! U jekk taraw fl-istatut, art. 12, nru. 2 jingћad: “Is-sahra ta’ l-Gћid, ċentru tal-liturġija nisranija, u l-ispiritwalità tagћha tal-magћmudija huma ispirazzjoni gћall-katekeżi kollha".

Grazzi gћal din l-edukazzjoni gradwali, f’par. 3 naqraw, “B’dan il-mod in-Neokatekumenat iqanqal il-parroċċa gћal ċelebrazzjoni aktar gћanja tas-Sahra ta’ l-Gћid”. U din kienet formulazzjoni li tatna l-Kongregazzjoni tal-Fidi. Dak li aћna nixtiequ u smajtuh fil-Grotta ta’ S. Pawl, gћax laqtitni ћafna l-katekeżi ta’ Ġuljetta , iż-żelu ta’ S. Pawl li minnu jeћtieġ nitilqu biex nagћtu bidu gћal dik l-inizjazzjoni u naraw il-mod kif dan kollu jasal fil-parroċċa, gћana gћall-parroċċa kollha li jibqa’ bћala siġill tal-Konċilju Vatikan II, gћal dejjem. Aћna fqar u ma niswew xejn, imma nkunu qed inqegћdu xi ћaġa qawwija li tista’ ġġedded ir-realtа kollha parrokkjali u djoċesana.

Nittama li ankè dwar dan is-Santa Sede tagћtina indikazzjoni ċara, kif qalilna Mons. Isqof, il-Knisja qed tagћtina attenzjoni, u din tgћaġġibna gћax qed tgћinna ћafna.

Don Esechiele jwieġeb (gћal mistoqsija li ma tinstemax). Hu veru li nistgћu nitilfu dan. Naћseb li l-katekisti jeћtiġilhom joqgћodu attenti u hu importanti li wara li l-Papa bagћat il-familji fil-missjoni, f’Ruma, dawk il-komunitajiet li huma ’il quddiem jћossu x-xewqa ta’ l-evanġelizzazzjoni. Kif naraha jien, u ntenni li hi importanti, ћuti, ma rridx ngћidha bћala katekista, ngћidha bћala presbiteru, ir-rispett li jixraq, il-laqgћa li gћandna nagћtu lil dawn il-kollaboraturi prezzjużi li huma l-katekisti tal-Mixja fil-parroċċa.

Ħa nkunu aћna l-ewwel li kif hemm f’art. 28, par. 3 ta’ l-istatut li jgћid ћaġa mill-isbaћ, dwar il-katekisti li gћax huma l-gwidi, huwa huma li ‘jagћmlu l-aktar ћidma importanti fid-dixxerniment dwar l-idonietа ta’ kull katekumenu’. Huma jikkolaboraw mal-kappillani u mal-presbiteri ta’ kull komunità u jgћinuhom fil-missjoni ta’ treġija…".

Nifhmu ћuti, li dawn mhumiex qed jikkompetu magћna, imma huma l-kollaboraturi prezzjużi tagћna f’din l-opra ta’ l-inizjazzjoni fil-parroċċa, fid-djoċesi.

Nitlob l-gћajnuna tagћkom gћaliex bosta jagћmlu sinjal taћt il-veritа ta’ l-inizjazzjoni nisranija speċjalment mћabba ċ-ċelebrazzjoni ta’ l-Ewkaristija li jkunu adatti gћal din it-tip ta’ esperjenza. Inћossu li ma nkunux nistgћu inwieġbu gћall-mistoqsijiet kollha, fosthom din ; meta tispiċċa l-mixja, fl-aћћar tal-Mixja ma tkomplix b’dan il-mod? Kif tkompli din? u t-tieni punt dik li jgћidu l-ћin kollu li, l-Mixja hija gћad-dispożizzjoni ta’ l-Isqof djoċesan, u gћalhekk hi strument li hu gћall-gћajnuna ta’ l-Isqof, tad-djoċesi. Din spiss tiġi interpretata bћala xi ћaġa li l-Isqof jieћu f’idejh u jagћmel minnha dak li jidhirlu. Nafu li l-problema tal-katekisti hi, kif nistgћu ngћinu lill-Isqfijiet tagћna jifhmu dan il-fatt ?

Gћalhekk fil-qosor, dwar l-ewwel mistoqsija hemm it-titlu 3 ta’ l-Istatut dwar ir-realtа tagћna djoċesana u parrokkjali. Naћseb li ankи dwar dan is-Santa Sede tagћtina xi indikazzjoni. Aћna stess li konna qed inhejju l-Istatut skantajna meta sibna fid-Direttorju Ġenerali gћall-Katekeżi tal-Adulti, xi indikazzjonijiet fundamentali dwar kif il-komunità kristjana tista’ tkompli f’din il-ћidma ta’ maturazzjoni fil-fidi.

U sibna, b’gћaġeb kbir tagћna, iż-żewġ indikazzjonijiet fundamentali tal-Mixja. Jgћid id-Direttorju: “ L-Edukazzjoni permanenti tal-fidi tindirizza ruћha mhux biss lejn kull individwu nisrani imma wkoll lejn il-komunità nisranija ‘bћala tali’ u jkompli, “ix-xewqa u t-talba ta’ Ġesщ lill-Missier hi appell ma jaqta’ xejn ‘biex ikunu ћaġa waћda, kif aћna ћaġa waћda, inti fija u jiena fik…’ Biex wieћed jersaq ftit ftit lejn din l-unitа, il-komunità teћtieġ fedeltà sћiћa gћall-ћidma ta’ l-Ispirtu s-Santu, li wieћed jitmantna bla ma jaqta’ bil-Ġisem tal-Mulej u edukazzjoni permanenti fil-fidi permezz tas-smigћ tal-Kelma.”

Hawn, gћalhekk, sibna xejn inqas mill-kundizzjonijiet biex din il-ћidma li tniżżel fil-fond l-gћeruq tal-fidi, teћtieġ li tkompli titmantna bl-Ewkaristija, fejn jidher ċar li dawk il-komunitajiet li spiċċaw il-Mixja jistgћu jagћtu gћajnuna aktar kbira fil-qadi pastorali imma jekk iċċaћћadhom, tkun qed taqtagћlhom dan l-ikel meћtieġ. Mbagћad iċ-ċelebrazzjoni tal-Kelma. Gћalhekk, ngћid jien, hemm gћandna t-tweġiba prezzjuża, hi din ir-riflessjoni fuq il-kap 3, li tinsab fid-Direttorju Ġenerali tal-Katekeżi.

Dwar il-mistoqsija l-oћra, hi importanti ћafna wkoll. Attenti dak li jgћodd gћall-Isqfijiet jgћodd gћalina wkoll. Kull darba li jgћid li l-Mixja hi taћt il-ġurisdizzjoni ta’ l-Isqof, ma jfissirx li l-Isqof jista’ jagћmel minn dak li jrid, gћaliex l-Istatut jgћid b’mod ċar, li anqas l-inizjaturi ma jistgћu aktar jibdlu il-Mixja. Gћal kull tibdil fil-Mixja, jgћid dan l-Art. 35 fid-Dispożizzjoni finali trid tkun sottomessa gћall-approvazzjoni tal-Kunsill Pontifiċju gћal-Lajċi.

Gћalhekk il-Mixja hi din, gћalhekk fil-bidu tkellimt mill-umiltа gћaliex biss fir-rispett tal-Mixja kif inhi se tagћti l-frott li l-Ispirtu s-Santu jrid jagћti. U jekk taqraw fl-Istatut in-numru dwar l-Isqof, nru. 26 , kif ukoll dwar il-presbiteru, kull attivitа ta’ l-Isqof hi li “jgћasses li l-Mixja Neokatekumenali titwettaq b’mod konformi ma’ dak stabbilit fl-Art. 1 u 2 u fir-rispett tad-duttrina u d-dixxiplina tal-Knisja. L-istess il-presbiteri f’art. 27, “f’isem l-Isqof djoċesan jgћassu li l-Mixja ssir fi qbil ma’ dak stabbilit f’art.1 u 2….” Ħadd ma jista’ jibdel xejn.

Hawn nara l-preokkupazzjoni ta’ Kiko li tkun ћaġa ћafifa tibdel in-natura stess tal-Mixja, imqar bl-aћjar intenzjoni. Wieћed jibdel ћaġa u ieћor oћra gћax jidhirlu aћjar, tibdel l-istess natura tagћha.

Jiena nemmen li hawnhekk gћall-imћabba ta’ l-umiltа li tlabtkom fil-bidu, tkun fundamentali li nibnu fil-Knisja sinjal ċar ta’ Ubbidjenza lejn dan id-don li tatna l-Knisja. Dan jista’ jogћġob kif ukoll ma jogћġobx, Alla riedha hekk kif inhi. Dan hu dak li tgћidilna l-Knisja.

Saret mistoqsija dwar l-ġbir li kif intqal ma jissemmiex fl-Istatut. It-tweġiba kienet: “Bћal ma gћidt qabel, mhux kollox issemma fid-dettal imma kollox hu inkluż meta hemm miktub ‘skond il-linji proposti mill-inizjaturi li jinsabu f’dan l-istatut u fl-orjentamenti gћall-katekisti”, mela hemm qegћdin.”

Hawn Eusebio irringrazzja lil Don Esechiele u talbu jiġi darb’oћra gћax żgur li kien baqgћalu aktar xi jgћid. Kien sar il-ћin gћaċ-~ena gћax qbiżna l-estensjoni tal-ћin li ġentilment tawna tal-Lukanda Ramla Bay Resort, Mellieћa.

Mill-Kitbiet ta’ Dun Ġorġ – Nisġa