R/C ara�lar�n di�li oranlar�n� �e�itli fakt�rler etkiler. Ancak genel bir di�li oran� elde etmek m�mk�nd�r. Araca ve motora uygun yani motorun a��r� �s�nmas�na yada yanmas�na yada arac�n di�li sistemlerinin a��r� zorlanmas�na neden olmayacak makul bir di�li oran� kolayl�kla ayarlanabilir.
Bir�oklar� di�li oran�n�n motora g�re ayarlanmas� gerekti�ini s�yler. Bu k�smen do�rudur ancak benim tecr�belerime g�re di�li oran� daha �ok arac�n cinsine ba�l�d�r. Buna g�re
1/10 on road yada rally ara�larda 1:6-8
1/10 buggy tipi ara�larda 1:9-12
Truck (jeep) tarz� ara�larda 1:12-16
Monster Truck (canavar Jeep) tarz� ara�larda 1:16-24
Aral���nda bir di�li oran� kulland���n�z motor ne olursa olsun sizi tatmin edecektir.
Yukar�daki de�erlere dikkat ederseniz ara�lar b�y�d�k�e ve tekerlekleri b�y�y�p geni�ledik�e di�li oran�n�n artt���n� g�receksiniz. Bunun nedeni b�y�k di�li oranlar�n�n daha fazla tork vermesidir. Bu da a��r ve b�y�k ara�lar� hareket ettirmek i�in gereklidir. Zaten ara�lardaki pinion ba�lant� noktalar� sizin yanl�� bir ayar yapman�za izin vermez. Yani di�li oran� maximum 1:16 olan bir jeep'in di�li oran�n� istesenizde 1:6 olarak gibi ayarlayamazs�n�z ��nk� takaca��n�z di�liler birbirine denk gelmez.
Di�li Oran� nas�l de�i�tirilir?
R/C ara�larda di�li oran� motor di�lisi(pinion) yada ana di�li(spur) de�i�tirilerek yap�l�r. Genellikle pinion k���lt�l�p b�y�t�lerek di�li oran� ayarlan�r. Arac�n cinsine ba�l� olarak pinion en fazla �� yada 4 di� b�y�t�lebilir yada k���lt�lebilir. ��te bu a�amada motor tipi devreye girer, g��l� ve devir say�s� fazla olan motorlarda pil s�resini artt�rmak ve motor �s�nmas�n� en aza indirmek i�in ilk olarak tak�labilecek en k���k di�li motora ba�lan�r. E�er arac�n�z �rnek olarak en az 16T, en fazla 19T (rising storm buggy) motor di�lisi kabul ediyorsa, ilk olarak 16T di�liyle ba�lay�n. E�er pil s�resi ve motor �s�nmas� makul bir d�zeyde ise bir sonraki motor di�lisine ge�in.
Motor s�cakl��� ne olmal�?
Motor s�cakl��� normalde el ile kontrol edilebilir. Tam bir pili bitirdikten sonra ba�parma��n�z� motora bast�r�n e�er eliniz yanmadan 5 saniye kadar parma��n�z� motorda tutabiliyorsan�z bir sorun yok demektir. E�er motor dokunamayaca��n�z kadar �s�nm��sa yada yan�k kokular� geliyorsa derhal bir sonraki di�liye ge�in. Bu kontrol�n daha modern bir yolu var. �zel bir termometre kullanarak motor s�cakl��� �l��lebilir. Motorlar yakla��k olarak 50-60 derece s�cakl���nda rahatl�kla �al���r, Brushless (k�m�rs�z) motorlar bundan daha y�ksek �s�lara dayanabilir. Araca herhangi bir motoru ilk kez monte etti�inizde motor s�cakl��� �ok iyi takip edilmelidir. Bunun en iyi yolu arac� ilk kez kullan�rken body'sini takmadan kullanmak ve s�rekli olarak motoru, ESC'yi ve pili kontrol etmektir.
Brushed motorlar�n etkisi
Standart motorlarda �s� kontrol� yoktur. Kaliteli ESCler(h�z kontrolc�ler) kendilerini a��r� �s�nmaya yada ak�ma kar�� koruyabilirler ancak motorlar� koruyan herhangi bir kontrol yoktur ve bunlar kolayl�kla yanar (�zellikle kalitesiz motorlar en k���k zorlanmada arkalar�ndan dumanlar ��kararak hayata veda eder.) ve geri d�n��� yoktur. Bu motorlar�n g�� bantlar� dard�r ve di�li oran� de�i�ikliklerine �abuk tepki verirler. �rne�in 16T'de sorunsuz �al��an bir motor 17T'ye ge�ildi�inde a��r� �s�nabilir.
Brushless motorlar�n etkisi
Bunlardan kurtulman�n en iyi yolu brushless (k�m�rs�z) motorlara ve ESC'lere ge�i� yapmakt�r. Bu motorlarda �s�, a��r� ak�m, s�k��ma gibi olaylar� kontrol eden sens�rler vard�r. Motor yada ESC yukar�daki gibi bir durumla kar��la�t���nda derhal korumaya ge�er ve kendini bu durum ge�inceye kadar kapat�r ve durum d�zelince otomatik olarak a�ar. Yanmalar� neredeyse imkans�zd�r.Bu motorlar�n tork bantlar� geni�tir bu nedenle daha geni� bir di�li oran� aral���nda �al��abilirler (1-3T) ve s�radan motorlardan daha uyumlu �al���rlar. Performanslar� d��mez. S�rt�nme olmad���ndan fazla �s�nmazlar ve pil s�resinde%30'a varan art��lar sa�larlar.
Sonu�
Sonu� olarak, arac�n�z�n �reticisinin belirledi�i di�li oranlar� o ara� i�in en iyi olanlar�d�r. Size d��en motorunuza en uygun gelecek olan di�li oran�n� se�mektir. Ben kendi ara�lar�mda kitin i�inden ��kan en basit motordan, en g��l� k�m�rl� motora ve en sonunda en g��l� brushless motora kadar �ok geni� bir motor yelpazesi denedim. Her biri kendi kapasitesinde iyi sonu� verdi. Bu nedenle motor al�rken daha �ok arac�n�z�n cinsini ve di�li oranlar�n� d���n�n. �rne�in bir on road ara� i�in y�ksek devirli ve d���k turn de�erine sahip bir motor yada bir truck yada monster truck i�in y�ksek tork de�erine ve daha y�ksek turn de�erine sahip bir motor almal�s�n�z.