Greek Economic and Trade Office

Embassy of Greece Prague, Czech Republic

Website: http://www.geocities.com/greek_trade

E-mail: greek_trade@yahoo.com

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΟΤΣΕΧΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ, ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 1999

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Οι μακροοικονομικές εξελίξεις του 1999 στην Τσέχικη οικονομία επιβεβαίωσαν την σημαντική πρόοδο που πραγματοποιήθηκε στην επίτευξη εσωτερικής και εξωτερικής ισορροπίας στην οικονομία, πράγμα που συνέβαλε στην ανακοπή της ύφεσης και στην βαθμιαία στροφή προς την οικονομική ανάκαμψη.

Η περαιτέρω υποχώρηση τόσο του πληθωρισμού όσο και της εξωτερικής ανισορροπίας της οικονομίας, βελτίωσαν το γενικώτερο οικονομικό κλίμα, με κύρια χαρακτηριστικά, τη συρρίκνωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών κατά 15% ή 2% του Α.Ε.Π., σε σχέση με τα επίπεδα του 1998.

Παρά το γεγονός της κατά 0,2% μείωσης του Α.Ε.Π. το 1999, παρατηρήθηκε βαθμιαία αύξηση, από το δεύτερο τρίμηνο, που οφείλεται στην αυξημένη κατανάλωση των νοικοκυριών και στην ταχύτερη αύξηση των εξαγωγών από τις εισαγωγές.

Το κατά πόσον οι παραπάνω ευνοϊκές μακροοικονομικές εξελίξεις θα συνεχισθούν και στο μέλλον, θα εξαρτηθεί, κατά κύριο λόγο, από την ταχύτητα της αναδιάρθρωσης σε μακροοικονομικό επίπεδο, την επίλυση χρονίζοντων προβλημάτων στο νομοθετικό περιβάλλον καί την συνέχιση των προσπαθειών για εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.

Ενθαρρυντικές ενδείξεις για τις μελλοντικές εξελίξεις στην Τσεχική οικονομία, μπορούν να θεωρηθούν παράγοντες όπως η μαζική εισροή ξένων άμεσων επενδύσεων, η βαθμιαία αναδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού της χώρας και η ιδιωτικοποίηση του τραπεζικού τομέα της οικονομίας. Η συνδυασμένη επίδραση των τριών αυτών παραγόντων στην επίτευξη μεγαλύτερης αποδοτικότητας και παραγωγικότητας στο σύνολο της οικονομίας, θεωρείται ότι αποτελεί εγγύηση για την εξουδετέρωση ενδεχομένων εσωτερικών πληθωριστικών πιέσεων.

ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Κατά το δεύτερο τρίμηνο του 1999, η σε ετήσια βάση μείωση του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος ( ΑΕΠ ) που άρχισε από το πρώτο εξάμηνο του 1997, αντικαταστάθηκε από μέτρια ανάκαμψη, κινητήρια δύναμη της οποίας ήταν η αύξηση της τελικής ιδιωτικής κατανάλωσης, που αυξήθηκε κατά 1% στο τέταρτο τρίμηνο του 1999. Εντούτοις, η συνολική εσωτερική ζήτηση υποχώρησε καθόλη την διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου, λόγω της, για τρίτο στην συνέχεια έτος, συνεχισθείσας πτώσης της ζήτησης για επενδύσεις ( - 5,5% ) και της υποχώρησης της ζήτησης της κεντρικής κυβέρνησης ( - 0,1% ), που οφείλεται στις χαμηλότερες δαπάνες το προϋπολογισμού για εξυπηρέτηση του χρέους χάρι στη μείωση των επιτοκίων.

Η μείωση της ζήτησης για επενδύσεις οφείλεται σε πολλούς παράγοντες και κυρίως στις συνεχιζόμενες διαρθρωτικές προσαρμογές, στην ημιτελή διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων και στην αβεβαιότητα για την μελλοντική διαμόρφωση του αναπτυξιακού ρυθμού της οικονομίας.

Εντούτοις, σύμφωνα με ανάλυση των επενδυτικών σχεδίων που πραγματοποιήθηκαν, διαφάνηκαν ορισμένα θετικά σημεία, όπως : η ποιοτική μεταβολή στην σύνθεση των επενδύσεων με σημαντική πτώση των επενδύσεων στον κλάδο κατασκευών - οικοδομικής δραστηριότητας και ελαφρά αύξηση των επενδύσεων σε μηχανήματα και μηχανολογικό εξοπλισμό, και η αύξηση των επενδύσεων από τις μεγάλες και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις, ιδιαίτερα, από εκείνες που ελέγχονται από ξένα κεφάλαια με κατεξοχή εξαγωγικό προσανατολισμό.

Δεύτερος λόγος που συνέβαλε στην μέτρια ανάκαμψη του ΑΕΠ, είναι η αύξηση των εξαγωγών με ρυθμό ταχύτερο εκείνου των εισαγωγών, αν και, σε απόλυτα μεγέθη, οι καθαρές εξαγωγές μειώθηκαν στα 95,6 δισεκατομμύρια κορώνες ( - 2% ) σε σχέση με το 1998, η δε συμμετοχή τους στο ΑΕΠ μειώθηκε στο 6,8% ( - 0,1% ) κατά την ίδια χρονική περίοδο.

Η τελική καταναλωτική ζήτηση, μετά από μείωση κατά 3% το 1998, αυξήθηκε κατά 1,4% το 1999. Σύμφωνα με στοιχεία των Εθνικών Λογαριασμών της Τσεχικής Στατιστικής Υπηρεσίας, η σταδιακή αύξηση της καταναλωτικής ζήτησης συμβάδισε με την πτώση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών τα οποία αντέδρασαν στην πτώση των εισοδημάτων τους με σημαντικό περιορισμό της αποταμιευτικής τους ροπής και αύξηση της ζήτησης για καταναλωτικά δάνεια εκτός του τραπεζικού κυκλώματος. Η αυξημένη καταναλωτική δαπάνη διοχετεύθηκε στην αγορά διαρκών καταναλωτικών αγαθών αφενός ( κυρίως αυτοκινήτων ) και ειδών διατροφής, αφετέρου. Η τελευταία επηρεάσθηκε ισχυρά από την τιμολογιακή πολιτική των μεγάλων αλυσίδων υπεραγορών ( π.χ. παροχή σημαντικών εκπτώσεων, διευκολύνσεις για μαζικές αγορές κλπ. ).

ΜΙΣΘΟΙ ΚΑΙ ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΑ

Η αύξηση του μέσου ονομαστικού ημερομισθίου ήταν της τάξης του 8,2% το 1999 έναντι 9,4% το 1998, ενώ το μέσο πραγματικό ημερομίσθιο, αυξήθηκε, από - 1,4% στο 6%. Εντούτοις, η παραγωγικότητα της εργασίας, αυξήθηκε ( + 2,5% ) με πολύ χαμηλότερο ρυθμό από τα πραγματικά ημερομίσθια, γεγονός που αντανακλά το χαμηλό επίπεδο διοίκησης και αποτελεσματικότητας στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας καθώς και την βραδεία πορεία των ιδιωτικοποιήσεων και των διαρθρωτικών μεταβολών. Το αποτέλεσμα, ήταν η αύξηση του κατα μονάδα πραγματικού κόστους εργασίας, κατά 0,8% σε ετήσια βάση, έναντι μείωσης 1,2% το 1998, και η δημιουργία των προϋποθέσεων για ενδεχόμενες πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία, που - αν δεν εκδηλώθηκαν ακόμη στις τιμές παραγωγού ή καταναλωτού - οφείλεται στο χαμηλό επίπεδο της συνολικής εσωτερικής ζήτησης.

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΙΑ

Το χάσμα μεταξύ προσφοράς και ζήτησης εργασίας διευρύνθηκε περαιτέρω το 1999 και κάλυψε την υπερπροσφορά εργασίας όχι μόνο γενικά, στο σύνολο της οικονομίας, αλλά και διαρθρωτικά. Το τελικό αποτέλεσμα, ήταν η πτώση της συνολικής απασχόλησης και η αύξηση του ποσοστού ανεργίας στο 9,4% και του αριθμού των υποψηφίων για πλήρωση της ίδιας κενής θέσης εργασίας.

Η απόλυτη καθίζηση της απασχόλησης αφορά όλους τους τομείς της εθνικής οικονομίας, πρωτογενή, δευτερογενή και τις υπηρεσίες, ενώ η εξέλιξη του ποσοστού ανεργίας καθόλη την διάρκεια του 1999, ήταν υψηλότερη από το 1998.

ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

Οι θετικές τάσεις στην εξέλιξη του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών συνεχίσθηκαν και το 1999 τόσο με μείωση του ελλείμματος κατά 15% σε ετήσια βάση ( - 36,6 δισεκ. κορώνες ) όσο και με μεταβολές στην σύνθεση και την γεωγραφική διάρθρωση του εμπορικού ελλείμματος. Ο περιορισμός του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών κατά 0,4% ως ποσοστό του ΑΕΠ αποδίδεται, κυρίως, στη μείωση του εμπορικού ελλείμματος κατά 13,5% ( - 71,3 δισεκ. κορώνες ). Τόσο οι εξαγωγές όσο και οι εισαγωγές παρουσίασαν δυναμική αυξητική τάση το 1999 έναντι του 1998, αλλά η αύξηση των εξαγωγών ( + 9,2% ) ήταν μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των εισαγωγών ( + 7,2% ). Η ταχύτερη αύξηση των εξαγωγών οφείλεται, κυρίως, στην δραστηριότητα εταιρειών υπό ξένη ιδιοκτησία, στην αύξηση του εξαγωγικού δυναμισμού ορισμένων κλάδων - ιδιαίτερα των κλάδων μηχανολογικής και ηλεκτρομηχανολογικής παραγωγής - στον προσανατολισμό των παραγωγικών μονάδων προς τις αγορές του εξωτερικού σαν συνέπεια της υποτονικής εσωτερικής ζήτησης και στην αύξηση της εξωτερικής ζήτησης στις αναπτυγμένες οικονομίες της αγοράς. Στην αύξηση των

εξαγωγών συνέβαλε, επίσης, και η σημαντική υποτίμηση, σε ετήσια βάση, της συναλλαγματικής ισοτιμίας της κορώνας κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1999.

Οπως αναφέρουμε παραπάνω, οι θετικές εξελίξεις στην διάρθρωση του εξωτερικού εμπορίου, αντανακλώνται στην αυξημένη συμμετοχή συμμετοχή των εξαγωγών προϊόντων μηχανολογικού και ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού ( 50,7% ) καθώς και στην αυξημένη συμμετοχή του μεριδίου των εξαγωγών που κατευθύνεται στις αναπτυγμένες οικονομίες της αγοράς ( + 17,3% ), ενώ οι εξαγωγές προς τις χώρες που βρίσκονται στο στάδιο της μετάβασης προς την οικονομία της αγοράς, μειώθηκαν κατά 10%.

Η κατά 7,2% αύξηση των εισαγωγών το 1999, οφείλεται, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, στον αυξανόμενο βαθμό ένταξης της Τσεχικής οικονομίας στις διεθνείς παραγωγικές συνεργασίες και στην άνοδο των τιμών των ενεργειακών πρώτων υλών, αν και την ταχύτερη αύξηση παρουσίασαν οι εισαγωγές για προσωπική κατανάλωση.

Στο σημείο αυτό, πρέπει να υπογραμμισθεί η έντονη θετική επίδραση της ροής των άμεσων ξένων επενδύσεων, οι οποίες ήσαν διπλάσιες από το 1998, φθάνοντας στο ύψος των 169,9 δισεκατομμυρίων κορωνών που αποτελεί το υψηλότερο, μέχρι σήμερα, επίπεδο στην ιστορία της Τσεχικής Δημοκρατίας. Παράλληλα, σημειώθηκε αύξηση των συναλλαγματικών αποθεμάτων της Κεντρικής Τράπεζας της Τσεχίας στα 12,8 δισεκατ. δολλάρια ΗΠΑ ( 416,4 δισεκ. κορώνες ) που οφείλεται, αφενός στην παρεμβατική δραστηριότητα της Τσεχικής Κεντρικής Τράπεζας κατά το τέταρτο τρίμηνο του 1999 και, αφετέρου, στα έσοδα τόκων από τα συναλλαγματικά αποθέματα.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ - ΕΠΙΤΟΚΙΑ - ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΗ ΙΣΟΤΙΜΙΑ

Βασικό μέλημα της οικονομικής πολιτικής το 1999, ήταν η δημιουργία των προϋποθέσεων για μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη και για την προετοιμασία της ένταξης της Τσεχίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, για πρώτη φορά από την σύσταση της Τσεχικής Δημοκρατίας καταρτίσθηκε ελλειμματικός προϋπολογισμός, με ύψος δαπανών κατά 31 δισεκ. κορώνες μεγαλύτερο από τα έσοδα.

Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 45 δισεκ. κορώνες, φθάνοντας στο ύψος των 297,8 δισεκ. κορωνών, η δε αναλογία του ως προς το ΑΕΠ, αυξήθηκε κατά 16,2%. Εξάλλου, το γενικό επίπεδο των επιτοκίων παρουσίασε άνευ προηγουμένου πτώση καθόλη την διάρκεια του έτους, η δε Κεντρική Τράπεζα μείωσε το βασικό επιτόκιο έντεκα φορές, από 8,75% σε 5,25%. Η μείωση αυτή, κατέστη δυνατή χάρι στην μείωση του πληθωρισμού, τη βραδεία έξοδο της οικονομίας από την ύφεση και τις θετικές πληθωριστικές προσδοκίες. Ανάλογη πτωτική πορεία, σημείωσαν τα επιτόκια χορηγήσεων που διαμορφώθηκαν στο 8,1% ( - 3,7% ) και τα αντίστοιχα των δεσμευμένων καταθέσεων, στο 4,7% ( - 4% ).

Η εξωτερική αξία της κορώνας παρέμεινε σταθερή έναντι του ευρώ, γεγονός που οφείλεται στην ισχυρή ζήτηση του Τσεχικού νομίσματος που δημιούργησε η υψηλή ροή ξένων επενδύσεων, σε συνδυασμό με την πτωτική πορεία του ευρώ.

Παρά το γεγονός ότι από τα μέσα του 1999 άρχισε να διαφαίνεται η έξοδος της οικονομίας από την ύφεση, παραμένουν σοβαρά προβλήματα, κυρίως, στον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων : η Τσεχική κυβέρνηση ανέβαλε πέντε φορές, μεταξύ Ιουνίου 1998 και Ιουνίου 2000, την εφαρμογή του αρχικού της χρονοδιαγράμματος για την ιδιωτικοποίηση της ενέργειας, δεν υπάρχουν σχέδια για ιδιωτικοποίηση στις μεταφορές ούτε και είναι σαφές αν θα συνεχιστεί η καθυστέρηση στην ιδιωτικοποίηση των τηλεπικοινωνιών.

Η οικονομία της Τσεχίας παρουσίασε βαθιά ύφεση κατά την τελευταία διετία ( - 2,8% το 1998 και - 0,3% το 1999 ) και η ανεργία έφθασε στο 9,4% σύμφωνα δε με εκτιμήσεις, θα έχει ξεπεράσει το 10%, μέχρι το τέλος του 2000. Οι βασικές αιτίες αυτής της κατάστασης, εντοπίζονται στις ημιτελείς διαρθρωτικές μεταβολές, στις οποίες περιλαμβάνονται η ιδιωτικοποίηση στρατηγικών βιομηχανιών ( κυρίως, της μεγαλύτερης υπό κρατική ιδιοκτησία εμπορικής τράπεζας, του κλάδου ενέργειας και του κλάδου τηλεπικοινωνιών ), η αναμόρφωση της δικαιοσύνης ( νέος εμπορικός κώδικας, νόμος για τις πτωχεύσεις ), ορθολογικώτερη λειτουργία της κεφαλαιοαγοράς και μεγαλύτερη διαφάνεια τόσο στις εμπορικές συναλλαγές όσο και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

ΤΟΜΕΙΣ ΜΕ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Οι ξένες επενδύσεις διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην περαιτέρω ανάπτυξη της Τσεχικής οικονομίας, τόσο με το να παρέχουν τα απαραίτητα κεφάλαια για την αναδιάρθρωση των Τσεχικών επιχειρήσεων όσο και με το να συμβάλλουν στην διάδοση των σύγχρονων μεθόδων διοίκησης. Οι ξένες επενδύσεις αυξήθηκαν σημαντικά το 1999, (+88%), φθάνοντας στα 5,1 δισεκατομμύρια δολλάρια που αντιπροσωπεύουν το 10% του ΑΕΠ και αποτελούν την υψηλότερη κατά κεφαλή αύξηση στην Κεντρική Ευρώπη.

Βασικοί κλάδοι που παρουσιάζουν ανάπτυξη και χαρακτηρίζονται από υψηλές εισαγωγές είναι : τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός, μη σιδηρούχα μέταλλα, πλαστικά, χημικά, μηχανήματα επεξεργασίας μετάλλων, μεταφορικός εξοπλισμός, ο κλάδος για την αναβάθμιση συστημάτων ελέγχου της μόλυνσης.

Ο ΚΡΑΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Παρά το γεγονός ότι περισσότερο από το 77% της παραγωγής προϊόντων και υπηρεσιών προέρχεται από το ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, η κυβέρνηση εξακολουθεί να κατέχει την πλειοψηφία ή σημαντικά μερίδια σε πολλές μεγάλες επιχειρήσεις, κυρίως σε τράπεζες και σε εταιρείες των κλάδων ενέργειας, μεταφορών και επικοινωνιών, μέσω του Ταμείου Εθνικής Περιουσίας ( National Property Fund ).

Ο προϋπολογισμός της κυβέρνησης αντιστοιχεί στο 33% του ΑΕΠ, μέχρι δε το 1999, τα ελλείμματα του προϋπολογισμού αυξάνονται βαθμιαία, πρακτική που σταμάτησε με τους προϋπολογισμούς του 1999 και του 2000, ο οποίος περιλαμβάνει πρόβλεψη ελλείμματος λίγο κατώτερου από 2% του ΑΕΠ, ενώ το έλλειμμα του ευρύτερου τομέα της κυβέρνησης, που περιλαμβάνει τους προϋπολογισμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης, του Ταμείου Εθνικής Περιουσίας και άλλων οργανισμών αναμένεται ότι θα φθάσει το 3% του ΑΕΠ, εντός του τρέχοντος έτους.

Ο ρόλος του κράτους στην οικονομία, μετατοπίζεται σταδιακά από ιδιοκτήτης σημαντικών κλάδων σε ρυθμιστή της λειτουργίας τους μέσα από νομοθετική παρέμβαση. Ετσι, πρόσφατα συστάθηκε η Επιτροπή Μετοχών και Συναλλάγματος για την ρύθμιση της λειτουργίας της κεφαλαιοαγοράς, ανάλογες δε ανεξάρτητες ρυθμιστικές υπηρεσίες πρόκειται να συσταθούν για τους κλάδους ενέργειας και τηλεπικοινωνιών.

ΥΠΟΔΟΜΕΣ

Η Τσεχική κυβέρνηση έχει καθορίσει σαν μιά από τις βασικές της προτεραιότητες, την αναβάθμιση των υποδομών στους κλάδους μεταφορών και τηλεπικοινωνιών. Η προς τούτο απαιτηθησόμενη χρηματοδότηση προέρχεται από δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη ( EBRD ), της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και μεγάλων, ξένων και Τσεχικών, τραπεζών. Το Ολλανδο - Ελβετικό κονσόρτσιουμ TELSOURCE κατέχει το 34,5% του κεφαλαίου του μονοπωλιακού οργανισμού τηλεπικοινωνιών CESKY

TELECOM, που προχωρεί στον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των παρεχομένων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών.

Οι τιμές της κινητής τηλεφωνίας υποχώρησαν από τον Μάρτιο τρέχοντος έτους, μετά την χορήγηση άδειας τρίτου δικτύου κινητής τηλεφωνίας GSM, ενώ επετράπη σε ιδιωτικές εταιρείες να προχωρήσουν στην παροχή τηλεφωνικών υπηρεσιών σε μερικές περιοχές που δεν καλύπτονται επαρκώς. Η Τσεχική κυβέρνηση έχει αναλάβει την δέσμευση, στα πλαίσια της βασικής τηλεπικοινωνιακής συμφωνίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, να άρει το μονοπώλιο της CESKY TELECOM, μέχρι την 1/1/2001.

Ο εκσυγχρονισμός του συστήματος μεταφορών, αποτελεί, επίσης, βασική προτεραιότητα, δεδομένου ότι η μη επαρκής χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό, επέδρασε αρνητικά στην ποιότητα των μεταφορικών δικτύων, του σιδηροδρομικού υλικού και των οχημάτων, τα οποία, σε γενικές γραμμές, βρίσκονται κάτω από τα επίπεδα των προηγμένων Ευρωπαϊκών χωρών.

Ηδη, το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού του σιδηροδρομικού συστήματος προβλέπει δαπάνες 3,5 δισεκ. δολλαρίων με προτεραιότητα το Τσεχικό τμήμα του σημαντικού άξονα Βερολίνο - Πράγα - ⎸ιέννη, την επέκταση του δικτύου των αυτοκινητόδρομων και την βελτίωση του συστήματος ποτάμιων μεταφορών. Στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Πράγας, άρχισε η λειτουργία νέου τέρμιναλ, ενώ προβλέπεται η έναρξη λειτουργίας και δεύτερου το 2003, και προγραμματίζεται η ιδιωτικοποίηση του αεροδρομίου MOSNOV στην Οστράβα.

ΚΑΝΑΛΙΑ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΠΩΛΗΣΕΩΝ

Τα κανάλια διανομής στην Τσεχία είναι παρόμοια με τα αντίστοιχα των άλλων Ευρωπαϊκών χωρών. Τα τελευταία χρόνια, οι ιδιωτικοποιήσεις και οι σημαντικές βελτιώσεις στα δίκτυα υποδομής, είχαν σαν αποτέλεσμα την τεράστια ανάπτυξη των υπηρεσιών μεταφορών και διανομής, ιδιαίτερα στον κλάδο των οδικών εμπορευματικών μεταφορών, πράγμα που οδήγησε στην δυνατότητα μεγαλύτερης επιλογής προϊόντων από τον καταναλωτή και στην ένταση του ανταγωνισμού με συνακόλουθο αποτέλεσμα, την βελτίωση της αποτελεσματικότητας της αγοράς και την επίτευξη οικονομιών κλίμακας.

Ο τομέας του λιανικού εμπορίου, που έχει σχεδόν πλήρως ιδιωτικοποιηθεί, εκυριαρχείτο ανέκαθεν από μικρού μεγέθους καταστήματα με περιορισμένες ποικιλίες προϊόντων και ώρες λειτουργίας. Τα τελευταία, όμως, χρόνια παρατηρείται άνθηση στα δυτικού τύπου σουπερμάρκετ, στις υπεραγορές και τα εμπορικά κέντρα.

Οι Τσέχοι καταναλωτές, προτιμούν πλέον περισσότερο την ευκολία στις αγορές, τις χαμηλές τιμές, την μεγάλη προσφορά ποικιλίας προϊόντων και τις παρατεταμένες ώρες λειτουργίας, ακόμη και τα Σαββατοκύριακα, των μεγάλων σουπερμάρκετ. Μάλιστα, το μεγάλο υπερκατάστημα της Βρεταννικής αλυσίδας TESCO, λειτουργεί επί εικοσιτετράωρου βάσεως, όλο το χρόνο. Το αποτέλεσμα, είναι ότι το μερίδιο αγοράς των μικρού μεγέθους καταστημάτων που λειτουργούν μέχρι τις 5 ή 6 μ.μ. τις εργάσιμες ημέρες και μέχρι τις 12 μ.μ. το Σάββατο, παρουσιάζει σταθερή συρρίκνωση.

Στην Τσεχία, υπάρχει ισχυρή παρουσία πολλών διεθνών αλυσίδων υπερκαταστημάτων, όπως το IKEA ( Σουηδία ),TESCO ( Βρεταννία ), BI και BAUMAX ( Γερμανία ), ενώ η αλυσσίδα CARREFOUR ( Γαλλία ) προχωρεί στην ολοκλήρωση, εντός του έτους, τεράστιου συγκροτήματος στο κέντρο της Πράγας.

Ενας άλλος τομέας που χαρακτηρίζεται από θεαματική ανάπτυξη, είναι οι πωλήσεις μέσω INTERNET : από 1,1 εκατομμύρια δολλάρια το 1998, αυξήθηκαν σε 6 εκατ. δολλάρια το 1999 ( + 445% ) και υπολογίζεται ότι θα έχουν αυξηθεί σε 70 εκατ. δολλάρια, εντός του 2000 ( + 1067% ). Βέβαια, τα ποσά αυτά, αποτελούν μικρό μόνο μέρος στο σύνολο των πωλήσεων του λιανικού εμπορίου που υπολογίζεται σε 14 δισεκ. δολλάρια και ερμηνεύεται, αφενός, από την παραδοσιακή απέχθεια του Τσέχου καταναλωτή στο άμεσο μάρκετινκ και, αφετέρου, από τις σχετικά υψηλές τιμές που χρεώνει για τη χρήση του INTERNET, το κρατικό μονοπώλιο τηλεφωνικών υπηρεσιών CESKY TELECOM.

Ο συνηθέστερος τρόπος εισαγωγής ενός νέου προϊόντος στην αγορά της Τσεχίας, είναι με την συνεργασία εμπορικού αντιπροσώπου, ο οποίος, στις περισσότερες περιπτώσεις, μπορεί να καλύψει όλη τη χώρα για μιά σειρά παρεμφερών προϊόντων. Μιά άλλη μέθοδος, είναι η ίδρυση μικτής εταιρείας ή εξαγορά ήδη λειτουργούντος δικτύου πωλήσεων. Τα περιθώρια κέρδους των εμπορικών αντιπροσώπων είναι παρόμοια με τα ισχύοντα στις άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης και, συνήθως, αποτελούνται από μία αντιμισθία, που κυμαίνεται από 5 έως 10 χιλιάδες κορώνες Τσεχίας το μήνα, πλέον προμήθειας, 2% - 10%, ανάλογα με το προϊόν.

Πληροφόρηση για τα προφίλ πελατών, εμπορικών αντιπροσώπων και την πιστοληπτική επιφάνεια Τσεχικών εταιρειών παρέχονται επ’ αμοιβή από ικανό αριθμό ειδικευμένων εταιρειών που λειτουργούν στην Τσεχία, όπως η DUN AND BRADSTREET ( Τηλ.: 00420/2/ 7103 1500, Fax : 00420/2/71 03 15 10 ), ή VVV MOST SPOL. κ.α.

Αλλοι δύο τρόποι για την προώθηση προϊόντων στην αγορά της Τσεχίας, είναι το φραντσάϊσιν ( franchising ) και το άμεσο μάρκετιν. Ο

πρώτος παρουσιάζει ταχεία άνοδο κυρίως στον τομέα των προκατασκευασμένων φαγητών και είναι αποτέλεσμα της ανόδου του βιοτικού επιπέδου των Τσέχων. Σύμφωνα με στοιχεία της Τσεχικής Ενωσης Φραντσάϊσιν, ευνοϊκές προοπτικές παρουσιάζονται, επίσης, στους τομείς παροχής υπηρεσιών προς τις εταιρείες, στον τομέα τουρισμού - ξενοδοχείων και στην αγορά ακινήτων.

O δεύτερος τρόπος - το άμεσο μάρκετιν - πρωτοε&##956;φανίσθηκε στην Τσέχικη αγορά πριν από οκτώ περίπου χρόνια, ήδη δε, αποτελεί την κύρια πηγή εισοδήματος για 40.000 περίπου άτομα, ενώ εκτιμάται ότι περίπου 100.000 άτομα ασχολούνται, άμεσα ή έμμεσα, με το άμεσο μάρκετιν, σύμφωνα με στοιχεία της Τσεχικής Ενωσης Αμεσου Μάρκετιν. Σχετική με το άμεσο μάρκετιν, είναι και η εμφάνιση της μεθόδου πωλήσεων με « κάρτα μέλους , στοχεύει στην επαναληπτική προσέλκυση των καταναλωτών σε συγκεκριμένα καταστήματα. Ηδη, λειτουργούν με αυτό το σύστημα τέσσερα μεγάλα καταστήματα στην Πράγα, Μπρνό, Πίλσεν και Οστράβα.

ΜΙΚΤΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Η ίδρυση μικτών επιχειρήσεων θεωρείται μία αποτελεσματική μέθοδος για την ανάπτυξη της συνεργασίας με Τσεχικές εταιρείες καθώς και την δημιουργία μακροπρόθεσμων σχέσεων με την αγορά. Καθώς αναπτύσσεται μια μεγάλη περιφερειακή αγορά ελεύθερης οικονομίας στην καρδιά της Ευρώπης, η Τσεχία έχει σημαντικά ενισχύσει την θέση της σαν ελκυστικός προορισμός για τις ξένες επενδύσεις. Πέρα από το γεγονός ότι είναι μία συνεχώς αναπτυσσόμενη καταναλωτική αγορά, η Τσεχία παρουσιάζει το πλεονέκτημα του ευνοϊκού οικονομικού περιβάλλοντος, κυρίως όσον αφορά την εγκατάσταση παραγωγικών επενδύσεων και μονάδων συναρμολόγησης, χάρι στα ανταγωνιστικά ημερομίσθια σε σχέση με τις γειτονικές Ευρωπαϊκές χώρες και την ύπαρξη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η συνέχιση της ιδιωτικοποίησης μεγάλων επιχειρήσεων, καθιστά ακόμα πιο ελκυστική την ίδρυση μικτών επιχειρήσεων, αφού μάλιστα η σχετική νομοθεσία επιτρέπει μέχρι και 100% ξένη ιδιοκτησία.

Κατά συνέπεια, και δεδομένης της ανάπτυξης της οικονομίας της αγοράς στην περιοχή, διαγράφεται εξαιρετικά ευνοϊκή η δυναμική της Τσεχίας σαν βάση για την ανάπτυξη οικονομικής δραστηριότητας σε ολόκληρη την περιοχή της Κεντρικής Ευρώπης.

Για να μπορεί μιά εταιρεία να ασκήσει εμπορική δραστηριότητα στην Τσέχικη αγορά, πρέπει να καταχωρηθεί στο περιφερειακό γραφείο του τόπου κατοικίας, εφόσον πρόκειται για εταιρεία με ένα μόνο φυσικό

πρόσωπο, ή στο περιφερειακό γραφείο της μόνιμης έδρας της εταιρείας. Μερικά από τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για την λειτουργία της εταιρείας είναι : δήλωση για την νομική μορφή της υπό σύσταση εταιρείας, περιγραφή του είδους της εμπορικής δραστηριότητας, άδεια άσκησης εμπορικής δραστηριότητας ( όπου απαιτείται ), πληροφορίες για άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού και απόδειξη ότι το βασικό κεφάλαιο της εταιρείας είναι κατατεθειμένο. Η ολοκλήρωση όλων των σχετικών διαδικασιών, είναι μια περίπλοκη πορεία, που απαιτεί χρόνο, σε κάθε δε περίπτωση, συνιστάται η χρησιμοποίηση τοπικού δικηγόρου, λειτουργούν δε στην Τσεχία παραρτήματα μεγάλων διεθνών εταιρειών δικηγόρων ( Αγγλία, Γερμανία, Γαλλία, Αυστρία, ΗΠΑ ) που αναλαμβάνουν την παροχή υπεύθυνης πληροφόρησης και την διεκπεραίωση των σχετικών διαδικασιών.

Πρέπει να υπογραμμισθεί, ότι παρά το γεγονός της ανόδου του βιοτικού επιπέδου, το διαθέσιμο εισόδημα των Τσέχων καταναλωτών εξακολουθεί να παραμένει χαμηλό σε σύγκριση με τις άλλες Δυτικοευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που καθιστά την τιμή πώλησης του προϊόντος κυρίαρχο στοιχείο στην απόφαση αγοράς. Εντούτοις, η αύξηση του αριθμού επώνυμων προϊόντων που ανταγωνίζονται σκληρά για την κατάκτηση μεριδίων αγοράς έχει αρχίσει να προκαλεί την μετατόπιση των καταναλωτικών προτιμήσεων και σε ποιοτικά κριτήρια.

ΔΙΑΦΗΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ

Η διαφημιστική δραστηριότητα αποτελεί ισχυρό όπλο για την αποτελεσματική προώθηση και τοποθέτηση προϊόντων στην Τσεχική αγορά. Υπάρχει έντονη χρησιμοποίησει όλων των διαφημιστικών μέσων μέσω της Τηλεόρασης, ραδιοφώνου, μέσων μαζικής μεταφοράς και διαφημιστικών πανώ. Παραθέτουμε κατάλογο ευρείας κυκλοφορίας εφημερίδων και ειδικευμένων εμπορικοοικονομικών εντύπων :

- MLADA FRONTA DNES ( η μεγαλύτερη καθημερινή εφημερίδα )

Τηλέφ.: 004202 - 22 06 21 11, Fax : 004202 - 22 06 22 29

- HOSPODARSKE NOVINY ( καθημερινή οικονομική εφημερίδα )

Τηλεφ.: 004202 - 33 07 11 11, Fax : 004202 - 33 07 20 33

- PROFIT ( εβδομαδιαία οικονομική εφημερίδα )

Τηλεφ.: 004202 - 24 21 36 71, Fax : 004202 - 24 21 36 70

- EKONOM ( εβδομαδιαίο οικονομικό περιοδικό )

Τηλεφ.: 004202 - 33 07 13 01, Fax : 004202 - 33 07 20 02

- OBCHODNIK ( εβδομαδιαίο οικονομικό περιοδικό )

Τηλεφ.: 004202 - 33 07 11 17, Fax : 004202 - 33 07 20 09

- THE PRAGUE POST ( εβδομαδιαία αγγλόφωνη εφημερίδα )

Τηλεφ.: 004202 - 96 33 44 00, Fax : 004202 - 96 33 44 50

- THE PRAGUE TRIBUNE

( δεκαπενθήμερο αγγλόφωνο/τσέχικο περιοδικό )

Τηλεφ.: 004202 - 54 81 90, Fax : 004202 - 54 22 89

- PRAGUE BUSINESS JOURNAL

(εβδομαδιαία αγγλόφωνη οικονομική εφημερίδα )

Τηλεφ.: 004202 - 24 26 13 60, Fax : 004202 - 24 26 13 61

- PRAVO ( καθημερινή εφημερίδα )

Τηλεφ.: 004202 - 21 00 11 11, Fax : 004202 - 21 00 15 42

- LIDOVE NOVINY ( καθημερινή εφημερίδα )

Τηλεφ.: 004202 - 67 09 81 11, Fax : 004202 - 67 09 81 99

ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ

Η Τσεχική νομοθεσία απαιτεί την διενέργεια δημόσιων διαγωνισμών για την πραγματοποίηση των μεγάλων προμηθειών, οι πολλές δε μεταβολές στον σχετικό νόμο - η πιο πρόσφατη ισχύει από τον Ιούνιο του 2000 - συνέβαλαν στην μεγαλύτερη διαφάνεια και απλοποίηση των σχετικών διαδικασιών, μέχρις ότου ο νέος νόμος που επεξεργάζεται η Κυβέρνηση εναρμονίσει πλήρως τις σχετικές διατάξεις με τις απαιτήσεις της Ενωμένης Ευρώπης.

Η προκήρυξη δημόσιων διαγωνισμών, δημοσιεύεται στον ημερήσιο Τύπο ( π.χ. στην HOSPODARSKE NOVINY καί την MLADA FRONTA DNES ) καθώς και στην OBCHODNI VESTNIK ( Εμπορική Εφημερίδα ) που εκδίδεται από την Τσεχική Κυβέρνηση.

Σύμφωνα με τον ισχύοντα Νόμο περι Κρατικών Προμηθειών, απαιτείται η διενέργεια διαγωνισμού σε κάθε περίπτωση που η προμήθεια γίνεται από οργανισμό κρατικό ή της τοπικής αυτοδιοίκησης ή σε κάθε περίπτωση που η χρηματοδότηση προέρχεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, από τους προϋπολογισμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης ή από δανειοδότηση από διεθνείς οργανισμούς. Στην τελευταία περίπτωση, η περίοδος μεταξύ προκήρυξης και κλεισίματος των προσφορών επεκτάθηκε σε 180 ημέρες. Σημειωτέον ότι προβλέπεται προτίμηση των Τσεχικών εταιρειών σε ποσοστό 10% έναντι των ξένων εταιρειών και ότι, οι μικτές επιχειρήσεις θεωρούνται σαν ΄΄ ξένες ΄΄ επιχειρήσεις.

Κάθε προϊόν που αποτελεί αντικείμενο δημόσιου διαγωνισμού, πρέπει να πληρεί τις Τσέχικες προδιαγραφές, σχετική δε πιστοποίηση ότι αυτό πράγματι συμβαίνει, παρέχει το Γραφείο Προτύπων και Μετρολογίας, μετά από σχετικές δοκιμές σε αρμόδιο, ανάλογα με το προϊόν, ινστιτούτο, όπως Τσέχικο Γραφείο Τηλεπικοινωνιών, το

Ινστιτούτο Ηλεκτροτεχνικών Δοκιμών κ.α. Οσον αφορά την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, η Τσεχία, έχει υπογράψει τις Διεθνείς Συμβάσεις για την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας της Βέρνης και των Παρισίων.

ΔΑΣΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ

Η Τσεχία είναι μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου ( ΠΟΕ ) και εφαρμόζει δασμολογικό κώδικα με μέσο όρο δασμολογικού συντελεστή 4,7%, οι δε επί μέρους δασμολογικοί συντελεστές βασίζονται στο Εναρμονισμένο Σύστημα Δασμολογίου. Ευνοϊκώτερη δασμολογική μεταχείρηση γίνεται στα προϊόντα προέλευσης Σλοβακίας, Ουγγαρίας, Πολωνίας, Σλοβενίας, Ρουμανίας και Βουλγαρίας, στα πλαίσια της CEFTA ( Συμφωνίας Ελευθέρου Εμπορίου Κεντρικής Ευρώπης ), ενώ υπάρχει ειδική συμφωνία τελωνειακής ένωσης με την Σλοβακία.

Παράλληλα, στα πλαίσια της διαδικασίας σύνδεσης με την Ε.Ε., η Τσεχία, προβαίνει στην μείωση ή τον μηδενισμό των δασμών σε μεγάλο αριθμό βιομηχανικών προϊόντων. Οι εισαγωγικοί δασμοί υπολογίζονται επί τη βάσει της ad valorem αξίας των προϊόντων, ενώ κάθε προϊόν που κυκλοφορεί στην Τσεχική αγορά, επιβαρύνεται με συντελεστή Φ.Π.Α. 22%, κατά γενικό κανόνα, εκτός από ορισμένες κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών, όπως τα φάρμακα, τρόφιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, τηλέφωνο, που επιβαρύνονται με 5%. Τα καύσιμα, λιπαντικά, καπνός και προϊόντα του, κρασί, μπύρα και λικέρ επιβαρύνονται - τόσο τα εισαγόμενα όσο και τα επιτοπίως παραγόμενα - με ειδικό φόρο κατανάλωσης του οποίου το ύψος προσδιορίζεται ανάλογα με το είδος και την ποσότητα του προϊόντος και είναι καταβλητέος σε 10 ημέρες από την λήψη σχετικής ειδοποίησης από το Τελωνείο.

Δεν απαιτείται άδεια εισαγωγής - που εκδίδεται από το Υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου - για τα περισσότερα από τα εισαγόμενα στην Τσεχία προϊόντα, πλην ορισμένων προϊόντων όπως το πετρέλαιο, φυσικό αέριο, όπλα και πυρομαχικά, πυροτεχνικά προϊόντα, ενώ απαγορεύεται η εισαγωγή ορισμένων κατηγοριών προϊόντων, όπως το φρέον, ορισμένα κτηνιατρικά και φυτολογικά προϊόντα καθώς και χημικά, βιολογικά και πυρηνικά όπλα.

Οι κανόνες επισήμανσης και ετικετοποίησης των προϊόντων είναι συνάρτηση του είδους του προϊόντος και της χρήσης για την οποία προορίζεται. Γενικά, επισήμανση και ετικέτες πρέπει να είναι γραμμένες στην Τσεχική γλώσσα επάνω στο προϊόν ή σε ξεχωριστή πινακίδα προσαρτημένη στο προϊόν. Οι υποχρωτικές πληροφορίες που πρέπει να αναγράφονται στις ετικέτες είναι η ονομασία του προϊόντος, η επωνυμία

του παραγωγού, η χώρα προέλευσης και οδηγίες χρήσεως. Επιπλέον, πληροφορίες για την σύνθεση και τα περιεχόμενα συστατικά, πρέπει να αναγράφονται στα τρόφιμα και στις προσθετικές τους ουσίες, στα ποτά και στα κλωστοϋφαντουργικά. Η τσεχική νομοθεσία για την επισήμανση των προϊόντων έχει αρχίσει να εναρμονίζεται με τα πρότυπα της Ε.Ε., η δε ολοκλήρωσή της θα πρέπει να έχει συμπληρωθεί μέχρι το 2002. Υπεύθυνος για την, σύμφωνα με τις διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας, επισήμανση των προϊόντων που κυκλοφορούν στην Τσεχική αγορά, είναι ο εισαγωγέας και ο χονδρέμπορος. Οι εισαγωγές στην Τσεχία υλικών, ανταλλακτικών και ημικατεργασμένων προϊόντων με προορισμό μια από τις 11 ζώνες ελευθέρου εμπορίου που λειτουργούν στην Τσεχία, ανεξάρτητα αν προορίζονται για την παραγωγή τελικών προϊόντων προς επανεξαγωγή ή όχι, απαλλάσονται από εισαγωγικούς δασμούς και Φ.Π.Α.

ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΚΛΙΜΑ

Η ύπαρξη ενός ανοιχτού επενδυτικού κλίματος, αποτελεί κύριο χαρακτηριστικό της οικονομικής πολιτικής της Τσεχίας. Το σχετικά σταθερό πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον, αφενός, και το εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, αφετέρου, σε συνδυασμό με πακέτο κινήτρων που ακολουθήθηκε από νέο νόμο για τις παραγωγικές επενδύσεις, καθιστούν την Τσεχία ελκυστικό προορισμό για τις άμεσες ξένες επενδύσεις.

Το αποτελούμενο από έξι ενότητες πακέτο επενδυτικών κινήτρων, που εγκρίθηκε το 1998, απευθύνεται σε ξένες και Τσέχικες επιχειρήσεις που πραγματοποιούν παραγωγικές επενδύσεις από 10 εκατ. δολλάρια και άνω μέσω σύστασης νέας εταιρείας. Προβλέπονται επίσης, μεταξύ των άλλων, φοροαπαλλαγές μέχρι δέκα χρόνια παρεχόμενες σε δυό πενταετείς περιόδους, αφορολόγητες εισαγωγές εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας, τρίμηνη παράταση της καταβολής Φ.Π.Α., ενισχύσεις για την δημιουργία θέσεων εργασίας, κάλυψη του κόστους εκπαίδευσης προσωπικού.

Με τον νέο νόμο περι επενδύσεων, που ισχύει από την 1/5/2000, έγινε κωδικοποίηση, απλοποίηση και περαιτέρω επέκταση των παρεχομένων κινήτρων. Ετσι, το όριο των 10 εκατ. δολλαρίων, μειώθηκε στα 5 εκατ. δολλάρια εφόσον η επένδυση γίνει σε περιοχές με ανεργία περισσότερο από 25%. Στην περίπτωση αυτή, ο επενδυτής λαμβάνει 5.000 δολλάρια για κάθε νέα θέση που δημιουργεί πλέον 35% του κόστους επανεκπαίδευσης.

Οι ξένοι επενδυτές έχουν την δυνατότητα, σαν φυσικά ή νομικά πρόσωπα, να ιδρύουν μονοπρόσωπες εταιρείες, μικτές εταιρείες και

υποκαταστήματα, ενώ οι κύριες νομικές μορφές εταιρειών είναι η ανώνυμη και εταιρεία περιορισμένης ευθύνης.

Σύμφωνα με στοιχεία της υπηρεσίας προσέλκυσης επενδύσεων CZECHINVEST, το ύψος των άμεσων ξένων επενδύσεων κατά την δεκαετία 1990 - 1999, έφθασε τα 19,3 δισεκ. δολλάρια, και κατανέμεται ως κατωτέρω ( στοιχεία σε δισεκ. δολλάρια ) :

Γερμανία 5,- 26,2

Ολλανδία 4,6 24,-

Αυστρία 2,3 11,18

ΗΠΑ 1,7 9,-

Μόνο εντός του 1999, οι άμεσες ξένες επενδύσεις, αυξήθηκαν σε 4,9 δισεκ. δολλάρια (9,2% του ΑΕΠ ), από 2,6 δισεκ. δολλάρια το 1998 και 1,3 δισεκ. δολλάρια το 1997, δηλαδή αυξήθηκαν κατά 277% μέσα σε τρία χρόνια. Η κυβερνητική πρόβλεψη για συνέχιση της αύξησης αυτής επαληθεύτηκε, αφού, στο πρώτο τρίμηνο του 2000, εισέρρευσαν 1 δισεκ. δολλάρια. Η κατά κλάδο κατανομή των άμεσων ξένων επενδύσεων έχει ως εξής ( στοιχεία σε δισεκατ. δολλάρια ) :

Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες 3,- 15,8

Χονδρεμπόριο 2,7 13,8

Μη μεταλλικά ορυκτά προϊόντα 1,5 8,-

Τηλεπικοινωνίες & Ταχυδρομείο 1,2 6,4

Οι σημαντικώτερες από τις ξένες επενδύσεις, αναφέρονται στον κατώτερο πίνακα :

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΨΟΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ

TELSOURCE 1,46 δισεκ. δολλάρια

( Ολλανδία/Ελβετία )

VOLKSWAGEN 900 εκατομ. δολλάρια

IOC ( Ολλανδία/Ιταλία/ΗΠΑ ) 629 « «

PHILIPS 624 « «

ASSI DOMAN ( Σουηδία ) 499 « «

ASEA BROWN BOVERI ( Σουηδία ) 450 « «

PHILLIP MORRIS 420 « «

NATIONAL ENERGY CO 400 « «

DAEWOO 357 « «

PRIMUS ( Βέλγιο ) 250 « «

GLAVERBEL ( Βέλγιο ) 232 « «

PEPSI COLA INT. 200 « «

NATIONAL POWER ( Αγγλία ) 200 « «

SIEMENS 170 « «

DALKIA ( Γαλλία ) 160 « «

SAINT GOBAIN ( Γαλλία ) 153 « «

CONTINENTAL ( Γερμανία ) 150 « «

BASS INTERNATIONAL BREWERS 143 « «

Υφίσταται, εξάλλου, ίση μεταχείρηση μεταξύ ξένων και Τσέχων επενδυτών, αμφότεροι δέ, υπόκεινται στον ίδιο φορολογικό κώδικα, ενώ δεν υφίσταται διακριτική μεταχείριση μεταξύ ξένων επενδυτών διαφόρων χωρών. Η Τσεχία, ως μέλος του ΟΟΣΑ, έχει αποδεχθεί τα πρότυπα του για ίση μεταχείρηση ξένων και Τσέχων επενδυτών, υποβάλλει δε σε ιδιαίτερο έλεγχο επενδυτικά σχέδια που απευθύνονται σε τρεις μόνο κλάδους : τραπεζικό σύστημα, ασφαλιστικές εταιρείες και άμυνα, ενώ ορισμένες διαδικασίες χορήγησης αδειών απαιτούνται για επενδύσεις στον τομέα των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Εξάλλου, η πλήρωση ορισμένων προϋποθέσεων για την άσκηση ορισμένων επαγγελμάτων, όπως, του δικηγόρου, γιατρού, αρχιτέκτονα, φορολογικού συμβούλου ( π.χ. το να είναι μέλη αντίστοιχων επαγγελματικών ενώσεων ), πέρα από το ότι ισχύουν εξ ίσου για τους Τσέχους και τους ξένους, είναι παρόμοιες με τις ισχύουσες στις άλλες χώρες της Ευρώπης.

Παράλληλα, η Τσεχική νομοθεσία προβλέπει δασμολογικά πλεονεκτήματα για την εισαγωγή προϊόντων, και την εν συνεχεία επανεξαγωγή τους, στις ελεύθερες ζώνες που λειτουργούν στις εξής πόλεις : CHEB, OSTRAVA, PARDUBICE, PRAHA, ZLIN, TRINEC, BOR U TACHOVA, UHERSKE HRADISTE και HRADEC KRALOVE.

Εντούτοις, παρατηρούνται ορισμένες δυσλειτουργίες, που είναι δυνατόν να αποθαρρύνουν τους ξένους επενδυτές, όπως οι έντονες παρασκηνιακές πιέσεις από ξένες κυβερνήσεις και επιτόπια συμφέροντα κυρίως όσον αφορά επενδυτικά σχέδια στους κλάδους τηλεπικοινωνιών και ενέργειας, η έλλειψη επαρκούς πληροφόρησης για το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τις πηγές χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, η βραδύτητα και αναποτελεσματικότητα των δικαστηρίων.

Η επίλυση εμπορικών διαφορών, βασίζεται στον Εμπορικό Κώδικα ( ισχύει από τον Ιανουάριο του 1992 ), που στηρίζεται στο Γερμανικό σύστημα, έχει δε υποστεί πολλές μεταβολές, η τελευταία από τις οποίες έγινε τον Μαϊο του 2000. Ιδιαίτερα όσον αφορά τις υποθέσεις πτωχεύσεων, έχουν συσσωρευθεί υποθέσεις τουλάχιστον μιας πενταετίας.

Ο νέος Εμπορικός Κώδικας, αντικατέστησε περίπου 80 διαφορετικούς κανονισμούς και διατάξεις και καθιερώνει ένα σύγχρονο νομικό πλαίσιο, προσαρμοσμένο στις προδιαγραφές της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Πέρα από τον Εμπορικό Κώδικα, τα σημαντικώτερα νομοθετικά κείμενα που επηρεάζουν την εμπορική δραστηριότητα είναι :

Ο τραπεζικός νόμος, που με δύο τροποποιήσεις το 1998, προχώρησε στην περαιτέρω προσαρμογή του τραπεζικού συστήματος προς τα ισχύοντα στην Ε.Ε. Η πρώτη κατέστησε υποχρεωτικό τον διαχωρισμό των τραπεζών επενδύσεων από τις εμπορικές τράπεζες και η δεύτερη, ενίσχυσε περισσότερο την εξουσία εποπτείας της Κεντρικής Τράπεζας και αυστηροποίησε τις προδιαγραφές διοίκησης των τραπεζών. Τον Μάϊο του 2000, η Κυβέρνηση ενέκρινε νέο νόμο για την λειτουργία των Τραπεζών, οποίος προβλέπει, μεταξύ των άλλων, την αύξηση των ορίων εγγύησης καταθέσεων από 400 σε 530 χιλιάδες κορώνες, με στόχο περαιτέρω αύξηση στις 700.000 κατα την ένταξη της Τσεχίας στην Ε.Ε., ενώ το ίδιο ποσό διασφαλίζεται και για τους λογαριασμούς ξένου συναλλάγματος.

Επίσης, η Κυβέρνηση επεξεργάζεται νέα λογιστική νομοθεσία που θα εναρμονίσει την ισχύουσα με τις αντίστοιχες της Ε.Ε. και θα εισάγει το σύστημα των διεθνών στάνταρ λογιστικής ( IAS ) στην σύνταξη των ισολογισμών. Ελπίζεται ότι η νέα νομοθεσία θα βελτιώσει την κατάσταση του τραπεζικού συστήματος, κυρίως μέσω αυστηρότερης παρακολούθησης της δανειοδοτικής πολιτικής των τραπεζών, των ιδιωτικοποιήσεων και του ελέγχου των πτωχεύσεων. Τα συνολικά ενεργητικά στοιχεία των Τσεχικών εμπορικών τραπεζών ανέρχονται (31/3/2000) σε 8,4 δισεκ. δολλάρια, τα δε αποθέματα ξένου συναλλάγματος της Κεντρικής Τράπεζας, σε 12,6 δισεκ. δολλάρια.

Στην Τσεχία, λειτουργούν 42 τράπεζες, περιλαμβανομένων 17 ξένων τραπεζών και 10 υποκαταστημάτων ξένων τραπεζών. Οι 5 μεγαλύτερες τράπεζες κυριαρχούν στην τραπεζική αγορά, κατέχοντας το 65% των συνολικών ενεργητικών στοιχείων του τραπεζικού τομέα.

Το τραπεζικό σύστημα στην Τσεχία, υπέστη εκτεταμένη αναδιάρθρωση κατά τα τελευταία χρόνια. Το σύνολο του τραπεζικού τομέα έχει ιδιωτικοποιηθεί, πλην της KOMERCNI BANKA, της μεγαλύτερης εμπορικής τράπεζας, της οποίας την πλειοψηφία των μετοχών κατέχει το Κράτος, και η οποία προβλέπεται να ιδιωτικοποιηθεί εντός του 2001. Ο τραπεζικός τομέας παραμένει εξασθενισμένος, καθώς οι Τσεχικές τράπεζες βαρύνονται με όγκους επισφαλών απαιτήσεων.

Η Εθνική Τράπεζα της Τσεχίας ( Κεντρική Τράπεζα ), ρυθμίζει τις τραπεζικές εργασίες και καθιερώνει των υποχρέωση των τραπεζών να συμμορφώνονται προς τους κανονισμούς και τα πρότυπα της Τράπεζας Διεθνών Διακανανοσμών ( ΒΙS ). Για την εξυγίανση του τραπεζικού τομέα και των οικονομικών δυσλειτουργειών που τον χαρακτήριζαν στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Εθνική Τράπεζα της Τσεχίας σε συντονισμό με την Κυβέρνηση, εισήγαγε τον διαχωρισμό των τραπεζικών εργασιών από τις επενδυτικές τους δραστηριότητες, και ενέτεινε τον εποπτικό της ρόλο στην λειτουργία των τραπεζών, ενώ περαιτέρω ρυθμιστικές μεταβολές αναμένονται πριν από την ένταξη της Τσεχίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ηδη, το Εθνικό Ταμείο Ασφάλισης Καταθέσεων, διαθέτει ικανούς πόρους και καλύπτει το 90% της αξίας των καταθέσεων, οι οποίες εκτιμώνται σε περίπου 12.000 δολλάρια σε μιά μόνο τράπεζα, μη συμπεριλαμβανομένων των καταθέσεων σε ξένο συνάλλαγμα.

Η πληρωμή των εξαγωγέων μέσω του τραπεζικού συστήματος, γίνεται με πιστωτική επιστολή ή με προπληρωμή ολική ή μερική, του υπολοίπου καταβαλλομένου κατά την παράδοση των εμπορευμάτων, ενώ για μικρότερης αξίας εξαγωγές (κάτω των 2.000 δολλαρίων ), είναι δυνατή η πληρωμή και με πιστωτική κάρτα, μέθοδος που χρησιμοποιείται όλο και συχνότερα.

Η φορολογική νομοθεσία είναι, γενικά, προσαρμοσμένη στην αντίστοιχα της ΕΕ. Η Τσεχική Κυβέρνηση, συνέχισε το πρόγραμμα ελάφρυνσης των φορολογικών βαρών, και από 1/1/2000, ο εταιρικός φόρος μειώθηκε από 35% σε 31% και ο φόρος εισοδήματος για το ανώτατο εισοδηματικό κλιμάκιο, από 40% σε 32%, ενώ οι εισφορές για κοινωνική ασφάλιση εργοδοτών και εργαζομένων, είναι, αντίστοιχα, 35% και 12,5%.

Ο Νόμος για τις κρατικές προμήθειες, του οποίου η πλέον πρόσφατη τροποποίηση, τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2000, παρέχει κατά 10% προτίμηση στις Τσέχικες εταιρείες, ακόμη κι αν πρόκειται για θυγατρική εταιρεία ή υποκατάστημα ξένης εταιρείας. Επειδή στο σημείο αυτό, η Τσεχική νομοθεσία αντίκειται στις διατάξεις της ΕΕ, απαιτείται και νέα τροποποίηση.

ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ

Οι ξένοι επενδυτές έχουν πρόσβαση στην εγχώρια κεφαλαιαγορά, οι δε πιστώσεις χορηγούνται με τους όρους που επικρατούν στην αγορά. Το 1998, η Κυβέρνηση δημιούργησε την Επιτροπή Χρηματιστηρίου και Κεφαλαιαγοράς με σκοπό την παρακολούθηση της ομαλής λειτουργίας του Χρηματιστηρίου και την θέσπιση ρυθμιστικού πλαισίου για την αγορά κεφαλαίων της Τσεχίας.

Στην εξυγίανση του όλου συστήματος των συναλλαγών, αποσκοπεί και η επικύρωση, τον Ιανουάριο του 2000, της Συνθήκης κατά της Δωροδοκίας του ΟΟΣΑ. Η εσωτερική νομοθεσία για την εφαρμογή της Συνθήκης αυτής, προσδιορίζει με μεγαλύτερη σαφήνεια τους όρους ΄΄ δωροδοκία ΄΄ και ΄΄ δημόσιος λειτουργός ΄΄, χαρακτηρίζει ΄΄ εγκληματικές ενέργειες ΄΄ την χορήγηση και την λήψη δωροδοκιών ανεξαρτήτως εθνικότητος των εμπλεκομένων και αύξησε τις επιβαλλόμενες στους δημόσιους λειτουργούς ποινές, μέχρι οκτώ χρόνια φυλάκιση. Οι πλέον συχνές αναφερόμενες περιπτώσεις διαφθοράς, αφορούν τις διαδικασίες ιδιωτικοποιήσεων και κρατικών προμηθειών, ελπίζεται δε ότι η επικύρωση της Συνθήκης κατά της Δωροδοκίας του ΟΟΣΑ σε συνδυασμό με την τροποποίηση του Νόμου περί Κρατικών Προμηθειών που τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2000, θα συμβάλλουν στην εξυγίανση και την μεγαλύτερη διαφάνεια των συναλλαγών.

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ

Η ύπαρξη καλά εκπαιδευμένου και συγκριτικά χαμηλού κόστους εργατικού δυναμικού, στις πύλες των ακριβότερων Δυτικοευρωπαϊκών χωρών αποτελεί τον πιο σημαντικό παράγοντα προσέλκυσης ξένων επενδύσεων, ιδιαίτερα όσον αφορά τις επενδύσεις που απευθύνονται σε κλάδους εντάσεως εργασίας. Τα τρέχοντα επίπεδα αμοιβών και ημερομισθίων, δεν υπερβαίνουν το 10 - 20% των αντίστοιχων της Γερμανίας, και, παρόλο που διαφαίνεται κάποια αυξητική τάση, η Τσεχία θα εξακολουθήσει και καθόλη την διάρκεια του 2001, να έχει χαμηλότερο εργατικό κόστος από τις γειτονικές βιομηχανικά προηγμένες χώρες.

Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, καθορίζει τα ελάχιστα όρια ημερομισθίου, η δε σχετική νομοθεσία επιτρέπει στους εργαζόμενους να ιδρύουν εργατικές ενώσεις και να μετέχουν σ’ αυτές χωρίς προγενέστερη έγκριση, να πραγματοποιούν απεργίες - εφόσον όλες οι δυνατές προσπάθειες διευθέτησης απέτυχαν - πλην των εργαζομένων σε ευαίσθητους τομείς της οικονομίας ( πυρηνικά εργοστάσια, στρατός, αστυνομία κλπ. ). Υπολογίζεται ότι το 30% περίπου του συνολικού εργατικού δυναμικού είναι μέλος σε κάποια εργατική ένωση.

Η εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας που συνιστά ο νόμος, ανέρχεται σε 42,5 ώρες εργασίας, που μειώθηκαν σε 40, μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων. Αυξημένη αμοιβή προβλέπεται για τις υπερωρίες, ενώ παρέχεται διακοπή με πλήρες αποδοχές ανά ημέρα εργασίας, το ολιγώτερο μισής ώρας, πλέον ετήσιας άδειας τριώ - τεσσάρων εβδομάδων. Το Τσεχικό Κοινοβούλιο, ενέκρινε νέο Εργατικό Κώδικα, που τέθηκε σε ισχύ την 1/1/2001, για την ευθυγράμμιση της εσωτερικής νομοθεσίας με την αντίστοιχη της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διάφοροι Διεθνείς Οργανισμοί ασχολούνται με την παροχή χρηματοδότησης προγραμμάτων που πραγματοποιούνται στην Τσεχία. Παραθέτουμε του κυριώτερους από αυτούς :

Διεθνής Οργανισμός Χρημαδατήσεων ( IFC ).

Ο εν λόγω Διεθνής Οργανισμός, παρέχει μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, διάρκειας μέχρι 12 ετών τόσο σε 100% Τσεχικές εταιρείες όσο και σε μικτές επιχειρήσεις με ξένους εταίρους. Παράλληλα, ο IFC μπορεί να κινητοποιήσει πόρους από εμπορικές τράπεζες, υπηρεσίες εξαγωγικών πιστώσεων και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Ο κύριος όγκος των χρηματοδοτήσεων του IFC, προορίζεται για τους κλάδους ενέργειας και της σχετιζόμενης με αυτήν περιβαλλοντικής υποδομής, χάρτου και χαρτομάζας, επεξεργασίας ξυλείας, τηλεπικοινωνιών, μη σιδηρούχων μετάλλων και χαλυβουργίας.

Τα πλήρη στοιχεία του IFC στην Πράγα, είναι :

INTERNATIONAL FINANCE CORPORATION

Οδός HUSOVA 5

110 00 - Prague 1

Αρμόδιος : κ. Milos VECERA

Τηλέφ.: 004202 - 24 40 14 02

Φαξ : 004202 - 24 40 14 10

e - mail : mvecer @ ifc.org.

2. Οργανισμός Εγγυήσεων Πολυμερών Επενδύσεων ( MIGA )

Ο εν λόγω Οργανισμός, μέλος της Παγκόσμιας Τράπεζας, ενθαρρύνει τις άμεσες ξένες επενδύσεις, παρέχοντας στους επενδυτές, κάλυψη για πολιτικούς κινδύνους, εξαγωγή συναλλάγματος, πόλεμο και πολιτική αναταραχή, αθέτηση συμβολαίων από την Κυβέρνηση και απολλοτρίωση.

MULTILATERAL INVESTMENT GUARANTEE AGENCY

1800 G Str. NW

WASHINGTON, DC 20433

3. Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανοικοδόμηση και την Ανάπτυξη

( EBRD ).

Η εν λόγω Τράπεζα, αναλαμβάνει την χρηματοδότηση ιδιωτικών πρωτοβουλιών στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπως την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας, έργα προστασίας περιβάλλοντος και υποδομές με έμφαση τις μικτές επιχειρήσεις.

EUROPEAN BANK FOR RECONSTRUCTION AND DEVELOPMENT

Οδός KARLOVA 27

110 00 PRAGUE 1

Αρμόδιος : JACOB SADILEK, Δ/ντής

Τηλέφ.: 004202 - 24 23 90 70

Φαξ : 004202 - 24 23 30 77

4. Προγράμματα PHARE της Ευρωπαϊκής Ενωσης

EUROPEAN UNION

Οδός POD HRADBAMI 17

P.O.B 292

160 41 - Prague 6

Αρμόδιος : Stephen COLLINS, Προϊστάμενος Τμήματος Επενδύσεων

ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΣΕΧΙΑ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΑΣ

Οι ελληνικές εξαγωγές στην Τσεχία κατά το 1999, ανήλθαν σε 55.296.000 δολλάρια έναντι εισαγωγών 81.406.000 δολλαρίων πράγμα που σημαίνει ότι το εις βάρος της Ελλάδος εμπορικό έλλειμμα των 26.110.000 δολλαρίων, αντιστοιχεί στο 19% του όγκου εμπορίου, η δε κάλυψη των εισαγωγών από τις εξαγωγές, φθάνει το 67,9%.

Η κίνηση των εμπορευματικών συναλλαγών Ελλάδας - Τσεχίας, φαίνεται στον παρατιθέμενο πίνακα ( κατά κατηγορίες προϊόντων SITC σε χιλιάδες δολλάρια ΗΠΑ ).

Κατηγορίες Προϊόντων ( SITC ) Ελληνικές Ελληνικές Διαφορά

Εξαγωγές Εισαγωγές

0. Τρόφιμα, Ζώντα ζώα 19.540 2.706 + 16.834

1. Ποτά, Καπνός 7.611 284 + 7.327

2. Πρώτες Υλες μή εδώδιμες

πλην καυσίμων 8.211 8.592 - 381

3. Καύσιμα και συναφή προϊόντα 47 1.723 - 1.676

4. Ζωϊκά και φυτικά λίπη 12 --------- + 12

5. Χημικά και συναφή προϊόντα 4.534 4.099 + 435

6. Βιομηχανικά είδη ταξινομημένα

κατά πρώτη ύλη 6.900 25.965 - 19.065

7. Μηχανήματα και Υλικό

μεταφορών 1.325 34.775 - 33.450

8. Διάφορα Βιομηχανικά είδη 7.116 3.263 + 3.853

ΣΥΝΟΛΟ 55.296 81.406

Οπως προκύπτει από τον ανωτέρω πίνακα, τις τρείς πρώτες θέσεις στα εξαγόμενα ελληνικά προϊόντα, καλύπτουν τα τρόφιμα, ποτά, καπνός και οι πρώτες ύλες μη εδώδιμες πλην καυσίμων, που καλύπτουν το 63,9% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών. Αντίστοιχα, οι τρείς πρώτες θέσεις στα εισαγόμενα από την Τσεχία προϊόντα, καλύπτονται από τα μηχανήματα και υλικό μεταφορών, τα βιομηχανικά είδη ταξινομημένα κατά πρώτη ύλη και τις πρώτες ύλες μη εδώδιμες πλήν καυσίμων, που καλύπτουν το 85% του συνόλου των εισαγομένων.

Το εμπορικό ισοζύγιο με την Ελλάδα, φαίνεται στον κατωτέρω πίνακα ( διετία 1998 - 1999, εκατομμ. δολλάρια ) :

1998 1999

Ελληνικές εξαγωγές 57,6 55,-

Ελληνικές εισαγωγές 85,- 81,-

Εμπορικό έλλειμμα 27,4 26,-

Σε σύνολο εισαγωγών στην Τσεχία 27.742 εκατομμυρίων δολλαρίων, οι εισαγωγές από Ελλάδα κάλυψαν το 0,198%. Και κατά το 1999, οι Τσεχικές εξαγωγές μειώθηκαν περισσότερο από τις εισαγωγές, με αποτέλεσμα την μείωση του εμπορικού ελλείμματος. Κύρια αιτία αυτής της εξέλιξης, ήταν η μείωση του εμπορικού ελλείμματος της Τσεχίας με τις αναπτυγμένες οικονομικά χώρες, όπου παρατηρήθηκε επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης, ύστερα από επιβράδυνση στο πρώτο εξάμηνο του 1999. Ετσι, η Τσεχία, για πρώτη φορά ύστερα από πολλά χρόνια, παρουσίασε εμπορικό πλεόνασμα με τις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αλλά αυτό που είναι ακόμη σημαντικώτερο, είναι η ποιοτική βελτίωση της σύνθεσης τόσο των εξαγόμενων όσο και των προϊόντων που εισάγονται : ολοένα και μεγαλύτερο μέρος τόσο των εξαγωγών όσο και των εισαγωγών, καταλαμβάνουν προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, ιδίως στους κλάδους ηλεκτρολογικού και μηχανολογικού εξοπλισμού, αεροπλάνων και ηλεκτρονικής. Αντίστοιχα, περιορίζεται συνεχώς το μερίδιο εισαγωγής πρώτων υλών και ημικατεργασμένων προϊόντων, που είναι απόρροια της αυξανόμενης εισροής ξένων επενδύσεων σε παραγωγικούς κλάδους και της συνεχιζόμενης αναδιάρθρωσης των Τσεχικών επιχειρήσεων.

Οι Τσεχικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 9,2% έναντι του προηγούμενου έτους και οι εξαγωγές προς την Ευρωπαϊκή Ενωση, κατά 17%. Την μεγαλύτερη αύξηση, παρουσίασαν οι εξαγωγές μηχανημάτων, αυτοκινήτων και ανταλλακτικών, εξοπλισμού για παραγωγή ενέργειας και οχημάτων. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι εξήχθησαν 247.500 αυτοκίνητα στην Γερμανία, Αγγλία, Ιρλανδία και Σλοβακία. Οι πέντε πρώτες, σε όγκο εξαγωγών Τσεχικές επιχειρήσεις είναι : SKODA AUTO, CESKE AEROLINIE, OKD, MORAVIA STEEL και BARUM CONTINENTAL.

Οι Τσεχικές εισαγωγές αυξήθηκαν λιγότερο από τις εξαγωγές ( + 7,5% ), προέρχονται δε κατά 73,6% από χώρες με ανεπτυγμένη οικονομία της αγοράς και κατά τα δύο τρίτα, από χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Την πρώτη θέση στις Τσεχικές εισαγωγές, κατέχουν τα μηχανήματα, οχήματα και σχετικός εξοπλισμός, και ακολουθούν τα προϊόντα μετάλλου, σίδηρος και χάλυβας. Σημειωτέον, ότι η μείωση του εμπορικού ελλείμματος στα 2 σχεδόν δισεκ. δολλάρια, είναι η χαμηλότερη από το 1994.

Ως προς τον γεωγραφικό προσανατολισμό του εξωτερικού εμπορίου της Τσεχίας, το μεγαλύτερο μέρος του κατευθύνεται προς τις χώρες με αναπτυγμένη οικονομία της αγοράς ( 73,9% των εισαγωγών και 74,7% των εξαγωγών ) με πρώτο εμπορικό εταίρο την Ευρωπαϊκή Ενωση που απορροφά 70% των Τσεχικών εξαγωγών και από την οποία προέρχεται το 64% των εισαγωγών.

Στους κατωτέρω πίνακες φαίνονται οι κυριώτεροι εμπορικοί εταίροι της Τσεχίας και η γεωγραφική διάρθρωση του εξωτερικού εμπορίου.

ΚΥΡΙΩΤΕΡΟΙ ΕΜΠΟΡΙΚΟΙ ΕΤΑΙΡΟΙ

Χώρα Ογκος Εμπορίου Εξαγωγές Εισαγωγές Ισοζύγιο

1. Γερμανία 20.260 10.855 9.405 1.450

2. Σλοβακία 3.820 2.125 1.695 430

3.Αυστρία 3.211 1.657 1.554 103

Στοιχεία σε εκατομμ. δολλάρια

Πηγή : Υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΤΣΕΧΙΑΣ

ΟΓΚΟΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΙΣΟΖΥΓΙΟ

ΕΜΠΟΡΙΟΥ

Εκατ. δολλ. ΗΠΑ % Εκατ. δολλ. ΗΠΑ % Εκατ. δολλ. ΗΠΑ % 1999 1998

ΣΥΝΟΛΑ 53.544 100 25.802 100 27.742 100 -1.940 -2.184

Χώρες με

ανεπ. οικον.

αγοράς 39.692 74,1 19.266 74,7 20.426 73,6 -1.160 -2.260

Ευρ. Ενωση 35.609 66,5 17.843 69,2 17.765 64,0 78 -1.225

ΕΖΕΣ 1.151 2,1 485 1,9 666 2,4 -181 -175

Αλλες χώρες

με ανεπτυγμ.

οικον. αγοράς 2.932 5,4 937 3,6 1.995 7,2 -1.057 -860

Αναπτυσσόμ.

χώρες 2.081 3,9 858 3,3 1.223 4,4 -365 -284

Ευρ. χώρες σε

οικον. μετάβασης

και χώρες ΚΑΚ 11.055 20,6 5.589 21,7 5.466 19,7 123 794

CEFTA 8.276 15,5 4.526 17,5 3.749 13,5 777 1.164

Σλοβακία 3.820 7,1 2.125 8,2 1.695 6,1 431 658

Διάφορες 42 0,1 0 0 42 0,2 -42 -23

Πηγή : Υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου ( Στοιχεία σε εκατομμ. δολλάρια )

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

Στοιχεία για την Τσεχική Δημοκρατία

- Εκταση : 79.000 τετραγ. χιλιόμετρα

- Πληθυσμός : 10.300.000

- Πολιτικό σύστημα : Κοινοβουλευτική Δημοκρατία

- Γλώσσες : Τσεχική. Στο εμπόριο, χρησιμοποιείται, επίσης, η Γερμανική και η Αγγλική.

- Θρησκεία : Ρωμαιοκαθολικοί ( 39% )

Μη ανήκοντες σε κανένα θρήσκευμα ( 40% )

Διαμαρτυρόμενοι ( 2% )

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

Οικονομικοί Δείκτες

1999 2000 ( εκτιμήσεις )

ΑΕΠ 53,06 51,04

( δισεκ. δολλάρια )

Πραγματικός ρυθμός

αύξησης του ΑΕΠ - 0,21% 2%

Κατά κεφαλή ΑΕΠ 5.306 5.004

( Δολλάρια ΗΠΑ )

Κρατικός Προϋπολογισμός/ΑΕΠ 32,5% 32,8%

Πληθωρισμός 2,15% 4%

Ανεργία 9,4% 10%

Αποθέματα ξένου συναλλάγματος 12,8 14

Μέση συναλλαγματική ισοτιμία

της Τσεχικής κορώνας έναντι του

Δολλαρίου 34,60 37,40

Εξωτερικό Χρέος 22,9 23,-

( Δισεκ. δολλάρια )

Δείκτης εξυπηρέτησης χρέους 5,6 6,-

Πηγές : Εθνική Τράπεζα Τσεχία

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3

Στατιστικές Επενδύσεων

Η Τσεχία, προσέλκυσε άμεσες ξένες επενδύσεις, ύψους 19.252,1 εκατομμυρίων δολλαρίων, από το 1990. Στις αρχές του 1998, εγκαταστάθηκαν στην Τσεχία μερικές από τις σημαντικώτερες πολυεθνικές επιχειρήσεις, όπως η ABB, DAEWOO, NESTLE, MOTOROLA, FORD, RENAULT, SIEMENS, VOLKSWAGEN, PROCTER AND GAMBLE. Μέχρι το τέλος του 1997, λειτουργούσαν περισσότερες από 47.000 επιχειρήσεις μερικής ή ολικής ιδιοκτησίας από ξένους επενδυτές.

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι

Προέλευση Αμεσων Ξένων Επενδύσεων ( αρχικές επενδύσεις, εκατομμ. δολλάρια )

1999 1990 - 1999

Δολλάρια % Δολλάρια %

Βέλγιο 1.235,9 25,3 1.389,4 7,2

Γερμανία 781,1 16,- 5.032,8 26,2

Ολλανδία 729,4 15,- 4.627,1 24,-

Αυστρία 630,9 12,9 2.281,2 11,8

Η.Π.Α. 561,5 11,5 1.740,8 9,-

Ελβετία 305,4 6,3 565,8 2,9

Διάφοροι 301,8 6,2 1.928,1 10,2

Μεγ. Βρετανία 168,8 3,5 848,011 4,4

Γαλλία 162,2 3,3 838,9 4,3

-------------------------------------------------------

ΣΥΝΟΛΟ 4.877,- 100,- 19.252,1 100,-

Πηγή: CZECHINVEST

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ

Αμεσες Ξένες Επενδύσεις ( εκατομμ. δολλάρια, πρώτο τρίμηνο 2000 )

Γερμανία 239,8 25

Ολλανδία 199,2 15

Μεγ. Βρετανία 110,6 12

ΗΠΑ 90,8 10

Ελβετία 79,4 6

Αυστρία 57,8 6

Λουξεμβούργο 33,3 3

Σουηδία 31,2 3

Διάφοροι 112,7 12

-------------------------------------------------------

ΣΥΝΟΛΟ 954,8 100

Πηγή : CZECHINVEST

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4

Κυριώτερες Εμπορικές Εκθέσεις

1. IBF : Διεθνής Εκθεση Οικοδομικών Υλικών

Ημερομηνίες : 24 - 28/4/2001

Τόπος : BRNO

2. COMNET PRAGUE 2000 : Τηλεπικοινωνίες

Ημερομηνίες : 23 - 25/5/2001

Τόπος : Πράγα, Εκθεσιακό Κέντρο VYSTAVISTE

3. Διεθνής Εκθεση Αυτοκινήτου και Ανταλλακτικών

Ημερομηνίες : 7 - 14/6/2001

Τόπος : BRNO

4. SALIMA : Διεθνής Εκθεση Τροφίμων και Ποτών

Ημερομηνίες : 6 - 9/3/2001

Τόπος : BRNO

5. 43η Διεθνής Εκθεση Μηχανολογικού Εξοπλισμού

Ημερομηνίες : 24 - 28/8/2001

Τόπος : BRNO

6. MEFA : 9η Διεθνής Εκθεση Ιατρικής Τεχνολογίας και Φαρμακευτικής

Ημερομηνίες : 6 - 9/11/2001

7. 10η Εκθεση κοσμημάτων

Μήνας : Σεπτέμβριος 2001

Τόπος : Πράγα, Εκθεσιακό Κέντρο VYSTAVISTE

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5

Οι επίσημες αργίες στην Τσεχία, έχουν ως ακολούθως :

1 Ιανουαρίου

6 Ιανουαρίου

Μεγάλη Παρασκευή

Πάσχα

Δευτέρα του Πάσχα

1 Μαϊου

8 Μαϊου, απελευθέρωση από τους Γερμανούς

5 Ιουλίου, Κυρίλλου και Μεθόδιου

6 Ιουλίου, Γιάν Χούς

28 Σεπτεμβρίου

28 Οκτωβρίου, Εθνική Εορτή Τσεχίας

17 Νοεμβρίου

24 Δεκεμβρίου

25 Δεκεμβρίου

26 Δεκεμβρίου

Συνιστάται η αποφυγή επιχειρηματικών επαφών και ραντεβού τον Αύγουστο, αργά την Παρασκευή και τις περιόδους κοντά σε μεγάλης διάρκειας διακοπές ( Χριστούγεννα ). Η εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας, είναι 40 ώρες, Δευτέρα έως Παρασκευή. Σημειωτέον ότι για την αποτελεσματική πραγματοποίηση εμπορικών επαφών, επισκέψεων, εμπορικών αποστολών, είναι απαραίτητη η έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση του Γραφείου μας.

Συντάκτης:

Ευάγγελος Καβαζαράκης

Ακόλουθος ΟΕΥ

Top of this page

Back to main page