NEDERLANDS

§1 Inleiding 

Proza is de verzamelnaam voor literaire teksten in verhaalvorm: van sprookje tot parabel, van anekdote tot roman. 
Een verhaal is een tekst over het gedrag en de belevenissen van een of meer hoofdpersonen in een bepaald plaats- en/of tijdsverband. Indeling van verhalen zijn: 
· de vorm 
· de omvang 
· de inhoud 
· de schrijfstijl 
· waar of de manier waarop een verhaal verschijnt 

§2 Volksverhaal 

soort volksverhaal kenmerken voorbeeld 
legende godsdienstig, wonderlijk ingrijpen Marialegende, bv. Beatrijs 
sage historische kern, magie belangrijk heldensage, bv. Koning Arthur 
mythe godenverhaal, verklarend mythen van Homerus 
sprookje goed wint van kwaad, toverijvolkssprookje, oudcultuursprookje, ‘nieuw’ Roodkapjesprookjes van Hans C. Andersen 
fabel dierenverhaal, met een moraal Anansi de spin 
parabel verheven taalgebruik, onverwacht einde heeft vormende waarde de barmhartige Samaritaan 

§3 Van anekdote tot roman 

Anekdote het kortste verhaaltype. Vaak humoristisch of opmerkelijk, alleen een kern 
Kort verhaal · meestal een persoon· een gebeurtenis· eenvoudige opbouw· meestal geen inleiding· verrassend eind 
Novelle zit tussen kort verhaal en roman in.· een plaats van handeling· geen uitvoerige karakterbeschrijvingen· zo weinig mogelijk verhaalfiguren 
ridderroman/avonturenroman avonturen van de hoofdfiguur. 
schelmenroman avonturen van de slimme ‘vrije jongen’. 
psychologische roman vanaf de 18e eeuw, uitbeelding geestesleven. 
Zedenroman zeden, normen spelen een rol, opvoedende taak. 
historische roman vanaf 19e eeuw, speelt in de geschiedenis, vaak avontuurlijk. Boeiende geschiedschrijving. 
streekroman (regionale roman) speelt in provinciale omgeving, geromantiseerd beeld van de streek, dialect. 
politieroman (detective), misdaadroman, thriller (oplossing van) misdaad, spanning, ingenieus 
oorlogsroman over verzet, vervolging in oorlog (vaak 1939–45) 
sciencefiction- en fantasyroman fantasiewereld in verleden en/of toekomst 

§4 Literatuur in de journalistiek 

cursiefje; lijkt op anekdote, meestal in weekbladen 
column; vaste plaats, vaste grootte, tussen een cursiefje en artikel in. 
polemiek; verzameling teksten, aanvallen van dingen, spottende satirische stijl 
reisverhaal; nieuwe indrukken vertellen 
recensie; geven commentaar op recent verschenen literaire werken 

§5 Beeldverhalen 

tekststrip; tekst en beeld gescheiden 
ballonstrip; tekst + beeld belangrijk, populairder 
tekstloze strip; zonder tekst, meestal kort, bv. in krant 
cartoon; iemand belachelijk maken 

§6 Overige vormen van literaire proza 

brievenboeken; brieven die in een boek zijn gezet 
dagboeken; een boek waarin verhalen staan die per dag zijn geschreven 
biografie en autobiografie; leven van iemand beschreven, auto betekent van zichzelf.