S'ATACAR A UNA CONSTITUCION VERROLHADA

Lo Conselh Constitucional s'es apiejat sus dos articles de la Constitucion:

• L'article 1 que declara que la republica es una e indivisibla. Al CRÒC, segur, sèm pas d'acòrdi! Pr'aquò es pas aiçò que pòt empachar d'oficializar de lengas autras que lo francés. Une republica una e indivisibla pòt admetre en teoria mai d'una lenga. Es sonque la tradicion centralista de l'Estat qu'impausa aqueste pretèxt fals que cal pas reconóisser de "grops" (lingüistics per exemple), al nom de l'egalitat e de l'unitat.
• L'article 2 qu'estipula dempuèi 1992 que lo francés es la lenga de la republica. Mas aquò impausa pas obligatòriament que lo francés siá la sola lenga de la republica. Qualques parlamentaris avián prepausat un emendament disent: "lo francés es la lenga de la republica dins lo respièch de las lengas regionalas". Davant de reticéncias fòrtas, se renoncièt a aqueste emendament. Ara vesèm l'agantacolhons. De fach, lo Conselh Constitucional impausa una interpretacion restrictiva de l'article 2 (lo francés SOLA lenga de la republica), mentre que fòrça juristas pensan que se'n poiriá far una interpretacion larga (lo francés lenga de la republica, mas se'n pòt acceptar d'autras tanben).

D'unes occitanistas, los de la FELCO per exemple, avián prepausat de quichar sus una proposicion de lei per las lengas minorizadas sens demandar que se modifiquèsse la Constitucion. Lo jurista Guy Carcassonne, de son costat, aviá expertizat la Carta Europèa e aviá declarat qu'èra compatibla amb la Constitucion, a condicion que França faguèsse qualques resèrvas. França a fach las resèrvas. Tot aquò a pas empachat lo Conselh Constitucional de botar son vèto... al nom de la Constitucion. O vesèm: los de la FELCO, ben intencionats, an pas fach un bon calcul. Guy Carcassonne, el, nos a fach creire al pantais e nos a ben escanats.

Ara, es Chirac que refusa de revisar la Constitucion per tal d'agradar als sobeiranistas. E lo meteis Chirac prepausa pasmens una "lei" per desvolopar las lengas regionalas... Qué cresètz que se passarà??? Nosautres jogam que lo Conselh Constitucional, zo mai, dirà qu'aquela lei serà anticonstitucionala...

Tornam al ponch de partença: se volèm una reconoissença de las lengas minorizadas, cal absoludament revisar l'article 2, coma lo CRÒC o ditz dempuèi longtemps. Mas ara, amb la decision del Conselh Constitucional, calrà revisar tanben l'article 1 que ditz que França es una "republica una e indivisibla". Imaginatz lo oai en perspectiva se los parlamentaris s'acaran a aquesta idèa qu'es lo pilar del centralisme francés?

En brèu, lo Conselh Constitucional o a tot verrolhat, e ben verrolhat. La lucha serà dificila per cambiar tot çò que cal cambiar. E encara, sufirà pas. Ramentem que la Carta Europèa es fòrça MINIMALISTA: prepausa de mesuras per facilitar l'ensenhament e la produccion dins las lengas nòstras, solid. Mas França, dins sas resèrvas, ditz ben que vòl pas res d'obligatòri, que las emissions en lengas regionalas serián integradas dins de mèdias francofòns, qu'es pas question d'encoratjar de TVs e de ràdios en lengas minorizadas, qu'es pas question d'ensenhament obligatòri de l'occitan, del breton o del còrs...

Se cal ben avisar de la situacion:

1. Serà tras que dificil de cambiar la constitucion dins un sens qu'autorizèsse lo mai petit assag legislatiu en favor de las lengas minorizadas.
2. E mai capitem de cambiar la constitucion, la Carta europèa, dins la version que França ratificariá, restarà d'un minimalisme ridicul a respièch dels Estats vesins. Es pas aquesta Carta que rendriá las lengas minorizadas oficialas e normalizadas dins l'usatge public.

Donc sèm obligats ara d'èstre ambicioses, determinats e combatius. Las revindicacions minimalas de cèrtes occitanistas an pas pus de rason d'èstre.

Un debat a començat sus l'"unitat nacionala": aquí tanben, aurem de combatre los tabós. Entre los quites defensors de las lengas minorizadas, n'i a qu'interdison tota contestacion de la nacion França: aqueste tabó es moralament inadmissible. Devèm faire respectar nòstre drech de contestar l'unitat de l'Estat, nòstre drech d'èsser independentistas occitans, çò que vòl dire trencar las confinhas exagonalas per nos dobrir melhor sus Euròpa, sus la Mediterranèa e sul Mond. Enfin, devèm far circular l'idèa que l'exclusion, l'embarrament, aquò ven pas de nosautres. L'exclusion ven ben d'aquel Estat francés qu'es refractari a tota forma de pluralisme cultural. Es çò que començan de reconóisser certanes mèdias exagonals e certanes parlamentaris, mentre que fa cinc ans, èra impensable. Coma qué, los prejutjats mai durs finisson totjorn per tombar. Qu'aquò nos done lo vam per ganhar!

Back | Retorn