# IZENDEGI-03/04

ESANAHIA:
LURREKO GANEKO BEDARRA KENDU, LURRA AGERIAN UTZIZ


ESANAHIA:
ZUZARA EDO ARKARA BAINA TXAKURRARENTZAT. Azkue: celo de yegua, burra, perra y gata.


ESANAHIA:
1-ARRE, GRIS Pardo  2-GOLDEAREN BURDIN SAREA, Reja del arado


ESANAHIA:
ORTUETAN EGITEN DIREN BELAR ERRETZEAK. Gaztelaniaz, rotura, noval (Por extensión, bosques, bosquetes etc.)


IZENAK:
ITILLE / ITAILA / ITILLAREA / ITAIE (Lezama)

ESANAHIA:
BOST, ZAZPI EDO BEDERATZI HORTZETAKO GOLDEA


ESANAHIA:
1- HESITA DAGOEN LANDARAKO EGURREZKOA SARRERA  2-TEILATUETAKO OHOLAK


ESANAHIA:
AITZUR EDO LAIAZ ATERATAKO LUR ZATIA: Txondorra zoiez estali.


ESANAHIA:
NARRAREN ANTZEKO TRESNA, MOKILAK APURTU ETA BEDARRA KENTZEKO


ESANAHIA:
1- GAUZA BAT B ITAN BANATZEAN Adb. Egur zatiak bi ezpaletan 2-MEDIANIL DE CASERIO, BASERRIA BITAN BANATZEN DUENA.


ESANAHIA:
1-ETXE BARRUKO PASABIDEA. SARRERA EDO HALL ERE BAI. 2- MENDIETAKO PASABIDE ESTUAK


ESANAHIA:
BIZKARRALDEDUN AULKIA. Escaño de cocina con respaldo(Azkue)


ESANAHIA:
NEURRIAN. Ahal dan ginoan. Ahal dan  neurrian.


ESANAHIA:
GURDIAREN LIMOA, LANTZA EDO PERTIKA. BURKAMEA


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOEK GONA AZPIAN JANZTEN DUTEN GALTZA ANTZEKOA


ESANAHIA:
1-GURDIAK ZAMARI EUSTEKO DITUEN EGURRAK.Gazt Cartola, Euskal jatorriduna 2- Antzinako pattarra edateko kopek marra bat eukien" 3-KARTOLETARAINO EGON EDO EDAN: NEURRIZ KANPO, GAINEZKA EGOTEA


ESANAHIA:
IDIEK EROATEN DUTEN BURDINEZKO ARDATZA, GALGA MEKANIKODUN GURDIA


ESANAHIA:
1- BELAR TXARRA, ORRI ZABALAK DITU 2-LEHEN BELAR UZTA (Azk. PRIMERA COSECHA DE HIERBA)


ESANAHIA:
BATAN. Menta, Hierbabuena. ASTOPATANA: HANDIAGOA, EZ HAIN FINA


ESANAHIA:
1-BANBÚ, Bot 2-LURREAN ZUZTAR GAINEAN GARAUAK DITUEN LANDA BELARRA.


ESANAHIA:
1- GOGOKOEN, preferido  2- SOKARI EGINDAKO BEGIA


ESANAHIA:
BURDIN GORIAREN ZATIAK LABETIK ATERATZEAN


ESANAHIA:
1- EMAKUMEZKOAREN OIHALA  2-ABARKETAKO MANTAK 3-UME TXIKIEN ARROPAK


ESANAHIA:
NEGAR ZOTINA. Suspiro de lloro, sollozo.


ESANAHIA:
1- ARBOLARTE BEREZ ERNEA, MEHAZTU BARIK 2- Jara, arbusto  3-embrollo, lío


ESANAHIA:
UME ETA EMAZKUMEZKOAN ERAMATEN ZUTEN BARRUKO PITXIA.


ESANAHIA:
1- ESTIMATU, MAITE  2- HAUR OIHAL BARRUKO ALMOADATXOA


ESANAHIA:
ARRANKARI MODUKOA, MARROIAGOA. Zool. Barbo


ESANAHIA:
1-Lagarto 2-ZEBERIOZTARREN IZEN GAIZTO MEDERNOA, IDAZLE BATEK MENDE HASIERAN ASMATUA.


ESANAHIA:
NESKA GANORA BAKOA, BASATIA, OKERRA. MARIDURANGO (Ubidean)


ESANAHIA:
1-OILO OKELA 2-AUSARDIARIK EZ DUENA. Cobarde


ESANAHIA:
GELDITU EZINA DANA, PARAU EZINA, Inquieto


ESANAHIA:
1-GOLOSO, GOZO ZALE  (hacerse regalón)  2-MIMOTIA. Ume mizkea


ESANAHIA:
JANGALE HANDIA,. ZERRAREN HAGINEZKO AHOA. Filo de sierra.


ESANAHIA:
1-BURUGOGORRA,Terco(3)  2-´PERTSONA URDURIA. "Culo inquieto"


ESANAHIA:
Entumecido,1-HATZAMARRAK ZURIZKATU URAK. KIPAUTU, KIPATU  2- ESKUA LOAK HARTUTA IZATEAN


ESANAHIA:
1- TXINTXIRRIA, OIHALETAN DINGILIZKA DOAZEN BORLAK, TXILINAK 2-DANTZA TALDEARI  ETA TALDEAREN EKITALDIARI ESATEN ZAIE.3- LEKARRALDO, KANDELA. Carámbano.


ESANAHIA:
KAPA GAINEAN SORBALDA ALDEAN FARTZEN ZEN TELAZKO JANTZIA


ESANAHIA:
ORTUARI DESBERDINEZ EGINDAKO TXERRIENTZAKO JANARIA.


ESANAHIA:
1- DESAFIOA, 2- HANDI-MANDIKERIAK HARROKERIA, orgullo


ESANAHIA:
1-ALDAMENEKO LEKUA 2- ALBOA GORPUTZARENA, costado


ESANAHIA:
ASKA, ORASKA, OREMAHAIA. " Azpireak ekarriko zaitu.... (Goseak)"


ESANAHIA:
1-HABEA, BANDERAREN  KIRTENA  2-TRADIZIOA, HEREDENTZIA 3-Etxeko hagea dakar horrek (De tal palo, tal astilla)


ESANAHIA:
LAPIKOA SURTAN IPINTZEKO HIRU HANKADUN BURDINEZKO TRESNA


ESANAHIA:
1-IRIN ONDO BIRRINDU BAKOA  2- ZAHI ETA GUZTI EGINIKO OGIA. OGI BALTZA, INTEGRALA


ESANAHIA:
GELETAKO ARMAIRUA, GOIAN KAFE-ONTZI ONENAK GORDETAKO


ESANAHIA:
FRUITUA ONDO HELDU  ETA HANDITU: "Ikoak maindituta dagoz"


ESANAHIA:
AITZAKIA." Zuk danari topetan deutsozu allea"


ESANAHIA:
1- Sarampión  2- EGURALDI TXARRAK EGINDAKO KALTEA ORTUARI, LANPARRAK, HOTZAK...


ESANAHIA:
1- ERREGALUA 2-UR JARIOA: Caudal, "Iturri horrek emoi handie dauko."


ESANAHIA:
TEILATUTIK JAUSTEN DAN URA, KANPOKO ITOGINA


ESANAHIA:
ELURRA URTUTA DAGOEN LUR EREMUA, LUR MUGITUA, LORRINA


ESANAHIA:
1-EGURALDI TXAR-TXARRA. 2- LEKU HAIZEBEGIA, BABESBAKO LEKUA. 3- DISGUSTU EDO ATSEKABE HANDIA


ESANAHIA:
ZOR EGITEKO GAI DENA, GARESTIEGIA DENA; PRODUKZIO GUTXIEGIZKOA


ESANAHIA:
PODERIOZ. Diruaren podesuz, Ekinaren podesuz (ekinaren ekinaz)


ESANAHIA:
1-APUR BAT, ZERTXOBAIT 2- NONBAIT, HAINBATEN 3-BAT ERE EZ  " Kontuz papelokaz, ez bota Arean"


ESANAHIA:
1- IGELA, UGERAIXOA 2- ZEBERIOZTARREN IZENGAIZTO BAT


ESANAHIA:
1-AUKERA, Conveniencia2- UGARITASUNA:Denda horretan badago komerentzie; (Gauza asko aukeran)


ESANAHIA:
TXORIZO EDO URDAI FRIJITU ZATITUA, Aperitiboa


ESANAHIA:
Entumecerse,1-HATZAMARRAK ZURIZKATU URAK. KIPAUTU, KIPATU 2- ESKUA LOAK HARTUTA IZATEAN


ESANAHIA:
1-Buhardilla 2-Artzain eta ikazkinen txabola ate ondoko zuloa


ESANAHIA:
Carne maleada que brota de un miembro llagado


ESANAHIA:
GERAKA, ARTEGA, Inquieto GELDITU EZIN DENA


ESANAHIA:
1- LURRA LANTZEAN KENDUTAKO BELAR. ZUZTAR MULTZOAK 2-BALIORIK GABEKOA 3-Huraño, esquivo


ESANAHIA:
1-HANDIGARRIA:enbratoa TXIKIGARRIA:zakuto,neskato 2-MODALA: ondo, polito, hobeto, 3-NEGATIBOA:txarrito, txakurto, ugerdo... 4-MASKULINOA: txakurto / na(fem.), txarrito / na, bajuto / na,


ESANAHIA:
1- ARMIARMA, ARAMUA 2-ARMIARMA-SAREA, ARMIARMA-GEUNA


ESANAHIA:
ETZANDA EDO IGERIAN BEHERA BEGIRA EGOTEA(ant.ARATINIK)


ESANAHIA:
1- ZAINDU, JAGON ANIMALIAK EDO LURRAK 2- LAN BAT AURRERA ATERATZEKO MODUAN IZATEA


ESANAHIA:
1-GUTXI GORA BEHERA: "Zortziak ingurumarien, hortxe ingurumarien" 2- INGURU


ESANAHIA:
AZTARNA, MUESTRA EDO ZEOZER JAKITEA: "Izentazinorik be ez dago horrenik"


ESANAHIA:
1-ATONDU, Reparar 2- MOLDATU. Bastarse uno mismo


ESANAHIA:
1- MODU ONEAN EGON ( POSICION ECONOMICA) 2-Pospozioa:HALAMODUZKOA:GIZONMODUA, ENBRAMODUA 3-ERA: Modu honetan ez!


ESANAHIA:
ARIN.ARIN, BAINA ONDO EZ. "Arrapataka jan zeozer" (precipitadamente)


ESANAHIA:
EGUR FINA, ENBOR MEHEAK, ABARRAK ETA ABAR. Azkue:ARAKIL (BN eta G)


ESANAHIA:
ARBOLETATIK GORA IGOTEN DAN SASI MOTA BAT.


ESANAHIA:
1-URRI, GUTXIEGI. Escaso 2-KOLORE URRIKOA: KOLORE ZURISKA ETA ESKASA. 3-URRI/URRE. URREGORRI.Oro


ESANAHIA:
1-DENBORA   2- EGURALDI: Denpora ona, elegantea, graziosoa, berdea (= txarra), pardoa (ez ona, goibela)....


ESANAHIA:
-TAR ATZIZKIA jentilizioak (zeberiar), dimoztar...


ESANAHIA:
1.DIRUDIENEZ  2.ANTZA Atzizki modura: LAINOANTZA: Laino modukoa dago. 3. IA-IA: Justu antzean dago (ia parean dago).


ESANAHIA:
IDI GAZTE HANDIA. SEMENTALA. GIZONEZKOEKIN ERE BAI.


ESANAHIA:
1-ASTIN, HARRO, AROL, (esponjoso).Gaurko pamitxea apitz-apitz dau, ondo altxaute2. ASTIN EGON: LASAI EGON (Zeanuri)


ESANAHIA:
1-PISKA (BAT) 2-MAMUR, PAPUR (OGIARENAK)


ESANAHIA:
ZATIA, APUR, Ogi puskak, haserre puska batzuk.


ESANAHIA:
1- PUSKA 2-ZATI BATERAKO: DENBORA BATERAKO (LUZEA)


ESANAHIA:
1- DARDARA 2- ARAZO "Horrek lodi-makalean (pisuan) ez dauko ikerarik"


ESANAHIA:
1. ANIMALIA 2-ARTAZI MODUKO EGURREZKO GAILUA EGURRA EBAKI EDO BESTE LANETARAKO


ESANAHIA:
ZERBAIT HESTUTASUN BARIK IZATEA (Frakak, norbera...)


ESANAHIA:
IZARA BIREKIN, TARTEAN ARTILEA, EGINIKO TAPAKIA


ESANAHIA:
1- ILEETAKO KIRIBILAK 2-LIHOA TXARRANTXATU ONDOREN TRESNAN GERATZEN DEN LIHO FIN-FINA. LEHEN MAILAKOA  3- Estropajo de esparto


ESANAHIA:
MIMOTI KANTZAGARRIA: Katuak eta umeak beti muxilka" " muxil gogaitua"  "Oilo muxilek" (despektiboa:"Enbra muxil horreik!")


ESANAHIA:
NOREN ANTZA "Notara bere badauka" Ya tiene a quién salir


ESANAHIA:
1-HARI MULTZOA. Madeja 2- KONTU EDO GAUZA NAHASIA. Embrollo. 3-GAZTAGINTZAN: ESNE APURTUA 4-Copo de nieve (Zeanuri)


ESANAHIA:
ERROTETAN HARRIEN ARTEKO ALDEA ERREGULATZEKO SISTEMA


ESANAHIA:
PATANA BAINO HANDIAGOA, EZ DA BATERE FINA


ESANAHIA:
1-LAINO MEHEA, 2-IKUSMENA GAIZTOTUA IZATEA. Miopia edo kataratakLAUSOTU


ESANAHIA:
1-MOZKIN, HONDAR (desperdicio) Zigarroarena.2-Azkue: MUKI, moco 3-FRUTA USTEL ETA JATEKO MODUAN EZ DAGOENEAN.


ESANAHIA:
KIMUTU, ALFERRIK GALDU JANARIA: SAGARRA, TXULETA, BELARRA


ESANAHIA:
1-ATZAMAR ERAKUSLEA (indice), 2-AHULA, GAIXOBERA 3- LAGUN ARGAL-ARGALA


ESANAHIA:
1- GAITZ, GAIXOTASUN  2-GAITZ, KALTE, Desgracia


ESANAHIA:
1-DIRUA GONA / FRAKA BARRUETAN GORDETZEKO BOLTSATZOA. 2- POLTSIKOA


ESANAHIA:
ERROTARRIAN EGINDAKO KANALTXOAK EDO MARRAK


ESANAHIA:
1- IKUSMEN ORGANUA  2- HARRI, BURDIN ETA ABARREN ZULOA


ESANAHIA:
1-Bot.Argoma 2-OILOAK GAUEZ BATZEN DIREN LEKU BABESTUA


ESANAHIA:
ORATU / OATU / GUATU, HELDU, HARTU. Azkuek <goratu


ESANAHIA:
ABARKETAN KORDELA SARTZEKO LARRUZKO LOTURAK


ESANAHIA:
1- SAKONERA GUTXIKO PLATER EDO ABARKA 2-LARRUA


ESANAHIA:
GOMAZKO OINETAKO HANDIA, NON ETXEKO OINETAKO ETA GUZTI JANZTEN ZEN.


ESANAHIA:
MAILU MOTA DESBERDINAK: HARRIA PIKATZEKO, KODAINA...


ESANAHIA:
EMAKUMEEK BURUAN JARTZEN ZUTEN ZAPI ZURIA


ESANAHIA:
1-OKOTZ, Barbilla, menton 2-BURDINEZKO PIEZA, ERROTARRIA ARDATZARI LOTZEKO ERABILTZEN DENA


ESANAHIA:
1-KIRRUAK EGIN ILEAN. Rizar 2- HASERRETU, "Kirrututa nago eta ez dot berbarik egingo"


ESANAHIA:
1-BAREA, ATSEGINA, LOTU LEITEKEENA 2-LODIKOTEA


ESANAHIA:
KONPARAZIOAN ( Horren ondoan handia dok beste hau)


ESANAHIA:
ATXIKI. Horma horrek aldameneko etxeari dautsa.


ESANAHIA:
1-ENTZUN, SUMATU, Goizaldean asma(t)u zaitut oheratzean 2-ZERBAIT BURUAN PLANEATU3-USAINDU 4-NABARITU "Zure falta asmau dot gaubean"


ESANAHIA:
1-EGUR ARTEZA ETA LUZEA (AKAZIAZKOA ASKOTAN) 2.KAKOA EGITEKO ERABILITAKO EGURRA, BERTATIK ARROPAK ESKEGITZEN DIRELARIK.


ESANAHIA:
GUSTOKO IZAN. "Jateko horrek ez deutsoz argituko begiak umeari"


ESANAHIA:
MAKATZ EDO MADARI TXIKIA, pera silvestre


ESANAHIA:
ANDAPARETAN URAK GAINEZKA EGITEAN ZABALTZEN DIREN KONPORTAK


ESANAHIA:
ARGIRO,BIZIRO, GELDIRO, OSORO, GOZARO, ASTIRO


ESANAHIA:
LIHOZ ETXEAN EGINIKO ZORROA, 80-100 kg HAR DITZAKEENA


ESANAHIA:
TOBERATIK ERROTARRIRA GARIA PASATZEKO PIEZA


ESANAHIA:
ANDAPARATIK ERROTARA DOAN HARLANDUZKO KANALEA.


ESANAHIA:
1-23 LIBERA, 11,22 KG  2-HAZIA NEURTZEKO TRESNA


ESANAHIA:
TEGIE, BILDOTSAK BILDUTA ETA BABESEAN IZATEKO KORTA BARRUKO LEKUA


ESANAHIA:
1-BIZITZA "BIZIMODU OSOAN BESTERIK EZ...2- BIZITZEKO MODUA   3- BIZITZA KALITATEA, Coste de vida...4-Vivienda "Bizimodu biko baserria"


ESANAHIA:
ARTOA GARAUNTZEAN BARRUAN DAUKAN TXOROKILA


ESANAHIA:
1-ZUZENDU 2-EGOERA KAXKARRETIK HOBERA EGITEA "Diru horregaz ia arteztuten garen" 3-LORTU,AURKITU: "Horrek nondik aztertu dau nobie?" 4- APAINDU, ONDO ORRAZTUTA EDO JANTZITA EGON: " Hori ondo arteztuta jagok eh?"


ESANAHIA:
1- ASKATU. Desahogarse 2- LASAI EGON AISIALDIRAKO (ASASKATU < ASKATU?)


ESANAHIA:
1- APITZ, esponjoso, fofo.OGIA, ILEA  2- NASAI, Holgado: "Garrikoa  ifinizu astin"


ESANAHIA:
MADROÑO, BURBUSTI IZENEKO ZUHAISKAREN  FRUITUA


ESANAHIA:
1- ZAHI (salvado) 2-ZATI TXIKI-TXIKIA, ogi papurra adibidez


ESANAHIA:
NAZKAGARRI, KANTSAGARRIA, ITZELA. Alde lelo gogaituori! (guaituori) Musil gogaitua.


ESANAHIA:
1-BABESLEKU: UDAN GERIZPEA, NEGUAN ATERPEA (refugio) 2- GANADUARENTAZKO LEKU BABESTUA, BERTAN LO EGITEKO MODUKOA.


ESANAHIA:
2. MAILAKO TXORIZOAK, LAPIKORAKO DIRENAK, HONDAKIN ETA KOIPEEKIN EGINA


ESANAHIA:
1- ESPEZIALA, BEREIZTEN DENA  2- ZUHAITZAK BEREZ , INORK LANDATU BARIK HASITAKO LEKUA. 3- ZUHAIXKA MOTA BAT:TXILAR.Brezo


ESANAHIA:
GARAUAREN PISUTIK HIRINERA GALTZEN DEN PISUA


ESANAHIA:
1- ARTO HIRINAREKIN EGITEN DEN OGI TXIKIA  2- ERROTAGINTZAN, BRONTZE EDO BURDINEZKO PIEZA, NON ERDI INGURUAN BERTIKALKI ZUTABE BAT SARTZEN DEN


ESANAHIA:
1-JAIKI 2-BOTEA PILOTARENA, JAGI MOTELA/BIZIA 3-OGIAREN KASUAN FERMENTAZIOA, HAZTEN DENEAN


ESANAHIA:
BEHEKO, Bajos de cohe, de pantalon. (anton. Goena)


ESANAHIA:
ATATSAK ATERATZEKO TRESNA. ATATS Azkue: Cerro de lino


ESANAHIA:
Aditza.UMATU, MASPILDU, abollar, Hacerse un moratón o cardenal


ESANAHIA:
1-BERANDU 2-BERANDU BAINO LEHENAGO (Zeanuri)


ESANAHIA:
ERRANKIZUN, BERBALEKU, motivo de habladurías


ESANAHIA:
1-OHI(TU)  2-OHITURA, "Ekandu txarra daukazu."


ESANAHIA:
1-ESPABILATU  2-LAGUNA KOLPEKA ASTINDU 3- OILOAK INGURUTIK ALDENDU


ESANAHIA:
Faltaría más, hasta ahí por lo menos,sí.


ESANAHIA:
INSTANT BATEZ.Ya, ahora mismo.  " Gause baten joan egingo gara"(Ya, en un momento nos vamos) 2-HONEZ GERO, Para ahora. "Oin ez, gauze baten urtengo zeuen kanpora"


ESANAHIA:
ILINTIA ZATITZEAN GERATZEN DIREN ZATITXOAK (GORI-GORI)


ESANAHIA:
1-AMARAUN, ARAMUTELA 2-LEHIOETAN LURRINAK SORTUTAKO HEZETASUNA (vaho) 3-BEGIETAKO KATARATAK


ESANAHIA:
1- NAHI IZAN 2-MAITE IZAN: Guraezin diferentea da semea edo gizona hiltea.


ESANAHIA:
HAIN EGUNETAN (en tal día..) HAIN ETXETAN


ESANAHIA:
1-ITXURA, aspecto, casta, inclinación"Jasa onekoa" 2- DIRUDIENEZ, Al parecer... "Jasa-jasa hemen inguruan izango zan"


ESANAHIA:
1-ORDENA BARIK, ABANDONATU ITXURAN, BERE KASARA   2- PERTSONA GALDUA


ESANAHIA:
ANIMALIEN AMEAK KUMEAK BABES BARIK ITZI ETA GEHIAGO EZ BUELTATU.


ESANAHIA:
Interjekzioa, ASMATUA!, HORI DOK/N  ETA!


ESANAHIA:
KOKOLOA, EGOTEN EZ DAKIANA, EPELA, TXIZEPELA


ESANAHIA:
1-ZAKILA 2-BOLO JOKOAN TXIRLO TXIKI ETA ZAILENA.3-GIZAKI  GANORA BAKOA


ESANAHIA:
TXONDOR OSTEAN GELDITZEN DEN HONDAR LAUA


ESANAHIA:
1-LURREAN EREIN EDO LANDATZEKO EGITEN DEN ZULOA 2-LODIKOTE, GIZENA


ESANAHIA:
1-ZALDI TXIKIA 2-INTXAURREKIN OLGETAKO JOLASA: "POTXOKA JOKUA"


IZENAK:
PATRIKA/ PATRIKERA / PARTIKERA / FALTRIKERA

ESANAHIA:
1-POLTSIKO 2-DIRUA GONA / FRAKA BARRUETAN GORDETZEKO BOLTSATZOA


ESANAHIA:
1- IPURTARGIA 2-Despektiboa: BURU ARINA, ZUZTARBAKO.


ESANAHIA:
1- KOPETA ILUN: BEKOZKOA JARRI 2-ILEZKO KOLETAK


ESANAHIA:
1- ERRARIA EZARRI: OGIA EGITEKO OREA EGIN 2- OGI BARRA (Zabalkutza semantikoz)


ESANAHIA:
ARROPETAKOA. Polilla. (EGURRETAKOA: ZERENA Carcoma)


ESANAHIA:
PEZETAREN 25 ZENTIMO. ERRIEL BIKO: ZULODUN TXANPONA


ESANAHIA:
1-UTZI 2- ITZITE EGON: "Gobernu bako pertsona, abandoanatua"


ESANAHIA:
ZATI TXIKI-TXIKIA " Emoidazu ogi priztin bat"


ESANAHIA:
KORTAKO OTZARA "Sankada bedarragaz dator"


ESANAHIA:
OINETAKOAK ORPOTIK SARTU BARIK EROATEA "sakari daroaz abarketak"


ESANAHIA:
SOLOKO LURREKO MOKILAK APURTZEKO TRESNA (TXILINDROIA)


ESANAHIA:
MUGIMENDU, BERBA EGIN. Ez dau txitik ere egin.


ESANAHIA:
1-ARAKATU ETA MUGITUTAKO LURRA.Adb. Sator lurra.Txondor gainekoa.Tierra removida,2- EURITSUA, Eguraldi lorrina 3-KALTETUA, EZ PERFEKTUA "Lorrina da lanean"


ESANAHIA:
1-LURREKO BITXO POZOINDUNA (Oruga, ciempiés, escorpión) 2-MALTZURKERIAZ JOKATZEN DUENA


ESANAHIA:
1- ONGI  2-OSO, TXIT. Ondo bustita joan da


ESANAHIA:
HELDU, HARTU ("Guatu" arrat. Azkuek GORATUtik letorkeela)


ESANAHIA:
1-Anegarse: Solobarrenak urak hartu ditu 2-Encoger: Arropa urak hartu dau


ESANAHIA:
1- BESOEN ARTEKO ALDEA 2-BESOETAN SARTZEN DEN KANTITATEA: AZAK, ZERBAK...


ESANAHIA:
GATZBAKO, GEZA. Azkuek: desvirtuado, insípido


ESANAHIA:
BILDOTSAK KORTA BARRUAN GORDETZEKOK LEKU BEREZI ETA ITXIA.  Ikus TXOKI.


ESANAHIA:
1-Hoz 2- Toponimoa: GORBEIAKO MAGAL BATEN IZENA


ESANAHIA:
1-ERRIERTA EGIN, HASERRE BERBAK  2-BERBA SORTA LUZEA


ESANAHIA:
HARAGI BIZIA, JATORRIZ  BIZIRIK DAGOEN ANIMALIARENTZAKO. (JATEKOA, OKELA)


ESANAHIA:
EHOTZEAN, GARAUA HEZE DAGOENEAN HARRIAK PASTA BATEZ BETETZEARI


ESANAHIA:
1-EGUR ENBOR SENDOA GAINEAN TXIKITXOAGOAK TXIKITZEKO 2- HIRU HANKADUN AULKITXOA


ESANAHIA:
ERROTETAN, EGURREZKO ZUTABE ETA HAGEK OSATZEN DUTEN MEKANISMOA ARKU ITXURAZKO HARRIA GARBITZEKO ERABILIA


ESANAHIA:
1-TANTAIA,  EGURREZKOA ZIRI LUZESKA 2-TENTELA, MORDOILOA 3-MOZKORRA


ESANAHIA:
HARRIAK NIBELATZEKO ERABILTZEN DEN TRESNA


ESANAHIA:
1- POZ-POZIK 2- UME EDO BESTREN BAT ZERBAIT LORTU GURAN DAGOENEAN, ISIL DADIN EMATEN ZAIO: "pozarren, emoiok" (eman iezaiok)


ESANAHIA:
1-ZAPALDU BOTOIA 2-ZIRIA SARTU: Ederra sakatu deutsu!


ESANAHIA:
KORTA BARRU EDO KANPOKO SATSARENTZAKO TXOKOA.


ESANAHIA:
1-ZIMAUR 2-SATS EGINDA (Sats inde) : LEHER EGINDA FISIKOKI


ESANAHIA:
1- IGARRI, ASMATU, ANTZEMAN 2-MINDUTA EGON, "Sentidute nago zuk hori esanagatik"


ESANAHIA:
1-GARAI, DENBORA 2-TERTZIOZ: SASOIZ, DENBORAZ, TAMAÑUEN  3-ERDI-TERTZIO: GUTXI GORA-BEHERA, INGURU "Bete eizu basue erdi tertzioraino"


ESANAHIA:
1-UME BERBATIA, BIZKORRA  2-ADABAKI, Parche


ESANAHIA:
NIMIÑO, GARRANTZI BAKOA, HUTSALA, KAKANARRUA (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
1- ERDOIL, roña 2- ZIKINA,  mugre 3-UGERRAK HARTU: ERABILERA EZA.Enroñarse. 4-UGERRAK JAN: ERABILERA EZA.Enroñarse 5-UGERRAK KENDU: BERRIZ ERABILI. Desherrumbrar 6.IGERI


ESANAHIA:
1-EMAKUME, BATZUTAN EZ ZENTZU OSO POSITIBOAN 2-ARBOLAREN SEXU MOTA


ESANAHIA:
5 PEZETATAKO TXANPONA. 20 ERREAL = 50 ZENTIMO = 5 PZTA


ESANAHIA:
1-ERROTETAN ARTOA, GARIA... PILATZEKO TOKIA. GERO HORTIK EHOTZEKO. Tolva.2-IPURDIA 3-Bai zera! Amamaren toberie!


ESANAHIA:
1-AZPIRA BAINO ARMAIRU HANDIAGOA GAUZAK GORDETZEKO ERABILIA 2-ERTZ BI DITUEN AIZKORA ITXURAKO TRESNA, HARRIETAKO ARRAILAK ZORROZTEKO


ESANAHIA:
1.TXAKURRARENAK ESAN: OSO GOGOR HITZEGITEA 2- PASATU: EGOERA LARRIAN EGOTEA


ESANAHIA:
1-ZANGO, BERNA  2-KARTA JOKOAN 10EKOKA (SOTA)


ESANAHIA:
EZER EGIN BARIK EGOTEA, KOKOLOAREN ANTZERA.


ESANAHIA:
1-ATOSTEKO EGUR ZATIA ATEA IXTEKO 2-LIHOA JOTZEKO TRESNA


ESANAHIA:
1-GIZAKI GOGAIKARRIA, ENPALGOSO ETA PELOTEROA 2- Azkue:KONTAKATILU EDO KUXKUXEROA


ESANAHIA:
1-ULERTU 2- BEGIRATU 3-JARAMON EGIN: "Aituizu ba!"


ESANAHIA:
Corchete. OIHALGINTZAN ERABILTZEN DEN METALEZKO LOTURA


ESANAHIA:
LASTATEGIAREN GAINEKO TOKIA, BIGARREN SOLAIRUA


ESANAHIA:
MELOKOTOI ... HEZURRAK, KANIKETAN OLGETAKO


ESANAHIA:
1-URTSUA, Buztin zirina, Kaka zirina. 2- GERAEZINA "ume zirina"


ESANAHIA:
INFEKTATU, ZAURIA ZOLDAU. Enconarse la herida.


ESANAHIA:
LOTUTA GERATZEA, Sasi artean katigitute geratu naz


IZENAK:
AIKO HEMEN, HOR, HAN /AIKOMEN, AiKOR,AIKAN/ AIKOAN


ESANAHIA:
1-DENBORALDI BAT 2-ATAKEAK EDO ZOROALDIAK  IZATEA


ESANAHIA:
1-ANIMALIAREN AZKAZALA 2-HANKAK ZENTZU FIGURATIBOAN


ESANAHIA:
1-JATEKO ARTOZKO OGI ANTZEKOA 2-BATEKO URREA 3-AURPEGI ITSUSIARI.


ESANAHIA:
1-BAT BERE EZ, BAT BE EZ, BAT ERE EZ 2-HUTS, ZERO


ESANAHIA:
APARRA, Espuma. Izerdi bitsetan aritu (guztiz bustita)


ESANAHIA:
ARIN, Suzian etorri: abiadura biziz etorri


ESANAHIA:
OIHARTZUNA, ZARATA BEREZIA, Adb Erleek ateratzen dutena.


ESANAHIA:
1- URETARA JAUZI EGIN. 2-DZANGA EDAN: TRAGU BATEZ EDAN


ESANAHIA:
GAINONTZEKO, GAINERAKO, "Enparaduak gero etorri ziren"


ESANAHIA:
IRAGAZI EGITEKO ORDUAN ERABILTZEN DEN TELA MODUKOA. (IRIZTONTZIA)


ESANAHIA:
LEIA BAINO GOGORRAGOA. Escarcha,.Gauez sekulako zurdea egin dau


ESANAHIA:
1-SATSARI TIRATZEKO LAU EDO HIRU BURDINEZKO HORTZDUN TRESNA 2-ARROPA IKUZI ONDOREN ESKEGITEKO TRAMANKULUA 3- GANTXO, EDOZER ESKEGITEKO BALIO DUEN TRESNA


ESANAHIA:
1- COSER  2-GAINEZKA EGON "Saguz josita dago"


ESANAHIA:
1-EGUR, ARTALASTO... KARGATXOAK LEPOZ EROATEKO MODUKOAK. BEDARRA BADA, ASPELA.2-EURI KARGILAK TTANTTA MORDO ITZELAK "Euri kargilak daroaz aurrean afrontuak "


ESANAHIA:
1-ARGIZARIZKOA  2-LEHIAREN ONDORIOZ ORMATURIKO URA.


ESANAHIA:
GAIXOTASUNA: AHOKO MIHIA LOHI ETA JANGALE


ESANAHIA:
KANILEK APURTU ARTOA HAZI ORDEZ, ARTABURUA SENDOTU DAITEN.


ESANAHIA:
BEDARRA EDO SOLOKO GAUZAK EKARTZEKO OTZARA


ESANAHIA:
ATEAK BARRUTIK KATIGATZEKO TRESNA. Picaporte


ESANAHIA:
1. Azk. ALTZAIRU 2.ARTOA ONDO LEHORTUTA EZ EGOTEARI. "Arto honek kaltzaidua falta dau errotara eroeteko"


ESANAHIA:
GIZON HANDIA BAINA OKER DABILENA (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
1-AURRERIK HARA, ATZERIK HARA, ALBORIK HARA  2-ZERBAITETIK JARRAIAN,HUR"Itsasotik harako arraina"(freskoa) 3- GARBIRIK HARA / GARBIARA EGON: GARBI EGON


ESANAHIA:
BAT, OSORIK: ASTEBETE, ORDUBETE, BASOBETE UR.


ESANAHIA:
OSO,  TXIT Adjetivo agravante.Zatar halakoa.Bake halangoa(Kristolango / Kristo halango)


ESANAHIA:
MUXIL, PELMA, NEKAGARRI BAINA EZ FISIKOKI.


ESANAHIA:
1-APUR BAT 2- EGURRAREN ZOTZAK, ASTILLATXOAK


ESANAHIA:
1-LEKARIEI EGITEN ZAIEN HARRA  2-DEPRESIOA, kokoak jota nago 3- UMEAK IZUTZEKO MAMU MODUKOA 4- ZEANIZTARREN IZEN GAIZTOA.


ESANAHIA:
1-IRRIST EGIN 2-GANIBETA 3-Dar jabon, hacer la pelota.


ESANAHIA:
OSO URRUN, TOKITAN. "Lekutera joan dok pelotea"


ESANAHIA:
1-HEZURRAK LEKUTIK ATERA 2-NASAI (GERRIKOA)


ESANAHIA:
1-ARROPA BUSTIARI UR HANDIENAK KENDU 2-BEDAR SIKUA GORANTZA JALGIZ BUELTA EMAN LEHENAGO SIKATZEKO.


IZENAK:
MOTXIKIN / MOTXOKIN /MUTXIKIN / MUSKIN / MUSKIL


ESANAHIA:
ARABERA, GORABEHERAN Zure pentzudan nago.


ESANAHIA:
1- DEIGARRIA MUTILENTZATMUTIL TXIKIA, GEHIEN BAT DEIKI LEGEZ.


ESANAHIA:
1-SANDIA, BERENDIA: Fulano. 2-Tal. Urliko egunez...


ESANAHIA:
HAGINKA  (HAINKA) EGIN. Eltxoek eta lastarrek ere besteak beste.


ESANAHIA:
1. ARKUA 2-EGURREZKO ARKUA, ABEREEI ZAMAN IPINTEKOA 3-AUTO GURPILEN LLANTA  4-TXIRRINDOLA (Juego del aro)


ESANAHIA:
ZABALERA TXIKI ETA SAKONTASUN HANDIKO  ZULOA


ESANAHIA:
1- ZUHAITZAK  EDO BARAZKIAK (ASEA, LETXUGA..) MOZTUKERAN AZPIAN GERATZEN DEN ZATIA ZUZTARREKIN


ESANAHIA:
ERREKETAKO LUPETZA, fango, PADURA, humedal, juncal


ESANAHIA:
ATE GILTZATUA IZATEA, Komuna beti dago katigu


ESANAHIA:
ETATXURE, ITUTE, gotera, BAINA ETXE BARRUKOA


ESANAHIA:
ESKIBATU, EKIDIN. Osabearen bila ibili eta marro egin dit


ESANAHIA:
SOLOAK LANTZEKO HORTZ ASKODUN TRESNA, LURRA ASKATU ETA EREITEKO PREST UZTEKO


ESANAHIA:
1-KOBAZULOAN  EDO EDONON  HESITAKO ZULOA 2-BARANDAZ EGINDAKO SOLOKO ATEA


ESANAHIA:
ATZERA-AURRERA AZPIRAN URUNA ERALGITEKO BAHEPEKO EGURRA


ESANAHIA:
1-URDINUNEA, MORATOIA. Cardenal   2-KOLPEKA HANDITU 3-BLAI-BLAI "Izerdiz baltzitute dago"


ESANAHIA:
IRINA AZKUETARA EROATEKO EGURREZKO PALA EDO AITZUR MODUKOA


ESANAHIA:
BERBA EGITEN IKASI UMETAN, KONORTEA GALDU OSTEAN


ESANAHIA:
1- ALDE,  ALBOA. TEILATUAREN HEGALA 2- ALBOETAKO LODITASUNAK, MITXELINAK


ESANAHIA:
1-AUZOLAGUN, AUZOKIDE  2- LEHENGO AUZOA: AUZUNEA,HILETETAN FAMILIA ARTEKO LEGEZ HARTZEN DIREN HURBILEKO AUZOKIDEAK.


ESANAHIA:
BEGIETARA BEGIRATU BARIK HITZEGITEN DUENA


ESANAHIA:
BASOA OSOA BOTA, ZUTUNIK EZER ITXI BARIK


ESANAHIA:
DEITZERAKOAN, ENTZUN ETA ERANTZUTEKO EREMUA


ESANAHIA:
1- LURRA LISUTU (LAUTU) EDO GOZOTUTEKO APAREJUA. 2- LUR JAUSIA.Corrimiento de tierra"Urak eragin dau narra handi hori"


ESANAHIA:
EGURRA GORI-GORI DAGOANEAN, ALDE BATETIK SUTAN ETA BESTEA AMATAUTA.


ESANAHIA:
TXIRRIKA, HARIA EGITEKO TRESNA (ARTULEAGAZ)


ESANAHIA:
UPAZULO(Azkue)ERROTAN, URAK URTETAN DAUAN HODITZAR EDO KAINOIA


ESANAHIA:
BEDAR PILOA, ESKUTILEAGAZ EGINA, ASTOA KARGATZEKO MODUKOAK


ESANAHIA:
GALBAHE: URUNA ERALGITEKO  ETA GARBITZEKO IRAZKIA (MAKINA)


ESANAHIA:
BUZTURRIE, ZAPAK ETA ADARRAK ESTUTEKO UBELA


ESANAHIA:
LARRU, NARRU, BATEZ ERE LOTZEKO BALIO DAUANA


ESANAHIA:
ZIRIA, BURDIARI ETAB. EZ MUGITZEKO SARTUTAKO EGURTXOA. Pasador


ESANAHIA:
1-GURDI (Carro de bueyes) 2- AUTOA, Coche.


ESANAHIA:
LABEA GARBITZEKOTRESNA, IDEAZ EGINA ISATS ANTZEKOA.


ESANAHIA:
HANDIA, OSO, GAINEZKA Logureak erreta dago.


ESANAHIA:
NORBAITEK BURUAN ZERBAIT ASMATZEN DABILELA EGONEZINA  ERAKUSTEA


ESANAHIA:
1-UME AROA  2-SENZAROAN IBILI: JOTA IBILI, JOANDA LEGEZ ("ido")


ESANAHIA:
1-POLITA, ELEGANTE , DEXENTE, SENDO 2- ONDO, GUSTURA "Aloso gelditu da"


ESANAHIA:
"Eguzkia (edo ilargia) labeginean orain ere ez!" Berriro ere zorte txarra.


ESANAHIA:
ULEA ORRAZTEKO ESKUILA , TXARRANTXA EDO ORRAZIA


ESANAHIA:
ZEOZER ATSEGIN EZ IZAN, ETA MUSTURRA OKERTU:"Ez surre gazitu eta egin!"


ESANAHIA:
LANEA ETA, HARIA EGIN AURRETIK KARDATZEKO TRESNA


ESANAHIA:
1-ULE MORDO GALANTA. Zelako zapea daukan mutil horrek! 2-ANIMALIEI BEKOKIEN IPINTEN JAKON ZINTEA, EDO ZAKUA  BUZTURRIEK MIN EZ EGITEKO


ESANAHIA:
LEGEZ, BEZALA, Bestetan lentxe, "Igez letxi aurten be grande ibiliko gozak"


ESANAHIA:
ATZAMARREN JOLASA: atxea-motxea perolipan nire semea errotan....


ESANAHIA:
ITXURA, PATXADA. Ez eizu kalera urten feture horregaz!


ESANAHIA:
EDOZEIN LIKIDO TELA BATETIK PASATU TXARRIKERIAK KENTZEKO, FILTRATU


ESANAHIA:
1- Techo 2-GOI ALDEAN DAGOEN LASTATEGIA,


ESANAHIA:
BATEOAREN HURRENGO EGITEN DEN ELIZKIZUNA


ESANAHIA:
KASURIK EGIN EZ, HASERRE EGON, DESKONFORME EGON


ESANAHIA:
ZEOZER ESTUTZEKO BEDAR, GARI, MIHIMEN EDO KORDELA


ESANAHIA:
EZKONTZA AURRETXOAN BATAK BESTEAREN ETXE-ETXEKOAK ERAKUSTEA


ESANAHIA:
1.JARRI 2.ARRAUTZAK INKUBATU, ERRUN  3.OGIAREN OREA EGITEARI (Zeanuri)


ESANAHIA:
KOBREZKO ONTZIA LARATZUAN EDOZER EGOSTEKO


ESANAHIA:
ESKUTADA, ESKU BIEKIN HAR LITEKEEN GALTZU KARGA


ESANAHIA:
ODOLESTE ETA BUZKANTZ FRESKOAK LEHENENGOZ EGOSTEA


ESANAHIA:
LABE BARRUAN ILINTIAK ETA ILINTZEEK ALBOETARA IPINTEKO TRESNA.


ESANAHIA:
ETXEA ERRETZEAN BERRIA EGITEKO EMATEN ZENA


ESANAHIA:
HERRI BEHITIK JAIOTAKOA, EUSKAL ARRAZAKOA


ESANAHIA:
1-LARRA, LANDA, BELARDI  2-ZORU, BEHE, LUR. ETXE BARRUKOA. 3- LAUA


ESANAHIA:
1-TIERRA  2-ZORU, ZELAI, LUR. ETXE BARRUKOA.


ESANAHIA:
GOMAZKO BOTA HANDIA, ZAPATILA ETA GUZTI OINA SARTZEKO


ESANAHIA:
OGIA LABERA SARTZEKO ERABILTZEN DEN TRESNA / <LABEPAREA


IZENAK:
TXIZE-POZU / TXIZA-POZU / TXITXI-POZU (Lezama)


ESANAHIA:
ASTOARI APAREJUA IPINI ONDOREN KARGAK EROATEKO JARTZEN ZAIONA


ESANAHIA:
EMAKUMEZKO BERRITSUA, BURU GUTXIKOA (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
UME TXIKIENTZAKO DEIGARRIA, MUTIKO ZEIN NESKATOENTZAKO.(txotxo legez)


ESANAHIA:
1-ERRETZEKO PUROA 2-TXOROKIL, BURRUXE 3- KOTXOR, abejorro sanjuanero


ESANAHIA:
JARLEKU LUZEA ATZEKO RESPALDO BAKOA, ETXEA KONBIDATUZ BETETZEAN ATERATZEN ZENA


ESANAHIA:
1- IRITZI, DERITXOT (DERITZOT / -TZAT) 2-HARROA, GIZON ERETXIE 3-aditza: IRUDITU "Ez dautso eretxi Bilbora joatea", 4-BEGITANDU, USTEA IZAN: "Eretxie emon deust hori urlie dala" Luze / labur eretxi


ESANAHIA:
1-UR LEITUAK EGINDAKO KANDELAK. Carámbano 2-OIHALETAKO BORLAK (DINDIRRIAK)


ESANAHIA:
MAITASUN AGERPENA. Adb. Agur egitean zelako txerea egin deustan!


ESANAHIA:
BASOAN BEHIAK ZARRATZEKO EGOTEN DEN ATEA


ESANAHIA:
ARTOA GARAUNTZEAN GELDITZEN DENA. BURRUXE, TXOKOR


ESANAHIA:
TXISPA." Infernuko txatarrak baino txarragoa da ume hori"


ESANAHIA:
1-KURLOI EDO ARTATXORIA  BAINO APUR BAT HANDIAGOA.2-HARRI TXIKI-TXIKIAK LUR EREMUAK ESTALTZEKO. 3- HIRUSTA Trébol


ESANAHIA:
LABEAN LEHORTUTAKO ARTO GERO ERROTARA EROATEKO


ESANAHIA:
TXOKOR, ABEJORRO SANJUANERO "Babean dagoen mamarroa"


ESANAHIA:
1- Exacto.  2- GUZTIZ, OSORIK. "De cuajo" ZIETZETIK ATERA.


ESANAHIA:
BILDOTS ETA  AHUNZKUME EMEA. (BEHIARENA ERE BAI Zeanurin)


ESANAHIA:
1- ABAR BATETIK BI ATERATZEAN "Y" ITXURAZ.  2- KAKO, Horquilla


ESANAHIA:
1- LARRUA, Cuero  2- BALTZITUA, Moratón, cardenal


ESANAHIA:
LEKU HEZEETAN IRTETEN DEN BERDINE: BERDE KOLOREKO AINGIRA BELARRA


ESANAHIA:
1-GIZAKI GOGOR GIHARTSUA: Gizon salagorik! 2- JAKI GOGORRA: Okela zal dago.


ESANAHIA:
1-AITZUR, 2-MOZKOR 3-KOSKA, GARRANTZITSUENA "Hortxe dago atxurrea!"


ESANAHIA:
LUMA HAZI BERRIA. Lumorratzean dagoz oindiokarren eskilaso kumak"


ESANAHIA:
1- KUMEAK DITUEN TXERRI EMEA "Cerda madre". 2- AZERI EMEA KUMEAK DITUENEAN. 3- EMAKUMEENTZAKO IRAIN LARRIA


ESANAHIA:
LEIEKIN DINGILIZKA GELDITUTAKO LEI ZATIAK, ITURIETAN ADB. KANDELAK.


ESANAHIA:
ZUHAITZ ENBORRETAKO ONTTOA, OSO SIKUA ETA SU EGITEKO ERABILIA.


ESANAHIA:
ITZELEZKO GAUZA ARRAROA, ASKOTAN NEGATIBOA: "Inon danik be ikusten dozu Bilbon"


ESANAHIA:
1- IDIAK GIDATZEN ARITZEA 2- AURRETIk JOANARAZOTEA: Eskolatik urtetean itaurren!


ESANAHIA:
1-BEDAR MEHE ETA LUZEAK AULKIAK EGITEKO ERABILIA (Junco) 2-Cuña 3-ZIEZKO ORMEA. ZIRIZ EGINDAKO ORMAK


ESANAHIA:
TEILATUTIK KANPOALDERA JAUSTEN DEN EURIA.ITOGINA


ESANAHIA:
HARRIZKO BOLA HANDIAK JENTILEN JOLASERAKO


ESANAHIA:
ZARTAGINEKO GAZIGARRIA: URDAI, PERNIL...ESKEGITA DAGOEN JAKIA


ESANAHIA:
1-ADITU, ULERTU,    2-HARTU,  BEGIRATU, JAGON, ZAINDU "Pertsona hori ondo kargu hartuta dago"


ESANAHIA:
EZERGATIK ERE EZ LUKE EGINGO.(J.M.Etxebarria)


ESANAHIA:
ALPERRA, NAGIA, LANARI FIT EGITEN DIONA.


ESANAHIA:
1-LUMAZ JANTZIBAKOA 2-HELDU EDO MALIZIA BAKOA


ESANAHIA:
1-TIRATU. TEINK EGIN, "Titizuz izarak puntetatik" 2-ETORRI, MUGITU, ERDU. "tiopa!"<ti(r)ok ba, "tizu!"tiozu"  3-TIOK BADA (TIOPA) Asko da!, Ya te vale: "Tiopa, barriro be hori!"


ESANAHIA:
ARRAULTZA ETA HEGAZTI EROSLEA, SALEROSKETARAKO


ESANAHIA:
BERBA EGITEKO EZ DUELA IKARARIK.( J.M.Etxebarria)


ESANAHIA:
BERRITSUA, KURIOSOA, INOREN SUSMAN DABILENA


ESANAHIA:
TXOTXOKA EGIN, UNTZEA JO, SEXU HARREMANAK IZAN


ESANAHIA:
-TIK SEGITUAN,  -TIK HUR,  ALDETIK "Etxerik hara"


ESANAHIA:
EDOZELAKO ZER TXIKI BAT, BEDAR, EGUR ETA ABARREKO BAT


ESANAHIA:
ERRETXINEAK, SOLOARIAK EDO EGOSTEAK UZTEN DUEN MANTXA BEREZIA (Azkue:SUMAKI)


ESANAHIA:
BEDAR SIKUA ETA ABAR GORDETAKO HORMA GABEKO LEKU LEHORRA,TXABOLA EDO GANBARA 2-BURUA


ESANAHIA:
1-ETXEKO ATZE ALDEA,  TXERRI-GAUZAK LASTATI  ETA ABARRETARAKO 2- SAGARDOA EGITEKO LEKUA


ESANAHIA:
1-ANIMALIA BEREZ HIL.PERTSONENTZAKO ERABILTZEA TXARTO IKUSIA DAGO"Gosez tragau" 2-NORBAITEK PIZTI BAT HILTZEA


ESANAHIA:
KORTARA BAJATZEKO BARRUKO ESKAILERETAKO ATEA


ESANAHIA:
TXANPON MOTA BAT (Perra gorda): PEZETAREN 10 ZENTIMO


ESANAHIA:
TXANPONA MOTA BAT (Perra chica): PEZETAREN 5 ZENTIMO


ESANAHIA:
1- HANKA MEHEAK EDO ARGALAK DITUENA, DESPEKTIBOA  2-Flacucho.


ESANAHIA:
1-EGUR, ALANBRE LODI EDO ZINEZKO JOLAS-GURPILA. BARRANTOLA (Zeanuri) 2- TXIRRINDOLAN :BIRAKA, BUELTAKA. "Gurpila txirrindolan doa soloan behera"


ESANAHIA:
1-GARIAREN ERNARO OSTEKO MOKIL-ZOKILAK BIRRINTZEKO TRESNA.PINTXO-NARRA  2- Apisonadora


ESANAHIA:
TXIRRIPIZTINA. 1- EURI TANTA MEHEENA, ZORUA BUSTITZEKO BESTEKOA ERE EZ DENA. 2- LEKUZ KANPOKO UR TANTA, DUTXAN ADIBIDEZ. Salpicadura


ESANAHIA:
OINBARDINKA JOLASA: OIN BIAK BATERA JARRI ETA LASTERKETA EGITEA, SALTOKA


ESANAHIA:
IKATZ TXONDORRERAKO EGURREZKO MAILU HANDIA


ESANAHIA:
TXINBO, TXINTXONA, ZIBOAN IBILI: ESKEGITA ATZERA ETA AURRERA IBILI.


ESANAHIA:
ABAR MEHEAK OTZARAK ETA HESIAK EGITEKO ERABILIAK.


ESANAHIA:
DEIADAR / DEIAR: EKINTZA TXAR BATEN OSTEKO BERBA GOGORRAK, MEHATXU ETA GUZTI (Barriro ez gero!). Reproche.


ESANAHIA:
DEIADAR / DEIAR EGIN: EKINTZA TXAR BATEN OSTEAN GOGOR BERBA EGIN, MEHATXU ETA GUZTI   Reprochar.


ESANAHIA:
(<ARRAPALADEAN) BIZKOR ETA GOGOZ: Lan hau arrapadean egin behar dogu!


ESANAHIA:
1-MOKOTS OGIA. Azkue: (BN):MORRODO. Pazko jaiko ogi berezia, ARRAULTZE ETA GUZTI.


ESANAHIA:
MURRUZEA, MURRU EGIN: BEHIEK EGINDAKO ZARATA. Balido


ESANAHIA:
ODOLOSTE HANDI ETA FORMA BAKOA. BUZKANTZA MODUKOA


ESANAHIA:
1-ASKO, UGARI: EURIA BOTALEAN: EURIJASA HANDIA  2-BEZAIN LASTER: URTEN AHALA...


ESANAHIA:
EGINEAN ERE, EGITEN BA... ERE ( Gazt. Por si ...)


ESANAHIA:
HAU DA, HOTS, ADIBIDEZ, ESATERAKO "Gaurko umeak ez daukie patxadarik, zeinde urlirena"


ESANAHIA:
BEDAR MEHE ETA LUZEAK AULKIAK EGITEKO ERABILIA


ESANAHIA:
BURDI-ZIRI NAGUSIAK JOTEKO MAILU NAGUSIA


ESANAHIA:
ZUMITZAK EDO ZIMENTZAK GURUTZATZEKO TRESNA OTZARAGINTZAN


ESANAHIA:
1. AZKENA IZAN  2.ATZENETAN EGON, HILTZEKO: "AiteSantue ákabaute dago."


ESANAHIA:
OLIÑE, TXIMINIAN KEAK ERAGINIKO HONDAR BELTZA.Hollín


ESANAHIA:
GALTZUA, GARIARENA FARDOETAN EKARTZEN DENA


ESANAHIA:
OILOARI HABIAN ARRAUTZA EGITEKO LEKUAN UZTEN ZAION ARRAULTZA. BATU ONDOREN BETI UZTEN ZAIO BAT.


ESANAHIA:
ASCENSION DEL SEÑOR (Zeberioko baseliza)


ESANAHIA:
GOGOR, OSASUNTSU. Agure hori harrie lez jagok.


ESANAHIA:
ZERBAITETAN OHIKO DENA  BAINO BERANDUAGO ARITZEA.Neska edadedun hori mutiletan atzeka dabil.


ESANAHIA:
Ablatibo zaharra.(ATZOTIK) "Atzorik hona gaixorik dago."


IZENAK:
(ESAERA) ASTOBURRUNTZI BAINO HARROAGOA DA HORI

ESANAHIA:
OSO HARROA DA BERE JAIOTZA EDO FAMILIA MAILAGATIK


ESANAHIA:
GAUZA BAT ARRAKALA BATENGATIK EDO APURTUTA DAGOENEAN.


ESANAHIA:
GRIPE, BURUKO MINA ETA KALENTUREA DAGOENEAN


ESANAHIA:
PERTSONA BIHURRI ETA LOTSABAKOA. "Un pájaro de cuidado" (DESPEKTIBO).


ESANAHIA:
JIPOIALDIA. Gerrikoagaz itzelezko barenea emon deutso.


ESANAHIA:
Urkia(ga) (Z); Gezala(ga) (Igorre); Munitxa(ga) (Dima); Azkarra(ga) (Z); Sagarmina(ga) (Z); Gorostia(ga) (Z); Elorria(ga) (Lemoa); Altzua(ga) (Z); Urguna(ga) (Areatza); Zuloa(ga), Mugarra(ga), Ka(n)pana(ga) (Z), Eleixa(ga) (Z), Lezea(ga) (Z), Goiua/Goioag


IZENAK:
(TOP.) AGUSTIETA / ABOSTIETA / AGORTZIETA


ESANAHIA:
1-PERTSONA BATEGAITIK ONDO ESATEA. ("Sarritan abonetan dot nik Mateo") 2- ORDAINDU


ESANAHIA:
AGIRRE (Lemoan, Igorren, Artean, Diman eta Zeanurin baserriak)


ESANAHIA:
1- ULERTU.  2- BEGIRATU: Aituizu ba! ; JARAMON EGIN


IZENAK:
(ESAERA) ALABAK SALDU ETA GERO NOBIOAK ETXERA

ESANAHIA:
GAUZA BAT BEHAR DENEAN FALTA EGITEN DA, ETA BEHAR EZ DENEAN ESKURA BETI.


ESANAHIA:
BEHARBADA. "Datorren astean joango gara ákaso...".


ESANAHIA:
Atadura. "Holango zakue halango amarrea".


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOEN BERBA GIZONEZKOEZ HITZ EGITEAN. (Familiar), PETROLINO, EPERTARGI


ESANAHIA:
OROKORREAN, HAR GURAN DAGOENEAN ANIMALIA.


ESANAHIA:
BEZALA; " Ia horren antzean egiten dozun".


ESANAHIA:
ARANA (Dimako bost baserriren izena [Artaun, Arostegieta, Bargondia, Biteriño eta Olazabal] eta Zeanuriko bat


ESANAHIA:
1-GAUZAK OKERTZEN DIRENEAN ERABILITAKO ESAERA, adb. Zorte txarra 2- ARRAROA DA, adb.Asko da horren etxean telefonorik ez egotea.


ESANAHIA:
NAHIZ ETA GAUZAK TXARTO IRTEN, BETI AURRERA.


ESANAHIA:
OSASUN ALDETIK GOGOR EGOTEAN: Baliente dabil hori.


ESANAHIA:
Despektiboa.EKONOMIA ETA GIZARTEAN GORA EGIN DUENA. (Nuevo rico, piojo resucitado)


ESANAHIA:
1-Coincidir, estar juntos: Kasualidadea izan da zuek biok behar honetan azertetea. 2-AGERTU BAT BATEAN: "Urliren izena aitatu eta hara non azertau dan bera hantxe"


ESANAHIA:
JARRERA ARRUNTETATIK NABARMENTZEN DENA, HITZEGITEKO ERAN ETA MANERATAN. KARISMADUNA.


ESANAHIA:
1- TXOKO, rincón 2- GAUZA GUZTIAK"Bart lapurrek baztar guztiek apurtu dauriez"


ESANAHIA:
1-ZENTZU POSITIBOAN: GUSTOKO IZAN         2- ZENTZU NEGATIBOAN: ANTOJUGARRI IZAN, NORBAIT TRABESTURIK IZATEA. Adb. "Urli begitan hartute deukot" 3- HAUTATU, AUKERATU. "Azokan zerbait begitan hartu"


ESANAHIA:
JAIOATZATIK BEREZITASUNEN BAT IZATEA, ON EDO TXAR."Pertsona horrek berezko dauko, (jota egotea)


ESANAHIA:
1- DIFERENTZIA, ALDEA (Horrek nire aldean bentajea hazitxoa dauko)  2-OSASUN ALDETIK ONERA EGITEA


ESANAHIA:
ONDO BERBA EGITEA PERTSONA BATI BURUZ. PERTSONA BAT GORATZEA. "Beti dago agoz bete bere semeekaz"


ESANAHIA:
EMAKUME LODIA ETA ITXURA TRAKETS EDO ITXIA DUENA


ESANAHIA:
GELDIRIK EGONDA EZ DA EZER LORTZEN BIZITZAN


ESANAHIA:
1-AZKENENGO  2- OSO TXARTO EDO EZIN TXARRAGO: Hori atzenengo dago.


ESANAHIA:
1-GAUZA BAT ERAGIN GARBITZEKO, ADB.MAHAI GAINEKO OIHALA. 2-OHEA ASTINDU: Ohea egin 3- JIPOITU


ESANAHIA:
1-TXARRI EMEA 2-EMAKUME, ITXURAZ, BALDAR ETA LOTSABAKOA. (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
BASOETAN, AKAZIEN PEAN HAZTEN DEN BELARRA


ESANAHIA:
PERTSONA ESANGURATSUA, ELEGANTEA, ARMATUA. ( Con clase)


ESANAHIA:
1-KRITIKATU  2- ESAMESAKA ARITU, BAINA BETI JARRERA DEXENTEA EZ ERAKUTSIZ


ESANAHIA:
GARRANTZIA  KENDU ARAZO BATI. Horreri beroarena kendu behar jako.


ESANAHIA:
PERTSONA BIKOTEA: BATA BESTEAREKIN KONFORME


ESANAHIA:
NOIZ BEHINKA. Bitarteetan amaren etxera joaten zara ezta?


ESANAHIA:
1-OSO-OSORIK  2- BAT  3-"Ate betean dago" Atetik kendu barik denpora guztian


ESANAHIA:
1- PUNTU BIEN ARTEKO ERDI INGURUA  2-"Biderdien itzi". Gauzak amaitu barik uztea.


ESANAHIA:
BI PARE. " Zapata bitzu(k) daukazuz hor hartuteko"


ESANAHIA:
NANOA, EZ HAZIKOA. BERBA IRAINGARRIA, PERTSONA EZ GUZTIZ BETEA ADIERAZTEKO.


ESANAHIA:
PERTSONA BELTZARANA, BALTZ ANTZEKOA. (<BURDIN)


ESANAHIA:
JARRERA HARROTUA, HANDI USTEA "Horrek beti dabiz buruhandi egiten"


ESANAHIA:
DESAGERTU ETA DESAGERTARAZI." Kotxe istripuan lagune desestidu egin zan"


ESANAHIA:
JUIZIO, JOKAMOLDE ONA "Débizue daukon gizona da"


ESANAHIA:
BORROKAN, EPAIETAN IZATEA. "Familia demandan dabil herentziagaitik"


ESANAHIA:
1-ZURA, madera 2-JIPOIA 3-PERTSIANA. "Gaue da eta bajatuizu egurre"


ESANAHIA:
EGUERDIA "Eguerdiartea(=eguerdian) paseoan ibili gara"


ESANAHIA:
Après-midi, "Eguerdiostean etzuten da apurtxo bat"


ESANAHIA:
1-ELUR  2- ELURRETAN IBILI = EDURR(AR)EN GANETIK IBILI


ESANAHIA:
ADJEKTIBOA, ZENTZU POSITIBODUNA: Denporea elegantea daukagu! Telebisiñoa elegante ikusten da.


ESANAHIA:
LABEAN ERRETA BAINO EZIN DA OGIRIK LORTU.Gauzak lortzeko behar egin behar da.


ESANAHIA:
ASKO. Pistola zopea entero gustetan jaku.


ESANAHIA:
ASKO BAINO GEHIAGO. Basaurin etxeak enormean hasi dira.


ESANAHIA:
-ENETIK. Jagi nazenik hona gelditu barik nabil.


ESANAHIA:
1-GALDU:Burue endredau.  2-GORPUTZ ALDIE ENDREDAU: Trastorno.Pirrilerea 3-Haizeak loreak endredau ditu.


ESANAHIA:
AUKERA, "Honek oraintxe dauka erosteko erea"


ESANAHIA:
PERTSONA  PRESTUA, EGOKI JOKATZEN DAKIENA. Neskatxi hori ereine da


ESANAHIA:
1-LEHERTU. Reventar.2-GUZTIZ NEKATUTA 3-EGURALDI TXARRA. "Denporea errementaute dago!"


ESANAHIA:
AZTARNA, LORRATZA. Horren errasturik be ez dago.


ESANAHIA:
IKUSI, BEHATU, KONTURATU. "Gizon hori atzo erreparau neuen dendan"


ESANAHIA:
1-PISU NEURRIA: 5 KILO  2- PISU GUTXIDUN LAGUNA GEIHENETAN NESKAK


ESANAHIA:
INOLAKO,EZER: "Sagar honek ez dauko ezein gustorik"


ESANAHIA:
KANPORAMATXOAREN ANTZEKOA, BAINA ZORTZI EGUN BARRURA EGITEN DANA ETXEAN.


ESANAHIA:
BEREHALA HASIKO DA EURIA "Laster eurituko dau"


IZENAK:
(ESAERA) HORREIK ARKALERI ESTZEAN MODUKOAK DIRA.

ESANAHIA:
HORIEK BATA BESTEA BAINO OKERRAGOAK DIRA, ZELAKO APARAJUEK DIREN!


ESANAHIA:
1- BEHARRA 2--BEHARRA, BAINA KATEGORIAKOA, Adibidez, auzolanean behargile bakoitzaren partehartzea.


ESANAHIA:
1-ASKO,UGARI "Kanbioi batek merkantzie eskandalue galdu dau bidean" 2- ESKANDALUA


ESANAHIA:
SEME-ALABAK. "Bigarren familia euki dau urliek"


ESANAHIA:
EZ DA HAINBESTERAKO GIZON HORI, EMATEN DUENA BAINO GUTXIAGO.


ESANAHIA:
1-FARRASTADAK BOTA: HANDIKIEN JARRERA, AHO BETE BERBA EGITEA, HANDIUSTEZ. 2-FENOMENO ATMOSFERIKOA, TRUMOIAREN ANTZEKO ZARATEA


ESANAHIA:
1-GAINERA ETORRI ZERBAIT EGIN ASMOZ (Hacerse cargo) 2-  BESTE SEXUAREKIN HARREMANAK IZATEKO AHALMENA, "Holakoa izan ezkero ganitiko jako enbraren bat"


ESANAHIA:
EMAKUMEZKO  GIZON ZALETASUNA. NEGATIBOA DA GIZONEZKOA DENEAN.


IZENAK:
(ESAERA) GAUEAN ERROLDAN GOIZEAN LOGURE, EZ ZARA ZU MAITEA OSASUNAREN JAUBE


IZENAK:
(ESAERA) GARBIKUZIE GAUZA HANDIE, JANARIAREN ERDIE, HOLAN ESATEN DAURIE.


ESANAHIA:
GOROSPELARRI / GOROSBELARRI (Zeanuriko baserria)


ESANAHIA:
1-ONA: "Denporea grandea  egin dau"  2-ONDO:"Zelan zabiz? Grande, aloso.  3-ASKO, HANDIA, TAMAINUZ HONA


ESANAHIA:
ONDO: "Denporea ez dago grazioso", "Traste hori ez dago grazioso"


ESANAHIA:
1-GORRI, TXORIGORRI,IRAINA  2- ILEGORRIA IZATEA (Rubio edo pelirrojo) 3-GORRIAK PASATU: EGOERA GOGORRAK  JASAN, negugorria 4- UMEGORRI: Despektiboa, UME-ERRE 5- BEGI-GORRI: PERTSONA FALTSUA (=BEGI-ERRE)


ESANAHIA:
ZERBAIT GARBITU BAINA OSO ARIN "Iñerreagaz eizu harantzako bat"


ESANAHIA:
BESTE ALDEKOA, HANGOA."Itxi handik aldeko atea"


ESANAHIA:
GAUZA GOZO ETA FINAK GUSTOKO DITUENA. Sibarita.


IZENAK:
(ESAERA) HARTZEKO DAGOENA EZ DA AHAZTUTEN, EMON BEHAR DAUENA BAI

ESANAHIA:
EMATEAK MIN EMATEN DUENEZ AHAZTU EGITEN DA APROPOS


ESANAHIA:
KANTITATEETAN LUZE IRITZI,ETA PIKU, PIKU LUZEA, Hogei mila pezetatik harantza balio izan dau horrek.


IZENAK:
(ESAERA) HORI ETA ESKUBETE MANDULI, BARDIN


ESANAHIA:
ASKO, KANTITATE OSO HANDIA, GEHIAGO EZIN.


ESANAHIA:
HANDITXO Bentajea hazitxoa dauka horrek nire aldean.


ESANAHIA:
OSASUNEZ OSO LARRI EGOTEA: "Hautsinde ñabik besoetatik erreumeagaz"


ESANAHIA:
1-BUSTI, BLAI EGIN 2- ZIKINDU, LOHITU  3-APURTU, HAUSTU, "Motorra hondatu dozu" 4-ALDE EGIN. "Familiakoak gelditu eta hondatu egin dire"


ESANAHIA:
BEREHALA, SEGITUAN. Orain negarrez, eta hurrengo puntuen barreka?


ESANAHIA:
1- KONTURATU "Denporea igirri barik pasau jaku" 2-ANTZEMAN, "Horren izena zein dan igirri dot"


ESANAHIA:
LELO BILAKATU "Aspaldian inozentaute parau jaku"


ESANAHIA:
1- Volcar, voltear "itzuli eizu sarteneko orioa arrikuzinarrien" 2- BUELTA EMAN  3- Traducir


ESANAHIA:
1-GARBIKUZIA EGITEKO ERABILTZEN ZEN HARLAUSA. 2- HARRIKO, Fregadero


ESANAHIA:
Confección "Fraka horreik etxura ederra daukie"


ESANAHIA:
1-Ondo atonduta edo jantzita egon, pertsona edo gauzak. 2- DIRUDIENEZ, ANTZA DENEZ, URREAN


ESANAHIA:
1- OIHUA, GARRASIA  2- HAIZEAREN ZARATA, Ulular del viento.


ESANAHIA:
"Zoaz pikutara, horrelakoekin zatoz orain!!"


IZENAK:
(ESAERA) KAKAPIRRIE URTENGO EUTSOLA GURAGO NEUKE


IZENAK:
(ESAERA) KAKA EGIN BEHARREAN TXIZE DARIOLA

ESANAHIA:
GAUZA BAT EGIN GUREAN BESTE GAUZA BAT URTETAN JATZUNEAN


IZENAK:
(ESAERA) KAKAZAHARRAK EZ DAU MEREZIDU HAINBESTE BUELTARIK

ESANAHIA:
GAUZA ZAHARRETATIK EZ ESPERO GAUZA HANDIRIK.


ESANAHIA:
LABORANTZARAKO ERABILTZEN DEN LUR ZATI TXIKIA, BATZUTAN LEKU ALDAPETSUETAN


IZENAK:
(ESAERA) HOGETA HAMAR KANAKO ARKONDARAN EZ SARTU


IZENAK:
(ESAERA) JIRIN ETA JARAN (jota ahoskatuz)


ESANAHIA:
TRANBIAREN ALDAKETA EGITEKO LEKUA (Artea eta Igorre)


ESANAHIA:
UMEAK BELDURTZEKO ERABILITAKO IHAUTERIETAKO PERTSONAIA MOZORROTUA


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOAK  DEITZEKO MUDUA. "Etxe horretan katalin ba falta da"


ESANAHIA:
ADITZ IZENAREKIN EGINDAKO -TEAN /-TZEAN ORDEZKATZEN DU. Joakeran, apurtukeran


ESANAHIA:
JIPOIA JASATEA, Txalo bat kobrauko dozu.


ESANAHIA:
JANZTEKO BEROKIA. MANGA LABURREKO ALKANDORA ERE IZAN DAITEKE.


ESANAHIA:
Onomatopeia: GAUZAK LURRA JOTZEAN ATERATAKO ZARATA.


ESANAHIA:
TXAKURRARI JATORRA DELA ADIERAZTEKO ERA. LORE BERBA.


ESANAHIA:
KONPARAZIOAN:NIRE KONTUTIK: "Nire kontutik, zu ondo zagoz"


IZENAK:
(ESAERA) KONTUAK, KONTUAK DIRE. KONTUA BETI KONTU


ESANAHIA:
HOLAN BADA, KONTUAK ATERA!  A saber las consecuencias.


ESANAHIA:
1-IPUINA 2- AITZAKIA 3-GAUZA, "Honeik eta beste kontu batzuk egin behar doguz"


ESANAHIA:
EGOERA LATZA, GORRIA. "Horrek txikitatik komediek ezagutu dauz"


ESANAHIA:
OSASUNEZ TXARTO SENTITU, BURUA ERE ONDO EZ. "Zahar hori korromorrotute dago sano".


IZENAK:
(ESAERA) KOXOA ETA GUZURTIA BIDE ERDIKOAK DIRA

ESANAHIA:
Antes se pilla al mentiroso que al cojo.


ESANAHIA:
"Konprimentu gitxiko lagune da" PERTSONA EZ HARROA ETA BERE KABUZ MOLDATZEN ONDO DAKIENA, Que no admite cumplidos.


ESANAHIA:
1-NEURRIA, 2-KUARTILLO BETE ARDAO: "Gizon horrek kuartillo bete ardao edango dau" Neurri neurrizkoa lagun batentzat. 4kuartillu ardo (azunbrea) gehiegizko neurria.


ESANAHIA:
OSASUN ALDETIKO BEHERAKADA, Trancazo, congestión, gripe.


ESANAHIA:
PERTSONA, DESPEKTIBOA."Lagunerre bi zarie eta sekulako bearlekue emoten dozue"


ESANAHIA:
BASERRIA."Labrantza etze onera ezkondu zan"


IZENAK:
(TOP.) LANDAIXULA / LANDATXULA / LANDISOLA

ESANAHIA:
LANDAJUELA < LANDAJUOLA (Dimako baserria)


ESANAHIA:
JANTZIPEAN BULAR ARETAN DAGOEN HUTSUNEA. EMAKUMEZKOEK DIRUA GORDETZEKO LEKUA. (TITI ARTEA)


ESANAHIA:
LAGUN EDO GAUZA BAT ZAHARTZEN EZ DENA: "Gizon hori lehenagokoa dago"


ESANAHIA:
1- ANTZINEAN "Lehenago errespetu handia egoan" 2- antes que.. "Zu baino lehenago"


ESANAHIA:
1- AURREKO: Lehengo astea (la semana pasada) 2-ANTZINEKO


ESANAHIA:
1- TXARTO SENTITZEA, OKA GUREAN. 2- ZIUR ASKO Hori, larri, ez da etorriko.


IZENAK:
(TOP.) LEKANDAKO BALDAK / LEKANDAKO ARMOLAK *

ESANAHIA:
NATURAKO TERRAZAK (Zeanuri) *Ipolito Larrakoetxea


ESANAHIA:
1- IRAINA  2- PERTSONA GUZTIZ EZ BETEA, EZ NORMALA.


ESANAHIA:
1- BEROAZ ERRETZEA 2- LEIAREN (IZOTZA) ERAGINEZ LOREAK .... ERRETZEA


ESANAHIA:
PERTSONA BARRITSUARI BURUZ ESATEN DA:" besteen ardureak hartu eta euren lepoa ullez beterik euki"


ESANAHIA:
ONDO HELDUA, JATEKO EGOERA ONENEAN:Sagar lumekoa.


ESANAHIA:
GAUZA LUZE ETA MEHEA DENA. Adb. Espagetia.


ESANAHIA:
1-DIRU BARIK UZTEA NORBAIT. 2- LUMADUN HEGAZTIA LUMA BARIK UZTEA.


IZENAK:
(ESAERA) AHAL DALA DANAKAZ, GITXI GEHIO KONPONDU

ESANAHIA:
AHAL DELA DENEKIN ONDO KONPONTZEA GAUZA EDERRA DA


ESANAHIA:
1-SEPARAR.Bikote bat adibidez. 2- Apartar, "Baba txarrak eta onak banandu" 3-PARTITU (ERREPARTIDU)


IZENAK:
(ESAERA) ANDRA MARI MARTIKO, FRANTSES-BEDARRA KARGAN EKARTEKO MODUKO

ESANAHIA:
BELAR MOTA HORI SANO HAZITA EGOTEKO SASOIA


IZENAK:
(ESAERA) BEHEAK GORA JO EDO JOAN ETA GOIEK BEHERA ETORRI, AMA JOAT.


ESANAHIA:
Destacar. "Umerreak aurreko "Ume sasi jakintsua, nagusiak baino gehiago ematen duena."Gaur edozein zorri aberastubarri, dago beti aurreko"


ESANAHIA:
"Ume sasi jakintsua, nagusiak baino gehiago ematen duena"


IZENAK:
(ESAERA) HI BE EZ HAIZ GELDITUKO HAZITERAKO


IZENAK:
LUZERIE / LUZEGERIE / LUZARIE (eta ez luzerea)


ESANAHIA:
1-IRAINA, GIZONEZKOENTZAKOA, HAZUR BELTZA, KUTSU ARRAZISTA, 2- ARGALA


ESANAHIA:
IRAINA, GIZONEZKOENTZAKOA, HAZUR BELTZA, KUTSU ARRAZISTA.


ESANAHIA:
EZTUL GOGORRA, KATARROA. "Leku hau apoposa de maletea harrapetako"


ESANAHIA:
TXIROA, GIZARTE MAILA BEHEKOA, APALEKOA.


ESANAHIA:
1-GIDATU AUTOA adb. 2- ZERBAI AURRERA ATERA, ONDO KONPONDU. "Bakarrik biziten be,  ondo manejauko da hori" 3-JAN "Hori ganaduek manejauko dau, adb. gorosti baten kimuak


ESANAHIA:
HAZURRETAKO AZAL MEHEA. "Kaballoaren hazurrek ez dauko mintzik"


ESANAHIA:
EGOERA ONEAN, OSASUNTSU EGOTEA." Zaharkolotute hasita dago baina meru dago"


ESANAHIA:
1- MANDOZAINA, mulero. 2-"BASOETATIK EGURRA ATERATEN EBANA"


ESANAHIA:
1-JATEN TXARRA DEN PERTSONA 2- AHULA, enclenque


ESANAHIA:
PERTSONA ARGAL ETA TXIKIA.  ITXURA KASKARRA DUENA.


ESANAHIA:
1-HEGAZTI BAT 2- EMAKUMEZKO DESPEKTIBOA, ALUA. 3- EMAKUME MALTZURRA, SORGINTXOA


ESANAHIA:
AHALMEN FISIKO ETA MENTALAK GALTZEA. "Zoroetxera eroan dabe momorrotute"


ESANAHIA:
EGURALDI ALDAKETA:"Euria mugidu, hasi da". "Laster mugiduko dau"."Mugitan deutsuez euriek, haizeak... eta ikusiko dozue orduen"


ESANAHIA:
ETXE ONEKOA, ESTATUS ONEKOA. Gizon modukoa  hartu dau neska horrek"


ESANAHIA:
PERTSONA SIKU ETA GOGORRA TRATUAN. Arisco


ESANAHIA:
BIZIAREN AURKAKOA, PILOTA MOTELA. "Euliak motel dagoz gaur, bizitasun barik"


IZENAK:
(ESAERA) KUKUA ANDRA MARI MARTIKOAN HASI KANTETAN ETA SAN PEDRO BEZPERAN ISILDU ETA MOTELDU


IZENAK:
(ESAERA) PAZKOATIK HAMAR EGUN BARRU JOTEN EZ BADAU, KUKUARI BERARI ENTIERRUE KANTAU BEHAR JAKO


ESANAHIA:
Despektiboa: ASTIROEGI DABILEN LAGUNA. Lento, parado.


ESANAHIA:
ATZIZKI FEMENINOA. ENBRA TXIKITONEA, TXARRITONEA, BAJUTONEA,LODIKOTONEA,ZAPAKOTONEA, MOSKOTONEA,


ESANAHIA:
GIZONEZKO / EMAKUMEZKO PERTSONA TXIKIA ETA SENDOA


ESANAHIA:
1- ITXURA ONA, buen aspecto. "Alosoko gizona da hori!" (Itxura sendoa duena)


ESANAHIA:
ALFEIZAR, MOTXETA. LOREONTZIAK LEIHOAN KOKATZEKO TOKIA.


ESANAHIA:
1- UBIDEA, SOLOAREN MUGATIK DOANA 2-BIDE BAZTERRA, Cuneta


IZENAK:
(ESAERA) ETA HORREK HOGETAMAKA ESKUTIK, (Zeanuri)


ESANAHIA:
NOR-NORK : Caber "Platelak honeik mallubiok kabiduko ditu"


ESANAHIA:
GIZONEZKO / EMAKUMEZKO PERTSONA LODI ETA INDARTSUA.


IZENAK:
(ESAERA) MONJARI ARRAULTZEK EROAN ETA DENPOREA ONA AZERTAU

ESANAHIA:
Llevando huevos a las monjas, buen tiempo tendrás.


ESANAHIA:
1-KORAPILO 2-KALTEA 3- BATERA, ELKARREKIN. "Egizuz horreik gauzok honeikaz naste" 4- KONTU EZ GARBIA


ESANAHIA:
1-EROSO EGON, Cómodo "Jarri zatez nasai!" 2-LASAI, tranquilo 3- ESTUREN AURKAKOA,holgado, "frakak nasai izan" 4- ZARPAIL, ITXIA.desaliñado "Gizon nasaia"


ESANAHIA:
dentro de... Hamabost egunen barruen....


ESANAHIA:
1-LAN IZUGARRIA: "Gaixo horregaz nahikoa zeregin dauko urliek" "Bizi iraun ezinik dabilenak nahikoa zeregin dauka"


ESANAHIA:
1- OSKOLA (ARRAULTZARENA) 2-INDABA EDO BABAZABALEN ZERUKA EDO LEKA


ESANAHIA:
BERBA GUZTIEK ERANTZUNA DUTE. Adb. Irainak iraina dakar.


IZENAK:
(ESAERA) ESATETIK ESATERA BENTAJA HANDIE DAGO

ESANAHIA:
GAUZAK ESATEKO MODUAK GARRANTZI HANDIA DU.


ESANAHIA:
"Babazabalak fraile egin jataz" Las habas se han pegado en el puchero


ESANAHIA:
1-GAI IZAN 2-BEHAR BADA..., AGIAN.. "Arrastirako kapaz da eurie egitea"


ESANAHIA:
(despek.) GIZONEZKO IRAINA, BEREKOIA, BERE BURU ZEOZERTZAT DUENA BAINA INOZOA DENA.


ESANAHIA:
KONPLETIBOETAN  ADITZ NAGUSIA ZIURTASUNEZKOA DENEAN -ENA ERABILTZEN DA ETA EZ -ELA."Badakit etorriko dana!"


ESANAHIA:
-REN ALDEAN "Haren ondoan, zu gaztea zara"


IZENAK:
(ESAERA) ONDO IZINGO GIÑEALA, BAIE.....DANA GUZURRE


ESANAHIA:
Carne de gallina. Hori entzutean oilo haragie egin jat.


ESANAHIA:
DASAGERTU, " Txakur edo pertsona tabarrosoari: ondatu zaitez hemendik!


IZENAK:
(ESAERA) ONAK GAGOZ ITSUARI ARGIE EITEKO

ESANAHIA:
ZERBAIT EGITEAN, TREBEZIA GUTXI ERAKUSTEN DUENARI EGITEN ZAION KRITIKA.


ESANAHIA:
ALBORATU, ZAPALDU, ZANPATU. "Horrek ostipekoratuko zaitu"


ESANAHIA:
1-MODU, ERA "Ez dot patxadaz bota orioa sartenean" 2- MODU, ERA ONAK IZATEA: "Patxadazkoa da gizon hori?"


ESANAHIA:
1-Travilla de cinturón. 2-ARRANEAN UGELA SARTZEKO ZULOA.


ESANAHIA:
1-TELEFONOA HARTU,Ponerse al teléfono. "Oraintxe parauko da" 2-ONDO JARRI:Colocarte bien "Parau zaite ondo jarrite" 3-ELKARTZEKO ORDUA ADOSTU: "Parauko gara 3etarako?"4-EGOERA FISIKOA, GAIXOTASUN BATEN OSTEAN ADIBIDEZ.Quedar.Zelan parau da istripu ostean


ESANAHIA:
1-(PARAU)TELEFONOA HARTU,Ponerse al teléfono. "Oraintxe parauko da" 2-ONDO JARRI:Colocarte bien


ESANAHIA:
Despek. LEKUZ KANPO DAGOEN ZERBAIT EDO NORBAIT. "Hoa hire lekure pendrengo zahar hori!"


ESANAHIA:
MUTIL ZAHARRAREN JOKAERA ARRAROA, BEREZIA.


ESANAHIA:
NESKA ZAHARRAREN JOKAERA ARRAROA, BEREZIA.


ESANAHIA:
ORDAINKETA. "Paguelangoa eroan eban agureak"(zahartzaro bakarti gorria da bizitzaren ordaina eta horregaz doa beste bizitzara).


ESANAHIA:
NORBAIT EDO ZERBAT ESTORBUAN DAGOENEAN."Zetan etorri da etxera pestelentzi hau?


ESANAHIA:
1-JIPOIA, ASTINALDIA. 2-ESFORTZU FISIKOA LAN EDO KIROLEAN. Pilotan pasadea hartu dau. 3-PORROT HANDIA KIROLEAN. Eskupelotan sekulako pasadea emon deutso.


ESANAHIA:
Despek. ZUZTARBAKOA, GANORA GUTXIKOA. "Nora doa perendenge zahar hori?"


ESANAHIA:
GIZAKI, ANIMALIA EDO LANDAREETAN ATERATZEN DIREN GARAUAK.


ESANAHIA:
1- GIZONEZKOAREN SEXUA "PARTES PUDENDAS"  2- IRRATIAN ZEIN TELEBISTAKO ALBISTEGIA


ESANAHIA:
PIEDAD (Areatza, Dima eta Zeanuriko baseliza)


ESANAHIA:
EZKONDUARETZAT  EMAKUMEA IZENDATZEKO ERA. " Non dozu perkala?"


IZENAK:
(ESAERA) PLATELEAN KAKA ETA TXOLETEAN URE

ESANAHIA:
HASERREALDIAN ESATEKO ESAERA. DENA BURUTU BARIK DAGO.


ESANAHIA:
1- MASKURIA, vejiga 2- LIKIDOAK GORDETZEKO ZERA (olioa).


ESANAHIA:
BEREHALA, INSTANT BATEAN, "Orain hemen, puntuko hor"


IZENAK:
(ESAERA) O(RA)IN BARREKA, PUNTUKO NEGARREZ


ESANAHIA:
OKA EDO BOTAKA EGIN AURRETIK IZATEN DIREN ESTUKURAK SAMATIK GORA.


ESANAHIA:
ARANGUREN (Zeanuri-Ipiñaburuko baserria; eta ARANGUREN-en laburdura)


ESANAHIA:
NORBERAREN BURUA ANIMATZEKO ESALDIA. "Aupa! Aurrera, ekin!"


ESANAHIA:
<latin -ANUS, Diman: Lamindao, Agiñao, Elezkao (Lezkao). Artean: Gallao, Zeberion:Barañao, Barbatxao, Artiñao, Akiñao, Argiñao


ESANAHIA:
<latin -ANUS, Diman: Biteriño<Bitariano, Abadiño<Abadiano


ESANAHIA:
NERBIOA, GOGO BIZIZ. Rabia, genio, ferocidad.


ESANAHIA:
APARATUA,TRASTOA, ELEMENTUA. Ohe gainean orain ere saltoka, hori bai aparAjue!


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOEN BERBA GIZONEZKOEZ HITZ EGITEAN. (Familiar), ANTONPERU, EPERTARGI


ESANAHIA:
1-ANTZERKIZALE, Mueca, "Ez egin hainbeste planta" 2- ITXURA ONA


IZENAK:
(ESAERA) LEHENENGO PLANTA HANDIAK, GERO KOROTZ

ESANAHIA:
ITXURA ASKO BERRITAN, BAINA BENETAKO ORDUAN GUTXI


ESANAHIA:
1-HERRIGUNEA, ASKOTAN ELEIZA BAKOA. KALEKOA, EZ MENDI EDO BASERRRIKOA. 2- AZOKA


ESANAHIA:
Despek. ENBELEKO ZAHARRA, PELMA HALAKOA.


ESANAHIA:
LAN HANDIA ETA EZ GUSTOKOA, MOMENTU EGOKITIK KANPODAGOENA."Zelako potrie! Hori egin beharra!


ESANAHIA:
1-BARRABILA  2- Interjekzioa EZETZ ESATEKO. "Ekarri hori! Bai, potroak!"


ESANAHIA:
1-PROZESIO 2-HASERRE MARMARKA ARI DANA 3-ONDORIOA, "Ostean etorriko da prozesiñoa"


ESANAHIA:
"Beti zabiz horreri ala, noizko amaituko dauen behar hori" BETI BERDINA ESATEN


ESANAHIA:
ASISKO FRANTZISKO DEUNA (Indusiko baseliza, Dima)


ESANAHIA:
GEZALA(GA)KO (IGORRE) BASELIZEKO IRUDIAREN IZENA


ESANAHIA:
1- LUZ  2- PERTSONA ARGIA 3- PERTSONA ATSEGINA


ESANAHIA:
1-BERBA IRAINGARRIA EMAKUMEENTZAT: KAFRANGA, FARDELA. 2-TRONTZALARIEN KIROLA


ESANAHIA:
1-ESKU ZABALAREN NEURRIA. Sin.ATZONDO 2-LARROSAREN ARANTZA 3-SEXU MOTA, ANIMALIA ZEIN LANDAREENTZAT.


ESANAHIA:
ANIMALIEN (ASTOA)  OIHUA  2-UME NEGARRAREN OIHUA


ESANAHIA:
XVIII.MENDEAN ERABILIA JADANIK, LEHENAGO ARRATIAGOIEN (Dimako auzoa)


ESANAHIA:
Estar en Babia. EZERTAN PENTSATZEN EGOTEA.


ESANAHIA:
1-ASKE EGIN NORBAIT EDO ZERBAIT  2- BASO IZANDAKO EREMU EDO ESPAZIO BAT GARBITZEA,  LANDA EGITEKO. Desbrozar


ESANAHIA:
ARGALA BAINA ZENTZU DESPEKTIBOAN. HOLAKO PERTSONA BATEGAZ EZIN DOZU KONTATU EZERTARAKO.


ESANAHIA:
1- ATERI, EURIA GELDITZEA. Escampar  2- ATERRIEK: TRESNAK, "Soloko aterriek etxera ekarri!"  3- TRESNA BATEN ZATIA. (Pieza o componente de un objeto)


ESANAHIA:
1-BERRIZ ERE, BARRIRO  2- AURRERAREN ANTONIMOA.Para atrás


ESANAHIA:
1-NAZKA EGIN, ANTOJU EMON "Usin horrek aurre egin deust" 2-AURKA EGIN


ESANAHIA:
OSO ONDO BIZI IZAN DA, OSO ONDO TRATATUA IZAN DA


ESANAHIA:
Mencionar. "Hori aumentau bez, mesedez!"


IZENAK:
(ESAERA) BERBA EGITEAK BAKARRIK EZ DAU BALIO


ESANAHIA:
HARRO IZAN EDO JOKATZEA, "Honeri burue goien eukitea gustetan jako"


ESANAHIA:
SANTA MARINA (Artean eta Diman baselizak)


ESANAHIA:
1-Estrenar ropa 2- LEHEN ALDIZ ZERBAT EGITEA


IZENAK:
(ESAERA) SAN BIXENTI HOTZA, NEGUAREN BIHOTZA


IZENAK:
(ESAERA-KANTU) SANTA BARBARA BEDEINKATU, ZERUAN DAGO ISKRIBATU, PAPERA TA UR BEDEINKATU, SANTA BARBARA BEDEINKATU.

ESANAHIA:
ARRATIAN SANTEARI KANTETAN JAKONA. (Pello Zabala)


IZENAK:
(ESAERA) SAN ANDRESERAKO, EULI GUZTIAK ABAIAN

ESANAHIA:
AZAROAREN 30RAKO EULIAK ABARASKAN GORDE EGITEN DIRA


ESANAHIA:
1-GIZONEZKO IRAIN LARRIA, KOLDARRA, NANOA. ZAPOA HALANGOA"Zapoalangoa az" 2-ANIMALIA 3-ARDO ZOPA


ESANAHIA:
PERTSONA BAJUTOA ETA TARRAZ DABILENA,un arrastrado


ESANAHIA:
GUSTO ONEKO EZ DEN BERBA EDO EKINTZA BAT.


ESANAHIA:
UR GELDIA, BIDEETAKO PUTZUETAN EDO ITURBURUETAN EGOTEN DENA.


ESANAHIA:
GAUZA BAT ARIN EGIN BEHAR DENEAN ERABILTZEN DEN AHOTS ONOMATOPEIKOA


ESANAHIA:
"Ze santu jazten etorri gara hona!" ¿Qué pintamos aquí?


ESANAHIA:
ITXURA ZAINTZEN EZ DUEN LAGUNA. (ARROPA, ULEA...)


ESANAHIA:
ESTUL ETA SAMAKO MINAREN ODORIOZ AHOTSA ERE HARTUA IZATEA


ESANAHIA:
SALDARIAN EDO SALDARAIN (Zeberioko auzoa)


IZENAK:
(ESAERA) ZOPEA PRESTAUTE EZKONTZEA PENTSAUTE

ESANAHIA:
EZKONTZEKO KONTRATUA AURRERA DOA MAHAI EDERRA EGONEZ GERO OSTEAN


IZENAK:
(ESAERA) SESENTA BAINO ARMATUAGO / TXONTXORRAGO / PERTXETAGO


ESANAHIA:
OSO, SANO..." Sesenta baino pertxetago dago neska hori"


ESANAHIA:
SARASUA (Igorre) SARATSU (Zornotza) baserria


ESANAHIA:
BIZIKI HASERRETU. "Horrek sue emoten deust"


ESANAHIA:
GEZURRAK "Sekulako satsak esaten ditu horrek"


ESANAHIA:
LURALGILEEN BI SISTEMAK ELKARREN GAINEAN (-it-+ -z) "Haiek ez dituez entzun kanpaiak"


ESANAHIA:
1-INOIZ EZ, SEKULA (<LAT. PER SECULAM....) SEKULA SANTAN (INOIZ)  2-SEKULAKO / SEKULEKO: OSO HANDIA


ESANAHIA:
ZIRAUNE, suge mota bat.Sirón. Zool. Anguis fragilis.


ESANAHIA:
LIKIDOAK NEURTZEKO NEURRI ZAHARRA, 4 KUARTILLO, KANTARAREN 1/8


ESANAHIA:
1- ISTILU BARIK 2- OSASUNTSU, BIZIRIK. "Bakez bagara datorren urtean ere joango gara Benidormera"


ESANAHIA:
ITZELA, MAILA GORENEKOA. "Emakume bandera da hori" (nortasun handikoa, liderra)


ESANAHIA:
LAN BERDINAGATIK, KOSTE BERDINAGATIK..."Bardiñean, kanpoan itzi barik barrura sartu hori"


ESANAHIA:
Gazteleraz Manda, HILDAKOAGATIK ATERATAKO MEZA


ESANAHIA:
ZUHAITZEK, HAIZEAK MUGITZEAN ATERATAKO HOTSA


ESANAHIA:
ERMITETAKO KOFRADIETAKO BASO ARDURADUNA. Montazguero


ESANAHIA:
1- LANDA ZUHAITZEZ INGURATUTA 2-ELIZ BARRUTIA: Diócesis


ESANAHIA:
ELIZAN DIRUA BATZEKO ZORRO EDO OTZAREA. Cepillo, bacín.


ESANAHIA:
Hacer efecto. "Pastilaren beharra lehen bait lehen egin deion"


ESANAHIA:
Despektiboa: EZ GUZTIZ NORMALA, ATZERATU


ESANAHIA:
1-BEGIRATU (mirar) 2-ZAIN EGON "Autobusari begira egon"


ESANAHIA:
1-KOLPEAK EMAN, JIPOITU 2-EPELAGO EDO BEROAGO BIHURTU ZERBAIT


ESANAHIA:
BASERRIETAKO LEIHOA ORDEZKATU ZUEN LEIHO HANDIA


ESANAHIA:
BATA BESTEAREN GAINEAN IBILTEA, EGOTEA...Apoyados


ESANAHIA:
VITARIANO (FORMA ZAHARRA) (Dimako auzoa)


ESANAHIA:
HAUR AURRERATUA ZENTZU FISIKOAN, BIZARDUNA, SENDOA...


ESANAHIA:
ALDE INGURUTIK, POPATIK HARTZERA BIDALTZEA


ESANAHIA:
DENBORA ZERBAIT EGITEN PASATZEA, EZ DENBORA GALTZEA.Pasar el tiempo.  Haciendo tiempo


ESANAHIA:
ARREPUTXIKOZ / ARRAPATXIKOZ , Arreborriquitos


ESANAHIA:
BEGIKO PISTAK, BEGI ERTZETAN EGITEN DEN SUSTANTZIA LIKITSU ETA HORISKA


ESANAHIA:
UMEEN ARTEKO GORABEHERAK, ALDIKADAK, ISTILUAK, ZURRUBURRUAK


ESANAHIA:
LIO BEHARRAK AMAITU ONDOREN EMAKUMEEK HARTZEN ZUTEN AFARI MODUKOA (Zeanuri)


IZENAK:
(ESAERA) SASIKO ERTZEAN / SASI ARTEAN APARTATUE EZ DA HORI.

ESANAHIA:
HORI ARRUNTA DA. No es nada del otro mundo


ESANAHIA:
DENA TOKATZEN ZAIO, ADB. SEME BAKARRARI AITA-AMEN ARDUREA, ETXEARENA...DENA TOKATZEN ZAIO.


IZENAK:
(ESAERA) SUIN EUSKALDUNE FRAKETAN BE EZEUNE (EZAGUNA)

ESANAHIA:
EUSKALDUNA EDONON DA EZAGUN  BERE JANZKERAGATIK


ESANAHIA:
1-ZATI HANDIA, ADB. LURRARENA, EGURRARENA 2-BABALAZTO, ARTABURUA


ESANAHIA:
1-NEURRI EGOKI EDO HANDIA, ESPAZIOAN, "Tamaño honetatik ebagiko dot ogie?"  2-NEURRI EGOKIA DENBORAN, TERTZIOZ, SASOIZ... "Afari ostean tamañuen etzera!"


ESANAHIA:
KASUALITATEZ....  BALDINTZAZKO JUNTAGAILEAREN INDARTZAILEA "Deskuidoan ez baletor..."


ESANAHIA:
Compromiso, embolada "Horren etxera bazkalduten joatea ederikusi emotea da"


IZENAK:
(ESAERA) EGUR ESKARMENTADUEK SUBEGIN (SUBIN) ONA


ESANAHIA:
1-BATUAN, GAINETIK JANZTEKO ARROPA. 2- ARRATIAN, EURIA EDO HOTZ  DENEAN GAINETIK JARTZEKO JAKEA


ESANAHIA:
PERTSONAK IZENDATZEKO LORE EDO HITZ GOZOA. Majote, corazón...


ESANAHIA:
1- FAMILIA HARREMANAK GALDURIK BAKARRIK ETA ISOLATURIK BIZI DEN PERTSONA. 2- GAUZAK HANKAZ GORA UZTEA ETXE BARRUAN. Adb."Dana enbandan itzi dozu"


ESANAHIA:
ARBOLETAKO FRUITUAK (GAZTAINAK, INTXAURRAK...) LURRERA BOTATZEA GERO BATZEKO. Varear


ESANAHIA:
(<Ramada?) LANDA ETA BASOETAN LANGAZ EGINDAKO HESIA


ESANAHIA:
1-Sembrar 2- EREIN JAKO:(NOR-NORI) OSASUNEZ KALTETUA. "Agure horreri iaztik hona erein jako" (Tener bajonazo en salud)


ESANAHIA:
<(H)ERRI-GOIEN Zeberioko Arratia aldeko eskualdea.


ESANAHIA:
1-PERTSONA TRAKETS ANTZEKOA. Una pieza, elemento. 2. TRESNA


ESANAHIA:
ZERBAIT ONDO EZ EGITEA, EDO EZ ONDO JOKATZEA


ESANAHIA:
1-PERTSONA ASTUNA, PELMA 2-Engorro, compromiso


ESANAHIA:
MENOPAUSIA. "Erretiradatik holan parau da"


ESANAHIA:
1- OHERATZEKO ORDUA  2-JUBILATZEKO ORDUA


ESANAHIA:
AIRE HOTZAREN KORRONTEA. "Itxizu leihoa hortik erekadu galanta dator eta"


ESANAHIA:
1-MEZA OSTEKO FAMILIA ARTEKO ETA LEHENENGO AUZOKOEN ARTEKO BAZKARIA 2- HILETETAN ETA BASELIZA JAIETAN MAIORDOMOAK ATERATZEN DUEN BAZKARIA


ESANAHIA:
ESKUAREN GAINEKO ALDEA, Dorso de la mano


IZENAK:
(ESAERA) EURIE TAKA-TAKA DA / PARRA-PARRA / TXIRI-TXIRI DA


IZENAK:
(ESAERA) EURIE EINGO ETXOK BA? (EGINGO EZJOK BA?)


ESANAHIA:
EURIA POLITO ARI DA, EZ ASKO BAINA ATERTU BARIK ARI DA


IZENAK:
(ESAERA) ANTONPERU,ANTONPERU EZ ZATEZ ETORRI TXABOLALDERA BELU!"

ESANAHIA:
ARTZAINEN ESAERA ZAHARRA, SAROBEETAN TXABOLARA EGITEN ZIZKIOTEN  BISITALDIETAN JANARI, ZERAK...ERAMATEKO, ANDREGAIAK EDO FAMILIAKOAK ESATEN ZUENA


ESANAHIA:
ZARATA, SOINUA: ATE-HOTSA, TIRRIN-HOTSA, PORRON-HOTSA (Porrazo)


ESANAHIA:
1- ODOLKIZ EGINIKO JAKIA    2- ODOLOSTE, ODOLKI


ESANAHIA:
ATZAMARREZ UKITUZ ZERBAIT FROGATZEA,Tentar  " Tenteizu zopea,jan leiteken jakiteko".


ESANAHIA:
GRAZIA, GATZA,TENORE. PERTSONEI BURUZ ARITZEAN "Hori gizonori tenor bakoa da"


ESANAHIA:
1-TRESNA ZAHARRA, "Etxakiat non itzi traste zahar hau" 2-ZERA,  PERTSONEI BURUZ BERBA EGITEAN, ERABILTZEN DEN "coletilla": "Urli edo trastea..."


ESANAHIA:
BATUAN TIKILI-TOKOLO. NEKEZ, OZTA-OZTA IBILTZEA OINEZ.


ESANAHIA:
1-TIRATU. TEINK EGIN, "Titizuz izarak puntetatik" 2-ETORRI, MUGITU. "tiopa!"<ti(r)ok ba, "tizu!"tiozu"


ESANAHIA:
ASKO, OSO ONDO, HANDI "Txahal hori terriblean hazi da"


ESANAHIA:
1- ABIADA HANDIENEAN JOATEA 2- KANTITATE HANDIENA: "Topetaraino  etorri da" (Pisua) "Urli topetaraino edanda egon da"


ESANAHIA:
EGUR ENBOR SENDOA GAINEAN TXIKITXOAGOAK TXIKITZEKO.


ESANAHIA:
1-KONTROLPEAN EDUKI GAUZA BAT 2-GAUZAK TXUKUN IPINI, BERE LEKUAN,ordenar 3-Doblar, plegar


ESANAHIA:
1-ETXEKO TRESNAK, GAUZAK, ALTZARIAK OROKORREAN. 2- BASELIZETAN MAIORDOMOAK KARGU URTEAN DITUEN TRESNAK, KALIZA, ORNAMENTUAK...


ESANAHIA:
ERDIA GUTXI GORA-BEHERA, INGURU "Bete eizu basue erdi-tertzioraino"


ESANAHIA:
1- ALUA 2- HODIA EDOZEIN MOTATAKOA 3-MUSIKAN FLAUTA


ESANAHIA:
NESKA MUTIL ZALEA. (Despektiboa) Mujer cachonda.


ESANAHIA:
GUZTIZ. "Tutarraz amaituko da jatekoa behientzat" (Otxandio)


ESANAHIA:
ERRIETA EGIN, "Erropa barrie eroan dodalako bota deustie txakurre"


ESANAHIA:
"Tal para cual" " De  tal palo tal astilla"


IZENAK:
(ESAERA) TXAKURREK TXUE EGITEN DEUTSO HORRERI SU(DU)R PUNTEN!

ESANAHIA:
LEKU ONERA JOAN DA ADARRA JOTZERA HORRENGANA! ARGI DAUKA!


IZENAK:
(ESAERA) TXAKUR ZURIEK AGUANTAUKO DEUTSO HORRERI!


ESANAHIA:
EGITEKOA, LANA. Faena "Txanfaina ederra daukagu gaur etzean!"


ESANAHIA:
PERTSONA HANKA EDO KADERAK ZABALAK DITUENA


ESANAHIA:
SARGORI, EGUZKIA HODEI ARTEAN  INDAR GUTXIKOA (ZURISKA)EMATEN BADU ERE, ARRISKUTSUA IZATEN DA. "Eguzki txanguri dago martien"


ESANAHIA:
BABAK ZIRUKAN EDO LEKAN DAUDELA, ARINAGO APARTATZEKO ERABILTZEN DEN MAKILA BI PUNTADUNA.MAKILA ARTIKULATUA UGELAREN BIDEZ.


ESANAHIA:
1-IGOGAILUA 2-IKUZGAILUA, Lavadora 3- LEHENGO ARRATIAKO TRANBIA


ESANAHIA:
INOREN KONTUETAN SARTZEA "Ez zatez besteen fraketan sartu"


ESANAHIA:
1- TEILATUAREN PUNTU GARAIENA 2- AZEA EDO LETXUGAREN KIRTENA. Tallo


ESANAHIA:
1-Noren ganean zagoz? FISIKOKI. Estar encima 2- Urliren ganean zeozer esateko? Hablar sobre... 3-ONDOREN Honen ganean zer jango dozu?


ESANAHIA:
PERTSONA EZ FORMALA, BURU-ARINA. Poco serio, txorlito


ESANAHIA:
1- AZIA. Grano  2- AZALEKO ANPULUA, Grano


ESANAHIA:
ZARRATU. Cerrar con llave."Ateari giltzea emon"


ESANAHIA:
JABEGOA, PROPIETATEAK. "Familia hau generoa euki dauena da"


ESANAHIA:
SORO ETA BASOETAN ERABILITAKO NEURRI SISTEMA: 7, 5 GIZALAN = 1HEKTAREA, edo GIZALAN 1 = 3.850 M2


ESANAHIA:
1-SABAIA 2-GAILUR 3-ZERU "Goiek behera badatoz be, hau (eg)in (eg)ingo joat" 4-MAXIMUM "Horrek goie jota ez dauz 2000 euro irabazten"


ESANAHIA:
HARAGI.JATEKO MOMENTURAKO ESKEGITA DAGOEN ANIMALIA HILBARRIA, OILASKO, UNTXI..."Ifinixu hadakie freskoan"


ESANAHIA:
TRUMOI: "Hodeie itsasotik urtengo ei oan" edur gehiago egingo ez duenan esaten da.


IZENAK:
(ESAERA) HODEIE ITSASOTIK URTENGO EI OAN

ESANAHIA:
EDUR GEHIAGO EGINGO EZ DUENEAN ESAN OHI DA.


ESANAHIA:
HILDAKOREN BAT GERTATZEAN JOTZEN DIREN KANPAIAK.


ESANAHIA:
TXANPLAN EGIN: BALDEKADA URA ERAMATERAKOAN GAINEZKA EGITEARI. KAFESNEKO LIKIDOA ERAGITEA AZUKREA EDO EZTIA. Itsasoan ontziak ere bai (Mecerse) 2-


IZENAK:
(ESAERA) TXARRIE BABATZAN BAINO POZAGO (Zeberio)


ESANAHIA:
LANDETAKO BITXI-LORE EDO MARGARITA TXIKITXOAK


ESANAHIA:
1-EULIAK MOTELDUTA DAUDENEAN,"Euli txanpal hori kenduizu aurretik" 2-PERTSONA TXANPALA: PERTSONA ZUZENA EZ DENA, FIDAGAITZA "Txanpala baino txanpalagoa da hori" 3. UR TXANPAL: URA EDATEKO EPELEGI DAGOENEAN 4.OGI TXANPALA: GOMAREN ANTZERA DAGOENEAN

ARGIBIDEAK:
5- LAZTANZALEA: BIKOTE GAZTEAK, KATUAK...


ESANAHIA:
1-TXONTXOR EGON: OSASUNEZ GOGOR, SENDO EGOTEA 2-ATSEGINA, TRATUAN GOXOA.


ESANAHIA:
EGURALDI TXARRAREN SEÑALEA DA TXORIEN HEGAL EGITEKO MODUA. (Pello Zabala)


ESANAHIA:
TIRRI: PERTSONA URDURIA. "Culo inquieto"


ESANAHIA:
Beti izenaren atzean jartzen da. Salbuespena, BIDER berbea. Beti BI BIDER.


ESANAHIA:
-TIK. 1-"Mendirik-mendi 2- zuetarik..... 3-urte birik behin 3-RIK HARA: hurbil, -tik hur


ESANAHIA:
1- ZIRRIBORRO 2 AZALAREN GAIXOTASUNAREN ONDORIOZ GELDITUTAKO ARRASTOAK


ESANAHIA:
1- GIZON HANDI BOTERETSUEKIN ERABILTZEN DA  2- APAIZARI DEITZEKO BERBA 2-Ikus TXAUNBURU.


ESANAHIA:
JAUREGI (Igorre, Zeanuri, Zeberioko etxea)


ESANAHIA:
HANKAK, OINAK (ZEANURI) "Kaderak hotz daukadaz"


ESANAHIA:
IA PAREAN (JUSTU ERDARAZKO JOTA AHOSKERA)


ESANAHIA:
KONTURATU, "Darse cuenta" Ez dozu kalkuletan zer dan leiduten ez jakitea"


ESANAHIA:
NEURRIA, ZORTZI ARRABETE. (8 palmos = 1 vara)


ESANAHIA:
1- ARAKNIDOA, AKAROA. LAKASTA Garrapata 2-PERTSONA ASTUNA, JASAN EZINA


ESANAHIA:
KONTUZ IBILI. "Karguen ibili zatez batzar horretan"


ESANAHIA:
(ONOMATOPEIA) OILOEN ZARATEA. Cacarear. "Karkaxadaka dabilz oiloak"


ESANAHIA:
ZERBAIT HANDIAGOREN ZATIA.  Ogikaskua: trozo de pan


ESANAHIA:
ERDI IZKUTUAN IBILTEA, JOLAS MODUAN, EZ MODU TXARREAN.


ESANAHIA:
LEINUETAKO JAUNTXOEN ALABA, ASKOTAN EZKONBAKOA


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA: EZKONGABEKO BIKOTEAK. Pareja de hecho.


ESANAHIA:
1- ARABA ALDEKOA  2- DESPEKTIBOA: TRIKIMAILUETAN IBILTZEN DIRENEKIN ERABILTZEN DA,"No es trigo limpio"


ESANAHIA:
EGOERA BERO BATEAN, BERBA GOGORAK BAI, BAINA EKINTZARIK AURRERA, EZ.


IZENAK:
(ESAERA) DIRUEK EZ DAU OSATUTEN, LAGUNDU BAI


ESANAHIA:
KONTUZ ZEREN ARRISKUA BAITAGO "Honeik aparajuok (gizonok) erreka-harriek baino labanagoak dire"


ESANAHIA:
HILETETAN FAMILIA ARTEKO LEGEZ HARTZEN DIREN HURBILEKO AUZOKIDEAK.


ESANAHIA:
1-GAUR EGUN "VENTANA" 2- TRADIZIOAN, KORTAKO KRISTAL BAKO LEIHO TXIKIA. (BENTANEA: GAUR EGUNEKO TAMAINUKO LEIHO HANDIAK)


ESANAHIA:
TOPERA, ZERBAIT ARIN-ARIN EGITEA: "Latiguen dabilz" oso-oso arin ibili.


ESANAHIA:
PREST EGON "Maneau zaitez (jantzi) kalera goaz eta."


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA, BURU-ARINA, FORMALIDADE BAKOA, KOPLAKA BETI DABILENA


ESANAHIA:
1-IJITO. 2- ARTILEA ESKILATZEN DUEN LANBIDEA


ESANAHIA:
IZAERA BAKARTI ETA HARREMAN GUTXIDUNA. BIZITASUN GUTXIKO GIZONEZKOA


ESANAHIA:
ZARATA, HOTS DESATSEGINA, ANIMALIENA, UMEENA...


ESANAHIA:
ANABAKEA, TXERRIENTZAKO JANA, ORTUARI NAHASKETAZ EGINA


ESANAHIA:
ZUHAITZAREN EDO LOREAREN ERNAMUIN,KAPULU EDO BIPILA. Capullo


ESANAHIA:
GORBEIALDEAN, ZEANURI. Azkueren hiztegian: Morrena.


ESANAHIA:
BATEN BATI ITXOITEN EGOTEA KANPOAN "Egon nork gura presente nago" (Estoy esperando un buen rato)


ESANAHIA:
PASTELA POTXO-POTXO. "Pastela ondo arrotu barik urten dauanean egoten da potxo-potxo"


ESANAHIA:
ITXURAKERIA. Ceremonia. " Hainbeste silimoni behar dok hori egiteko?


ESANAHIA:
1-OKER , BIHUR  2- JOKAMOLDEZ ZUZEN EZ DABILENA. "Mutiko trabesa"


ESANAHIA:
MAKILA LUZEA GAZTAINAK, INTXAURRAK ... ERAZTEKO. (ERAUTZI)


ESANAHIA:
GAUZETAN EGOERA OSASUNGARRIENA JOANDAKOAN  SORTUTAKO  KOLORE BEREZIA: Ulea urdindu (Canas) Gaztaia urdindu (Enmohecer)


ESANAHIA:
1- ASMAU, Oler    2- AHUNTZAK ARBOLA TXIKIAK JATEKO ARRISKUA DAGOENEAN, KOROTZEZ IGURTZI HATSA HAR DEZATEN.


ESANAHIA:
AZALEKO GAITZA ISTRIPU BATEN ONDORIOZ. (Rozadura)


ESANAHIA:
NOLAKOTASUNA GALDETZEKO ERA.¿Qué tal? Zerbeistean habil ala? (Ondo al habil?)


ESANAHIA:
ZAHAR IZATEKO MUGAN DAGOEN PERTSONA (60 inguru) DSPEKTIBOA PIXKA BAT.


ESANAHIA:
ATZERRIAN ERE JENDE BIZKOR ETA JATORRA BADAGO.


ESANAHIA:
PERTSONA LODIA: GARAIERA ETA ZABALERA BERDIN ANTZEKOA DUENEAN


ESANAHIA:
1-JOAN, "Urlie pastore pasau zan ameriketara" 2- IGARO, PASATU. "Aloso pasau dogu egune"


ESANAHIA:
1- IKATZA EGITEKO EGUR PILOA  2- SATORRRAK EGINDAKO LUR MULTZOA


IZENAK:
(ESAERA) KAKA USIN DARIOLA ITXURE TXARRA EGITEN DA


IZENAK:
(ESAERA) HORI KADERETARA ETXATAK ALLEGETAN!


ESANAHIA:
1- BIDE ERTZETAN KOKATZEN DIREN HARRIZKO ZUTABETXOAK  2- BOLO-JOKOAN BOTA BEHAR DITREN TAKET HANDITXOAK


ESANAHIA:
1-TXISTU SOINUA Silbato 2- ABISUA EMON, TELEFONOZ, OHETIK JAGITEKO...


ESANAHIA:
BURU GUTXIKOA, ARDURA GABEKOA. Txorlito, irresponsable (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
PERTSONA BAJUA, BAINA BERE BURUA BESTEEN BESTEKOA DENA, BIZITZAN MOLDATZEN DAKIENA."Koteto Ezkurra,  txorokoton galanta erremontean!"


ESANAHIA:
1- DESPEKTIBOA, EMAKUMEZKOARENTZAT: GIZON ABERATS ZALEA. Lagartona


ESANAHIA:
ETXEAN IKASITAKOA, KALEAN ERAKUTSI EGITEN DA.


ESANAHIA:
IZENARI ZENTZU NEGATIBOA ERANSTEKO: UME-ERRE, TXANKERRE, BIBOTERRE....


IZENAK:
(ESAERA) ZEBERIOKO ERREKAN TXUBELAZOAK KANTETAN


ESANAHIA:
LEKU GUZTIETAN EGITEN DITUZTE UMEKERIAK, UMEEK.


ESANAHIA:
PERTSONA ILE GUTXI, MEHE ETA LISUDUNA. OROHAR, ILEHORIAK.


ESANAHIA:
FOGERA, Foguera. ANTZINAKO ERRIJEMENEAN UDALEK BILTZEN ZITUZTEN  ZERGA MODUKOAK


ESANAHIA:
TRESNETAKO PILOTOA EDO GILTZA. Interruptor. Llave


ESANAHIA:
PREMIAZKO BEHARRIZANETAN IZAN. "Hori be, danak beharrean dago"


ESANAHIA:
1- TXARRIKERIA.ZIKINA. DESPEKTIBOA.  2-UMEEKIN, ASTUN, GOGAIKARRI


ESANAHIA:
ORAINTSU (OINTZU) "Untzunu ikusi dot hori kanpotik" "Untzunungo astean Bilbora joan giñen" (la semana pasada) "Untzunengoz domekan ikusi nebazan"


ESANAHIA:
1-Ulea urdindu (Canas) 2-Gaztaia, ogia urdindu (Enmohecer) 3- ZIKINDU "Frakak urdindute dekozuz"


ESANAHIA:
URIZAR (Zeanuri, Zeberio, Igorreko baserriak)


ESANAHIA:
1-IPURDI ZULOA  2-"Horreri uzkie be atera!" Ojala se muera! (Maldición)


ESANAHIA:
HAGINKA  (HAINKA) EGIN. Eltxoek eta lastarrek ere, besteak beste.


ESANAHIA:
1-ZARAMA MULTZOA 2- JENDE MULTZOA, JENDE NAHASTEA,ALDRA.


ESANAHIA:
1-IREKI 2- Esparcir, desparramar 3- ENTZUN DA.  Se ha corrido la voz. "Gaixotu dala zabaldu da"


ESANAHIA:
AZALEKO GAITZA ODOL GAIZTO BATEN ONDORIOZ. Divieso.


ESANAHIA:
NORBERE BURUA HANDITZAT HARTZEA ETA PUBLIZITATEA EGITEA "Horrek lobisto haundia egiten dau telebisiñoan"


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA: HANDI, ZIKIN...  "Tripezarrra dok hori"


IZENAK:
(ESAERA) ZELANGO AILEKEREA, HALANGO ESKAPEKEREA


ESANAHIA:
EURIA EGIN , PARAU EDO EGON. De lado, de perfil


ESANAHIA:
HODEI OSO EURITSUA ETA BORTITZEZ TXIRGOREA ESATERAKO BOTATZEN DUENA


ESANAHIA:
ESPRESIOA, GOGOR EUTSI, EKIN ... KIROLEAN ASKO ERABILIA "Dále fuerte"


ESANAHIA:
EDONOLA. Así por así."Holan por holan egiten dala uste dozu ala?"


ESANAHIA:
TXORNA. ARDIAK GORDETZEKO TXABOLA (Zornotza)


ESANAHIA:
1-ERREZU KATOLIKO  LABURRENA. 2-OSO ARIN DENBORA ALDETIK


ESANAHIA:
OKELA ARTEKO GANTZA. "Gizena jaten ez dau ikasiko"


ESANAHIA:
PATATARI HAZIA HASI  BEGIETATIK ZAHARRAK DIRENEAN


ESANAHIA:
TELEFONOZKO ERRESPETUZKO TRATAMENDUA. "Nor ziñean ba?" Con quién tengo el gusto de hablar?


ESANAHIA:
TRABA, OZTOPO, ARAZO.(KONPRIMENTU) "Makina hori martxan ifinteko ez dago zirkunferentzirik" "Zirkunferentzi bako gizona"


ESANAHIA:
FIN.FIN, BURU BELARRI ARITU. "Zirriki handiegaz dabil beharrean"


ESANAHIA:
MIN EDO KALTE EGITEKO ARRRISKUZ UKITU EDO IBLI GORPUTZ ATALEN BATEAN. "Ez zirrikitu zaurie"


ESANAHIA:
1- SUSTRAI 2- ARRAZOI, JAKITUNA. "Honetan, harek zuzterra dauko (Jakituna da). 3-ZUZTAR BARIK:ARRAZOIA GALDURIK, BURUA GALDUTA.


ESANAHIA:
AMAITERMIN(ETA) (Abadiño / Otxandioko baserria)


ESANAHIA:
1- MORROKOTE: PAZKO EGUNEKO AITABITXIAREN OGI OPARIA. 2-OGI NAGUSIA


ESANAHIA:
ERRETURA, ORTUAN EREITEAN EGITEN DIREN ZULOAK. Surco. "Azatzean ipini porruok"


ESANAHIA:
LURRA EREIN AURRETIK EGITEN DEN PRESTAKUNTZA: BELARRAK EBAGI UDAN


ESANAHIA:
EGUZKIA / ILARGIA LABEGANEAN ORAIN ERE EZ! Berriro ere zorte txarra.


IZENAK:
(ESAERA) GEU BESTEKO MENDI BATZUK JAUSI DIRE

ESANAHIA:
GOGORRENAK ERE BEHERA EGITEN DU AZKENERAKO.


ESANAHIA:
PLATEREKO GUZTIA EZ JATEARI ESATEN ZAIO. HONDARRAK UZTEARI.


IZENAK:
(ESAERA) HOLANGO ZAKUE, HALANGO KORDELA (AMARREA)


ESANAHIA:
JENDE KOPURU TXIKIA. "Kalean banakerie txikie dago gaur!"


ESANAHIA:
JAKI EDO ARROPAK URETAN JARTZEA BIGUNDU DAITEZEN


ESANAHIA:
BIHAR-ETZI. ETORKIZUN HURBILA. Un futuro próximo.


ESANAHIA:
1-BIKIAK 2-El doble de la cantidad pedida."Horren bikotxa emon mesedez"


ESANAHIA:
LIKIDOETAN GERTATZEN DIREN SOLIDOAK, KAFEAN, GASOLINAN...


ESANAHIA:
1-ASKO, UGARI: EURIA BOTALEAN: EURIJASA HANDIA  2-BEZAIN LASTER: URTEN AHALA


ESANAHIA:
ELIZAREN AHALMEN BEREZIAK DIRUZ EROSTEN ZIRENAK. Bula


ESANAHIA:
BASERRIKO JATORRI EUSKALDUNA IZAN ETA HIRITARTU ONDOREN EUSKARA GALDU ZUTENAK. ETA HONEKIN BATERA BASERRITARRENTZAT BIZI JOKABIDE DESBERDINEKIN ETORTZEN ZIRENEZ, DISTANTZIAZ BEGIRATUAK ZIRENAK.


ESANAHIA:
EMAKUMEARENTZAKO ADJEKTIBO DESPEKTIBOA, GIZON ZALEA


ESANAHIA:
KOSKORTU,ADINEZ HASI, GAZTE ETORRI, GIZONDU


IZENAK:
(ESAERA) HIRU TA HIRU SEI, HIRU BEDERATZI, HAMAR HEMERETZI TA BAT HOGEI: TOCINO TA BIZKAINO HIRUROGEI.


IZENAK:
(ESAERA) HIRU TA HIRU SEI, HIRU BEDERATZI, HAMAR HEMERETZI TA BAT HOGEI: TALO TA BIZKAINO HIRUROGEI.


IZENAK:
(ESAERA) ANDRA MARI MARTIKO, ARTEAN UDE TATIKO, HARIK ATXINE BETIKO

ESANAHIA:
MARTIKO AMABIRJIÑA ARTE UDA ZALANTZAN, AURRERANTZEAN UDA BETIKO.ZEANURI (R.M.Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) GABON, BARRI ON, JAUNGOIKOAK EMON.

ESANAHIA:
GAUETAKO OHERATZEKO ORDUKO AGURRAK.ZEANURI (R.M.Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) SAN BLAS TA SANTA AGEDAKO FERIEK, MUTIL-NESKATXEN EZAUPIDEAK.

ESANAHIA:
GAZTEEN ARTEKO BIKOTEAK EGITEKO AUKERA. ZEANURI (R.M.Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ARRATIAKO ZEKORRA TXIKERRA (TXIKIE) BAINA GOGORRA


IZENAK:
(ESAERA) SAN MIGEL, HELDU ZAKIDAZ HEMEN.

ESANAHIA:
San Miguel, lagundu egidazu! (Zeanurikoa)  (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) OILASKO, OKELA GITXI TA SALDA ASKO


IZENAK:
(ESAERA) MARI GORRINGO: BIHER TA ETZI EGUZKIE EINGO

ESANAHIA:
Marigorringoa agertzean eguraldi onaren seinale. (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) HAMABIAK, GURE LAPIKOAREN AGONIAK

ESANAHIA:
BAZKALTZEKO ORDUKOA (Zeanuri, Dima, Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ATORRA-ZAHAR TA FRAKA-ERRE, HASERRE ZIREAN BART BERE.

ESANAHIA:
HASERRETU EGIN ZIREN ATZO ERE. (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) DOMINUS VOBISCUM "AGINDU TA EMON EZ" EGIN OSKUN

ESANAHIA:
PROMESAK EZ BETETZEAN ERABILTZEN DENA (Lemoa) (Azkue)


ESANAHIA:
KATUAK ERE BERBA EGITEN DUELA. (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) BAI EDERTO; ZERUAN DAGOEN ATSOA HOBETO

ESANAHIA:
ATSOAK, ZERUAN HEMEN BAINO HOBETO. (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ENERO, FEBRERO, MARZO, ABRIL: AZAK JANDA ONDO HABIL

ESANAHIA:
AZA JATEKO IZANEZ GERO, POZ-POZIK. (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ESKERRIK ASKO, EZ DA GAUZA ASKO

ESANAHIA:
ESKER ONEKOA IZAN BEHAR DA, EZ DA ASKO KOSTATZEN ETA. (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) EZ ZAGOZ ZU TXARRA, HAMALAUAN SALTZEKO GARI ZAHARRA

ESANAHIA:
"Hamalauan zu bezalako gari zaharra saltzea lortu baduzu, tratante ona zara". (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) GABON, DAUKANAK EZ DAUKANARI EMON

ESANAHIA:
GABON ESATEAN ERABILITAKOA (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) HI, HI, HI PAREAGAZ KAKA BATZEN, NI KOLLAREAGAZ ESNEA JATEN

ESANAHIA:
ZU IZORRATUTA ETA NI PRIMERAN (Zeanuri) (Azkue)


ESANAHIA:
Pueden más dos tetas que dos carretas. (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) KYRIE ELEYSON: LAPIKO BATEN HIRU GIZON

ESANAHIA:
HOTS KIDETASUN HUTSA ETA ERRIMA DITU.ESANAHI ARGI BAKOA (Lemoa) ( Azkue)


ESANAHIA:
DIRUAREN TRUKE NOR BERAREN BURUA SALDU (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) NOR DA? KAPITAN DE MORGA. ODOLOSTE MURTZILA, EZPANAK KOIPEZTU TA A ZE MUTILA!

ESANAHIA:
OSPE HANDIKOAK DIRA MORGA HERRIKO ODOLESTEAK (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ON-BILA DABILENARI, JAZOKO JAKO BONBILA

ESANAHIA:
INTERES HUTSENGATIK EZIN ZARA ARITU. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) OSASUNA TA BAKEA, LAPIKO ONDO BETEA, ANDRA GALANTA TA DOTEA DA ASKOREN AMESETEA.

ESANAHIA:
OSASUNA, BAKEA ETA URTE LUZEAK. Salud, dinero y amor. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) OSASUNA TA BAKEA, LAPIKO ONDO BETEA, ARDAO ZAHARRAGAZ BOTEA

ESANAHIA:
OSASUNA, BAKEA ETA URTE LUZEAK. Salud, dinero y amor. (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) RAU RAU RAU, TXAKURRAK JANGO NI EZ BAIE HEU!

ESANAHIA:
TXAKURRAK,  NI ORDEZ HEU JAN  HAITZALA. (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) SANTI PATRI LANATSU, BOST ARROA KOIPETSU

ESANAHIA:
SANTI PATRI EGUNA (San Patricio) ASKO JATEKO EGUNA. (Lemoa) (Azkue)


ESANAHIA:
HOTS KIDETASUN HUTSA ETA ERRIMA DITU.ESANAHI ARGI BAKOA (Zeanurikoa) ( Azkue)


ESANAHIA:
HOTS KIDETASUN HUTSA ETA ERRIMA DITU.ESANAHI ARGI BAKOA (Dima) ( Azkue)


ESANAHIA:
HOTS KIDETASUN HUTSA ETA ERRIMA DITU.ESANAHI ARGI BAKOA (Zeanuri) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ZURRUT ETA PURRUT ERA BATERA  EZIN LEIZ

ESANAHIA:
EZIN DIRA EDAN ETA UZKER EGIN ALDI BATEAN EGIN. (Lemoa eta Zeanuri) (Azkue)


ESANAHIA:
NAHI DUENA LORTZEKO GAI DENARI ESATEN ZAIO. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) AMILANA, FRAKA ZAHARREN BILA DABILANA

ESANAHIA:
HEGO HAIZE INDARTSUAK GAUZAK APURTU. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ASENTZIO-LETANIAK EURITSU, URTEA BERE OGITSU

ESANAHIA:
MAIATZEKO URA URRE GORRIA BASERRITARRARENTZAT. (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) EDURRA GOIAN-BEHEAN ZETAIA BURUAN, ZER IZANGO ETE DA AURTENGO NEGUAN?

ESANAHIA:
EDURRA DENEAN,  PALANKA BURUAN DUENARENTZAT (ESKUETAN ETA LANEAN ORDEZ), NEGU LATZA DATORKION SEINALEA DA. (Zeanuri) (Azkue)


ESANAHIA:
EDUR GARAIAN GOSEA NAGUSI. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) GOIZEKO USTRUKU, ARRATS EURI, ARRASTIRIKO USTRUKUA, BIHAR ETORRI.


ESANAHIA:
LEIAREN OSTEAN, ELURTEA. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ABADEAREN LAPIKOTXOA, TXIKIE BAINA GOZOA; IKAZKINAREN LAPIKOTXOA HANDIE BAINA HARROA.

ESANAHIA:
ABADEAK BAI LAPIKO ONA, ETA EZ IKAZKINAK. (Lemoa) (Azkue)


ESANAHIA:
ERRAINA GAZTEAGOA ETA  ERAKARGARRIA BETI. (Ubidea) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) FRAKA BALTZEAN PUNTADA ZURIA, UMEAK INORENAK ETA ANDRA NAGIA, EZ DA GIZONENTZAKO BIZIMODU HANDIA


IZENAK:
(ESAERA) LAU: ANDREA FALTA DAU; BOST: TOPA BEHAR DOST

ESANAHIA:
EMAKUMEZKOAREKIN HOBETO BIZIKO ZARA. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) LAU, LAU, LAU: ANDREAK GALDU NAU

ESANAHIA:
MAITASUNAK GALDUKO ZAITU. (Lemoa eta Dima) (Azkue)


ESANAHIA:
LEMOA HERRIARENTZAKO HITZ-GOXOA (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) NORA? TUTUA JO TA GORA-GORA, KAKA SALTZEN DURANGORA.


IZENAK:
(ESAERA) ZORNOTZA, HANGO JENTEEN ZOR HOTSA

ESANAHIA:
ZORNOTZARRENTZAKO HITZ-GAIZTOAK (JENDE TXIROA) (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) KOLAZIÑO TA BEDIA, LAPUR GUZTIEN


IZENAK:
(ESAERA) DOMU SANTURUETAN ANDRAK ANDRA HANDI, ASENTZIOKO LETAÑETAN GUZTIAK AGIRI

ESANAHIA:
JAI EGUNETAN BAINO EZ DIRA AGERTZEN HANDI LEGEZ EMAKUMEZKOAK (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) KANDELARIO LARIO, ATXARI URA DARIO, ERROTARI URUNA, HAUXE DA GUK BIOGUNA  (BEHAR DUGUNA)

ESANAHIA:
OPAROTASUNA DAGO OTSAILEAN ERROTA LANEAN BADABIL (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) KANDELARIOETAN EGURALDI ONA BAINO, ARDI ARTEAN OTSOA IKUSI HOBE DA


IZENAK:
(ESAERA) KANDELARIOZ ATERRI, NEGUA DAKAR ATZETI


IZENAK:
(ESAERA) MARTIEN ARRAUTZA TA MARTIEN TXITA

ESANAHIA:
URTEROKO ARRAUTZA ETA TXITA ONENAK DIRA UDABERRIKOAK. SASOIAN SASOIKOA. (Dima) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) AGURE ZAHARRA DURDURA, JOAN SOLO BURURA, ZOPAK JAN TA LOGURA

ESANAHIA:
ZAHARTZAROAN, DURDURA  (oropendola) TXORIAREN ANTZERA: JAN, PASEATU ETA LO, BESTERIK EZ. (Dima) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) AZAK ETA PORRUAK, MARTIN ANTONEN KONTUAN

ESANAHIA:
GARRANTZI GABEKO GAUZEN GAINEAN. (Lemoa) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) BAKOITXARI BEREA EMON BEHAR JAKO.

ESANAHIA:
MEREZI DUEN ERRESPETUA BEHAR ZAIO DAGOKIONARI.


IZENAK:
(ESAERA) DAKIENAK DAKI UZKARRA BURDUNTZIAN SARTZEN

ESANAHIA:
TREBETASUN HANDIA ADIERAZTEKO. (Ubidea) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ARBOLA GAINEAN ERE ATERAKO LEUKE BIZITZA.


IZENAK:
(ESAERA) EGIN BEHARKO DAU: PAGAU EDO PALAGAU.

ESANAHIA:
ORDAINDUTA EDO AMORE EMAN ETA OHOREA GALDUZ BAINO EZIN DIRA ARAZOAK KONPONDU. (Dima) ( Azkue)


ESANAHIA:
GIZARTE DESBERDINTASUNAK. (Lemoa) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) EZ DAGO ARBOLARIK ADAR IGAR BAKOARIK

ESANAHIA:
DENOK DAUKAGU PEKATUREN BAT.  (Bedia) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) GAU GORRI, ONGARRI; GOIZ GORRI, GALGARRI

ESANAHIA:
EGURALDIAREN IRAGARPENAK: ONURAK ETA KALTEAK.  (Dima) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ZOR DAUENAK, PAGUA EDO PALAGUA EGIN BEHAR DAU.

ESANAHIA:
ORDAINDUTA EDO AMORE EMAN ETA OHOREA GALDUZ BAINO EZIN DIRA ARAZOAK KONPONDU. (Zeanuri) ( Azkue)


ESANAHIA:
HERIOTZARENTZAT EZ DAGO ADINIK. (Zeanuri) ( Azkue)


ESANAHIA:
ABANTAILA BARIK JOKATZEA (Lemoa) (Azkue)


ESANAHIA:
ZIN DAGIZUT EGIA DENA! (Zeanuri) (Azkue)


ESANAHIA:
AKABUKO BARAUA. (HERIOTZAKOA?) Ayuno riguroso (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ITSAS ANTZARRAK DATOZENEAN EDURRAK UGARI


IZENAK:
(ESAERA) HORMAK KORTAN IZERDITAN BADAGOZ, EURIA


IZENAK:
(ESAERA) BEGIEK AUSMARTSU BADAGOZ, ATZETI EGURALDI TXARRA


IZENAK:
(ESAERA) MOZOLLOAK OIHUKA DABILTZANEAN HAIZEA DATOR


IZENAK:
(ESAERA) ELTXOAK USIKE DABILTZANEAN BERO HURRENGO EGUNEAN


IZENAK:
(ESAERA) ERLEAK AURREZDIK IGARTEN DAUDE EKATZA NOZ DATORREN


IZENAK:
(ESAERA) SAGARRA KANPOTIK GORRITUTE, BARRUTIK GALDUTE


IZENAK:
(ESAERA) HORREK EZ DAU ARRAUTZA LEKU BATEAN IFINTEN


IZENAK:
(ESAERA) SAIBIGANGO KABALLOA GORBEIERA EROAN ETA ASTE BETE BARRU SAIBIGANEN DAGO


ESANAHIA:
BEHIEN JANARI HAUSNARTZE PROZESUA. Rumiar


ESANAHIA:
JATEN GELDITU BARIK ARITZEA. "Jan ta jan egiteko moduan dago"


ESANAHIA:
BASOKO MADARIA BEZAIN GOGOR IZATEA, OSASUNTSUA.


ESANAHIA:
MUGAK ARGI UTZI EZTABAIDA EDO LEHIA BATEN AURREAN. "Osasunak Bartzelonari frakak bete deutsoz zero bi irifastean"


ESANAHIA:
JAKITUNAK IZAN OHI DIRA, ETA EZ EUREN GAUZETAN SARTU. TRADIZIOAN NEKAZARIAK BAINO GEHIAGO ZEKITEN IBILTARIAK ZIRELAKO (NOMADAK)


ESANAHIA:
1-ALDE EGIN ARIN 2- JAN TA JAN ETA ASETU EZ


ESANAHIA:
TXIZEPELA. TXEPELEGI JOKATZEA ERBAKIAK HARTZEKO ORDUAN.(ANDRA ZAHARREN ANTZERA)


ESANAHIA:
LURRAK NEURTZEKO NEURRIA. ESTADU KARRATUA = 3,80 METRO KARRATU


ESANAHIA:
ARKAIKOA.  FERRANDO / FERRAN (XVI.MENDEA, ZEANURI)


ESANAHIA:
EROSKETAK EGITEKO ERABILTZEN DEN POLTSA.


ESANAHIA:
1-TELEFONOA HARTU,Ponerse al teléfono. "Oraintxe parauko da" 2-ONDO JARRI:Colocarte bien "Plantau zaite ondo jarrite" 3-HASERRETZEA, "Zelan plantau da hori?"


ESANAHIA:
1-IZAKERA FORMALA DUEN GIZAKIARENTZAT "Gizon kunplidue". 2-BETEBEHARRA GUZTIZ BETETZAT JOTZEA.


ESANAHIA:
ETSITA EGON, DESESPERATURIK EGOTEA, NORA EZEAN EGOTEA.


ESANAHIA:
PITZADURA EDO ARRAKALA.Raja, corte o rotura.


ESANAHIA:
PITZADURA EDO ARRAKALA IZATEA.Rajado, cortado.


IZENAK:
(ESAERA) JANAK-JAN EGIN TA  GOAZAK (GEIXAK)


ESANAHIA:
1- GOIZ-GOIZETIK OHERATU. "Euliek moduen erretiretan direz" 2- INOREN ATZEAN IBILTZEA, BURUZAGI, HANDIKI EDO LIDERRA.


ESANAHIA:
FATUA ONARTU BESTARIK EZ ZAIGU GELDITZEN.


ESANAHIA:
EGURALDI GRISA, ILUNA, HODEITSUA, EURITSUA, EZ ONA. "Denporea pardo-modu dago."


ESANAHIA:
BEGIRADA AHULA DUENA, BEGIAK ERDI ITXITA DITUELAKO.


ESANAHIA:
Novena / Novenario a la virgen o los santos.


ESANAHIA:
1- ZERBAITEK, EURI ETA HAIZEAK, ZEHARRETARA JOTZEA. "Euriak zehartau egin deust eta busti-busti egin naz" Dar de costado 2- LABANAZ ZEHARTAU,Atravesar


ESANAHIA:
1- JENDE HARROARENTZAT, EDO HARROTUTA DABILENARENTZAT. 2-GANDOR,OILOAREN BURU GAINEKO AZAL GORRIA 3-PUNKI ITXURA ETA AMERIKETAKO INDIARREN  BURUKO ILETZA.


ESANAHIA:
despektiboa: ZUZTAR GUTXI ETA  BURUBAKO NESKA


ESANAHIA:
UZKI, IPURDI ZULO INGURUA. "Txurkien joko deutsut"


IZENAK:
(ESAERA) GURE DAUENAK AHAL DAUENAK BAINO GEHIO EGITEN DAU

ESANAHIA:
Más hace el que quiere que el que puede.


ESANAHIA:
EGURREZKO HORMAK EGITEKO ERABILTZEN ZIREN OHOL ZUZEN ETA MATXINBRATUAK, ELIZETAN, KASU


ESANAHIA:
AMA IZAN BERRIAK AUZOTARREI ESKAINITAKO KOPAUA: TXOKOLATE ETA ARDO GOXOZ EGITEN ZEN.


ESANAHIA:
AMA IZAN BERRIAK AUZOKOEKIN EGINDAKO EMAKUMEEN BATZARRA (Azkue)


ESANAHIA:
ETXE-ERREARENA EDO BESTE EZBEHARREN BAT GERTATZEAN DIRUZ, ESPEZIEZ EDO LAGUNTZAREN BIDEZ ESKAINITAKOA.


ESANAHIA:
HERRI BASOETAN EGITEN DEN ARBOLEN LANDAKETA


ESANAHIA:
AUZOETAKO KOFRADIAK AGINDURIK BIDEETAKO KONPONKETA LANAK ( Zeanuri)


ESANAHIA:
LEHENGO HERRI-BASOAK JABEGO PRIBATURA, KOFRADIETAKO UGAZABEN ESKUETARA PASATU ZIRENAK


ESANAHIA:
ABUZTUKO ANDRA MARI JAIAREN HURRENGO DOMEKAN, KOFRADI EGUNEAN ALEGIA, OSPATZEN DEN JAIA. (Zeberio)


ESANAHIA:
1-=ARGI-KANPAI. EGUNSENTIAN JOTZEN ZIREN ELIZ KANPAIAK. ALBAKOAK. 2-HARRI-KANPAIAK:TXINGORRA EKIDITEKO KANPAI HOTSA.(Ekaitzaren aurkako konjuru-kanpaiak)


IZENAK:
(ESAERA) BERBA EGIN BAJU ETA URRIN AILEGAU


IZENAK:
(ESAERA) UZKERRA BURRUNTZIEN BAINO HARROAGOA IZAN


ESANAHIA:
Mantener, Conservar. "Ia sosteniduten dozun pisu hori, eta ez gehiago loditu!"


ESANAHIA:
INOREN KONTURA BIZITZEA. "Bizi mantenidute, gurasoen konture"


ESANAHIA:
DENAK BATI BEGIRA DAUDENEAN. Centro de atención.


ESANAHIA:
PERTSONA AGINTZARIA, IZAKERA GOGORDUNA, SENDO BERBA EGITEN DUENA.


ESANAHIA:
HITZ GOXO, BERBA ONEKIN AHOAN BETI DABILENA.


IZENAK:
(ESAERA) AHOTIK URTENAK, AHOTIK SARTZEN DIRE


IZENAK:
(ESAERA) JAUNAREN MISERIKORDIAREN MODUEN EGON.

ESANAHIA:
ABANDONATURIK EGON. Dejado de la mano de Dios.


ESANAHIA:
ZORTUTA EGON: GOGORTUTA, EZ ATZERA EZ AURRERA. "Pertsiana hori zortute dago, ezin da igon"


ESANAHIA:
EZER ERE EZ. "Teustik bez" TEUST, OTXANDIO


IZENAK:
(ESAERA) MUTIL ZAHARRAK ETA NESKA ZAHARRAK ETXE INGURUAN, TXARTO


IZENAK:
(ESAERA) TXAKURREN MODUEN... ISILDU BARIK


ESANAHIA:
JABETU. Hacerse cargo. "Gurasoekaz jaubatu da urlie"


IZENAK:
(ESAERA) HORREIK BATZUK ONENAK EMONDA DAGOZ.


ESANAHIA:
GIZON ZEIN ANDRAZKOEN LENZERIA. Bragas y calzoncillos.


ESANAHIA:
ORBELA, ZUHAITZETATIK JAUSITAKO ORRIAK. Hojarasca.


ESANAHIA:
ALKANDORA GAINEAN ERABILTZEN ZEN ALKANDORA LODIAGOA. Sobrecamisa.


IZENAK:
(ESAERA) URE PASAUTA ANDAPAREA (PRESEA) EGIN


ESANAHIA:
Despektiboa: FRAIDE ITXURA ETA JARRERAK DITUENAK


ESANAHIA:
GOGAITURIK IZATEA. "Horrek amak gogoan gora dauko"


ESANAHIA:
ELKARRI BURUZ GAIZKI ESAKA ARITZEA ."Horrek mormoxadaka dabiz deabruaren moduen"


ESANAHIA:
ERRE. "Suak hartu eban Bibon pisu bat" (pertsonalizaturik, herotza, loa ...ren antzera


IZENAK:
(ESAERA) EZKON BARRIEN LAZTAN, GERO ALKARRERI BURUEK APURTUTEN


IZENAK:
(ESAERA) EZ DAGO ALDATS BAKO AURBEHERARIK

ESANAHIA:
MEREZI DUEN KOSTU BAKO GAUZARIK EZ DAGO.


IZENAK:
(ESAERA) SOLOMO BARRI LUZIA, A ZE GOZO HAREN KOIPE DULZIA.

ESANAHIA:
TXERRIAREN JAKIAK DENAK GOZO, BATEZ ERE SOLOMOARENAK.


ESANAHIA:
OLIBARES, *Lino Akesolorentzat URI-BARATZ (Zeanuriko baserria)  URI / ULI + BARAS


ESANAHIA:
1-PITXAR EDO BOTILAREN AHOA. 2- MUTUR. Punta o extremo.


ESANAHIA:
1-ASKO EDUKITZEA  2- DIRUA ERRUZ GASTATZEA


ESANAHIA:
1- KOLOREA 2-EGOERA LATZA "Negu gorria", "Kale gorrie"..3-OSO BERANDU, "Hiru eta erdiak dira, bazkalduteko ordu gorrie"


ESANAHIA:
ONDO, POLITO, DOTORE EGOTEA. BAI PERTSONA ZEIN ARBOLENTZAT. "Gorostie txontxor dago gero!"


ESANAHIA:
PERTSONA TRISTE EDO ILUNEN ANTZERA IBILI EDO JOKATZEA.


ESANAHIA:
TRISTE EDO ILUN. "Gizon hori gaumotz dabil"


IZENAK:
(ESAERA) ASTOKOLOTROREN HANKEA BAINO MOTZAGOA DA HORI


IZENAK:
(ESAERA) ATXEN PUNTEN BE ATERAKO LEUKE BIZITZA HORREK


ESANAHIA:
URARINDU. ARROPA EDO ONTZIEN UR-ISURKETA LEHORTZEKO IPINTEAN.Escurrir.


ESANAHIA:
ABENDUAREN 26AN, BERE JAIEGUNEAN, TXOKOLATEA JATEN OHI ZEN.


IZENAK:
(ESAERA) KAKA EGIN EZ EGITEKO, TXIZE BAI.

ESANAHIA:
GAUZA BATEK EZ  MEREZI ARREN, LAN HANDIEGIA EMATEN DUENEAN.


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA: BURU ARINA. "Enbra tarine da hori"


ESANAHIA:
ASKOZ ERE. "Holan egin ezkero hobeto urtetan dau, baie zatiekaz" "Hori zatiaz bizkorragoa da"


ESANAHIA:
GALERA. "Galizien galtzai itzelak egon ei dire"


ESANAHIA:
URTE BARRIKO  KANTAREN LEHEN BERTSOA. ESANAHI GARBI BAKOA.


ESANAHIA:
AFRUNTUAN DAGOEN LEKUA. EURITSU  ETA HAIZETSUA, BABES BAKOA.


ESANAHIA:
LAINOA BEHERATU. EGUN EURITSUETAN BEHELAINOAK HARANAK ESTALTZEN DITUENEAN.


ESANAHIA:
HASERREA, HASERRETUTA EGOTEA. "Ulle aztinegaz altxau zan"


ESANAHIA:
ARAZO GAINDIEZINEN AURREAN ERABILTZEN DA.


ESANAHIA:
ONTZIETAKO LIKIDOEN MAILAN GERTATZEN DIREN GORANZKO ALDAKETAK. DESLEKURATZEA.


ESANAHIA:
1-ANIMALIA 2- EGURRA ZERRATZEAN ENBORRARI EUSTEKO TRESNA 3-KAKOA, ARROPA LEHORTZEKO TRESNA


IZENAK:
(ESAERA) IGOTEN DAUENAK BAJAKEREA EUKITEN DAU


IZENAK:
(ESAERA) GAZTETAN PASETAN EZ DAUENAK, ZAHARRETAN PAGUE DAUKO.


ESANAHIA:
NAHASTUTAKO GAUZEZ OSATURIKO ZATI, MORDO, MULTZO HANDIA."Sartu ikuzgailuan (arropa) morgil hori"


ESANAHIA:
PISUA. "Horrek lodi-makalean ez dauko ikerarik"


ESANAHIA:
ELURRA EGITEKO EGURALDI BEREZIA. Temporal.


ESANAHIA:
GORAINO  KARGATURIK IBILTZEA. Cargad@ hasta los topes.


ESANAHIA:
IHES EGITEKO JOERA DUEN PERTSONA EDO ANIMALIA "Horregaz ez daukozu zereginik, beti eskapari ibilten dalako"


ESANAHIA:
ITZARRIK, IRATZARRIK, IRATZARTU / ITZARTU (Dima) (Arejita)


ESANAHIA:
1- IZKUTUKOA . (Zentzu negatiboa) 2-SASIPEKO UMEA: BIKOTEAK  EZKONDU AURRETIK IZANDAKOA.


ESANAHIA:
GOIZEKO ANIS KOPATXOA GAILETAKAZ. ERMITETAKO JAI EGUNETAKO GOSARIA.


ESANAHIA:
TXARRIA HIL ETA GERO, HARTZEN DEN ANIS KOPATXOA.


ESANAHIA:
LIKIDO BAT, OSO TOXIKOA, KUPELAK GARBITZEKO ERABILTZEN ZENA


ESANAHIA:
EZER EGIN BARIK, ETZANDA EDO ERDI BOTATA EGOTEA.


IZENAK:
(ESAERA) AGO-MOGO PARAUTE, NORK EMONGO BEGIRE, TA INORK EMON EZ


IZENAK:
(ESAERA) SI TA NO TA POR AQUÍ, ASTOAK ERDERAZ DAKI

ESANAHIA:
ERDERAZ EGITEN DUEN EUSKALDUNARI ESATEN ZAIO


ESANAHIA:
AJEA, BESTONDO, KARRANKEA, GAU BIZI BATEN OSTEKO GOIZEKO GORPUTZALDI MAKALA.


ESANAHIA:
EURIA ATERTU BARIK ARI DENEAN "Eurie blasta-blasta da"


ESANAHIA:
AURREKO HAGINAK OSO BANANDUTA DITUENARI, HAGINAK TARTEEKIN.


ESANAHIA:
GOIKO HAGINAK BEHEKOAK BAINO KANPORAGO DAUKANARI. "Picón"


ESANAHIA:
No sólo... sino también. "Peru eta Inazio ezeze Anton be joan zan"


ESANAHIA:
KOLPEA. "Kraskada galanta emon deutsie buruen eskupeloteagaz"


IZENAK:
(ESAERA) BARAKARROA BAINO MOBIMENTU GITXIAGO


ESANAHIA:
KOMENI EZ DENEAN, ENTZUN ARREN  EZENTZUNARENA EGIN. "Hacerse el sueco"


ESANAHIA:
1- TELEFONOZKO ERESPETUZKO TRATAMENDUA."Nor ziñean ba?" 2- DISTANTZIA MARKATZEKO APROPOS ERABILIA. Tratamendu hotzena. "Usted quién es?"


ESANAHIA:
1-INGURU TROKATSUA 2-(Batuan) HARAN HIDROGRAFIKOA.


ESANAHIA:
LAGUNTZAZKO ORROEA. "Galdute ibili da basoan eta gallezike hasi da"


ESANAHIA:
1- EZ OSO ANTZINA 2- ATZINETXOKOA  / ATZINE(TXO)KOA? : OSO ZAHARRA."Urlie atzinetxokoa da, atzo goizekoa sikeran, ez."


ESANAHIA:
DENEN AHOTAN EGON. "Hori danon agoko mihiñean dago"


ESANAHIA:
ANDUR / ADUR, LERDE, BITSA.Baba, saliba, espumarajo.


ESANAHIA:
EGURREAN ZULOAK EGITEKO TRESNA. Berbiquí.


ESANAHIA:
URAREN ERAGINEZ  LURRA JAUSI. Corrimiento de tierra.


ESANAHIA:
HARRI TXIKI ETA LANDUZKO LEHENAGOKO BIDEAK


ESANAHIA:
POLITIKARI ESTATUBATUARRAREN IZENA: J. F. KENNEDY


ESANAHIA:
MARKESAREN GIZONARI, JAIOTZEZ EZ ZELAKO ARISTOKRAZIAKOA


ESANAHIA:
LEHEN MINISTRO BRITANIARRAREN IZENA: WINSTON CHURCHILL


ESANAHIA:
OSO GAUZA TXIKIA. "Galdu dozun hori ara be ez da"


ESANAHIA:
"HORI TXAHALORI PIJON DA" ESATEN ZUELAKO.


ESANAHIA:
SUDURTXUTIK DATOR, BAINA SUDUR HANDIDUNARI ESATEN ZAIO


IZENAK:
(GATXIZENA) -PEPELO / MAISU-PEPELO / ANTON-PEPELO


ESANAHIA:
POLITIKARI UKRANIARRAREN  (SOVIETARRA) IZENA: NIKOLAI KRUTZEV


ESANAHIA:
ARIN IBILTZEN ZELAKO, HAIZEAREN ANTZEKOA


ESANAHIA:
ABADEAREN IZENA,  ASKOTAN ERABILTZEN ZUELAKO BERBEA


ESANAHIA:
1-BERBA ASKO EGITEN ZUELAKO 2- PARAUEZINA, TIRRI-REN BUSTIDURA


ESANAHIA:
1AURPEGI BOROBILDUNARI 2- SASKELA, GANORABAKOA


ESANAHIA:
GUARDIA ZIBIL ESTATU-KOLPEAREN EGILEAREN ABIZENA


ESANAHIA:
BERBETEA ULERTZEN EZ ZAIONARI, MOZKORTUTA DAGOENEAN


ESANAHIA:
ARGI-MUTILA: ZEANURIKO SAN ADRIAN ERMITAKO MITOA


ESANAHIA:
" Eskapolotean daukadazan erropak zarrago-barriago soiñean eroateko moduen dagoz"


ESANAHIA:
ARTOA BATZEN DABEN ORRIAK, KAPAXA. OSKOLA


ESANAHIA:
ETXE ETA ANIMALIAK ONDO JAGOTEN DAKIENARI


ESANAHIA:
1-BURKAJEAN SARTZEN DEN ZAMA EDO ZERA KANTITATEA. Carga de camión con volquete. 2- ZENTZU FIGURATIBOAN EDOZEIN KARGA. "Itzelezko burkadea daroak!"


ESANAHIA:
GURDIAREN KAXA. BURDI + KAJEA. Volquete de camión.


ESANAHIA:
LOS BRAVOS MUSIKA TALDEAREN KANTA OSPETSUAREN IZENETIK


ESANAHIA:
REAL MADRILEKO FUTBOL JOKALARI HUNGARIARRA


ESANAHIA:
GOXO-GOXO BERBA EGINEZ DENA LORTZEN DUELAKO


ESANAHIA:
1920. hamarkadan AEBko "LEY SECA" izenetik


ESANAHIA:
1- PARAU-EZINA DENARI 2-KATUEREKIN EZKONDU ZELAKO


ESANAHIA:
BASERRI ATZE ALDEKO EREMUA, BERTAN GARIA LANTZEN ZEN


ESANAHIA:
ZEANURIKO SAN ADRIAN ERMITAKO IZAKI MITIKOA, GAUEZ AGERTZEN ZANA


ESANAHIA:
BERBA ASKO EGITEN DUENARI. (< TXIRRI-TXIRRI)


ESANAHIA:
BETI GARBIKETA LANAK EGIN ETA AGINTZEN DUENARI


IZENAK:
(ESAERA) ANDREAK AGINTAN DAUEN ETXEA, TA AHUNTZAK JATEN DAUEN BEREZIE, DANA DA URRIA


IZENAK:
(ESAERA)ANDREAK AGINTAN DAUEN ETXEA, AHUNTZAK JATEN DAUEN BEREZIE, TA ABADEAK AGINTAN DAUEN HERRIE, DANA DA URRIE


ESANAHIA:
1-ERREKA HARE EDO ONDAR SEDIMENTAZIOZKO LURRA.SUSTRAI GUTXIDUN LEKUA. 2- IGORREZTARREI DEITZEKO GATXIZENA


ESANAHIA:
IGORREZTARREI DEITZEKO GATXIZENA. SUSTRAI GUTXIDUNAK.


ESANAHIA:
TOPERA, BETE-BETETA. "Hori botellaori ganaz beteta jauk"


ESANAHIA:
ASTIA IZAN (PERTSONIFIKAZIOA) "Denporeak ez deust emon hori egiteko"


ESANAHIA:
1-BERTSOTAN AZKARRA IZATEA.INSPIRAZIOA. 2-ERRETIROA. "Pensión"."Bisten dago,agure horrek etorri ona dakala!"


ESANAHIA:
1- JOKA EGON.KRISTALEZKO ONTZIAK ELKAR JO ETA APURTZEKO ARRISKUA DUTENEAN. "Botillea ifini aparte, jarroari jokatu ez deion" 2- OLGAU 3- POSTURA EGIN


ESANAHIA:
LATIGOAREN ANTZEKOA, PERTSONA EDO ANIMALIAK ERANTAUTEKO.


ESANAHIA:
URA ETA GATZA OKELA KONTSERBATZEKO. Salmuera.


ESANAHIA:
1- ERDOIL, roña 2- ZIKINA,  mugre 3-UGERRAK HARTU: ERABILERA EZA.Enroñarse. 4-UGERRAK JAN: ERABILERA EZA.Enroñarse 5-UGERRAK KENDU: BERRIZ ERABILI. Desherrumbrar 6- IGERI


ESANAHIA:
NESKA AUSARTA, BALIO DUENA ZERBAIT EGITEKO


ESANAHIA:
EMAKUME BERRITSUA "Zu pikutera galanta zara!" (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
SUA BIZTEKO METXERO ZAHARRA. ("Contra viento y marea")Yesca


ESANAHIA:
OTSOLIZAR (serbal, mostajo edo mostellar) (Bot.)


ESANAHIA:
ALDEGIN, IHES EGIN. "Horrek be hanka joko egin behar izan zoan"


ESANAHIA:
ZAHARRA IZANIK, BOTA BEHARREAN,  GORDETA MANTENTZEN DAN TRESNA."Eskerrak deukodan beste plantxea, larrabide moduan zaharra dana".


IZENAK:
(ESAERA) ONDO EGIN DAN PAGUE, ATE OSTEAN PALUE.

ESANAHIA:
GAUZAK ONDO EGITEKO AHALEGINAK EZ DIRA ERREKONOZITZEN, ASKOTAN KRITIKATUZ GAINERA.


ESANAHIA:
GORORDO (Areatzako baserria, Gorordogan izenaz ere ezagutzen dena)


IZENAK:
(ESAERA) SAN JURGI ARTOAK EREITEKO GOIZEGI, SAN MARKOS, ARTOAK EREINDA BALEGOZ.


IZENAK:
(ESAERA) LARATZUEK, HA(R)K EZETUTEN DAU ONDOEN NOR NOR DAN

ESANAHIA:
ZEANURI (Azkue). ETXE ONEKO JATORRIA ADIERAZTEKO


ESANAHIA:
TENPERATURA IGOERA. "Bigerko hotzberoaren altzezea dakar"


ESANAHIA:
EHUNEAN HARIAK AGERIAN UZTEA. Deshilacharse, fleco de alfombra


ESANAHIA:
GOZAMEN BITSETAN EGOTEA.Entusiasmarse. "Urlia jan dauenagaz inbitute da(g)o"


ESANAHIA:
HERIOTZ AURRETIKO AZKEN NAHIAK. Últimas voluntades.


ESANAHIA:
1- OKARAN HANDIA 2-(Labayru Hizt.) BASOOKANA, BASARANA. Pacharán.


ESANAHIA:
1-GORENA, ONENA, EGOKIENA."Jarleku hau sekulakoa da behar honetarako" 2- HANDIENA. "Sekulako mozkorra harrapatu eban"


ESANAHIA:
BEGIZTA. BEGITEN EDO MARAPILOTIK HARANTZAGO DOAN KORDEL ZATIA. Lazo


ESANAHIA:
IDATZIRIKOAREN ALDEAN BALIO GUTXI AHOZKO TRATUAK


ESANAHIA:
BETEBEHAR GEHIEGIZKOA, ETEKIN TXIKIRAKO ZAMA HANDIEGIA HARTU BEHAR IZATEA. "Gizajo horrek domeka guztietan beharleku horretan holan ibiltea, zelako diziplinea!"


ESANAHIA:
ANIMALIA ETA GIZAKIEN ERNALKETA FALTSUA. Embarazo sikológico.


ESANAHIA:
EGURALDI HEZE ETA HOTZ-HOTZA. "Gaur atzo baino hotzminagoa dago."


ESANAHIA:
FRUTU ETA BARAZKIEN HONDAKINAK. USTELTZEKO GAI DIRENEZ, SATS BIHUR DAITEZKE.


ESANAHIA:
SASOIAN, MOMENTU ONEAN. En buena hora. "Jainkoz esan dotset, esan badotset, esan dotset."


ESANAHIA:
ERDI ZORABIATU, "Golpea hartu durdidute gelditu naz" (< aturdido?)


ESANAHIA:
TUTUBERO, NESKA MUTIL ZALEA. (Despektiboa) Mujer cachonda.


ESANAHIA:
INOREN GAUZETARA ESKUA LUZATZEN DUENA. LAPUR TXIKIA. Ratero.


ESANAHIA:
MARITXU, MARIGIZON , Maricón. (Despektiboa)


ESANAHIA:
MARITXU, MARITXUPORTALE , Maricón. (Despektiboa)


ESANAHIA:
ARRUNTA. "Tire, tire, hori be ezdok handik honako bertsolarie"


ESANAHIA:
SANO GAZI, "Babagorriek itxure ona jaukiek baie lupue baino gaziau jazak".


ESANAHIA:
1- JAKIAK GATZ ASKO DUENEAN. 2- UR GAZIA Agua salada. 3- Adjetiboa. TXARRA, DESEGOKIA,ILUNA. "Bekoki gazie,bekoki iluna, bekosko"


ESANAHIA:
1- ITASASOKO URAREN ZAPOREA. JAKIENA ERE BAI. 2- GANORA, ZUZTARRA.


IZENAK:
(ESAERA) HORREK ETXEKOK EZ GATZIK EZ ANTZIK


ESANAHIA:
BALIO GUTXIKOA "Horrek be etxekona bere burue eulikakatzat!"


IZENAK:
(ESAERA) ABERASTASUNE, GAZTETAN ONDASUNE, ZAHARRETAN HONDAMENDIE.

ESANAHIA:
GAZTETAN APROBETXATU BEHAR DA DAGOENA, ZAHARTZAROAN EZIN DA ETA.


ESANAHIA:
LAPABELARRA, LAPATI. Bardana.Bot. Arctium lappa  (<Lat  lappaceus).


ESANAHIA:
EZTENA, ELTXO EDO KURUBIOARENA, ADIBIDEZ. Aguijón, Sting.


ESANAHIA:
ANIMALIAK, GEHIEN BAT OILOAK ALDE EGITEKO ORROEA.


ESANAHIA:
Cúbito y radio. (Iñaki Goikoetxea, J.L.)


ESANAHIA:
BILDOTSAK KORTA BARRUAN GORDETZEKOK LEKU BEREZI ETA ITXIA. (Faustino Etxebarria) Ikus. TEGI


ESANAHIA:
DIMAN,  BILBOTIK ETORRITAKO ESKURSIONISTEI ESATEN ZAIE. (Faustino Etxebarria). (Ikus. BULDARRES)


ESANAHIA:
OA (XVI.MENDEKO TOPONIMO ZAHARRA). XVIII.mendean KOBA  (J.R.ITURRIZA) OBA (ZAMAKOLATARREK)


IZENAK:
(TOP.) AGORTZIETA/  AGUSTIETA / ABOSTIETA

ESANAHIA:
AROSTEGIETA (Dimako auzoa) (Faustino Etxebarria)


IZENAK:
(TOP.) ABOSTIETA / AGUSTIETA / AGORTZIETA


ESANAHIA:
USUBIL Arantzazu ko baserria. (FAUSTINO ETXEBARRIA)


ESANAHIA:
ITURRIONDO (Zeberioko errementaldegi zaharra; Ubideako etxea)


ESANAHIA:
BEITI(A) TXIKERRA / NAGUSIA (Zeberioko baserria)


ESANAHIA:
URANDURRAGA (UR+ANDUR+AGA Lino Akesolo) (Zeanuri eta Zeberioko auzoak)


ESANAHIA:
AHALKE, ITXURA AHULA DUEN PERTSONA, OSASUN ETA  INDAR GUTXIKOA.


ESANAHIA:
EDURRA TEILATUAN URTU ETA JAUZTEN DANEAN.


ESANAHIA:
ERREAREN GUSTUA. ADB. TXULETA ERREEGIA ETA BARRUTIK EGIN BARIK DAGOENEAN


ESANAHIA:
ABADEARI SARI LEGEZ EMATEN ZITZAION OGI BEREZIA.< Latin: OBLATA(M), Oblada.


ESANAHIA:
PERTSONAK IZENDATZEKO, BAINA ZENTZU TXARRAREKIN. Sujeto.


ESANAHIA:
OSO HOTZ HANDIA, HAIZEAREKIN, AURPEGIA MINTZEKO  MODUKOA.


ESANAHIA:
BARRUNDI / OBABARRUNDI # GOIENDI / OBAGOIENDI. BARRENENGO ETA GOIENGO ADIERAZTEKO.(Dimako auzoak)


ESANAHIA:
1- HORTIK ATXINE JOAN DA TXAKURRA: HORTIK ZEHAR  2-HANDIK  ATXINE: DENBORAN AURRERA. Al cabo de...3- ORAINDIK ATXINA: ORDUTIK AURRERA


ESANAHIA:
TXAKUR TXIKIA. # TXAKURTO: TXAKUR HANDIA (Lino Akesolo)


IZENAK:
(ESAERA) TXORI BAKOTXARI EDER BERE KABIA, GIZON GUZTIERI URRI BERE ZORIA.

ESANAHIA:
EUSKALDUNEK EUSKERAZ EGIN BEHARREAN, ERDERA IKASI ETA ONDO GAINERA. (Lino Akesolo)


ESANAHIA:
ARATEAN. ETZANDA EDO IGERIAN  GORA BEGIRA EGOTEA


ESANAHIA:
ARATINIK. ETZANDA EDO IGERIAN  GORA BEGIRA EGOTEA


ESANAHIA:
1-ETZANDA EDO IGERIAN  GORA BEGIRA EGOTEA. 2- KARTAK AHOZ GORA JARRI. "Kartak atinduizuz"


ESANAHIA:
UGARITASUNA. DIRU AZKARRIA: DIRUTZA HANDIA


ESANAHIA:
(<HERRI BARRENA # ERGOIENA) Zeberioko Ugao aldeko eskualdea.


ESANAHIA:
SUTEKO ARASEAN KOILARA, SARDESKA ETA ABARRAK ZUTIK JARTZEKO EGOTEN DEN EGURRA


ESANAHIA:
FAMILIAKO EGOERA ISKANBILATSUA, BEROA. "Gurean jaok etxetarroa"


IZENAK:
(ESAERA) IKOPEAN ARTORIK EGITEN BADA, HAUXE (SEMEA EDO ALABEA) ETZERAKO.

ESANAHIA:
Arratiako esaera. HANDINAHIEKIN DABILEN PERTSONARI ESATEN ZAIO. IKOPEAN SEKULA EZ BAITA ARTORIK EREITEN.


ESANAHIA:
EZER BARIK. Con las manos vacías."Hori agobete haginekaz dago"


IZENAK:
(ESAERA) ERRONKEAK BAKARRIK EZ DAU BALIO, FATUKERIARIK EZ, GERO!

ESANAHIA:
No basta con hablar, tampoco con aparentar.


ESANAHIA:
1- ITSASTEKO DEN EDOZER. Adb. Eskuetan gura barik itsasirik dekodan ezparadrapo zatie. 2-PERTSONA ASTUNA, KANTSAGARRIA. Despek.


IZENAK:
(ESAERA) SAGU ZARRA EUTSI AGIN ZARRA, EKARRI EIZU BARRIE, SAGU ZARRA BARREGARRIE

ESANAHIA:
SENDATZEKO ERABILITAKO  KONJURU EDO ARAOA (Zeanuri)


IZENAK:
(ESAERA) SANTIGITU, SANTIGITU, SANAK BERE LEKUAN SARTU

ESANAHIA:
ZAINTIRATUETAK SENDATZEKO ERABILIA. Sendatzeko konjuru edo araoa.


ESANAHIA:
HILKUTXAK GARRAIATZEKO EGUR LUZEAK. Parihuelas.


ESANAHIA:
BATAIOAREN HURRENGOAN EGITEN ZEN ELIZKIZUNA. Misa de salida.


ESANAHIA:
DIRUA. BASERRIKO HILDAKOEN ARIMENGATIK EMATEN DEN DIRUA.


ESANAHIA:
ERDI GIZON ERDI OTSO ZEN PERTSONAIA MITOLOGIKOA. (Zeanuri)


IZENAK:
(ESAERA) URRINEKO EGUR SIKUE, ALPER INDARTSUE, ETA PROBEAREN ERRAZOIA, HORREIKAZ EZIN LEI URRIN JOAN

ESANAHIA:
ETXEAN EZ DAGOEN EGUR SIKUA, EKARTEN EZBADA, BALIORIK EZ. BERDIN, ALFERRAREN INDARRAK ETA POBREEN ARRAZOIAK, BALIORIK EZ DUTE.


IZENAK:
(ESAERA) UMIAK ETA OGIEK BEROA BEHAR DAURIE


ESANAHIA:
ZERBITZARI EDO MORROIA, FAMILIAKO BESTE BAT. (Zeanuri)


ESANAHIA:
NESKAMEA, FAMILIAKOA LEGEZ HARTZEN DA.(Zeanuri)


IZENAK:
(ESAERA) SUA BATZEAN SUA BATZEAN / INFERNUKO GUZTIAK / GURE ETZETI URTEN EGITEN / MILE AINGERU SARTU EGITEN


ESANAHIA:
EZIN DOMINATU LITEKEEN PERTSONAZ. "Klementek hautsek daukez gero!"


ESANAHIA:
BERBAZKO AKORDIOA, EZKONGAIEN GURASOEN ARTEKOKONTRATUA, DOTEA ZEHAZTEKO. (Zeanuri)


ESANAHIA:
EZKONTZAKO PROKLAMAK EGIN AURRETIKO NOTARIOAREN AURREKO HITZARMENA.


ESANAHIA:
ALDATS TXIKIDUN MENDI HEGALA. Ladera pequeña con suave pendiente.


ESANAHIA:
ALDATS HANDIDUN MENDI HEGALA.  Ladera larga de montaña de mucha pendiente.


ESANAHIA:
BURRUNTZALI ITXURAKO LANDA ZULOA. ELEZAK.Dolina (Itxina)


ESANAHIA:
1-IKATZ BEGETALA SORTZEKO ERABILTEN ZEN MENDIKO LEKUA. 2- IKATZ BEGETALA BILTZEKO  ERAIKINA


ESANAHIA:
LATEA.GANADUA HESITA EUKITEKO ERABILTZEN DIREN EGURRAK.


ESANAHIA:
IKATZ TXONDORRA KOKATZEKO LUR SAIL LAUA.


ESANAHIA:
LEKU OSO ALDAPATSUA ETA LUGORRI DENA. "Repelega leku aldarrean dago"


ESANAHIA:
Por algún tiempo. Eulogio Gorostiagak batu eta itzulitako kantu batean ageri da (1925)


ESANAHIA:
ETXEKO JABEA DEN ANDREA. (UZABA < UGAZABA)


ESANAHIA:
ZEANURIKO BASERRIKOEK  PLAZATARREI DEITZEKO ERA.


ESANAHIA:
ZEANURIKO PLAZATARREK  BASERRIKOEI DEITZEKO ERA.


ESANAHIA:
1- GELDITU "Ez zaitez hemen lotu". Quedarse, detenerse. 2- GAUZA BI EDO GEHIAGO ELKARRI ITSATSI.


ESANAHIA:
TXAKURRARENTZAKO AGINDUA. ¡Déjame en paz!. ¡Obedece!


ESANAHIA:
HONELA TXARTO AMAITUKO DOZU. "Holan segitan badok, sakure"


IZENAK:
(ESAERA) AITEK EPERDITIK ATARA BAUEN BE!


IZENAK:
(GAZTEENA) GANDABELAK BE GORA IGON JATAZAK


IZENAK:
(GAZTEENA) ETXEA BARKUE EZ DA. GERO BE HOR EGONGO DA


IZENAK:
(GAZTEENA) HORREN NESKAN ETXEAN OBRETAN DABIZ.

ESANAHIA:
OSO SEXIA DA NESKA, HAUTSA DAUKALAKO, OBRETAN LEGEZ.


ESANAHIA:
PERTSONA MULTZOARI, BAITA NESKA EDO MUTIL EDERRARI ESANDAKO LOREA. "Hemen dao ganadue!"


IZENAK:
(GAZTEENA) HORREK HARRAPAU DAU HARRAPETAKOA!

ESANAHIA:
MOZKOR HANDIA EDO NESKA EDO MUTIL GALANTA.


IZENAK:
(GAZTEENA) HORREK HARTU DAU DANDABELEKOA!


IZENAK:
(GAZTEENA) OROZKOKO BOSGAREEN TXALA(RE)N ANTZEAN, EZTOK? BETI BEGIRE

ESANAHIA:
BEHIEK LAU ERRO DITU ETA BOSGARREN TAXAHALAK, ERRAPERIK EZ ETA ITXAROTEN EGON BEHAR.


ESANAHIA:
EZ DU ESANAHIRIK, BAINA NORBAITEK ASPERTZEN ZAITUENEAN, GAINETIK KENTZEKO BESTE BATENGANA JOATEKO ESATEN ZAIONEAN ERABILTZEN DA. "Joai Karmelegana tardantzea eskatan!"


ESANAHIA:
NAHASTE, ARAZO. Ikus ETXETARRO, SUTETARRO.


ESANAHIA:
GAUZA OSO TXIKIA. TXIKIENA TAMAINUZ. ADIBIDEZ ESKUETAN SARTUTAKO ZOTZ ZATITXOA-


ESANAHIA:
JARTEKO BATEN HONDARRA, SAGARRA ADIBIDEZ.


IZENAK:
(ESAERA) HURRIK EMONIK BE EZ JOAT IRIBAZTEN ESAN DOZUN HORI

ESANAHIA:
Eso que dices, yo no lo gano ni por asomo.


ESANAHIA:
No acertar ni de lejos.(ESAERA) HURRIK EMONIK BE EZ JOAT IRIBAZTEN ESAN DOZUN HORI


ESANAHIA:
TRATU BAT EGITEAN EMATEN ZEN KOPAU EDO HAMARRETAKOA.


ESANAHIA:
PELOTA JOKOAN AURRELARIA, PELOTA ATERATZEN DUENA.


ESANAHIA:
1- LELOKERIA, TONTOKERIA 2- JATEKOZ OKA EGINARTE BETETZEKO MODUKO JANARIA.GANEZKA, LAR.


ESANAHIA:
ARNAS EGIN, EDAN EDO JATEKOAREKIN GORAINO EGITEA.


ESANAHIA:
ZAPATAREN BEHEKO ALDEA. Plataforma, suela.


ESANAHIA:
Diversión. "Urkiolako erromerian izan zan olgetaldia".


# izendegia-02

ESANAHIA:
LURREKO GANEKO BEDARRA KENDU, LURRA AGERIAN UTZIZ


ESANAHIA:
ZUZARA EDO ARAKARA BAINA TXAKURRARENTZAT. Azkue: celo de yegua, burra, perra y gata


ESANAHIA:
1-ARRE, GRIS Pardo  2-GOLDEAREN BURDIN SAREA, Reja del arado


ESANAHIA:
ORTUETAN EGITEN DIREN BELAR ERRETZEAK. Gaztelaniaz, rotura, noval (Por extensión, bosques, bosquetes etc.)


IZENAK:
ITILLE / ITAILA / ITILLAREA / ITAIE (Lezama)

ESANAHIA:
BOST, ZAZPI EDO BEDERATZI HORTZETAKO GOLDEA


ESANAHIA:
1- HESITA DAGOEN LANDARAKO EGURREZKOA SARRERA  2-TEILATUETAKO OHOLAK


ESANAHIA:
AITZUR EDO LAIAZ ATERATAKO LUR ZATIA: Txondorra zoiez estali.


ESANAHIA:
NARRAREN ANTZEKO TRESNA, MOKILAK APURTU ETA BEDARRA KENTZEKO


ESANAHIA:
1- GAUZA BAT B ITAN BANATZEAN Adb. Egur zatiak bi ezpaletan 2-MEDIANIL DE CASERIO, BASERRIA BITAN BANATZEN DUENA.


ESANAHIA:
ETXE BARRUKO PASABIDEA. SARRERA EDO HALL ERE BAI.


ESANAHIA:
BIZKARRALDEDUN AULKIA. Escaño de cocina con respaldo(Azkue)


ESANAHIA:
NEURRIAN. Ahal dan ginoan. Ahal dan  neurrian.


ESANAHIA:
GURDIAREN LIMOA, LANTZA EDO PERTIKA. BURKAMEA


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOEK GONA AZPIAN JANZTEN DUTEN GALTZA ANTZEKOA


ESANAHIA:
1-GURDIAK ZAMARI EUSTEKO DITUEN EGURRAK.Gazt Cartola, Euskal jatorriduna 2- Antzinako pattarra edateko kopek marra bat eukien" 3-KARTOLETARAINO EGON EDO EDAN: NEURRIZ KANPO, GAINEZKA EGOTEA


ESANAHIA:
IDIEK EROATEN DUTEN BURDINEZKO ARDATZA, GALGA MEKANIKODUN GURDIA


ESANAHIA:
1- BELAR TXARRA, ORRI ZABALAK DITU 2-LEHEN BELAR UZTA (Azk. PRIMERA COSECHA DE HIERBA)


ESANAHIA:
BATAN. Menta, Hierbabuena. ASTOPATANA: HANDIAGOA, EZ HAIN FINA


ESANAHIA:
1-BANBÚ, Bot 2-LURREAN ZUZTAR GAINEAN GARAUAK DITUEN LANDA BELARRA.


ESANAHIA:
1- GOGOKOEN, preferido  2- SOKARI EGINDAKO BEGIA


ESANAHIA:
BURDIN GORIAREN ZATIAK LABETIK ATERATZEAN


ESANAHIA:
1- EMAKUMEZKOAREN OIHALA  2-ABARKETAKO MANTAK 3-UME TXIKIEN ARROPAK


ESANAHIA:
NEGAR ZOTINA. Suspiro de lloro, sollozo.


ESANAHIA:
1- ARBOLARTE BEREZ ERNEA, MEHAZTU BARIK 2- Jara, arbusto  3-embrollo, lío


ESANAHIA:
UME ETA EMAZKUMEZKOAN ERAMATEN ZUTEN BARRUKO PITXIA.


ESANAHIA:
1- ESTIMATU, MAITE  2- HAUR OIHAL BARRUKO ALMOADATXOA


ESANAHIA:
ARRANKARI MODUKOA, MARROIAGOA. Zool. Barbo


ESANAHIA:
1-Lagarto 2-ZEBERIOZTARREN IZEN GAIZTO MEDERNOA, IDAZLE BATEK MENDE HASIERAN ASMATUA.


ESANAHIA:
NESKA GANORA BAKOA, BASATIA, OKERRA. MARIDURANGO (Ubidean)


ESANAHIA:
1-OILO OKELA 2-AUSARDIARIK EZ DUENA. Cobarde


ESANAHIA:
GELDITU EZINA DANA, PARAU EZINA, Inquieto


ESANAHIA:
1-GOLOSO, GOZO ZALE  (hacerse regalón)  2-MIMOTIA. Ume mizkea


ESANAHIA:
JANGALE HANDIA,. ZERRAREN HAGINEZKO AHOA. Filo de sierra.


ESANAHIA:
1-BURUGOGORRA,Terco(3)  2-´PERTSONA URDURIA. "Culo inquieto"


ESANAHIA:
Entumecido,1-HATZAMARRAK ZURIZKATU URAK. KIPAUTU, KIPATU  2- ESKUA LOAK HARTUTA IZATEAN


ESANAHIA:
1- TXINTXIRRIA, OIHALETAN DINGILIZKA DOAZEN BORLAK, TXILINAK 2-DANTZA TALDEA ETA TALDEAREN EKITALDIA


ESANAHIA:
KAPA GAINEAN SORBALDA ALDEAN FARTZEN ZEN TELAZKO JANTZIA


ESANAHIA:
ORTUARI DESBERDINEZ EGINDAKO TXERRIENTZAKO JANARIA.


ESANAHIA:
1- DESAFIOA, 2- HANDI-MANDIKERIAK HARROKERIA, orgullo


ESANAHIA:
1-ALDAMENEKO LEKUA 2- ALBOA GORPUTZARENA, costado


ESANAHIA:
ASKA, ORASKA, OREMAHAIA. " Azpireak ekarriko zaitu.... (Goseak)"


ESANAHIA:
1-HABEA, BANDERAREN  KIRTENA  2-TRADIZIOA, HEREDENTZIA 3-Etxeko hagea dakar horrek (De tal palo, tal astilla)


ESANAHIA:
LAPIKOA SURTAN IPINTZEKO HIRU HANKADUN BURDINEZKO TRESNA


ESANAHIA:
1-IRIN ONDO BIRRINDU BAKOA  2- ZAHI ETA GUZTI EGINIKO OGIA. OGI BALTZA, INTEGRALA


ESANAHIA:
GELETAKO ARMAIRUA, GOIAN KAFE-ONTZI ONENAK GORDETAKO


ESANAHIA:
FRUITUA ONDO HELDU  ETA HANDITU: "Ikoak maindituta dagoz"


ESANAHIA:
AITZAKIA." Zuk danari topetan deutsozu allea"


ESANAHIA:
1- Sarampión  2- EGURALDI TXARRAK EGINDAKO KALTEA ORTUARI, LANPARRAK, HOTZAK...


ESANAHIA:
1- ERREGALUA 2-UR JARIOA: Caudal, "Iturri horrek emoi handie dauko."


ESANAHIA:
TEILATUTIK JAUSTEN DAN URA, KANPOKO ITOGINA


ESANAHIA:
ELURRA URTUTA DAGOEN LUR EREMUA, LUR MUGITUA, LORRINA


ESANAHIA:
1-HAIZEBEGI, BABESBAKO LEKUA. 2- DISGUSTU EDO ATSEKABE HANDIA


ESANAHIA:
ZOR EGITEKO GAI DENA, GARESTIEGIA DENA; PRODUKZIO GUTXIEGIZKOA


ESANAHIA:
PODERIOZ. Diruaren podesuz, Ekinaren podesuz (ekinaren ekinaz)


ESANAHIA:
1-APUR BAT, ZERTXOBAIT 2- NONBAIT, HAINBATEN 3-BAT ERE EZ  " Kontuz papelokaz, ez bota Arean"


ESANAHIA:
1- IGELA, UGERAIXOA 2- ZEBERIOZTARREN IZENGAIZTO BAT


ESANAHIA:
1-AUKERA, Conveniencia2- UGARITASUNA:Denda horretan badago komerentzie; (Gauza asko aukeran)


ESANAHIA:
TXORIZO EDO URDAI FRIJITU ZATITUA, Aperitiboa


ESANAHIA:
Entumecerse,1-HATZAMARRAK ZURIZKATU URAK. KIPAUTU, KIPATU 2- ESKUA LOAK HARTUTA IZATEAN


ESANAHIA:
1-Buhardilla 2-Artzain eta ikazkinen txabola ate ondoko zuloa


ESANAHIA:
Carne maleada que brota de un miembro llagado


ESANAHIA:
GERAKA, ARTEGA, Inquieto GELDITU EZIN DENA


ESANAHIA:
1- LURRA LANTZEAN KENDUTAKO BELAR. ZUZTAR MULTZOAK 2-BALIORIK GABEKOA 3-Huraño, esquivo


ESANAHIA:
1-HANDIGARRIA:enbratoa TXIKIGARRIA:zakuto,neskato 2-MODALA: ondo, polito, hobeto, 3-NEGATIBOA:txarrito, txakurto, ugerdo... 4-MASKULINOA: txakurto / na(fem.), txarrito / na, bajuto / na,


ESANAHIA:
ETZANDA EDO IGERIAN BEHERA BEGIRA EGOTEA(ant.ARATINIK)


ESANAHIA:
1- ZAINDU, JAGON ANIMALIAK EDO LURRAK 2- LAN BAT AURRERA ATERATZEKO MODUAN IZATEA


ESANAHIA:
1-GUTXI GORA BEHERA: "Zortziak ingurumarien, hortxe ingurumarien" 2- INGURU


ESANAHIA:
AZTARNA, MUESTRA EDO ZEOZER JAKITEA: "Izentazinorik be ez dago horrenik"


ESANAHIA:
1-ATONDU, Reparar 2- MOLDATU. Bastarse uno mismo


ESANAHIA:
1- MODU ONEAN EGON ( POSICION ECONOMICA) 2-Pospozioa:HALAMODUZKOA:GIZONMODUA, ENBRAMODUA 3-ERA: Modu honetan ez!


ESANAHIA:
ARIN.ARIN, BAINA ONDO EZ. "Arrapataka jan zeozer" (precipitadamente)


ESANAHIA:
EGUR FINA, ENBOR MEHEAK, ABARRAK ETA ABAR. Azkue:ARAKIL (BN eta G)


ESANAHIA:
ARBOLETATIK GORA IGOTEN DAN SASI MOTA BAT.


ESANAHIA:
1-URRI, GUTXIEGI. Escaso 2-KOLORE URRIKOA: KOLORE ZURISKA ETA ESKASA. 3-URRI/URRE. URREGORRI.Oro


ESANAHIA:
1-DENBORA   2- EGURALDI: Denpora ona, elegantea, graziosoa, berdea (= txarra)....


ESANAHIA:
-TAR ATZIZKIA jentilizioak (zeberiar), dimoztar...


ESANAHIA:
1.DIRUDIENEZ  2.ANTZA Atzizki modura: LAINOANTZA: Laino modukoa dago. 3. IA-IA: Justu antzean dago (ia parean dago).


ESANAHIA:
IDI GAZTE HANDIA. SEMENTALA. GIZONEZKOEKIN ERE BAI.


ESANAHIA:
1-ASTIN, HARRO, AROL, (esponjoso).Gaurko pamitxea apitz-apitz dau, ondo altxaute2. ASTIN EGON: LASAI EGON (Zeanuri)


ESANAHIA:
1-PISKA (BAT) 2-MAMUR, PAPUR (OGIARENAK)


ESANAHIA:
ZATIA, APUR, Ogi puskak, haserre puska batzuk.


ESANAHIA:
1- PUSKA 2-ZATI BATERAKO: DENBORA BATERAKO (LUZEA)


ESANAHIA:
1. ANIMALIA 2-ARTAZI MODUKO EGURREZKO GAILUA EGURRA EBAKI EDO BESTE LANETARAKO


ESANAHIA:
ZERBAIT HESTUTASUN BARIK IZATEA (Frakak, norbera...)


ESANAHIA:
IZARA BIREKIN, TARTEAN ARTILEA, EGINIKO TAPAKIA


ESANAHIA:
1- ILEETAKO KIRIBILAK 2-LIHOA TXARRANTXATU ONDOREN TRESNAN GERATZEN DEN LIHO FIN-FINA. LEHEN MAILAKOA  3- Estropajo de esparto


ESANAHIA:
MIMOTI KANTZAGARRIA: Katuak eta umeak beti muxilka" " muxil gogaitua"  "Oilo muxilek" (despektiboa:"Enbra muxil horreik!")


ESANAHIA:
NOREN ANTZA "Notara bere badauka" Ya tiene a quién salir


ESANAHIA:
1-HARI MULTZOA. Madeja 2- KONTU EDO GAUZA NAHASIA. Embrollo. 3-GAZTAGINTZAN: ESNE APURTUA 4-Copo de nieve (Zeanuri)


ESANAHIA:
ERROTETAN HARRIEN ARTEKO ALDEA ERREGULATZEKO SISTEMA


ESANAHIA:
PATANA BAINO HANDIAGOA, EZ DA BATERE FINA


ESANAHIA:
1-LAINO MEHEA, 2-IKUSMENA GAIZTOTUA IZATEA. Miopia edo kataratakLAUSOTU


ESANAHIA:
1-MOZKIN, HONDAR (desperdicio) Zigarroarena.2-Azkue: MUKI, moco


ESANAHIA:
KIMUTU, ALFERRIK GALDU JANARIA: SAGARRA, TXULETA, BELARRA


ESANAHIA:
1-ATZAMAR ERAKUSLEA (indice), 2-AHULA, GAIXOBERA 3- LAGUN ARGAL-ARGALA


ESANAHIA:
1- GAITZ, GAIXOTASUN  2-GAITZ, KALTE, Desgracia


ESANAHIA:
1-DIRUA GONA / FRAKA BARRUETAN GORDETZEKO BOLTSATZOA. 2- POLTSIKOA


ESANAHIA:
ERROTARRIAN EGINDAKO KANALTXOAK EDO MARRAK


ESANAHIA:
1- IKUSMEN ORGANUA  2- HARRI, BURDIN ETA ABARREN ZULOA


ESANAHIA:
1-Bot.Argoma 2-OILOAK GAUEZ BATZEN DIREN LEKU BABESTUA


ESANAHIA:
ORATU / OATU / GUATU, HELDU, HARTU. Azkuek <goratu


ESANAHIA:
ABARKETAN KORDELA SARTZEKO LARRUZKO LOTURAK


ESANAHIA:
GOMAZKO OINETAKO HANDIA, NON ETXEKO OINETAKO ETA GUZTI JANZTEN ZEN.


ESANAHIA:
MAILU MOTA DESBERDINAK: HARRIA PIKATZEKO, KODAINA...


ESANAHIA:
EMAKUMEEK BURUAN JARTZEN ZUTEN ZAPI ZURIA


ESANAHIA:
1-OKOTZ, Barbilla, menton 2-BURDINEZKO PIEZA, ERROTARRIA ARDATZARI LOTZEKO ERABILTZEN DENA


ESANAHIA:
1-KIRRUAK EGIN ILEAN. Rizar 2- HASERRETU, "Kirrututa nago eta ez dot berbarik egingo"


ESANAHIA:
KONPARAZIOAN ( Horren ondoan handia dok beste hau)


ESANAHIA:
ATXIKI. Horma horrek aldameneko etxeari dautsa.


ESANAHIA:
1-ENTZUN, SUMATU, Goizaldean asma(t)u zaitut oheratzean 2-ZERBAIT BURUAN PLANEATU3-USAINDU 4-NABARITU "Zure falta asmau dot gaubean"


ESANAHIA:
1-EGUR ARTEZA ETA LUZEA (AKAZIAZKOA ASKOTAN) 2.KAKOA EGITEKO ERABILITAKO EGURRA, BERTATIK ARROPAK ESKEGITZEN DIRELARIK.


ESANAHIA:
GUSTOKO IZAN. "Jateko horrek ez deutsoz argituko begiak umeari"


ESANAHIA:
MAKATZ EDO MADARI TXIKIA, pera silvestre


ESANAHIA:
ANDAPARETAN URAK GAINEZKA EGITEAN ZABALTZEN DIREN KONPORTAK


ESANAHIA:
ARGIRO,BIZIRO, GELDIRO, OSORO, GOZARO, ASTIRO


ESANAHIA:
LIHOZ ETXEAN EGINIKO ZORROA, 80-100 kg HAR DITZAKEENA


ESANAHIA:
TOBERATIK ERROTARRIRA GARIA PASATZEKO PIEZA


ESANAHIA:
ANDAPARATIK ERROTARA DOAN HARLANDUZKO KANALEA.


ESANAHIA:
1-23 LIBERA, 11,22 KG  2-HAZIA NEURTZEKO TRESNA


ESANAHIA:
TEGIE, BILDOTSAK BILDUTA ETA BABESEAN IZATEKO KORTA BARRUKO LEKUA


ESANAHIA:
1-BIZITZA "BIZIMODU OSOAN BESTERIK EZ...2- BIZITZEKO MODUA   3- BIZITZA KALITATEA, Coste de vida...4-Vivienda "Bizimodu biko baserria"


ESANAHIA:
ARTOA GARAUNTZEAN BARRUAN DAUKAN TXOROKILA


ESANAHIA:
1-ZUZENDU 2-EGOERA KAXKARRETIK HOBERA EGITEA "Diru horregaz ia arteztuten garen" 3-LORTU,AURKITU: "Horrek nondik aztertu dau nobie?" 4- APAINDU, ONDO ORRAZTUTA EDO JANTZITA EGON: " Hori ondo arteztuta jagok eh?"


ESANAHIA:
1- APITZ, esponjoso, fofo.OGIA, ILEA  2- NASAI, Holgado: "Garrikoa  ifinizu astin"


ESANAHIA:
MADROÑO, BURBUSTI IZENEKO ZUHAISKAREN  FRUITUA


ESANAHIA:
1- ZAHI (salvado) 2-ZATI TXIKI-TXIKIA, ogi papurra adibidez


ESANAHIA:
NAZKAGARRI, KANTSAGARRIA, ITZELA. Alde lelo gogaituori! (guaituori) Musil gogaitua.


ESANAHIA:
BABESLEKU: UDAN GERIZPEA, NEGUAN ATERPEA (refugio)


ESANAHIA:
2. MAILAKO TXORIZOAK, LAPIKORAKO DIRENAK, HONDAKIN ETA KOIPEEKIN EGINA


ESANAHIA:
1- ESPEZIALA, BEREIZTEN DENA  2- ZUHAITZAK BEREZ , INORK LANDATU BARIK HASITAKO LEKUA. 3- BREZO


ESANAHIA:
GARAUAREN PISUTIK HIRINERA GALTZEN DEN PISUA


ESANAHIA:
1- ARTO HIRINAREKIN EGITEN DEN OGI TXIKIA  2- ERROTAGINTZAN, BRONTZE EDO BURDINEZKO PIEZA, NON ERDI INGURUAN BERTIKALKI ZUTABE BAT SARTZEN DEN


ESANAHIA:
1-JAIKI 2-BOTEA PILOTARENA, JAGI MOTELA/BIZIA 3-OGIAREN KASUAN FERMENTAZIOA, HAZTEN DENEAN


ESANAHIA:
BEHEKO, Bajos de cohe, de pantalon. (anton. Goena)


ESANAHIA:
ATATSAK ATERATZEKO TRESNA. ATATS Azkue: Cerro de lino


ESANAHIA:
Aditza.UMATU, MASPILDU, abollar, Hacerse un moratón o cardenal


ESANAHIA:
1-BERANDU 2-BERANDU BAINO LEHENAGO (Zeanuri)


ESANAHIA:
ERRANKIZUN, BERBALEKU, motivo de habladurías


ESANAHIA:
1-OHI(TU)  2-OHITURA, "Ekandu txarra daukazu."


ESANAHIA:
1-ESPABILATU  2-LAGUNA KOLPEKA ASTINDU 3- OILOAK INGURUTIK ALDENDU


ESANAHIA:
Faltaría más, hasta ahí por lo menos,sí.


ESANAHIA:
INSTANT BATEZ.Ya, ahora mismo.  " Gause baten joan egingo gara"(Ya, en un momento nos vamos) 2-HONEZ GERO, Para ahora. "Oin ez, gauze baten urtengo zeuen kanpora"


ESANAHIA:
ILINTIA ZATITZEAN GERATZEN DIREN ZATITXOAK (GORI-GORI)


ESANAHIA:
1-AMARAUN, ARAMUTELA 2-LEHIOETAN LURRINAK SORTUTAKO HEZETASUNA (vaho) 3-BEGIETAKO KATARATAK


ESANAHIA:
1- NAHI IZAN 2-MAITE IZAN: Guraezin diferentea da semea edo gizona hiltea.


ESANAHIA:
HAIN EGUNETAN (en tal día..) HAIN ETXETAN


ESANAHIA:
1-ITXURA, aspecto, casta, inclinación"Jasa onekoa" 2- DIRUDIENEZ, Al parecer... "Jasa-jasa hemen inguruan izango zan"


ESANAHIA:
1-ORDENA BARIK, ABANDONATU ITXURAN, BERE KASARA   2- PERTSONA GALDUA


ESANAHIA:
ANIMALIEN AMEAK KUMEAK BABES BARIK ITZI ETA GEHIAGO EZ BUELTATU.


ESANAHIA:
Interjekzioa, ASMATUA!, HORI DOK/N  ETA!


ESANAHIA:
KOKOLOA, EGOTEN EZ DAKIANA, EPELA, TXIZEPELA


ESANAHIA:
1-ZAKILA 2-BOLO JOKOAN TXIRLO TXIKI ETA ZAILENA.3-GIZAKI  GANORA BAKOA


ESANAHIA:
TXONDOR OSTEAN GELDITZEN DEN HONDAR LAUA


ESANAHIA:
1-LURREAN EREIN EDO LANDATZEKO EGITEN DEN ZULOA 2-LODIKOTE, GIZENA


ESANAHIA:
1-ZALDI TXIKIA 2-INTXAURREKIN OLGETAKO JOLASA: "POTXOKA JOKUA"


IZENAK:
PATRIKA/ PATRIKERA / PARTIKERA / FALTRIKERA

ESANAHIA:
1-POLTSIKO 2-DIRUA GONA / FRAKA BARRUETAN GORDETZEKO BOLTSATZOA


ESANAHIA:
1- IPURTARGIA 2-Despektiboa: BURU ARINA, ZUZTARBAKO.


ESANAHIA:
1- KOPETA ILUN: BEKOZKOA JARRI 2-ILEZKO KOLETAK


ESANAHIA:
1- ERRARIA EZARRI: OGIA EGITEKO OREA EGIN 2- OGI BARRA (Zabalkutza semantikoz)


ESANAHIA:
ARROPETAKOA. Polilla. (EGURRETAKOA: ZERENA Carcoma)


ESANAHIA:
PEZETAREN 25 ZENTIMO. ERRIEL BIKO: ZULODUN TXANPONA


ESANAHIA:
1-UTZI 2- ITZITE EGON: "Gobernu bako pertsona, abandoanatua"


ESANAHIA:
ZATI TXIKI-TXIKIA " Emoidazu ogi priztin bat"


ESANAHIA:
KORTAKO OTZARA "Sankada bedarragaz dator"


ESANAHIA:
OINETAKOAK ORPOTIK SARTU BARIK EROATEA "sakari daroaz abarketak"


ESANAHIA:
SOLOKO LURREKO MOKILAK APURTZEKO TRESNA (TXILINDROIA)


ESANAHIA:
MUGIMENDU, BERBA EGIN. Ez dau txitik ere egin.


ESANAHIA:
1-ARAKATU ETA MUGITUTAKO LURRA.Adb. Sator lurra.Txondor gainekoa.Tierra removida,2- EURITSUA, Eguraldi lorrina 3-KALTETUA, EZ PERFEKTUA "Lorrina da lanean"


ESANAHIA:
1-LURREKO BITXO POZOINDUNA(oruga, escorpión) 2-MALTZURKERIAZ JOKATZEN DUENA


ESANAHIA:
1- ONGI  2-OSO, TXIT. Ondo bustita joan da


ESANAHIA:
HELDU, HARTU ("Guatu" arrat. Azkuek GORATUtik letorkeela)


ESANAHIA:
1-Anegarse: Solobarrenak urak hartu ditu 2-Encoger: Arropa urak hartu dau


ESANAHIA:
1- BESOEN ARTEKO ALDEA 2-BESOETAN SARTZEN DEN KANTITATEA: AZAK, ZERBAK...


ESANAHIA:
GATZBAKO, GEZA. Azkuek: desvirtuado, insípido


ESANAHIA:
BILDOTSAK KORTA BARRUAN GORDETZEKOK LEKU BEREZI ETA ITXIA


ESANAHIA:
1-Hoz 2- Toponimoa: GORBEIAKO MAGAL BATEN IZENA


ESANAHIA:
1-ERRIERTA EGIN, HASERRE BERBAK  2-BERBA SORTA LUZEA


ESANAHIA:
HARAGI BIZIA, JATORRIZ  BIZIRIK DAGOEN ANIMALIARENTZAKO. (JATEKOA, OKELA)


ESANAHIA:
EHOTZEAN, GARAUA HEZE DAGOENEAN HARRIAK PASTA BATEZ BETETZEARI


ESANAHIA:
1-EGUR ENBOR SENDOA GAINEAN TXIKITXOAGOAK TXIKITZEKO 2- HIRU HANKADUN AULKITXOA


ESANAHIA:
ERROTETAN, EGURREZKO ZUTABE ETA HAGEK OSATZEN DUTEN MEKANISMOA ARKU ITXURAZKO HARRIA GARBITZEKO ERABILIA


ESANAHIA:
LAGUN TXARTO JANTZIA ETA GANORABAKOA. GANDULA


ESANAHIA:
1-TANTAIA,  EGURREZKOA ZIRI LUZESKA 2-TENTELA, MORDOILOA 3-MOZKORRA


ESANAHIA:
HARRIAK NIBELATZEKO ERABILTZEN DEN TRESNA


ESANAHIA:
1- POZ-POZIK 2- UME EDO BESTREN BAT ZERBAIT LORTU GURAN DAGOENEAN, ISIL DADIN EMATEN ZAIO: "pozarren, emoiok" (eman iezaiok)


ESANAHIA:
1-ZAPALDU BOTOIA 2-ZIRIA SARTU: Ederra sakatu deutsu!


ESANAHIA:
KORTA BARRU EDO KANPOKO SATSARENTZAKO TXOKOA.


ESANAHIA:
1-ZIMAUR 2-SATS EGINDA (Sats inde) : LEHER EGINDA FISIKOKI


ESANAHIA:
1- IGARRI, ASMATU, ANTZEMAN 2-MINDUTA EGON, "Sentidute nago zuk hori esanagatik"


ESANAHIA:
1-GARAI, DENBORA 2-TERTZIOZ: SASOIZ, DENBORAZ, TAMAÑUEN  3-ERDI-TERTZIO: GUTXI GORA-BEHERA, INGURU "Bete eizu basue erdi tertzioraino"


ESANAHIA:
1-UME BERBATIA, BIZKORRA  2-ADABAKI, Parche


ESANAHIA:
NIMIÑO, GARRANTZI BAKOA, HUTSALA, KAKANARRUA


ESANAHIA:
1- ERDOIL, roña 2- ZIKINA,  mugre 3-UGERRAK HARTU: ERABILERA EZA.Enroñarse. 4-UGERRAK JAN: ERABILERA EZA.Enroñarse 5-UGERRAK KENDU: BERRIZ ERABILI. Desherrumbrar


ESANAHIA:
1-EMAKUME, BATZUTAN EZ ZENTZU OSO POSITIBOAN 2-ARBOLAREN SEXU MOTA


ESANAHIA:
5 PEZETATAKO TXANPONA. 20 ERREAL = 50 ZENTIMO = 5 PZTA


ESANAHIA:
1-ERROTETAN ARTOA, GARIA... PILATZEKO TOKIA. GERO HORTIK EHOTZEKO. Tolva.2-IPURDIA 3-Bai zera! Amamaren toberie!


ESANAHIA:
1-AZPIRA BAINO ARMAIRU HANDIAGOA GAUZAK GORDETZEKO ERABILIA 2-ERTZ BI DITUEN AIZKORA ITXURAKO TRESNA, HARRIETAKO ARRAILAK ZORROZTEKO


ESANAHIA:
1.TXAKURRARENAK ESAN: OSO GOGOR HITZEGITEA 2- PASATU: EGOERA LARRIAN EGOTEA


ESANAHIA:
1-ZANGO, BERNA  2-KARTA JOKOAN 10EKOKA (SOTA)


ESANAHIA:
EZER EGIN BARIK EGOTEA, KOKOLOAREN ANTZERA.


ESANAHIA:
1-ATOSTEKO EGUR ZATIA ATEA IXTEKO 2-LIHOA JOTZEKO TRESNA


ESANAHIA:
1-GIZAKI GOGAIKARRIA, ENPALGOSO ETA PELOTEROA 2- Azkue:KONTAKATILU EDO KUXKUXEROA


ESANAHIA:
1-ULERTU 2- BEGIRATU 3-JARAMON EGIN: "Aituizu ba!"


ESANAHIA:
Corchete. OIHALGINTZAN ERABILTZEN DEN METALEZKO LOTURA


ESANAHIA:
LASTATEGIAREN GAINEKO TOKIA, BIGARREN SOLAIRUA


ESANAHIA:
MELOKOTOI ... HEZURRAK, KANIKETAN OLGETAKO


ESANAHIA:
1-URTSUA, Buztin zirina, Kaka zirina. 2- GERAEZINA "ume zirina"


ESANAHIA:
LOTUTA GERATZEA, Sasi artean katigitute geratu naz


IZENAK:
AIKO HEMEN, HOR, HAN /AIKOMEN, AiKOR,AIKAN/ AIKOAN


ESANAHIA:
1-ANIMALIAREN AZKAZALA 2-HANKAK ZENTZU FIGURATIBOAN


ESANAHIA:
1-JATEKO ARTOZKO OGI ANTZEKOA 2-BATEKO URREA 3-AURPEGI ITSUSIARI.


ESANAHIA:
1-BAT BERE EZ, BAT BE EZ, BAT ERE EZ 2-HUTS, ZERO


ESANAHIA:
APARRA, Espuma. Izerdi bitsetan aritu (guztiz bustita)


ESANAHIA:
ARIN, Suzian etorri: abiadura biziz etorri


ESANAHIA:
OIHARTZUNA, ZARATA BEREZIA, Adb Erleek ateratzen dutena.


ESANAHIA:
1- URETARA JAUZI EGIN. 2-DZANGA EDAN: TRAGU BATEZ EDAN


ESANAHIA:
GAINONTZEKO, GAINERAKO, "Enparaduak gero etorri ziren"


ESANAHIA:
IRAGAZI EGITEKO ORDUAN ERABILTZEN DEN TELA MODUKOA. (IRIZTONTZIA)


ESANAHIA:
LEIA BAINO GOGORRAGOA. Escarcha,.Gauez sekulako zurdea egin dau


ESANAHIA:
1-SATSARI TIRATZEKO LAU EDO HIRU BURDINEZKO HORTZDUN TRESNA 2-ARROPA IKUZI ONDOREN ESKEGITEKO TRAMANKULUA 3- GANTXO, EDOZER ESKEGITEKO BALIO DUEN TRESNA


ESANAHIA:
1- COSER  2-GAINEZKA EGON "Saguz josita dago"


ESANAHIA:
1-EGUR, ARTALASTO... KARGATXOAK LEPOZ EROATEKO MODUKOAK. BEDARRA BADA, ASPELA.2-EURI KARGILAK TTANTTA MORDO ITZELAK "Euri kargilak daroaz aurrean afrontuak "


ESANAHIA:
1-ARGIZARIZKOA  2-LEHIAREN ONDORIOZ ORMATURIKO URA.


ESANAHIA:
GAIXOTASUNA: AHOKO MIHIA LOHI ETA JANGALE


ESANAHIA:
KANILEK APURTU ARTOA HAZI ORDEZ, ARTABURUA SENDOTU DAITEN.


ESANAHIA:
BEDARRA EDO SOLOKO GAUZAK EKARTZEKO OTZARA


ESANAHIA:
ATEAK BARRUTIK KATIGATZEKO TRESNA. Picaporte


ESANAHIA:
1. Azk. ALTZAIRU 2.ARTOA ONDO LEHORTUTA EZ EGOTEARI. "Arto honek kaltzaidua falta dau errotara eroeteko"


ESANAHIA:
1-AURRERIK HARA, ATZERIK HARA, ALBORIK HARA  2-ZERBAITETIK JARRAIAN,HUR"Itsasotik harako arraina"(freskoa) 3- GARBIRIK HARA / GARBIARA EGON: GARBI EGON


ESANAHIA:
BAT, OSORIK: ASTEBETE, ORDUBETE, BASOBETE UR.


ESANAHIA:
OSO,  TXIT Adjetivo agravante.Zatar halakoa.Bake halangoa(Kristolango / Kristo halango)


ESANAHIA:
MUXIL, PELMA, NEKAGARRI BAINA EZ FISIKOKI.


ESANAHIA:
1-APUR BAT 2- EGURRAREN ZOTZAK, ASTILLATXOAK


ESANAHIA:
1-LEKARIEI EGITEN ZAIEN HARRA  2-DEPRESIOA, kokoak jota nago 3- UMEAK IZUTZEKO MAMU MODUKOA 4- ZEANIZTARREN IZEN GAIZTOA.


ESANAHIA:
1-IRRIST EGIN 2-GANIBETA 3-Dar jabon, hacer la pelota.


ESANAHIA:
OSO URRUN, TOKITAN. "Lekutera joan dok pelotea"


ESANAHIA:
1-HEZURRAK LEKUTIK ATERA 2-NASAI (GERRIKOA)


ESANAHIA:
1-ARROPA BUSTIARI UR HANDIENAK KENDU 2-BEDAR SIKUA GORANTZA JALGIZ BUELTA EMAN LEHENAGO SIKATZEKO.


IZENAK:
MOTXIKIN / MOTXOKIN /MUTXIKIN / MUSKIN / MUSKIL


ESANAHIA:
ARABERA, GORABEHERAN Zure pentzudan nago.


ESANAHIA:
1- DEIGARRIA MUTILENTZATMUTIL TXIKIA, GEHIEN BAT DEIKI LEGEZ.


ESANAHIA:
1-SANDIA, BERENDIA: Fulano. 2-Tal. Urliko egunez...


ESANAHIA:
HAGINKA  (HAINKA) EGIN. Eltxoek eta lastarrek ere besteak beste.


ESANAHIA:
1. ARKUA 2-EGURREZKO ARKUA, ABEREEI ZAMAN IPINTEKOA 3-AUTO GURPILEN LLANTA  4-TXIRRINDOLA (Juego del aro)


ESANAHIA:
ZABALERA TXIKI ETA SAKONTASUN HANDIKO  ZULOA


ESANAHIA:
1- ZUHAITZAK  EDO BARAZKIAK (ASEA, LETXUGA..) MOZTUKERAN AZPIAN GERATZEN DEN ZATIA ZUZTARREKIN


ESANAHIA:
ERREKETAKO LUPETZA, fango, PADURA, humedal, juncal


ESANAHIA:
ATE GILTZATUA IZATEA, Komuna beti dago katigu


ESANAHIA:
ETATXURE, ITUTE, gotera, BAINA ETXE BARRUKOA


ESANAHIA:
ESKIBATU, EKIDIN. Osabearen bila ibili eta marro egin dit


ESANAHIA:
SOLOAK LANTZEKO HORTZ ASKODUN TRESNA, LURRA ASKATU ETA EREITEKO PREST UZTEKO


ESANAHIA:
1-KOBAZULOAN  EDO EDONON  HESITAKO ZULOA 2-BARANDAZ EGINDAKO SOLOKO ATEA


ESANAHIA:
ATZERA-AURRERA AZPIRAN URUNA ERALGITEKO BAHEPEKO EGURRA


ESANAHIA:
1-URDINUNEA, MORATOIA. Cardenal   2-KOLPEKA HANDITU 3-BLAI-BLAI "Izerdiz baltzitute dago"


ESANAHIA:
IRINA AZKUETARA EROATEKO EGURREZKO PALA EDO AITZUR MODUKOA


ESANAHIA:
BERBA EGITEN IKASI UMETAN, KONORTEA GALDU OSTEAN


ESANAHIA:
1- ALDE,  ALBOA. TEILATUAREN HEGALA 2- ALBOETAKO LODITASUNAK, MITXELINAK


ESANAHIA:
1-AUZOLAGUN, AUZOKIDE  2- LEHENGO AUZOA: AUZUNEA,HILETETAN FAMILIA ARTEKO LEGEZ HARTZEN DIREN HURBILEKO AUZOKIDEAK.


ESANAHIA:
BEGIETARA BEGIRATU BARIK HITZEGITEN DUENA


ESANAHIA:
BASOA OSOA BOTA, ZUTUNIK EZER ITXI BARIK


ESANAHIA:
DEITZERAKOAN, ENTZUN ETA ERANTZUTEKO EREMUA


ESANAHIA:
LURRA LISUTU (LAUTU) EDO GOZOTUTEKO APAREJUA.


ESANAHIA:
EGURRA GORI-GORI DAGOANEAN, ALDE BATETIK SUTAN ETA BESTEA AMATAUTA.


ESANAHIA:
TXIRRIKA, HARIA EGITEKO TRESNA (ARTULEAGAZ)


ESANAHIA:
UPAZULO(Azkue)ERROTAN, URAK URTETAN DAUAN HODITZAR EDO KAINOIA


ESANAHIA:
BEDAR PILOA, ESKUTILEAGAZ EGINA, ASTOA KARGATZEKO MODUKOAK


ESANAHIA:
GALBAHE: URUNA ERALGITEKO  ETA GARBITZEKO IRAZKIA (MAKINA)


ESANAHIA:
BUZTURRIE, ZAPAK ETA ADARRAK ESTUTEKO UBELA


ESANAHIA:
LARRU, NARRU, BATEZ ERE LOTZEKO BALIO DAUANA


ESANAHIA:
ZIRIA, BURDIARI ETAB. EZ MUGITZEKO SARTUTAKO EGURTXOA. Pasador


ESANAHIA:
1-GURDI (Carro de bueyes) 2- AUTOA, Coche.


ESANAHIA:
LABEA GARBITZEKOTRESNA, IDEAZ EGINA ISATS ANTZEKOA.


ESANAHIA:
HANDIA, OSO, GAINEZKA Logureak erreta dago.


ESANAHIA:
NORBAITEK BURUAN ZERBAIT ASMATZEN DABILELA EGONEZINA  ERAKUSTEA


ESANAHIA:
1-UME AROA  2-SENZAROAN IBILI: JOTA IBILI, JOANDA LEGEZ ("ido")


ESANAHIA:
1-POLITA, ELEGANTE , DEXENTE, SENDO 2- ONDO, GUSTURA "Aloso gelditu da"


ESANAHIA:
"Eguzkia (edo ilargia) labeginean orain ere ez!" Berriro ere zorte txarra.


ESANAHIA:
ULEA ORRAZTEKO ESKUILA , TXARRANTXA EDO ORRAZIA


ESANAHIA:
ZEOZER ATSEGIN EZ IZAN, ETA MUSTURRA OKERTU:"Ez surre gazitu eta egin!"


ESANAHIA:
LANEA ETA, HARIA EGIN AURRETIK KARDATZEKO TRESNA


ESANAHIA:
1-ULE MORDO GALANTA. Zelako zapea daukan mutil horrek! 2-ANIMALIEI BEKOKIEN IPINTEN JAKON ZINTEA, EDO ZAKUA  BUZTURRIEK MIN EZ EGITEKO


ESANAHIA:
LEGEZ, BEZALA, Bestetan lentxe, "Igez letxi aurten be grande ibiliko gozak"


ESANAHIA:
ATZAMARREN JOLASA: atxea-motxea perolipan nire semea errotan....


ESANAHIA:
ITXURA, PATXADA. Ez eizu kalera urten feture horregaz!


ESANAHIA:
EDOZEIN LIKIDO TELA BATETIK PASATU TXARRIKERIAK KENTZEKO, FILTRATU


ESANAHIA:
1- Techo 2-GOI ALDEAN DAGOEN LASTATEGIA,


ESANAHIA:
BATEOAREN HURRENGO EGITEN DEN ELIZKIZUNA


ESANAHIA:
KASURIK EGIN EZ, HASERRE EGON, DESKONFORME EGON


ESANAHIA:
ZEOZER ESTUTZEKO BEDAR, GARI, MIHIMEN EDO KORDELA


ESANAHIA:
EZKONTZA AURRETXOAN BATAK BESTEAREN ETXE-ETXEKOAK ERAKUSTEA


ESANAHIA:
1.JARRI 2.ARRAUTZAK INKUBATU, ERRUN  3.OGIAREN OREA EGITEARI (Zeanuri)


ESANAHIA:
KOBREZKO ONTZIA LARATZUAN EDOZER EGOSTEKO


ESANAHIA:
ESKUTADA, ESKU BIEKIN HAR LITEKEEN GALTZU KARGA


ESANAHIA:
ODOLESTE ETA BUZKANTZ FRESKOAK LEHENENGOZ EGOSTEA


ESANAHIA:
LABE BARRUAN ILINTIAK ETA ILINTZEEK ALBOETARA IPINTEKO TRESNA.


ESANAHIA:
ETXEA ERRETZEAN BERRIA EGITEKO EMATEN ZENA


ESANAHIA:
HERRI BEHITIK JAIOTAKOA, EUSKAL ARRAZAKOA


ESANAHIA:
1-LARRA, LANDA, BELARDI  2-ZORU, BEHE, LUR. ETXE BARRUKOA. 3- LAUA


ESANAHIA:
1-TIERRA  2-ZORU, ZELAI, LUR. ETXE BARRUKOA.


ESANAHIA:
GOMAZKO BOTA HANDIA, ZAPATILA ETA GUZTI OINA SARTZEKO


ESANAHIA:
OGIA LABERA SARTZEKO ERABILTZEN DEN TRESNA / <LABEPAREA


IZENAK:
TXIZE-POZU / TXIZA-POZU / TXITXI-POZU (Lezama)


ESANAHIA:
ASTOARI APAREJUA IPINI ONDOREN KARGAK EROATEKO JARTZEN ZAIONA


ESANAHIA:
UME TXIKIENTZAKO DEIGARRIA, MUTIKO ZEIN NESKATOENTZAKO.(txotxo legez)


ESANAHIA:
1-ERRETZEKO PUROA 2-TXOROKIL, BURRUXE 3- KOTXOR, abejorro sanjuanero


ESANAHIA:
JARLEKU LUZEA ATZEKO RESPALDO BAKOA, ETXEA KONBIDATUZ BETETZEAN ATERATZEN ZENA


ESANAHIA:
1- IRITZI, DERITXOT (DERITZOT / -TZAT) 2-HARROA, GIZON ERETXIE 3-aditza: IRUDITU "Ez dautso eretxi Bilbora joatea", 4-BEGITANDU, USTEA IZAN: "Eretxie emon deust hori urlie dala" Luze / labur eretxi


ESANAHIA:
1-UR LEITUAK EGINDAKO KANDELAK. Carámbano 2-OIHALETAKO BORLAK (DINDIRRIAK)


ESANAHIA:
MAITASUN AGERPENA. Adb. Agur egitean zelako txerea egin deustan!


ESANAHIA:
BASOAN BEHIAK ZARRATZEKO EGOTEN DEN ATEA


ESANAHIA:
ARTOA GARAUNTZEAN GELDITZEN DENA. BURRUXE, TXOKOR


ESANAHIA:
TXISPA." Infernuko txatarrak baino txarragoa da ume hori"


ESANAHIA:
1-KURLOI EDO ARTATXORIA  BAINO APUR BAT HANDIAGOA.2-HARRI TXIKI-TXIKIAK LUR EREMUAK ESTALTZEKO. 3- HIRUSTA Trébol


ESANAHIA:
LABEAN LEHORTUTAKO ARTO GERO ERROTARA EROATEKO


ESANAHIA:
TXOKOR, ABEJORRO SANJUANERO "Babean dagoen mamarroa"


ESANAHIA:
1- Exacto.  2- GUZTIZ, OSORIK. "De cuajo" ZIETZETIK ATERA.


ESANAHIA:
BILDOTS ETA  AHUNZKUME EMEA. (BEHIARENA ERE BAI Zeanurin)


ESANAHIA:
1- ABAR BATETIK BI ATERATZEAN "Y" ITXURAZ.  2- KAKO, Horquilla


ESANAHIA:
1- LARRUA, Cuero  2- BALTZITUA, Moratón, cardenal


ESANAHIA:
LEKU HEZEETAN IRTETEN DEN BERDINE: BERDE KOLOREKO AINGIRA BELARRA


ESANAHIA:
1-GIZAKI GOGOR GIHARTSUA: Gizon salagorik! 2- JAKI GOGORRA: Okela zal dago.


ESANAHIA:
1-AITZUR, 2-MOZKOR 3-KOSKA, GARRANTZITSUENA "Hortxe dago atxurrea!"


ESANAHIA:
LUMA HAZI BERRIA. Lumorratzean dagoz oindiokarren eskilaso kumak"


ESANAHIA:
1- KUMEAK DITUEN TXERRI EMEA "Cerda madre". EMAKUMEZKOENTZAKO IRAIN OSO LARRIA.2- EMAKUMEENTZAKO IRAIN LARRIA


ESANAHIA:
LEIEKIN DINGILIZKA GELDITUTAKO LEI ZATIAK, ITURIETAN ADB. KANDELAK.


ESANAHIA:
ZUHAITZ ENBORRETAKO ONTTOA, OSO SIKUA ETA SU EGITEKO ERABILIA.


ESANAHIA:
ITZELEZKO GAUZA ARRAROA, ASKOTAN NEGATIBOA: "Inon danik be ikusten dozu Bilbon"


ESANAHIA:
1- IDIAK GIDATZEN ARITZEA 2- AURRETIk JOANARAZOTEA: Eskolatik urtetean itaurren!


ESANAHIA:
1-BEDAR MEHE ETA LUZEAK AULKIAK EGITEKO ERABILIA (Junco) 2-Cuña 3-ZIEZKO ORMEA. ZIRIZ EGINDAKO ORMAK


ESANAHIA:
TEILATUTIK KANPOALDERA JAUSTEN DEN EURIA.ITOGINA


ESANAHIA:
HARRIZKO BOLA HANDIAK JENTILEN JOLASERAKO


ESANAHIA:
ZARTAGINEKO GAZIGARRIA: URDAI, PERNIL...ESKEGITA DAGOEN JAKIA


ESANAHIA:
1-ADITU, ULERTU,    2-HARTU,  BEGIRATU, JAGON, ZAINDU "Pertsona hori ondo kargu hartuta dago"


ESANAHIA:
ALPERRA, NAGIA, LANARI FIT EGITEN DIONA.


ESANAHIA:
1-LUMAZ JANTZIBAKOA 2-HELDU EDO MALIZIA BAKOA


ESANAHIA:
1-TIRATU. TEINK EGIN, "Titizuz izarak puntetatik" 2-ETORRI, MUGITU, ERDU. "tiopa!"<ti(r)ok ba, "tizu!"tiozu"  3-TIOK BADA (TIOPA) Asko da!, Ya te vale: "Tiopa, barriro be hori!"


ESANAHIA:
ARRAULTZA ETA HEGAZTI EROSLEA, SALEROSKETARAKO


ESANAHIA:
BERRITSUA, KURIOSOA, INOREN SUSMAN DABILENA


ESANAHIA:
TXOTXOKA EGIN, UNTZEA JO, SEXU HARREMANAK IZAN


ESANAHIA:
-TIK SEGITUAN,  -TIK HUR,  ALDETIK "Etxerik hara"


ESANAHIA:
EDOZELAKO ZER TXIKI BAT, BEDAR, EGUR ETA ABARREKO BAT


ESANAHIA:
ERRETXINEAK, SOLOARIAK EDO EGOSTEAK UZTEN DUEN MANTXA BEREZIA (Azkue:SUMAKI)


ESANAHIA:
BEDAR SIKUA ETA ABAR GORDETAKO HORMA GABEKO LEKU LEHORRA,TXABOLA EDO GANBARA 2-BURUA


ESANAHIA:
1-ETXEKO ATZE ALDEA,  TXERRI-GAUZAK LASTATI  ETA ABARRETARAKO 2- SAGARDOA EGITEKO LEKUA


ESANAHIA:
1-ANIMALIA BEREZ HIL.PERTSONENTZAKO ERABILTZEA TXARTO IKUSIA DAGO"Gosez tragau" 2-NORBAITEK PIZTI BAT HILTZEA


ESANAHIA:
KORTARA BAJATZEKO BARRUKO ESKAILERETAKO ATEA


ESANAHIA:
TXANPON MOTA BAT (Perra gorda): PEZETAREN 10 ZENTIMO


ESANAHIA:
TXANPONA MOTA BAT (Perra chica): PEZETAREN 5 ZENTIMO


ESANAHIA:
1- HANKA MEHEAK EDO ARGALAK DITUENA, DESPEKTIBOA  2-Flacucho.


ESANAHIA:
1-EGUR, ALANBRE LODI EDO ZINEZKO JOLAS-GURPILA. BARRANTOLA (Zeanuri) 2- TXIRRINDOLAN :BIRAKA, BUELTAKA. "Gurpila txirrindolan doa soloan behera"


ESANAHIA:
1-GARIAREN ERNARO OSTEKO MOKIL-ZOKILAK BIRRINTZEKO TRESNA.PINTXO-NARRA  2- Apisonadora


ESANAHIA:
OINBARDINKA JOLASA: OIN BIAK BATERA JARRI ETA LASTERKETA EGITEA, SALTOKA


ESANAHIA:
IKATZ TXONDORRERAKO EGURREZKO MAILU HANDIA


ESANAHIA:
TXINBO, TXINTXONA, ZIBOAN IBILI: ESKEGITA ATZERA ETA AURRERA IBILI.


ESANAHIA:
ABAR MEHEAK OTZARAK ETA HESIAK EGITEKO ERABILIAK.


ESANAHIA:
DEIADAR / DEIAR: EKINTZA TXAR BATEN OSTEKO BERBA GOGORRAK, MEHATXU ETA GUZTI (Barriro ez gero!). Reproche.


ESANAHIA:
DEIADAR / DEIAR EGIN: EKINTZA TXAR BATEN OSTEAN GOGOR BERBA EGIN, MEHATXU ETA GUZTI   Reprochar.


ESANAHIA:
(<ARRAPALADEAN) BIZKOR ETA GOGOZ: Lan hau arrapadean egin behar dogu!


ESANAHIA:
1-MOKOTS OGIA. Azkue: (BN):MORRODO. Pazko jaiko ogi berezia, ARRAULTZE ETA GUZTI.


ESANAHIA:
MURRUZEA, MURRU EGIN: BEHIEK EGINDAKO ZARATA. Balido


ESANAHIA:
ODOLOSTE HANDI ETA FORMA BAKOA. BUZKANTZA MODUKOA


ESANAHIA:
1-ASKO, UGARI: EURIA BOTALEAN: EURIJASA HANDIA  2-BEZAIN LASTER: URTEN AHALA...


ESANAHIA:
EGINEAN ERE, EGITEN BA... ERE ( Gazt. Por si ...)


ESANAHIA:
HAU DA, HOTS, ADIBIDEZ, ESATERAKO "Gaurko umeak ez daukie patxadarik, zeinde urlirena"


ESANAHIA:
BEDAR MEHE ETA LUZEAK AULKIAK EGITEKO ERABILIA


ESANAHIA:
BURDI-ZIRI NAGUSIAK JOTEKO MAILU NAGUSIA


ESANAHIA:
ZUMITZAK EDO ZIMENTZAK GURUTZATZEKO TRESNA OTZARAGINTZAN


ESANAHIA:
1. AZKENA IZAN  2.ATZENETAN EGON, HILTZEKO: "AiteSantue ákabaute dago."


ESANAHIA:
OLIÑE, TXIMINIAN KEAK ERAGINIKO HONDAR BELTZA.Hollín


ESANAHIA:
GALTZUA, GARIARENA FARDOETAN EKARTZEN DENA


ESANAHIA:
OILOARI HABIAN ARRAUTZA EGITEKO LEKUAN UZTEN ZAION ARRAULTZA. BATU ONDOREN BETI UZTEN ZAIO BAT.


ESANAHIA:
ASCENSION DEL SEÑOR (Zeberioko baseliza)


ESANAHIA:
GOGOR, OSASUNTSU. Agure hori harrie lez jagok.


ESANAHIA:
ZERBAITETAN OHIKO DENA  BAINO BERANDUAGO ARITZEA.Neska edadedun hori mutiletan atzeka dabil.


ESANAHIA:
Ablatibo zaharra.(ATZOTIK) "Atzorik hona gaixorik dago."


IZENAK:
(ESAERA) ASTOBURRUNTZI BAINO HARROAGOA DA HORI

ESANAHIA:
OSO HARROA DA BERE JAIOTZA EDO FAMILIA MAILAGATIK


ESANAHIA:
GAUZA BAT ARRAKALA BATENGATIK EDO APURTUTA DAGOENEAN.


ESANAHIA:
GRIPE, BURUKO MINA ETA KALENTUREA DAGOENEAN


ESANAHIA:
PERTSONA BIZIA ETA BATZUTAN MALTZURRA. Un pájaro de cuidado.


ESANAHIA:
JIPOIALDIA. Gerrikoagaz itzelezko barenea emon deutso.


ESANAHIA:
Urkia(ga) (Z); Gezala(ga) (Igorre); Munitxa(ga) (Dima); Azkarra(ga) (Z); Sagarmina(ga) (Z); Gorostia(ga) (Z); Elorria(ga) (Lemoa); Altzua(ga) (Z); Urguna(ga) (Areatza); Zuloa(ga); Mugarra(ga); Ka(n)pana(ga) (Z); Eleixa(ga) (Z); Lezea(ga) (Z); Goiua/Goioag


ESANAHIA:
PERTSONA BATEGAITIK ONDO ESATEA. ("Sarritan abonetan dot nik Mateo")


ESANAHIA:
AGIRRE (Lemoan, Igorren, Artean, Diman eta Zeanurin baserriak)


ESANAHIA:
1- ULERTU.  2- BEGIRATU: Aituizu ba! ; JARAMON EGIN


IZENAK:
(ESAERA) ALABAK SALDU ETA GERO NOBIOAK ETXERA

ESANAHIA:
GAUZA BAT BEHAR DENEAN FALTA EGITEN DA, ETA BEHAR EZ DENEAN ESKURA BETI.


ESANAHIA:
BEHARBADA. "Datorren astean joango gara ákaso...".


ESANAHIA:
Atadura. "Holango zakue halango amarrea".


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOEN BERBA GIZONEZKOEZ HITZ EGITEAN. (Familiar), PETROLINO, EPERTARGI


ESANAHIA:
OROKORREAN, HAR GURAN DAGOENEAN ANIMALIA.


ESANAHIA:
BEZALA; " Ia horren antzean egiten dozun".


ESANAHIA:
ARANA (Dimako bost baserriren izena [Artaun, Arostegieta, Bargondia, Biteriño eta Olazabal] eta Zeanuriko bat


ESANAHIA:
1-GAUZAK OKERTZEN DIRENEAN ERABILITAKO ESAERA, adb. Zorte txarra 2- ARRAROA DA, adb.Asko da horren etxean telefonorik ez egotea.


ESANAHIA:
NAHIZ ETA GAUZAK TXARTO IRTEN, BETI AURRERA.


ESANAHIA:
OSASUN ALDETIK GOGOR EGOTEAN: Baliente dabil hori.


ESANAHIA:
Despektiboa.EKONOMIA ETA GIZARTEAN GORA EGIN DUENA. (Nuevo rico, piojo resucitado)


ESANAHIA:
1-Coincidir, estar juntos: Kasualidadea izan da zuek biok behar honetan azertetea. 2-AGERTU BAT BATEAN: "Urliren izena aitatu eta hara non azertau dan bera hantxe"


ESANAHIA:
JARRERA ARRUNTETATIK NABARMENTZEN DENA, HITZEGITEKO ERAN ETA MANERATAN. KARISMADUNA.


ESANAHIA:
1- TXOKO, rincón 2- GAUZA GUZTIAK"Bart lapurrek baztar guztiek apurtu dauriez"


ESANAHIA:
1-ZENTZU POSITIBOAN: GUSTOKO IZAN         2- ZENTZU NEGATIBOAN: ANTOJUGARRI IZAN, NORBAIT TRABESTURIK IZATEA. Adb. "Urli begitan hartute deukot" 3- HAUTATU, AUKERATU. "Azokan zerbait begitan hartu"


ESANAHIA:
JAIOATZATIK BEREZITASUNEN BAT IZATEA, ON EDO TXAR."Pertsona horrek berezko dauko, (jota egotea)


ESANAHIA:
1- DIFERENTZIA ALDEA (Horrek nire aldean bentajea hazitxoa dauko)  2-OSASUN ALDETIK ONERA EGITEA


ESANAHIA:
ONDO BERBA EGITEA PERTSONA BATI BURUZ. PERTSONA BAT GORATZEA. "Beti dago agoz bete bere semeekaz"


ESANAHIA:
EMAKUME LODIA ETA ITXURA TRAKETS EDO ITXIA DUENA


IZENAK:
(ESAERA)  ARRAN MIHIN BAKOA  UGERRAK JAN

ESANAHIA:
GELDIRIK EGONDA EZ DA EZER LORTZEN BIZITZAN


ESANAHIA:
1-AZKENENGO  2- OSO TXARTO EDO EZIN TXARRAGO: Hori atzenengo dago.


ESANAHIA:
1-GAUZA BAT ERAGIN GARBITZEKO, ADB.MAHAI GAINEKO OIHALA. 2-OHEA ASTINDU: Ohea egin 3- JIPOITU


ESANAHIA:
1-TXARRI EMEA 2-EMAKUME HANDI, LODI ETA AGINTARIA. (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
BASOETAN, AKAZIEN PEAN HAZTEN DEN BELARRA


ESANAHIA:
PERTSONA ESANGURATSUA, ELEGANTEA, ARMATUA. ( Con clase)


ESANAHIA:
1-KRITIKATU  2- ESAMESAKA ARITU, BAINA BETI JARRERA DEXENTEA EZ ERAKUTSIZ


ESANAHIA:
GARRANTZIA  KENDU ARAZO BATI. Horreri beroarena kendu behar jako.


ESANAHIA:
PERTSONA BIKOTEA: BATA BESTEAREKIN KONFORME


ESANAHIA:
NOIZ BEHINKA. Bitarteetan amaren etxera joaten zara ezta?


ESANAHIA:
1-OSO-OSORIK  2- BAT  3-"Ate betean dago" Atetik kendu barik denpora guztian


ESANAHIA:
1- PUNTU BIEN ARTEKO ERDI INGURUA  2-"Biderdien itzi". Gauzak amaitu barik uztea.


ESANAHIA:
BI PARE. " Zapata bitzu(k) daukazuz hor hartuteko"


ESANAHIA:
NANOA, EZ HAZIKOA. BERBA IRAINGARRIA, PERTSONA EZ GUZTIZ BETEA ADIERAZTEKO.


ESANAHIA:
PERTSONA BELTZARANA, BALTZ ANTZEKOA. (<BURDIN)


ESANAHIA:
JARRERA HARROTUA, HANDI USTEA "Horrek beti dabiz buruhandi egiten"


ESANAHIA:
DESAGERTU ETA DESAGERTARAZI." Kotxe istripuan lagune desestidu egin zan"


ESANAHIA:
JUIZIO, JOKAMOLDE ONA "Débizue daukon gizona da"


ESANAHIA:
BORROKAN, EPAIETAN IZATEA. "Familia demandan dabil herentziagaitik"


ESANAHIA:
1-ZURA, madera 2-JIPOIA 3-PERTSIANA. "Gaue da eta bajatuizu egurre"


ESANAHIA:
EGUERDIA "Eguerdiartea(=eguerdian) paseoan ibili gara"


ESANAHIA:
Après-midi, "Eguerdiostean etzuten da apurtxo bat"


ESANAHIA:
1-ELUR  2- ELURRETAN IBILI = EDURR(AR)EN GANETIK IBILI


ESANAHIA:
ADJEKTIBOA, ZENTZU POSITIBODUNA: Denporea elegantea daukagu! Telebisiñoa elegante ikusten da.


ESANAHIA:
LABEAN ERRETA BAINO EZIN DA OGIRIK LORTU.Gauzak lortzeko behar egin behar da.


ESANAHIA:
ASKO. Pistola zopea entero gustetan jaku.


ESANAHIA:
ASKO BAINO GEHIAGO. Basaurin etxeak enormean hasi dira.


ESANAHIA:
-ENETIK. Jagi nazenik hona gelditu barik nabil.


ESANAHIA:
1-GALDU:Burue endredau.  2-GORPUTZ ALDIE ENDREDAU: Trastorno.Pirrilerea 3-Haizeak loreak endredau ditu.


ESANAHIA:
Varear: GAZTAINA, INTXAURRAK BATZEKO SISTEMA


ESANAHIA:
AUKERA, "Honek oraintxe dauka erosteko erea"


ESANAHIA:
PERTSONA  PRESTUA, EGOKI JOKATZEN DAKIENA. Neskatxi hori ereine da


ESANAHIA:
AZTARNA, LORRATZA. Horren errasturik be ez dago.


ESANAHIA:
IKUSI, BEHATU, KONTURATU. "Gizon hori atzo erreparau neuen dendan"


ESANAHIA:
1-PISU NEURRIA: 5 KILO  2- PISU GUTXIDUN LAGUNA GEIHENETAN NESKAK


ESANAHIA:
INOLAKO,EZER: "Sagar honek ez dauko ezein gustorik"


ESANAHIA:
KANPORAMATXOAREN ANTZEKOA, BAINA ZORTZI EGUN BARRURA EGITEN DANA ETXEAN.


ESANAHIA:
BEREHALA HASIKO DA EURIA "Laster eurituko dau"


IZENAK:
(ESAERA) HORREIK ARKALERI ESTZEAN MODUKOAK DIRA.

ESANAHIA:
HORIEK BATA BESTEA BAINO OKERRAGOAK DIRA, ZELAKO APARAJUEK DIREN!


ESANAHIA:
1- BEHARRA 2--BEHARRA, BAINA KATEGORIAKOA, Adibidez, auzolanean behargile bakoitzaren partehartzea.


ESANAHIA:
1-ASKO,UGARI "Kanbioi batek merkantzie eskandalue galdu dau bidean" 2- ESKANDALUA


ESANAHIA:
SEME-ALABAK. "Bigarren familia euki dau urliek"


ESANAHIA:
EZ DA HAINBESTERAKO GIZON HORI, EMATEN DUENA BAINO GUTXIAGO.


ESANAHIA:
1-FARRASTADAK BOTA: HANDIKIEN JARRERA, AHO BETE BERBA EGITEA, HANDIUSTEZ. 2-FENOMENO ATMOSFERIKOA, TRUMOIAREN ANTZEKO ZARATEA


ESANAHIA:
BESTE SEXUAREKIN HARREMANAK IZATEKO AHALMENA, "Holakoa izan ezkero ganitiko jako enbraren bat"


ESANAHIA:
EMAKUMEZKO  GIZON ZALETASUNA. NEGATIBOA DA GIZONEZKOA DENEAN.


IZENAK:
(ESAERA) GAUEAN ERROLDAN GOIZEAN LOGURE, EZ ZARA ZU MAITEA OSASUNAREN JABE


IZENAK:
(ESAERA) GARBIKUZIE GAUZA HANDIE, JANARIAREN ERDIE, HOLAN ESATEN DAURIE.


ESANAHIA:
GOROSPELARRI / GOROSBELARRI (Zeanuriko baserria)


ESANAHIA:
1-ONA: "Denporea grandea  egin dau"  2-ONDO:"Zelan zabiz? Grande, aloso.  3-ASKO, HANDIA, TAMAINUZ HONA


ESANAHIA:
ONDO: "Denporea ez dago grazioso", "Traste hori ez dago grazioso"


ESANAHIA:
1-GORRI, TXORIGORRI,IRAINA  2- ILEGORRIA IZATEA (Rubio edo pelirrojo) 3-GORRIAK PASATU: EGOERA GOGORRAK  JASAN, negugorria


ESANAHIA:
ZERBAIT GARBITU BAINA OSO ARIN "Iñerreagaz eizu harantzako bat"


ESANAHIA:
BESTE ALDEKOA, HANGOA."Itxi handik aldeko atea"


ESANAHIA:
GAUZA GOZO ETA FINAK GUSTOKO DITUENA. Sibarita.


IZENAK:
(ESAERA) HARTZEKO DAGOENA EZ DA AHAZTUTEN, EMON BEHAR DAUENA BAI

ESANAHIA:
EMATEAK MIN EMATEN DUENEZ AHAZTU EGITEN DA APROPOS


ESANAHIA:
1- HORTIK ATZINE JOAN DA TXAKURRA: HORTIK ZEHAR  2-HANDIK  ATZINE: DENBORAN AURRERA. Al cabo de...


ESANAHIA:
KANTITATEETAN LUZE IRITZI,ETA PIKU, PIKU LUZEA, Hogei mila pezetatik harantza balio izan dau horrek.


IZENAK:
(ESAERA) HORI ETA ESKUBETE MANDULI, BARDIN


ESANAHIA:
ASKO, KANTITATE OSO HANDIA, GEHIAGO EZIN.


ESANAHIA:
HANDITXO Bentajea hazitxoa dauka horrek nire aldean.


ESANAHIA:
OSASUNEZ OSO LARRI EGOTEA: "Hautsinde ñabik besoetatik erreumeagaz"


ESANAHIA:
1-BUSTI, BLAI EGIN 2- ZIKINDU, LOHITU  3-APURTU, HAUSTU, "Motorra hondatu dozu" 4-ALDE EGIN. "Familiakoak gelditu eta hondatu egin dire"


ESANAHIA:
BEREHALA, SEGITUAN. Orain negarrez, eta hurrengo puntuen barreka?


ESANAHIA:
1- KONTURATU "Denporea igirri barik pasau jaku" 2-ANTZEMAN, "Horren izena zein dan igirri dot"


ESANAHIA:
LELO BILAKATU "Aspaldian inozentaute parau jaku"


ESANAHIA:
1- Volcar, voltear "itzuli eizu sarteneko orioa arrikuzinarrien" 2- BUELTA EMAN  3- Traducir


ESANAHIA:
Confección "Fraka horreik etxura ederra daukie"


ESANAHIA:
1-Ondo atonduta edo jantzita egon, pertsona edo gauzak. 2- DIRUDIENEZ, ANTZA DENEZ, URREAN


ESANAHIA:
1- OIHUA, GARRASIA  2- HAIZEAREN ZARATA, Ulular del viento.


ESANAHIA:
"Zoaz pikutara, horrelakoekin zatoz orain!!"


IZENAK:
(ESAERA) KAKAPIRRIE URTENGO EUTSOLA GURAGO NEUKE


IZENAK:
(ESAERA) KAKA EGIN BEHARREAN TXIZE DARIOLA

ESANAHIA:
GAUZA BAT EGIN GUREAN BESTE GAUZA BAT URTETAN JATZUNEAN


IZENAK:
(ESAERA) KAKAZAHARRAK EZ DAU MEREZIDU HAINBESTE BUELTARIK

ESANAHIA:
GAUZA ZAHARRETATIK EZ ESPERO GAUZA HANDIRIK.


ESANAHIA:
LABORANTZARAKO ERABILTZEN DEN LUR ZATI TXIKIA, BATZUTAN LEKU ALDAPETSUETAN


IZENAK:
(ESAERA) HOGETA HAMAR KANAKO ARKONDARAN EZ SARTU


IZENAK:
(ESAERA) JIRIN ETA JARAN (jota ahoskatuz)


ESANAHIA:
TRANBIAREN ALDAKETA EGITEKO LEKUA-. (Artea eta Igorre)


ESANAHIA:
UMEAK BELDURTZEKO ERABILITAKO IHAUTERIETAKO PERTSONAIA MOZORROTUA


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOAK  DEITZEKO MUDUA. "Etxe horretan katalin ba falta da"


ESANAHIA:
ADITZ IZENAREKIN EGINDAKO -TEAN /-TZEAN ORDEZKATZEN DU. Joakeran, apurtukeran


ESANAHIA:
JIPOIA JASATEA, Txalo bat kobrauko dozu.


ESANAHIA:
JANZTEKO BEROKIA. MANGA LABURREKO ALKANDORA ERE IZAN DAITEKE.


ESANAHIA:
Onomatopeia: GAUZAK LURRA JOTZEAN ATERATAKO ZARATA.


ESANAHIA:
TXAKURRARI JATORRA DELA ADIERAZTEKO ERA. LORE BERBA.


ESANAHIA:
KONPARAZIOAN:NIRE KONTUTIK: "Nire kontutik, zu ondo zagoz"


IZENAK:
(ESAERA) KONTUAK, KONTUAK DIRE. KONTUA BETI KONTU


ESANAHIA:
HOLAN BADA, KONTUAK ATERA!  A saber las consecuencias.


ESANAHIA:
1-IPUINA 2- AITZAKIA 3-GAUZA, "Honeik eta beste kontu batzuk egin behar doguz"


ESANAHIA:
EGOERA LATZA, GORRIA. "Horrek txikitatik komediek ezagutu dauz"


ESANAHIA:
OSASUNEZ TXARTO SENTITU, BURUA ERE ONDO EZ. "Zahar hori korromorrotute dago sano".


IZENAK:
(ESAERA) KOXOA ETA GUZURTIA BIDE ERDIKOAK DIRA

ESANAHIA:
Antes se pilla al mentiroso que al cojo.


ESANAHIA:
"Konprimentu gitxiko lagune da" PERTSONA EZ HARROA ETA BERE KABUZ MOLDATZEN ONDO DAKIENA, Que no admite cumplidos.


ESANAHIA:
1-NEURRIA, 2-KUARTILLO BETE ARDAO: "Gizon horrek kuartillo bete ardao edango dau" Neurri neurrizkoa lagun batentzat. 4kuartillu ardo (azunbrea) gehiegizko neurria.


ESANAHIA:
OSASUN ALDETIKO BEHERAKADA, Trancazo, congestión, gripe.


ESANAHIA:
PERTSONA, DESPEKTIBOA."Lagunerre bi zarie eta sekulako bearlekue emoten dozue"


ESANAHIA:
BASERRIA."Labrantza etze onera ezkondu zan"


ESANAHIA:
JANTZIPEAN BULAR ARETAN DAGOEN HUTSUNEA. EMAKUMEZKOEK DIRUA GORDETZEKO LEKUA. (TITI ARTEA)


ESANAHIA:
LAGUN EDO GAUZA BAT ZAHARTZEN EZ DENA: "Gizon hori lehenagokoa dago"


ESANAHIA:
1- ANTZINEAN "Lehenago errespetu handia egoan" 2- antes que.. "Zu baino lehenago"


ESANAHIA:
1- AURREKO: Lehengo astea (la semana pasada) 2-ANTZINEKO


ESANAHIA:
1- TXARTO SENTITZEA, OKA GUREAN. 2- ZIUR ASKO Hori, larri, ez da etorriko.


ESANAHIA:
1- IRAINA  2- PERTSONA GUZTIZ EZ BETEA, EZ NORMALA.


ESANAHIA:
1- BEROAZ ERRETZEA 2- LEIAREN (IZOTZA) ERAGINEZ LOREAK .... ERRETZEA


ESANAHIA:
PERTSONA BARRITSUARI BURUZ ESATEN DA:" besteen ardureak hartu eta euren lepoa ullez beterik euki"


ESANAHIA:
ONDO HELDUA, JATEKO EGOERA ONENEAN:Sagar lumekoa.


ESANAHIA:
GAUZA LUZE ETA MEHEA DENA. Adb. Espagetia.


ESANAHIA:
1-DIRU BARIK UZTEA NORBAIT. 2- LUMADUN HEGAZTIA LUMA BARIK UZTEA.


IZENAK:
(ESAERA) AHAL DALA DANAKAZ, GITXI GEHIO KONPONDU

ESANAHIA:
AHAL DELA DENEKIN ONDO KONPONTZEA GAUZA EDERRA DA


ESANAHIA:
1-SEPARAR.Bikote bat adibidez. 2- Apartar, "Baba txarrak eta onak banandu" 3-PARTITU (ERREPARTIDU)


IZENAK:
(ESAERA) ANDRA MARI MARTIKO, FRANTSES-BEDARRA KARGAN EKARTEKO MODUKO

ESANAHIA:
BELAR MOTA HORI SANO HAZITA EGOTEKO SASOIA


IZENAK:
(ESAERA) BEHEAK GORA JO EDO JOAN ETA GOIEK BEHERA ETORRI, AMA JOAT.


ESANAHIA:
Destacar. "Umerreak aurreko "Ume sasi jakintsua, nagusiak baino gehiago ematen duena."Gaur edozein zorri aberastubarri, dago beti aurreko"


ESANAHIA:
"Ume sasi jakintsua, nagusiak baino gehiago ematen duena"


IZENAK:
(ESAERA) HI BE EZ HAIZ GELDITUKO HAZITERAKO


IZENAK:
LUZERIA (eta ez luzerea: Zeanurin luzerie)


ESANAHIA:
1-IRAINA, GIZONEZKOENTZAKOA, HAZUR BELTZA, KUTSU ARRAZISTA, 2- ARGALA


ESANAHIA:
IRAINA, GIZONEZKOENTZAKOA, HAZUR BELTZA, KUTSU ARRAZISTA.


ESANAHIA:
EZTUL GOGORRA, KATARROA. "Leku hau apoposa de maletea harrapetako"


ESANAHIA:
TXIROA, GIZARTE MAILA BEHEKOA, APALEKOA.


ESANAHIA:
1-GIDATU AUTOA adb. 2- ZERBAI AURRERA ATERA, ONDO KONPONDU. "Bakarrik biziten be,  ondo manejauko da hori" 3-JAN "Hori ganaduek manejauko dau, adb. gorosti baten kimuak


ESANAHIA:
HAZURRETAKO AZAL MEHEA. "Kaballoaren hazurrek ez dauko mintzik"


ESANAHIA:
EGOERA ONEAN, OSASUNTSU EGOTEA." Zaharkolotute hasita dago baina meru dago"


ESANAHIA:
1- MANDOZAINA, mulero. 2-"BASOETATIK EGURRA ATERATEN EBANA"


ESANAHIA:
1-JATEN TXARRA DEN PERTSONA 2- AHULA, enclenque


ESANAHIA:
PERTSONA ARGAL ETA TXIKIA.  ITXURA KASKARRA DUENA.


ESANAHIA:
1-HEGAZTI BAT 2- EMAKUMEZKO DESPEKTIBOA, ALUA. 3- EMAKUME MALTZURRA, SORGINTXOA


ESANAHIA:
AHALMEN FISIKO ETA MENTALAK GALTZEA. "Zoroetxera eroan dabe momorrotute"


ESANAHIA:
EGURALDI ALDAKETA:"Euria mugidu, hasi da". "Laster mugiduko dau"."Mugitan deutsuez euriek, haizeak... eta ikusiko dozue orduen"


ESANAHIA:
ETXE ONEKOA, ESTATUS ONEKOA. Gizon modukoa  hartu dau neska horrek"


ESANAHIA:
PERTSONA SIKU ETA GOGORRA TRATUAN. Arisco


ESANAHIA:
BIZIAREN AURKAKOA, PILOTA MOTELA. "Euliak motel dagoz gaur, bizitasun barik"


IZENAK:
(ESAERA) KUKUA ANDRA MARI MARTIKOAN HASI KANTETAN ETA SAN PEDRO BEZPERAN ISILDU ETA MOTELDU


IZENAK:
(ESAERA) PAZKOATIK HAMAR EGUN BARRU JOTEN EZ BADAU, KUKUARI BERARI ENTIERRUE KANTAU BEHAR JAKO


ESANAHIA:
Despektiboa: ASTIROEGI DABILEN LAGUNA. Lento, parado.


ESANAHIA:
ATZIZKI FEMENINOA. ENBRA TXIKITONEA, TXARRITONEA, BAJUTONEA,LODIKOTONEA,ZAPAKOTONEA, MOSKOTONEA,


ESANAHIA:
GIZONEZKO / EMAKUMEZKO PERTSONA TXIKIA ETA SENDOA


ESANAHIA:
1- ITXURA ONA, buen aspecto. "Alosoko gizona da hori!" (Itxura sendoa duena)


ESANAHIA:
ALFEIZAR, MOTXETA. LOREONTZIAK LEIHOAN KOKATZEKO TOKIA.


ESANAHIA:
1- UBIDEA, SOLOAREN MUGATIK DOANA 2-BIDE BAZTERRA, Cuneta


IZENAK:
(ESAERA) ETA HORREK HOGETAMAKA ESKUTIK, (Zeanuri)


ESANAHIA:
NOR-NORK : Caber "Platelak honeik mallubiok kabiduko ditu"


ESANAHIA:
GIZONEZKO / EMAKUMEZKO PERTSONA LODI ETA INDARTSUA.


IZENAK:
(ESAERA) MONJARI ARRAULTZEK EROAN ETA DENPOREA ONA AZERTAU

ESANAHIA:
Llevando huevos a las monjas, buen tiempo tendrás.


ESANAHIA:
1-KORAPILO 2-KALTEA 3- BATERA, ELKARREKIN. "Egizuz horreik gauzok honeikaz naste" 4- KONTU EZ GARBIA


ESANAHIA:
1-EROSO EGON, Cómodo "Jarri zatez nasai!" 2-LASAI, tranquilo 3- ESTUREN AURKAKOA,holgado, "frakak nasai izan" 4- ZARPAIL, ITXIA.desaliñado "Gizon nasaia"


ESANAHIA:
dentro de... Hamabost egunen barruen....


ESANAHIA:
1-LAN IZUGARRIA: "Gaixo horregaz nahikoa zeregin dauko urliek" "Bizi iraun ezinik dabilenak nahikoa zeregin dauka"


ESANAHIA:
1- OSKOLA (ARRAULTZARENA) 2-INDABA EDO BABAZABALEN ZERUKA EDO LEKA


ESANAHIA:
BERBA GUZTIEK ERANTZUNA DUTE. Adb. Irainak iraina dakar.


IZENAK:
(ESAERA) ESATETIK ESATERA BENTAJA HANDIE DAGO

ESANAHIA:
GAUZAK ESATEKO MODUAK GARRANTZI HANDIA DU.


ESANAHIA:
"Babazabalak fraile egin jataz" "Las habas se han pegado en el puchero"


ESANAHIA:
1-GAI IZAN 2-BEHAR BADA..., AGIAN.. "Arrastirako kapaz da eurie egitea"


ESANAHIA:
(despek.) GIZONEZKO IRAINA, BEREKOIA, BERE BURU ZEOZERTZAT DUENA BAINA INOZOA DENA.


ESANAHIA:
KONPLETIBOETAN  ADITZ NAGUSIA ZIURTASUNEZKOA DENEAN -ENA ERABILTZEN DA ETA EZ -ELA."Badakit etorriko dana!"


ESANAHIA:
-REN ALDEAN "Haren ondoan, zu gaztea zara"


ESANAHIA:
Carne de gallina. Hori entzutean oilo haragie egin jat.


ESANAHIA:
DASAGERTU, " Txakur edo pertsona tabarrosoari: ondatu zaitez hemendik!


IZENAK:
(ESAERA) ONAK GAGOZ ITSUARI ARGIE EITEKO

ESANAHIA:
ZERBAIT EGITEAN, TREBEZIA GUTXI ERAKUSTEN DUENARI EGITEN ZAION KRITIKA.


ESANAHIA:
ALBORATU, ZAPALDU, ZANPATU. "Horrek ostipekoratuko zaitu"


ESANAHIA:
1-MODU, ERA "Ez dot patxadaz bota orioa sartenean" 2- MODU, ERA ONAK IZATEA: "Patxadazkoa da gizon hori?"


ESANAHIA:
1-Travilla de cinturón. 2-ARRANEAN UGELA SARTZEKO ZULOA.


ESANAHIA:
1-TELEFONOA HARTU,Ponerse al teléfono. "Oraintxe parauko da" 2-ONDO JARRI:Colocarte bien "Parau zaite ondo jarrite" 3-ELKARTZEKO ORDUA ADOSTU: "Parauko gara 3etarako?"4-EGOERA FISIKOA, GAIXOTASUN BATEN OSTEAN ADIBIDEZ.Quedar.Zelan parau da istripu ostean?


ESANAHIA:
1-(PARAU)TELEFONOA HARTU,Ponerse al teléfono. "Oraintxe parauko da" 2-ONDO JARRI:Colocarte bien


ESANAHIA:
Despek. LEKUZ KANPO DAGOEN ZERBAIT EDO NORBAIT. "Hoa hire lekure pendrengo zahar hori!"


ESANAHIA:
MUTIL ZAHARRAREN JOKAERA ARRAROA, BEREZIA.


ESANAHIA:
NESKA ZAHARRAREN JOKAERA ARRAROA, BEREZIA.


ESANAHIA:
ORDAINKETA. "Paguelangoa eroan eban agureak"(zahartzaro bakarti gorria da bizitzaren ordaina eta horregaz doa beste bizitzara).


ESANAHIA:
NORBAIT EDO ZERBAT ESTORBUAN DAGOENEAN."Zetan etorri da etxera pestelentzi hau?


ESANAHIA:
1-JIPOIA, ASTINALDIA. 2-ESFORTZU FISIKOA LAN EDO KIROLEAN. Pilotan pasadea hartu dau. 3-PORROT HANDIA KIROLEAN. Eskupelotan sekulako pasadea emon deutso.


ESANAHIA:
Despek. ZUZTARBAKOA, GANORA GUTXIKOA. "Nora doa perendenge zahar hori?"


ESANAHIA:
GIZAKI, ANIMALIA EDO LANDAREETAN ATERATZEN DIREN GARAUAK.


ESANAHIA:
1- GIZONEZKOAREN SEXUA "PARTES PUDENDAS"  2- IRRATIAN ZEIN TELEBISTAKO ALBISTEGIA


ESANAHIA:
EZKONDUARETZAT  EMAKUMEA IZENDATZEKO ERA. " Non dozu perkala?"


IZENAK:
(ESAERA) PLATELEAN KAKA ETA TXOLETEAN URE

ESANAHIA:
HASERREALDIAN ESATEKO ESAERA. DENA BURUTU BARIK DAGO.


ESANAHIA:
1- MASKURIA, vejiga 2- LIKIDOAK GORDETZEKO ZERA (olioa).


ESANAHIA:
BEREHALA, INSTANT BATEAN, "Orain hemen, puntuko hor"


IZENAK:
(ESAERA) O(RA)IN BARREKA, PUNTUKO NEGARREZ


ESANAHIA:
OKA EDO BOTAKA EGIN AURRETIK IZATEN DIREN ESTUKURAK SAMATIK GORA.


ESANAHIA:
NORBERAREN BURUA ANIMATZEKO ESALDIA. "Aupa! Aurrera, ekin!"


ESANAHIA:
<latin -ANUS, Diman: Lamindao, Agiñao, Elezkao (Lezkao). Artean: Gallao, Zeberion:Barañao, Barbatxao, Artiñao, Akiñao, Argiñao


ESANAHIA:
<latin -ANUS, Diman: Biteriño<Bitariano, Abadiño


ESANAHIA:
NERBIOA, GOGO BIZIZ. Rabia, genio, ferocidad.


ESANAHIA:
APARATUA,TRASTOA, ELEMENTUA. Ohe gainean orain ere saltoka, hori bai aparAjue!


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOEN BERBA GIZONEZKOEZ HITZ EGITEAN. (Familiar), ANTONPERU, EPERTARGI


ESANAHIA:
1-ANTZERKIZALE, Mueca, "Ez egin hainbeste planta" 2- ITXURA ONA


IZENAK:
(ESAERA) LEHENENGO PLANTA HANDIAK, GERO KOROTZ

ESANAHIA:
ITXURA ASKO BERRITAN, BAINA BENETAKO ORDUAN GUTXI


ESANAHIA:
1-HERRIGUNEA, ASKOTAN ELEIZA BAKOA. KALEKOA, EZ MENDI EDO BASERRRIKOA. 2- AZOKA


ESANAHIA:
Despek. ENBELEKO ZAHARRA, PELMA HALAKOA.


ESANAHIA:
LAN HANDIA ETA EZ GUSTOKOA, MOMENTU EGOKITIK KANPODAGOENA."Zelako potrie! Hori egin beharra!


ESANAHIA:
1-BARRABILA  2- Interjekzioa EZETZ ESATEKO. "Ekarri hori! Bai, potroak!"


ESANAHIA:
1-PROZESIO 2-HASERRE MARMARKA ARI DANA 3-ONDORIOA, "Ostean etorriko da prozesiñoa"


ESANAHIA:
"Beti zabiz horreri ala, noizko amaituko dauen behar hori" (Beti berdina esaten)


ESANAHIA:
ASISKO FRANTZISKO DEUNA (Indusiko baseliza, Dima)


ESANAHIA:
GEZALA(GA)KO (IGORRE) BASELIZEKO IRUDIAREN IZENA


ESANAHIA:
1- LUZ  2- PERTSONA ARGIA 3- PERTSONA ATSEGINA


ESANAHIA:
BERBA IRAINGARRIA EMAKUMEZKOENTZAT: FATUA, KAFRANGA


ESANAHIA:
1-ESKU ZABALAREN NEURRIA. Sin.ATZONDO 2-LARROSAREN ARANTZA 3-SEXU MOTA, ANIMALIA ZEIN LANDAREENTZAT.


ESANAHIA:
ANIMALIEN (ASTOA)  OIHUA  2-UME NEGARRAREN OIHUA


ESANAHIA:
XVIII.MENDEAN ERABILIA JADANIK, LEHENAGO ARRATIAGOIEN (Dimako auzoa)


ESANAHIA:
Estar en Babia. EZERTAN PENTSATZEN EGOTEA.


ESANAHIA:
1-ASKE EGIN NORBAIT EDO ZERBAIT  2- BASO IZANDAKO EREMU EDO ESPAZIO BAT GARBITZEA,  LANDA EGITEKO. Desbrozar


ESANAHIA:
ARGALA BAINA ZENTZU DESPEKTIBOAN. HOLAKO PERTSONA BATEGAZ EZIN DOZU KONTATU EZERTARAKO.


ESANAHIA:
1- ATERI, EURIA GELDITZEA. Escampar  2- ATERRIEK: TRESNAK, "Soloko aterriek etxera ekarri!"  3- TRESNA BATEN ZATIA. (Pieza o componente de un objeto)


ESANAHIA:
1-BERRIZ ERE, BARRIRO  2- AURRERAREN ANTONIMOA.Para atrás


ESANAHIA:
1-NAZKA EGIN, ANTOJU EMON "Usin horrek aurre egin deust" 2-AURKA EGIN


ESANAHIA:
OSO ONDO BIZI IZAN DA, OSO ONDO TRATATUA IZAN DA


ESANAHIA:
Mencionar. "Hori aumentau bez, mesedez!"


IZENAK:
(ESAERA) BERBA EGITEAK BAKARRIK EZ DAU BALIO


ESANAHIA:
HARRO IZAN EDO JOKATZEA, "Honeri burue goien eukitea gustetan jako"


ESANAHIA:
SANTA MARINA (Artean eta Diman baselizak)


ESANAHIA:
1-Estrenar ropa 2- LEHEN ALDIZ ZERBAT EGITEA


IZENAK:
(ESAERA) SAN BIXENTI HOTZA, NEGUAREN BIHOTZA


IZENAK:
(ESAERA-KANTU) SANTA BARBARA BEDEINKATU, ZERUAN DAGO ISKRIBATU, PAPERA TA UR BEDEINKATU, SANTA BARBARA BEDEINKATU.


IZENAK:
(ESAERA) SAN ANDRESERAKO, EULI GUZTIAK GALBAHERA

ESANAHIA:
AZAROAREN 30RAKO EULIAK DESAGERTU EGITEN DIRA


ESANAHIA:
1-GIZONEZKO IRAIN LARRIA, KOLDARRA, NANOA. ZAPOA HALANGOA"Zapoalangoa az" 2-ANIMALIA 3-ARDO ZOPA


ESANAHIA:
PERTSONA BAJUTOA ETA TARRAZ DABILENA,un arrastrado


ESANAHIA:
GUSTO ONEKO EZ DEN BERBA EDO EKINTZA BAT.


ESANAHIA:
UR GELDIA, BIDEETAKO PUTZUETAN EDO ITURBURUETAN EGOTEN DENA.


ESANAHIA:
GAUZA BAT ARIN EGIN BEHAR DENEAN ERABILTZEN DEN AHOTS ONOMATOPEIKOA


ESANAHIA:
"Ze santu jazten etorri gara hona!" ¿Qué pintamos aquí?


ESANAHIA:
ITXURA ZAINTZEN EZ DUEN LAGUNA. (ARROPA, ULEA...)


ESANAHIA:
ESTUL ETA SAMAKO MINAREN ODORIOZ AHOTSA ERE HARTUA IZATEA


ESANAHIA:
SALDARIAN EDO SALDARAIN (Zeberioko auzoa)


IZENAK:
(ESAERA) ZOPEA PRESTAUTE EZKONTZEA PENTSAUTE

ESANAHIA:
EZKONTZEKO KONTRATUA AURRERA DOA MAHAI EDERRA EGONEZ GERO OSTEAN


IZENAK:
(ESAERA) SESENTA BAINO ARMATUAGO / TXONTXORRAGO / PERTXETAGO


ESANAHIA:
OSO, SANO..." Sesenta baino pertxetago dago neska hori"


ESANAHIA:
SARASUA (Igorre) SARATSU (Zornotza) baserria


ESANAHIA:
BIZIKI HASERRETU. "Horrek sue emoten deust"


ESANAHIA:
GEZURRAK "Sekulako satsak esaten ditu horrek"


ESANAHIA:
LURALGILEEN BI SISTEMAK ELKARREN GAINEAN (-it-+ -z) "Haiek ez dituez entzun kanpaiak"


ESANAHIA:
INOIZ EZ, SEKULA (<LAT. PER SECULAM....) SEKULA SANTAN (INOIZ)


ESANAHIA:
ZIRAUNE, suge mota bat.Sirón. Zool. Anguis fragilis.


ESANAHIA:
LIKIDOAK NEURTZEKO NEURRI ZAHARRA, 4 KUARTILLO, KANTARAREN 1/8


ESANAHIA:
1- ISTILU BARIK 2- OSASUNTSU, BIZIRIK. "Bakez bagara datorren urtean ere joango gara Benidormera"


ESANAHIA:
ITZELA, MAILA GORENEKOA. "Emakume bandera da hori" (nortasun handikoa, liderra)


ESANAHIA:
LAN BERDINAGATIK, KOSTE BERDINAGATIK..."Bardiñean, kanpoan itzi barik barrura sartu hori"


ESANAHIA:
Gazteleraz Manda, HILDAKOAGATIK ATERATAKO MEZA


ESANAHIA:
ZUHAITZEK, HAIZEAK MUGITZEAN ATERATAKO HOTSA


ESANAHIA:
ERMITETAKO KOFRADIETAKO BASO ARDURADUNA. Montazguero


ESANAHIA:
1- LANDA ZUHAITZEZ INGURATUTA 2-ELIZ BARRUTIA: Diócesis


ESANAHIA:
ELIZAN DIRUA BATZEKO ZORRO EDO OTZAREA. Cepillo, bacín.


ESANAHIA:
Hacer efecto. "Pastilaren beharra lehen bait lehen egin deion"


ESANAHIA:
Despektiboa: EZ GUZTIZ NORMALA, ATZERATU


ESANAHIA:
1-BEGIRATU (mirar) 2-ZAIN EGON "Autobusari begira egon"


ESANAHIA:
1-KOLPEAK EMAN, JIPOITU 2-EPELAGO EDO BEROAGO BIHURTU ZERBAIT


ESANAHIA:
BASERRIETAKO LEIHOA ORDEZKATU ZUEN LEIHO HANDIA


ESANAHIA:
BATA BESTEAREN GAINEAN IBILTEA, EGOTEA...Apoyados


ESANAHIA:
VITARIANO (FORMA ZAHARRA) (Dimako auzoa)


ESANAHIA:
HAUR AURRERATUA ZENTZU FISIKOAN, BIZARDUNA, SENDOA...


ESANAHIA:
ALDE INGURUTIK, POPATIK HARTZERA BIDALTZEA


ESANAHIA:
DENBORA ZERBAIT EGITEN PASATZEA, EZ DENBORA GALTZEA.Pasar el tiempo.  Haciendo tiempo


ESANAHIA:
ARREPUTXIKOZ / ARRAPATXIKOZ , Arreborriquitos


ESANAHIA:
BEGIKO PISTAK, BEGI ERTZETAN EGITEN DEN SUSTANTZIA LIKITSU ETA HORISKA


ESANAHIA:
UMEEN ARTEKO GORABEHERAK, ALDIKADAK, ISTILUAK, ZURRUBURRUAK


ESANAHIA:
LIO BEHARRAK AMAITU ONDOREN EMAKUMEEK HARTZEN ZUTEN AFARI MODUKOA (Zeanuri)


IZENAK:
(ESAERA) SASIKO ERTZEAN / SASI ARTEAN APARTATUE EZ DA HORI.

ESANAHIA:
HORI ARRUNTA DA. No es nada del otro mundo


ESANAHIA:
DENA TOKATZEN ZAIO, ADB. SEME BAKARRARI AITA-AMEN ARDUREA, ETXEARENA...DENA TOKATZEN ZAIO.


IZENAK:
(ESAERA) SUIN EUSKALDUNE FRAKETAN BE EZEUNE (EZAGUNA)

ESANAHIA:
EUSKALDUNA EDONON DA EZAGUN  BERE JANZKERAGATIK


ESANAHIA:
1-ZATI HANDIA, ADB. LURRARENA, EGURRARENA 2-BABALAZTO, ARTABURUA


ESANAHIA:
1-NEURRI EGOKI EDO HANDIA, ESPAZIOAN, "Tamaño honetatik ebagiko dot ogie?"  2-NEURRI EGOKIA DENBORAN, TERTZIOZ, SASOIZ... "Afari ostean tamañuen etzera!"


ESANAHIA:
KASUALITATEZ....  BALDINTZAZKO JUNTAGAILEAREN INDARTZAILEA "Deskuidoan ez baletor..."


ESANAHIA:
Compromiso, embolada "Horren etxera bazkalduten joatea ederikusi emotea da"


IZENAK:
(ESAERA) EGUR ESKARMENTADUEK SUBEGIN (SUBIN) ONA


ESANAHIA:
Galdakao. BIDEA, BASO KOMUNALETATIK EGURRA ATERATZEKO  ESKUBIDEAREKIN


ESANAHIA:
1-BATUAN, GAINETIK JANZTEKO ARROPA. 2- ARRATIAN, EURIA EDO HOTZ  DENEAN GAINETIK JARTZEKO JAKEA


ESANAHIA:
PERTSONAK IZENDATZEKO LORE EDO HITZ GOZOA. Majote, corazón...


ESANAHIA:
1- FAMILIA HARREMANAK GALDURIK BAKARRIK ETA ISOLATURIK BIZI DEN PERTSONA. 2- GAUZAK HANKAZ GORA UZTEA ETXE BARRUAN. Adb."Dana enbandan itzi dozu"


ESANAHIA:
ARBOLETAKO FRUITUAK (GAZTAINAK, INTXAURRAK...) LURRERA BOTATZEA GERO BATZEKO.


ESANAHIA:
(<Ramada?) LANDA ETA BASOETAN LANGAZ EGINDAKO HESIA


ESANAHIA:
(NOR-NORI) OSASUNEZ KALTETUA. "Agure horreri iaztik hona erein jako" (Tener bajonazo en salud)


ESANAHIA:
1-PERTSONA TRAKETS ANTZEKOA. Una pieza, elemento. 2. TRESNA


ESANAHIA:
ZERBAIT ONDO EZ EGITEA, EDO EZ ONDO JOKATZEA


ESANAHIA:
1-PERTSONA ASTUNA, PELMA 2-Engorro, compromiso


ESANAHIA:
MENOPAUSIA. "Erretiradatik holan parau da"


ESANAHIA:
1- OHERATZEKO ORDUA  2-JUBILATZEKO ORDUA


ESANAHIA:
AIRE HOTZAREN KORRONTEA. "Itxizu leihoa hortik erekadu galanta dator eta"


ESANAHIA:
1-MEZA OSTEKO FAMILIA ARTEKO ETA LEHENENGO AUZOKOEN ARTEKO BAZKARIA 2- HILETETAN ETA BASELIZA JAIETAN MAIORDOMOAK ATERATZEN DUEN BAZKARIA


ESANAHIA:
ESKUAREN GAINEKO ALDEA, Dorso de la mano


IZENAK:
(ESAERA) EURIE TAKA-TAKA DA / PARRA-PARRA / TXIRI-TXIRI DA


IZENAK:
(ESAERA) EURIE EINGO ETXOK BA? (EGINGO EZJOK BA?)


ESANAHIA:
EURIA POLITO ARI DA, EZ ASKO BAINA ATERTU BARIK ARI DA


IZENAK:
(ESAERA) ANTONPERU,ANTONPERU EZ ZATEZ ETORRI TXABOLALDERA BELU!"

ESANAHIA:
ARTZAINEN ESAERA ZAHARRA, SAROBEETAN TXABOLARA EGITEN ZIZKIOTEN  BISITALDIETAN JANARI, ZERAK...ERAMATEKO, ANDREGAIAK EDO FAMILAKOAK ESATEN ZUENA


ESANAHIA:
ZARATA, SOINUA: ATE-HOTSA, TIRRIN-HOTSA, PORRON-HOTSA (Porrazo)


ESANAHIA:
1- ODOLKIZ EGINIKO JAKIA    2- ODOLOSTE, ODOLKI


ESANAHIA:
ATZAMARREZ UKITUZ ZERBAIT FROGATZEA,Tentar  " Tenteizu zopea,jan leiteken jakiteko".


ESANAHIA:
GRAZIA, GATZA,TENORE. PERTSONEI BURUZ ARITZEAN "Hori gizonori tenor bakoa da"


ESANAHIA:
1-TRESNA ZAHARRA, "Etxakiat non itzi traste zahar hau" 2-ZERA,  PERTSONEI BURUZ BERBA EGITEAN, ERABILTZEN DEN "coletilla": "Urli edo trastea..."


ESANAHIA:
BATUAN TIKILI-TOKOLO. NEKEZ, OZTA-OZTA IBILTZEA OINEZ.


ESANAHIA:
1-TIRATU. TEINK EGIN, "Titizuz izarak puntetatik" 2-ETORRI, MUGITU. "tiopa!"<ti(r)ok ba, "tizu!"tiozu"


ESANAHIA:
ASKO, OSO ONDO, HANDI "Txahal hori terriblean hazi da"


ESANAHIA:
EZER ERE EZ, "Traustik be ez dau ulertu"


ESANAHIA:
1- ABIADA HANDIENEAN JOATEA 2- KANTITATE HANDIENA: "Topetaraino  etorri da" (Pisua) "Urli topetaraino edanda egon da"


ESANAHIA:
EGUR ENBOR SENDOA GAINEAN TXIKITXOAGOAK TXIKITZEKO.


ESANAHIA:
1-KONTROLPEAN EDUKI GAUZA BAT 2-GAUZAK TXUKUN IPINI, BERE LEKUAN,ordenar 3-Doblar, plegar


ESANAHIA:
1-ETXEKO TRESNAK, GAUZAK, ALTZARIAK OROKORREAN. 2- BASELIZETAN MAIORDOMOAK KARGU URTEAN DITUEN TRESNAK, KALIZA, ORNAMENTUAK...


ESANAHIA:
ERDIA GUTXI GORA-BEHERA, INGURU "Bete eizu basue erdi-tertzioraino"


ESANAHIA:
1- ALUA 2- HODIA EDOZEIN MOTATAKOA 3-MUSIKAN FLAUTA


ESANAHIA:
GUZTIZ. "Tutarraz amaituko da jatekoa behientzat" (Otxandio)


ESANAHIA:
ERRIETA EGIN, "Erropa barrie eroan dodalako bota deustie txakurre"


ESANAHIA:
"Tal para cual" " De  tal palo tal astilla"


IZENAK:
(ESAERA) TXAKURREK TXUE EGITEN DEUTSO HORRERI SU(DU)R PUNTEN!

ESANAHIA:
LEKU ONERA JOAN DA ADARRA JOTZERA HORRENGANA! ARGI DAUKA!


IZENAK:
(ESAERA) TXAKUR ZURIEK AGUANTAUKO DEUTSO HORRERI!


ESANAHIA:
EGITEKOA, LANA. Faena "Txanfaina ederra daukagu gaur etzean!"


ESANAHIA:
PERTSONA HANKA EDO KADERAK ZABALAK DITUENA


ESANAHIA:
SARGORI, EGUZKIA HODEI ARTEAN  INDAR GUTXIKOA (ZURISKA)EMATEN BADU ERE, ARRISKUTSUA IZATEN DA. "Eguzki txanguri dago martien"


ESANAHIA:
BABAK ZIRUKAN EDO LEKAN DAUDELA, ARINAGO APARTATZEKO ERABILTZEN DEN MAKILA BI PUNTADUNA.MAKILA ARTIKULATUA UGELAREN BIDEZ.


ESANAHIA:
INOREN KONTUETAN SARTZEA "Ez zatez besteen fraketan sartu"


ESANAHIA:
1- TEILATUAREN PUNTU GARAIENA 2- AZEA EDO LETXUGAREN KIRTENA. Tallo


ESANAHIA:
1-Noren ganean zagoz? FISIKOKI. Estar encima 2- Urliren ganean zeozer esateko? Hablar sobre... 3-ONDOREN Honen ganean zer jango dozu?


ESANAHIA:
PERTSONA EZ FORMALA, BURU-ARINA. Poco serio, txorlito


ESANAHIA:
1- AZIA. Grano  2- AZALEKO ANPULUA, Grano


ESANAHIA:
ZARRATU. Cerrar con llave."Ateari giltzea emon"


ESANAHIA:
JABEGOA, PROPIETATEAK. "Familia hau generoa euki dauena da"


ESANAHIA:
SORO ETA BASOETAN ERABILITAKO NEURRI SISTEMA: 7.5; GIZALAN = 1HEKTAREA


ESANAHIA:
1-SABAIA 2-GAILUR 3-ZERU "Goiek behera badatoz be, hau (eg)in (eg)ingo joat" 4-MAXIMUM "Horrek goie jota ez dauz 2000 euro irabazten"


ESANAHIA:
HARAGI.JATEKO MOMENTURAKO ESKEGITA DAGOEN ANIMALIA HILBARRIA, OILASKO, UNTXI..."Ifinixu hadakie freskoan"


ESANAHIA:
TRUMOI: "Hodeie itsasotik urtengo ei oan" edur gehiago egingo ez duenan esaten da.


IZENAK:
(ESAERA) HODEIE ITSASOTIK URTENGO EI OAN

ESANAHIA:
EDUR GEHIAGO EGINGO EZ DUENEAN ESAN OHI DA.


ESANAHIA:
HILAKOREN BAT GERTAZTEAN JOTZEN DIREN KANPAIAK.


ESANAHIA:
TXANPLAN EGIN: BALDEKADA URA ERAMATERAKOAN GAINEZKA EGITEARI. KAFESNEKO LIKIDOA ERAGITEA AZUKREA EDO EZTIA. Itsasoan ontziak ere bai (Mecerse) 2-


IZENAK:
(ESAERA) TXARRIE BABATZAN BAINO POZAGO (Zeberio)


ESANAHIA:
LANDETAKO BITXI-LORE EDO MARGARITA TXIKITXOAK


ESANAHIA:
1-EULIAK MOTELDUTA DAUDENEAN,"Euli txanpal hori kenduizu aurretik" 2-PERTSONA TXANPALA: PERTSONA ZUZENA EZ DENA, FIDAGAITZA "Txanpala baino txanpalagoa da hori" 3. UR TXANPAL: URA EDATEKO EPELEGI DAGOENEAN 4.OGI TXANPALA: GOMAREN ANTZERA DAGOENEAN


ESANAHIA:
1-TXONTXOR EGON: OSASUNEZ GOGOR, SENDO EGOTEA 2-ATSEGINA, TRATUAN GOXOA.


ESANAHIA:
EGURALDI TXARRAREN SEÑALEA DA TXORIEN HEGAL EGITEKO MODUA


ESANAHIA:
TIRRI: PERTSONA URDURIA. "Culo inquieto"


ESANAHIA:
Beti izenaren atzean jartzen da. Salbuespena, BIDER berbea. Beti BI BIDER.


ESANAHIA:
-TIK. 1-"Mendirik-mendi 2- zuetarik..... 3-urte birik behin 3-RIK HARA: hurbil, -tik hur


ESANAHIA:
1- ZIRRIBORRO 2 AZALAREN GAIXOTASUNAREN ONDORIOZ GELDITUTAKO ARRASTOAK


ESANAHIA:
1- GIZON HANDI BOTERETSUEKIN ERABILTZEN DA  2-APAIZEKIN ERABILITAKO BERBA


ESANAHIA:
JAUREGI (Igorre, Zeanuri, Zeberioko etxea)


ESANAHIA:
HANKAK, OINAK (ZEANURI) "Kaderak hotz daukadaz"


ESANAHIA:
IA PAREAN (JUSTU ERDARAZKO JOTA AHOSKERA)


ESANAHIA:
KONTURATU, "Darse cuenta" Ez dozu kalkuletan zer dan leiduten ez jakitea"


ESANAHIA:
NEURRIA, ZORTZI ARRABETE. (8 palmos = 1 vara)


ESANAHIA:
1- ARAKNIDOA, AKAROA. LAKASTA Garrapata 2-PERTSONA ASTUNA, JASAN EZINA


ESANAHIA:
KONTUZ IBILI. "Karguen ibili zatez batzar horretan"


ESANAHIA:
OILOEN ZARATEA. Cacarear. "Karkaxadaka dabilz oiloak"


ESANAHIA:
ZERBAIT HANDIAGOREN ZATIA.  Ogikaskua: trozo de pan


ESANAHIA:
ERDI IZKUTUAN IBILTEA, JOLAS MODUAN, EZ MODU TXARREAN.


ESANAHIA:
LEINUETAKO JAUNTXOEN ALABA, ASKOTAN EZKONBAKOA


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA: EZKONGABEKO BIKOTEAK. Pareja de hecho.


ESANAHIA:
1- ARABA ALDEKOA  2- DESPEKTIBOA: TRIKIMAILUETAN IBILTZEN DIRENEKIN ERABILTZEN DA,"No es trigo limpio"


ESANAHIA:
EGOERA BERO BATEAN, BERBA GOGORAK BAI, BAINA EKINTZARIK AURRERA, EZ.


IZENAK:
(ESAERA) DIRUEK EZ DAU OSATUTEN, LAGUNDU BAI


ESANAHIA:
KONTUZ ZEREN ARRISKUA BAITAGO "Honeik aparajuok (gizonok) erreka-harriek baino labanagoak dire"


ESANAHIA:
HILETETAN FAMILIA ARTEKO LEGEZ HARTZEN DIREN HURBILEKO AUZOKIDEAK.


ESANAHIA:
1-GAUR EGUN "VENTANA" 2- TRADIZIOAN, KORTAKO KRISTAL BAKO LEIHO TXIKIA. (BENTANEA: GAUR EGUNEKO TAMAINUKO LEIHO HANDIAK)


ESANAHIA:
TOPERA, ZERBAIT ARIN-ARIN EGITEA: "Latiguen dabilz" oso-oso arin ibili.


ESANAHIA:
PREST EGON "Maneau zaitez (jantzi) kalera goaz eta."


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA, BURU-ARINA, FORMALIDADE BAKOA, KOPLAKA BETI DABILENA


ESANAHIA:
MUGIMENDU EDO BIZITASUN GUTXIKO GIZONEZKOA


ESANAHIA:
ZARATA, HOTS DESATSEGINA, ANIMALIENA, UMEENA...


ESANAHIA:
ANABAKEA, TXERRIENTZAKO JANA, ORTUARI NAHASKETAZ EGINA


ESANAHIA:
ZUHAITZAREN EDO LOREAREN ERNAMUIN,KAPULU EDO BIPILA. Capullo


ESANAHIA:
GORBEIALDEAN, ZEANURI. Arbelaitzen hiztegian: Morrena.


ESANAHIA:
BATEN BATI ITXOITEN EGOTEA KANPOAN "Egon nork gura presente nago" (Estoy esperando un buen rato)


ESANAHIA:
PASTELA POTXO-POTXO. "Pastela ondo arrotu barik urten dauanean egoten da potxo-potxo"


ESANAHIA:
ITXURAKERIA. Ceremonia. " Hainbeste silimoni behar dok hori egiteko?


ESANAHIA:
1-OKER , BIHUR  2- JOKAMOLDEZ ZUZEN EZ DABILENA. "Mutiko trabesa"


ESANAHIA:
MAKILA LUZEA GAZTAINAK, INTXAURRAK ... ERAZTEKO. (ERAUTZI)


ESANAHIA:
GAUZETAN EGOERA OSASUNGARRIENA JOANDAKOAN  SORTUTAKO  KOLORE BEREZIA: Ulea urdindu (Canas) Gaztaia urdindu (Enmohecer)


ESANAHIA:
1- ASMAU, Oler    2- AHUNTZAK ARBOLA TXIKIAK JATEKO ARRISKUA DAGOENEAN, KOROTZEZ IGURTZI HATSA HAR DEZATEN.


ESANAHIA:
AZALEKO GAITZA ISTRIPU BATEN ONDORIOZ. (Rozadura)


ESANAHIA:
NOLAKOTASUNA GALDETZEKO ERA.¿Qué tal? Zerbeistean habil ala? (Ondo al habil?)


ESANAHIA:
ZAHAR IZATEKO MUGAN DAGOEN PERTSONA (60 inguru) DSPEKTIBOA PIXKA BAT.


ESANAHIA:
ATZERRIAN ERE JENDE BIZKOR ETA JATORRA BADAGO.


ESANAHIA:
PERTSONA LODIA: GARAIERA ETA ZABALERA BERDIN ANTZEKOA DUENEAN


ESANAHIA:
1-JOAN, "Urlie pastore pasau zan ameriketara" 2- IGARO, PASATU. "Aloso pasau dogu egune"


ESANAHIA:
1- IKATZA EGITEKO EGUR PILOA  2- SATORRRAK EGINDAKO LUR MULTZOA


IZENAK:
(ESAERA) KAKA USIN DARIOLA ITXURE TXARRA EGITEN DA


IZENAK:
(ESAERA) HORI KADERETARA ETXATAK ALLEGETAN!


ESANAHIA:
1- BIDE ERTZETAN KOKATZEN DIREN HARRIZKO ZUTABETXOAK  2- BOLO-JOKOAN BOTA BEHAR DITREN TAKET HANDITXOAK


ESANAHIA:
1-TXISTU SOINUA Silbato 2- ABISUA EMON, TELEFONOZ, OHETIK JAGITEKO...


ESANAHIA:
BURU GUTXIKOA, ARDURA GABEKOA. Txorlito, irresponsable.


ESANAHIA:
PERTSONA BAJUA, LODI SAMAR BAINA BIZITZAN MOLDATZEN DAKIENA


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA, EMAKUMEZKOARENTZAT: GIZON ABERATS ZALEA. Lagartona


ESANAHIA:
ETXEAN IKASITAKOA, KALEAN ERAKUTSI EGITEN DA.


IZENAK:
(ESAERA) ZEBERIOKO ERREKAN TXUBELAZOAK KANTETAN


ESANAHIA:
LEKU GUZTIETAN EGITEN DITUZTE UMEKERIAK, UMEEK.


ESANAHIA:
PERTSONA ILE GUTXI, MEHE ETA LISUDUNA. OROHAR, ILEHORIAK.


ESANAHIA:
FOGERA, Foguera. ANTZINAKO ERRIJEMENEAN UDALEK BILTZEN ZITUZTEN  ZERGA MODUKOAK


ESANAHIA:
TRESNETAKO PILOTOA EDO GILTZA. Interruptor. Llave


ESANAHIA:
PREMIAZKO BEHARRIZANETAN IZAN. "Hori be, danak beharrean dago"


ESANAHIA:
1- TXARRIKERIA.ZIKINA. DESPEKTIBOA.  2-UMEEKIN, ASTUN, GOGAIKARRI


ESANAHIA:
ORAINTSU (OINTZU) "Untzunu ikusi dot hori kanpotik" "Untzunungo astean Bilbora joan giñen" (la semana pasada) "Untzunengoz domekan ikusi nebazan"


ESANAHIA:
1-Ulea urdindu (Canas) 2-Gaztaia, ogia urdindu (Enmohecer) 3- ZIKINDU "Frakak urdindute dekozuz"


ESANAHIA:
URIZAR (Zeanuri, Zeberio, Igorreko baserriak)


ESANAHIA:
1-IPURDI ZULOA  2-"Horreri uzkie be atera!" Ojala se muera! (Maldición)


ESANAHIA:
HAGINKA  (HAINKA) EGIN. Eltxoek eta lastarrek ere, besteak beste.


ESANAHIA:
1-ZARAMA MULTZOA 2- JENDE MULTZOA, JENDE NAHASTEA,ALDRA.


ESANAHIA:
1-IREKI 2- Esparcir, desparramar 3- ENTZUN DA.  Se ha corrido la voz. "Gaixotu dala zabaldu da"


ESANAHIA:
AZALEKO GAITZA ODOL GAIZTO BATEN ONDORIOZ. Divieso.


ESANAHIA:
NORBERE BURUA HANDITZAT HARTZEA ETA PUBLIZITATEA EGITEA "Horrek lobisto haundia egiten dau telebisiñoan"


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA: HANDI, ZIKIN...  "Tripezarrra dok hori"


IZENAK:
(ESAERA) ZELANGO AILEKEREA, HALANGO ESKAPEKEREA


ESANAHIA:
EURIA EGIN , PARAU EDO EGON. De lado, de perfil


ESANAHIA:
HODEI OSO EURITSUA ETA BORTITZEZ TXIRGOREA ESATERAKO BOTATZEN DUENA


IZENAK:
(ESAERA) ARRATIAKO ZEKORRA TXIKIE BAIE GOGORRA


ESANAHIA:
ESPRESIOA, GOGOR EUTSI, EKIN ... KIROLEAN ASKO ERABILIA "Dále fuerte"


ESANAHIA:
EDONOLA. Así por así."Holan por holan egiten dala uste dozu ala?"


ESANAHIA:
TXORNA. ARDIAK GORDETZEKO TXABOLA (Zornotza)


ESANAHIA:
1-ERREZU KATOLIKO  LABURRENA. 2-OSO ARIN DENBORA ALDETIK


ESANAHIA:
OKELA ARTEKO GANTZA. "Gizena jaten ez dau ikasiko"


ESANAHIA:
PATATARI HAZIA HASI  BEGIETATIK ZAHARRAK DIRENEAN


ESANAHIA:
TELEFONOZKO ERRESPETUZKO TRATAMENDUA. "Nor ziñean ba?" Con quién tengo el gusto de hablar?


ESANAHIA:
TRABA, OZTOPO, ARAZO.(KONPRIMENTU) "Makina hori martxan ifinteko ez dago zirkunferentzirik" "Zirkunferentzi bako gizona"


ESANAHIA:
FIN.FIN, BURU BELARRI ARITU. "Zirriki handiegaz dabil beharrean"


ESANAHIA:
MIN EDO KALTE EGITEKO ARRRISKUZ UKITU EDO IBLI GORPUTZ ATALEN BATEAN. "Ez zirrikitu zaurie"


ESANAHIA:
1- SUSTRAI 2- ARRAZOI, JAKITUNA. "Honetan, harek zuzterra dauko (Jakituna da). 3-ZUZTAR BARIK:ARRAZOIA GALDURIK, BURUA GALDUTA.


ESANAHIA:
1- MORROKOTE: PAZKO EGUNEKO AITABITXIAREN OGI OPARIA. 2-OGI NAGUSIA


ESANAHIA:
ERRETURA, ORTUAN EREITEAN EGITEN DIREN ZULOAK. Surco. "Azatzean ipini porruok"


ESANAHIA:
LURRA EREIN AURRETIK EGITEN DEN PRESTAKUNTZA: BELARRAK EBAGI UDAN


ESANAHIA:
EGUZKIA / ILARGIA LABEGANEAN ORAIN ERE EZ! Berriro ere zorte txarra.


IZENAK:
(ESAERA) GEU BESTEKO MENDI BATZUK JAUSI DIRE

ESANAHIA:
GOGORRENAK ERE BEHERA EGITEN DU AZKENERAKO.


ESANAHIA:
PLATEREKO GUZTIA EZ JATEARI ESATEN ZAIO. HONDARRAK UZTEARI.


ESANAHIA:
JENDE KOPURU TXIKIA. "Kalean banakerie txikie dago gaur!"


ESANAHIA:
JAKI EDO ARROPAK URETAN JARTZEA BIGUNDU DAITEZEN


ESANAHIA:
BIHAR-ETZI. ETORKIZUN HURBILA. Un futuro próximo.


ESANAHIA:
1-BIKIAK 2-El doble de la cantidad pedida."Horren bikotxa emon mesedez"


ESANAHIA:
LIKIDOETAN GERTATZEN DIREN SOLIDOAK, KAFEAN, GASOLINAN...


ESANAHIA:
1-ASKO, UGARI: EURIA BOTALEAN: EURIJASA HANDIA  2-BEZAIN LASTER: URTEN AHALA


ESANAHIA:
ELIZAREN AHALMEN BEREZIAK DIRUZ EROSTEN ZIRENAK. Bula


ESANAHIA:
BASERRIKO JATORRI EUSKALDUNA IZAN ETA HIRITARTU ONDOREN EUSKARA GALDU ZUTENAK. ETA HONEKIN BATERA BASERRITARRENTZAT BIZI JOKABIDE DESBERDINEKIN ETORTZEN ZIRENEZ, DISTANTZIAZ BEGIRATUAK ZIRENAK.


ESANAHIA:
EMAKUMEARENTZAKO ADJEKTIBO DESPEKTIBOA,  MULTZOTIK  BEREIZTEKO BERBA ETA JARRERA BEREZIAK DITUENA. Arrogante.


ESANAHIA:
KOSKORTU,ADINEZ HASI, GAZTE ETORRI, GIZONDU


# IZENDEGIA-03

ESANAHIA:
LURREKO GANEKO BEDARRA KENDU, LURRA AGERIAN UTZIZ


ESANAHIA:
ZUZARA EDO ARKARA BAINA TXAKURRARENTZAT. Azkue: celo de yegua, burra, perra y gata.


ESANAHIA:
1-ARRE, GRIS Pardo  2-GOLDEAREN BURDIN SAREA, Reja del arado


ESANAHIA:
ORTUETAN EGITEN DIREN BELAR ERRETZEAK. Gaztelaniaz, rotura, noval (Por extensión, bosques, bosquetes etc.)


IZENAK:
ITILLE / ITAILA / ITILLAREA / ITAIE (Lezama)

ESANAHIA:
BOST, ZAZPI EDO BEDERATZI HORTZETAKO GOLDEA


ESANAHIA:
1- HESITA DAGOEN LANDARAKO EGURREZKOA SARRERA  2-TEILATUETAKO OHOLAK


ESANAHIA:
AITZUR EDO LAIAZ ATERATAKO LUR ZATIA: Txondorra zoiez estali.


ESANAHIA:
NARRAREN ANTZEKO TRESNA, MOKILAK APURTU ETA BEDARRA KENTZEKO


ESANAHIA:
1- GAUZA BAT B ITAN BANATZEAN Adb. Egur zatiak bi ezpaletan 2-MEDIANIL DE CASERIO, BASERRIA BITAN BANATZEN DUENA.


ESANAHIA:
ETXE BARRUKO PASABIDEA. SARRERA EDO HALL ERE BAI.


ESANAHIA:
BIZKARRALDEDUN AULKIA. Escaño de cocina con respaldo(Azkue)


ESANAHIA:
NEURRIAN. Ahal dan ginoan. Ahal dan  neurrian.


ESANAHIA:
GURDIAREN LIMOA, LANTZA EDO PERTIKA. BURKAMEA


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOEK GONA AZPIAN JANZTEN DUTEN GALTZA ANTZEKOA


ESANAHIA:
1-GURDIAK ZAMARI EUSTEKO DITUEN EGURRAK.Gazt Cartola, Euskal jatorriduna 2- Antzinako pattarra edateko kopek marra bat eukien" 3-KARTOLETARAINO EGON EDO EDAN: NEURRIZ KANPO, GAINEZKA EGOTEA


ESANAHIA:
IDIEK EROATEN DUTEN BURDINEZKO ARDATZA, GALGA MEKANIKODUN GURDIA


ESANAHIA:
1- BELAR TXARRA, ORRI ZABALAK DITU 2-LEHEN BELAR UZTA (Azk. PRIMERA COSECHA DE HIERBA)


ESANAHIA:
BATAN. Menta, Hierbabuena. ASTOPATANA: HANDIAGOA, EZ HAIN FINA


ESANAHIA:
1-BANBÚ, Bot 2-LURREAN ZUZTAR GAINEAN GARAUAK DITUEN LANDA BELARRA.


ESANAHIA:
1- GOGOKOEN, preferido  2- SOKARI EGINDAKO BEGIA


ESANAHIA:
BURDIN GORIAREN ZATIAK LABETIK ATERATZEAN


ESANAHIA:
1- EMAKUMEZKOAREN OIHALA  2-ABARKETAKO MANTAK 3-UME TXIKIEN ARROPAK


ESANAHIA:
NEGAR ZOTINA. Suspiro de lloro, sollozo.


ESANAHIA:
1- ARBOLARTE BEREZ ERNEA, MEHAZTU BARIK 2- Jara, arbusto  3-embrollo, lío


ESANAHIA:
UME ETA EMAZKUMEZKOAN ERAMATEN ZUTEN BARRUKO PITXIA.


ESANAHIA:
1- ESTIMATU, MAITE  2- HAUR OIHAL BARRUKO ALMOADATXOA


ESANAHIA:
ARRANKARI MODUKOA, MARROIAGOA. Zool. Barbo


ESANAHIA:
1-Lagarto 2-ZEBERIOZTARREN IZEN GAIZTO MEDERNOA, IDAZLE BATEK MENDE HASIERAN ASMATUA.


ESANAHIA:
NESKA GANORA BAKOA, BASATIA, OKERRA. MARIDURANGO (Ubidean)


ESANAHIA:
1-OILO OKELA 2-AUSARDIARIK EZ DUENA. Cobarde


ESANAHIA:
GELDITU EZINA DANA, PARAU EZINA, Inquieto


ESANAHIA:
1-GOLOSO, GOZO ZALE  (hacerse regalón)  2-MIMOTIA. Ume mizkea


ESANAHIA:
JANGALE HANDIA,. ZERRAREN HAGINEZKO AHOA. Filo de sierra.


ESANAHIA:
1-BURUGOGORRA,Terco(3)  2-´PERTSONA URDURIA. "Culo inquieto"


ESANAHIA:
Entumecido,1-HATZAMARRAK ZURIZKATU URAK. KIPAUTU, KIPATU  2- ESKUA LOAK HARTUTA IZATEAN


ESANAHIA:
1- TXINTXIRRIA, OIHALETAN DINGILIZKA DOAZEN BORLAK, TXILINAK 2-DANTZA TALDEA ETA TALDEAREN EKITALDIA


ESANAHIA:
KAPA GAINEAN SORBALDA ALDEAN FARTZEN ZEN TELAZKO JANTZIA


ESANAHIA:
ORTUARI DESBERDINEZ EGINDAKO TXERRIENTZAKO JANARIA.


ESANAHIA:
1- DESAFIOA, 2- HANDI-MANDIKERIAK HARROKERIA, orgullo


ESANAHIA:
1-ALDAMENEKO LEKUA 2- ALBOA GORPUTZARENA, costado


ESANAHIA:
ASKA, ORASKA, OREMAHAIA. " Azpireak ekarriko zaitu.... (Goseak)"


ESANAHIA:
1-HABEA, BANDERAREN  KIRTENA  2-TRADIZIOA, HEREDENTZIA 3-Etxeko hagea dakar horrek (De tal palo, tal astilla)


ESANAHIA:
LAPIKOA SURTAN IPINTZEKO HIRU HANKADUN BURDINEZKO TRESNA


ESANAHIA:
1-IRIN ONDO BIRRINDU BAKOA  2- ZAHI ETA GUZTI EGINIKO OGIA. OGI BALTZA, INTEGRALA


ESANAHIA:
GELETAKO ARMAIRUA, GOIAN KAFE-ONTZI ONENAK GORDETAKO


ESANAHIA:
FRUITUA ONDO HELDU  ETA HANDITU: "Ikoak maindituta dagoz"


ESANAHIA:
AITZAKIA." Zuk danari topetan deutsozu allea"


ESANAHIA:
1- Sarampión  2- EGURALDI TXARRAK EGINDAKO KALTEA ORTUARI, LANPARRAK, HOTZAK...


ESANAHIA:
1- ERREGALUA 2-UR JARIOA: Caudal, "Iturri horrek emoi handie dauko."


ESANAHIA:
TEILATUTIK JAUSTEN DAN URA, KANPOKO ITOGINA


ESANAHIA:
ELURRA URTUTA DAGOEN LUR EREMUA, LUR MUGITUA, LORRINA


ESANAHIA:
1-EGURALDI TXAR-TXARRA. 2- LEKU HAIZEBEGIA, BABESBAKO LEKUA. 3- DISGUSTU EDO ATSEKABE HANDIA


ESANAHIA:
ZOR EGITEKO GAI DENA, GARESTIEGIA DENA; PRODUKZIO GUTXIEGIZKOA


ESANAHIA:
PODERIOZ. Diruaren podesuz, Ekinaren podesuz (ekinaren ekinaz)


ESANAHIA:
1-APUR BAT, ZERTXOBAIT 2- NONBAIT, HAINBATEN 3-BAT ERE EZ  " Kontuz papelokaz, ez bota Arean"


ESANAHIA:
1- IGELA, UGERAIXOA 2- ZEBERIOZTARREN IZENGAIZTO BAT


ESANAHIA:
1-AUKERA, Conveniencia2- UGARITASUNA:Denda horretan badago komerentzie; (Gauza asko aukeran)


ESANAHIA:
TXORIZO EDO URDAI FRIJITU ZATITUA, Aperitiboa


ESANAHIA:
Entumecerse,1-HATZAMARRAK ZURIZKATU URAK. KIPAUTU, KIPATU 2- ESKUA LOAK HARTUTA IZATEAN


ESANAHIA:
1-Buhardilla 2-Artzain eta ikazkinen txabola ate ondoko zuloa


ESANAHIA:
Carne maleada que brota de un miembro llagado


ESANAHIA:
GERAKA, ARTEGA, Inquieto GELDITU EZIN DENA


ESANAHIA:
1- LURRA LANTZEAN KENDUTAKO BELAR. ZUZTAR MULTZOAK 2-BALIORIK GABEKOA 3-Huraño, esquivo


ESANAHIA:
1-HANDIGARRIA:enbratoa TXIKIGARRIA:zakuto,neskato 2-MODALA: ondo, polito, hobeto, 3-NEGATIBOA:txarrito, txakurto, ugerdo... 4-MASKULINOA: txakurto / na(fem.), txarrito / na, bajuto / na,


ESANAHIA:
ETZANDA EDO IGERIAN BEHERA BEGIRA EGOTEA(ant.ARATINIK)


ESANAHIA:
1- ZAINDU, JAGON ANIMALIAK EDO LURRAK 2- LAN BAT AURRERA ATERATZEKO MODUAN IZATEA


ESANAHIA:
1-GUTXI GORA BEHERA: "Zortziak ingurumarien, hortxe ingurumarien" 2- INGURU


ESANAHIA:
AZTARNA, MUESTRA EDO ZEOZER JAKITEA: "Izentazinorik be ez dago horrenik"


ESANAHIA:
1-ATONDU, Reparar 2- MOLDATU. Bastarse uno mismo


ESANAHIA:
1- MODU ONEAN EGON ( POSICION ECONOMICA) 2-Pospozioa:HALAMODUZKOA:GIZONMODUA, ENBRAMODUA 3-ERA: Modu honetan ez!


ESANAHIA:
ARIN.ARIN, BAINA ONDO EZ. "Arrapataka jan zeozer" (precipitadamente)


ESANAHIA:
EGUR FINA, ENBOR MEHEAK, ABARRAK ETA ABAR. Azkue:ARAKIL (BN eta G)


ESANAHIA:
ARBOLETATIK GORA IGOTEN DAN SASI MOTA BAT.


ESANAHIA:
1-URRI, GUTXIEGI. Escaso 2-KOLORE URRIKOA: KOLORE ZURISKA ETA ESKASA. 3-URRI/URRE. URREGORRI.Oro


ESANAHIA:
1-DENBORA   2- EGURALDI: Denpora ona, elegantea, graziosoa, berdea (= txarra), pardoa (ez ona, goibela)....


ESANAHIA:
-TAR ATZIZKIA jentilizioak (zeberiar), dimoztar...


ESANAHIA:
1.DIRUDIENEZ  2.ANTZA Atzizki modura: LAINOANTZA: Laino modukoa dago. 3. IA-IA: Justu antzean dago (ia parean dago).


ESANAHIA:
IDI GAZTE HANDIA. SEMENTALA. GIZONEZKOEKIN ERE BAI.


ESANAHIA:
1-ASTIN, HARRO, AROL, (esponjoso).Gaurko pamitxea apitz-apitz dau, ondo altxaute2. ASTIN EGON: LASAI EGON (Zeanuri)


ESANAHIA:
1-PISKA (BAT) 2-MAMUR, PAPUR (OGIARENAK)


ESANAHIA:
ZATIA, APUR, Ogi puskak, haserre puska batzuk.


ESANAHIA:
1- PUSKA 2-ZATI BATERAKO: DENBORA BATERAKO (LUZEA)


ESANAHIA:
1- DARDARA 2- ARAZO "Horrek lodi-makalean (pisuan) ez dauko ikerarik"


ESANAHIA:
1. ANIMALIA 2-ARTAZI MODUKO EGURREZKO GAILUA EGURRA EBAKI EDO BESTE LANETARAKO


ESANAHIA:
ZERBAIT HESTUTASUN BARIK IZATEA (Frakak, norbera...)


ESANAHIA:
IZARA BIREKIN, TARTEAN ARTILEA, EGINIKO TAPAKIA


ESANAHIA:
1- ILEETAKO KIRIBILAK 2-LIHOA TXARRANTXATU ONDOREN TRESNAN GERATZEN DEN LIHO FIN-FINA. LEHEN MAILAKOA  3- Estropajo de esparto


ESANAHIA:
MIMOTI KANTZAGARRIA: Katuak eta umeak beti muxilka" " muxil gogaitua"  "Oilo muxilek" (despektiboa:"Enbra muxil horreik!")


ESANAHIA:
NOREN ANTZA "Notara bere badauka" Ya tiene a quién salir


ESANAHIA:
1-HARI MULTZOA. Madeja 2- KONTU EDO GAUZA NAHASIA. Embrollo. 3-GAZTAGINTZAN: ESNE APURTUA 4-Copo de nieve (Zeanuri)


ESANAHIA:
ERROTETAN HARRIEN ARTEKO ALDEA ERREGULATZEKO SISTEMA


ESANAHIA:
PATANA BAINO HANDIAGOA, EZ DA BATERE FINA


ESANAHIA:
1-LAINO MEHEA, 2-IKUSMENA GAIZTOTUA IZATEA. Miopia edo kataratakLAUSOTU


ESANAHIA:
1-MOZKIN, HONDAR (desperdicio) Zigarroarena.2-Azkue: MUKI, moco


ESANAHIA:
KIMUTU, ALFERRIK GALDU JANARIA: SAGARRA, TXULETA, BELARRA


ESANAHIA:
1-ATZAMAR ERAKUSLEA (indice), 2-AHULA, GAIXOBERA 3- LAGUN ARGAL-ARGALA


ESANAHIA:
1- GAITZ, GAIXOTASUN  2-GAITZ, KALTE, Desgracia


ESANAHIA:
1-DIRUA GONA / FRAKA BARRUETAN GORDETZEKO BOLTSATZOA. 2- POLTSIKOA


ESANAHIA:
ERROTARRIAN EGINDAKO KANALTXOAK EDO MARRAK


ESANAHIA:
1- IKUSMEN ORGANUA  2- HARRI, BURDIN ETA ABARREN ZULOA


ESANAHIA:
1-Bot.Argoma 2-OILOAK GAUEZ BATZEN DIREN LEKU BABESTUA


ESANAHIA:
ORATU / OATU / GUATU, HELDU, HARTU. Azkuek <goratu


ESANAHIA:
ABARKETAN KORDELA SARTZEKO LARRUZKO LOTURAK


ESANAHIA:
GOMAZKO OINETAKO HANDIA, NON ETXEKO OINETAKO ETA GUZTI JANZTEN ZEN.


ESANAHIA:
MAILU MOTA DESBERDINAK: HARRIA PIKATZEKO, KODAINA...


ESANAHIA:
EMAKUMEEK BURUAN JARTZEN ZUTEN ZAPI ZURIA


ESANAHIA:
1-OKOTZ, Barbilla, menton 2-BURDINEZKO PIEZA, ERROTARRIA ARDATZARI LOTZEKO ERABILTZEN DENA


ESANAHIA:
1-KIRRUAK EGIN ILEAN. Rizar 2- HASERRETU, "Kirrututa nago eta ez dot berbarik egingo"


ESANAHIA:
1-BAREA, ATSEGINA, LOTU LEITEKEENA 2-LODIKOTEA


ESANAHIA:
KONPARAZIOAN ( Horren ondoan handia dok beste hau)


ESANAHIA:
ATXIKI. Horma horrek aldameneko etxeari dautsa.


ESANAHIA:
1-ENTZUN, SUMATU, Goizaldean asma(t)u zaitut oheratzean 2-ZERBAIT BURUAN PLANEATU3-USAINDU 4-NABARITU "Zure falta asmau dot gaubean"


ESANAHIA:
1-EGUR ARTEZA ETA LUZEA (AKAZIAZKOA ASKOTAN) 2.KAKOA EGITEKO ERABILITAKO EGURRA, BERTATIK ARROPAK ESKEGITZEN DIRELARIK.


ESANAHIA:
GUSTOKO IZAN. "Jateko horrek ez deutsoz argituko begiak umeari"


ESANAHIA:
MAKATZ EDO MADARI TXIKIA, pera silvestre


ESANAHIA:
ANDAPARETAN URAK GAINEZKA EGITEAN ZABALTZEN DIREN KONPORTAK


ESANAHIA:
ARGIRO,BIZIRO, GELDIRO, OSORO, GOZARO, ASTIRO


ESANAHIA:
LIHOZ ETXEAN EGINIKO ZORROA, 80-100 kg HAR DITZAKEENA


ESANAHIA:
TOBERATIK ERROTARRIRA GARIA PASATZEKO PIEZA


ESANAHIA:
ANDAPARATIK ERROTARA DOAN HARLANDUZKO KANALEA.


ESANAHIA:
1-23 LIBERA, 11,22 KG  2-HAZIA NEURTZEKO TRESNA


ESANAHIA:
TEGIE, BILDOTSAK BILDUTA ETA BABESEAN IZATEKO KORTA BARRUKO LEKUA


ESANAHIA:
1-BIZITZA "BIZIMODU OSOAN BESTERIK EZ...2- BIZITZEKO MODUA   3- BIZITZA KALITATEA, Coste de vida...4-Vivienda "Bizimodu biko baserria"


ESANAHIA:
ARTOA GARAUNTZEAN BARRUAN DAUKAN TXOROKILA


ESANAHIA:
1-ZUZENDU 2-EGOERA KAXKARRETIK HOBERA EGITEA "Diru horregaz ia arteztuten garen" 3-LORTU,AURKITU: "Horrek nondik aztertu dau nobie?" 4- APAINDU, ONDO ORRAZTUTA EDO JANTZITA EGON: " Hori ondo arteztuta jagok eh?"


ESANAHIA:
1- APITZ, esponjoso, fofo.OGIA, ILEA  2- NASAI, Holgado: "Garrikoa  ifinizu astin"


ESANAHIA:
MADROÑO, BURBUSTI IZENEKO ZUHAISKAREN  FRUITUA


ESANAHIA:
1- ZAHI (salvado) 2-ZATI TXIKI-TXIKIA, ogi papurra adibidez


ESANAHIA:
NAZKAGARRI, KANTSAGARRIA, ITZELA. Alde lelo gogaituori! (guaituori) Musil gogaitua.


ESANAHIA:
BABESLEKU: UDAN GERIZPEA, NEGUAN ATERPEA (refugio)


ESANAHIA:
2. MAILAKO TXORIZOAK, LAPIKORAKO DIRENAK, HONDAKIN ETA KOIPEEKIN EGINA


ESANAHIA:
1- ESPEZIALA, BEREIZTEN DENA  2- ZUHAITZAK BEREZ , INORK LANDATU BARIK HASITAKO LEKUA. 3- ZUHAIXKA MOTA BAT:TXILAR.Brezo


ESANAHIA:
GARAUAREN PISUTIK HIRINERA GALTZEN DEN PISUA


ESANAHIA:
1- ARTO HIRINAREKIN EGITEN DEN OGI TXIKIA  2- ERROTAGINTZAN, BRONTZE EDO BURDINEZKO PIEZA, NON ERDI INGURUAN BERTIKALKI ZUTABE BAT SARTZEN DEN


ESANAHIA:
1-JAIKI 2-BOTEA PILOTARENA, JAGI MOTELA/BIZIA 3-OGIAREN KASUAN FERMENTAZIOA, HAZTEN DENEAN


ESANAHIA:
BEHEKO, Bajos de cohe, de pantalon. (anton. Goena)


ESANAHIA:
ATATSAK ATERATZEKO TRESNA. ATATS Azkue: Cerro de lino


ESANAHIA:
Aditza.UMATU, MASPILDU, abollar, Hacerse un moratón o cardenal


ESANAHIA:
1-BERANDU 2-BERANDU BAINO LEHENAGO (Zeanuri)


ESANAHIA:
ERRANKIZUN, BERBALEKU, motivo de habladurías


ESANAHIA:
1-OHI(TU)  2-OHITURA, "Ekandu txarra daukazu."


ESANAHIA:
1-ESPABILATU  2-LAGUNA KOLPEKA ASTINDU 3- OILOAK INGURUTIK ALDENDU


ESANAHIA:
Faltaría más, hasta ahí por lo menos,sí.


ESANAHIA:
INSTANT BATEZ.Ya, ahora mismo.  " Gause baten joan egingo gara"(Ya, en un momento nos vamos) 2-HONEZ GERO, Para ahora. "Oin ez, gauze baten urtengo zeuen kanpora"


ESANAHIA:
ILINTIA ZATITZEAN GERATZEN DIREN ZATITXOAK (GORI-GORI)


ESANAHIA:
1-AMARAUN, ARAMUTELA 2-LEHIOETAN LURRINAK SORTUTAKO HEZETASUNA (vaho) 3-BEGIETAKO KATARATAK


ESANAHIA:
1- NAHI IZAN 2-MAITE IZAN: Guraezin diferentea da semea edo gizona hiltea.


ESANAHIA:
HAIN EGUNETAN (en tal día..) HAIN ETXETAN


ESANAHIA:
1-ITXURA, aspecto, casta, inclinación"Jasa onekoa" 2- DIRUDIENEZ, Al parecer... "Jasa-jasa hemen inguruan izango zan"


ESANAHIA:
1-ORDENA BARIK, ABANDONATU ITXURAN, BERE KASARA   2- PERTSONA GALDUA


ESANAHIA:
ANIMALIEN AMEAK KUMEAK BABES BARIK ITZI ETA GEHIAGO EZ BUELTATU.


ESANAHIA:
Interjekzioa, ASMATUA!, HORI DOK/N  ETA!


ESANAHIA:
KOKOLOA, EGOTEN EZ DAKIANA, EPELA, TXIZEPELA


ESANAHIA:
1-ZAKILA 2-BOLO JOKOAN TXIRLO TXIKI ETA ZAILENA.3-GIZAKI  GANORA BAKOA


ESANAHIA:
TXONDOR OSTEAN GELDITZEN DEN HONDAR LAUA


ESANAHIA:
1-LURREAN EREIN EDO LANDATZEKO EGITEN DEN ZULOA 2-LODIKOTE, GIZENA


ESANAHIA:
1-ZALDI TXIKIA 2-INTXAURREKIN OLGETAKO JOLASA: "POTXOKA JOKUA"


IZENAK:
PATRIKA/ PATRIKERA / PARTIKERA / FALTRIKERA

ESANAHIA:
1-POLTSIKO 2-DIRUA GONA / FRAKA BARRUETAN GORDETZEKO BOLTSATZOA


ESANAHIA:
1- IPURTARGIA 2-Despektiboa: BURU ARINA, ZUZTARBAKO.


ESANAHIA:
1- KOPETA ILUN: BEKOZKOA JARRI 2-ILEZKO KOLETAK


ESANAHIA:
1- ERRARIA EZARRI: OGIA EGITEKO OREA EGIN 2- OGI BARRA (Zabalkutza semantikoz)


ESANAHIA:
ARROPETAKOA. Polilla. (EGURRETAKOA: ZERENA Carcoma)


ESANAHIA:
PEZETAREN 25 ZENTIMO. ERRIEL BIKO: ZULODUN TXANPONA


ESANAHIA:
1-UTZI 2- ITZITE EGON: "Gobernu bako pertsona, abandoanatua"


ESANAHIA:
ZATI TXIKI-TXIKIA " Emoidazu ogi priztin bat"


ESANAHIA:
KORTAKO OTZARA "Sankada bedarragaz dator"


ESANAHIA:
OINETAKOAK ORPOTIK SARTU BARIK EROATEA "sakari daroaz abarketak"


ESANAHIA:
SOLOKO LURREKO MOKILAK APURTZEKO TRESNA (TXILINDROIA)


ESANAHIA:
MUGIMENDU, BERBA EGIN. Ez dau txitik ere egin.


ESANAHIA:
1-ARAKATU ETA MUGITUTAKO LURRA.Adb. Sator lurra.Txondor gainekoa.Tierra removida,2- EURITSUA, Eguraldi lorrina 3-KALTETUA, EZ PERFEKTUA "Lorrina da lanean"


ESANAHIA:
1-LURREKO BITXO POZOINDUNA(oruga, escorpión) 2-MALTZURKERIAZ JOKATZEN DUENA


ESANAHIA:
1- ONGI  2-OSO, TXIT. Ondo bustita joan da


ESANAHIA:
HELDU, HARTU ("Guatu" arrat. Azkuek GORATUtik letorkeela)


ESANAHIA:
1-Anegarse: Solobarrenak urak hartu ditu 2-Encoger: Arropa urak hartu dau


ESANAHIA:
1- BESOEN ARTEKO ALDEA 2-BESOETAN SARTZEN DEN KANTITATEA: AZAK, ZERBAK...


ESANAHIA:
GATZBAKO, GEZA. Azkuek: desvirtuado, insípido


ESANAHIA:
BILDOTSAK KORTA BARRUAN GORDETZEKOK LEKU BEREZI ETA ITXIA


ESANAHIA:
1-Hoz 2- Toponimoa: GORBEIAKO MAGAL BATEN IZENA


ESANAHIA:
1-ERRIERTA EGIN, HASERRE BERBAK  2-BERBA SORTA LUZEA


ESANAHIA:
HARAGI BIZIA, JATORRIZ  BIZIRIK DAGOEN ANIMALIARENTZAKO. (JATEKOA, OKELA)


ESANAHIA:
EHOTZEAN, GARAUA HEZE DAGOENEAN HARRIAK PASTA BATEZ BETETZEARI


ESANAHIA:
1-EGUR ENBOR SENDOA GAINEAN TXIKITXOAGOAK TXIKITZEKO 2- HIRU HANKADUN AULKITXOA


ESANAHIA:
ERROTETAN, EGURREZKO ZUTABE ETA HAGEK OSATZEN DUTEN MEKANISMOA ARKU ITXURAZKO HARRIA GARBITZEKO ERABILIA


ESANAHIA:
1-TANTAIA,  EGURREZKOA ZIRI LUZESKA 2-TENTELA, MORDOILOA 3-MOZKORRA


ESANAHIA:
HARRIAK NIBELATZEKO ERABILTZEN DEN TRESNA


ESANAHIA:
1- POZ-POZIK 2- UME EDO BESTREN BAT ZERBAIT LORTU GURAN DAGOENEAN, ISIL DADIN EMATEN ZAIO: "pozarren, emoiok" (eman iezaiok)


ESANAHIA:
1-ZAPALDU BOTOIA 2-ZIRIA SARTU: Ederra sakatu deutsu!


ESANAHIA:
KORTA BARRU EDO KANPOKO SATSARENTZAKO TXOKOA.


ESANAHIA:
1-ZIMAUR 2-SATS EGINDA (Sats inde) : LEHER EGINDA FISIKOKI


ESANAHIA:
1- IGARRI, ASMATU, ANTZEMAN 2-MINDUTA EGON, "Sentidute nago zuk hori esanagatik"


ESANAHIA:
1-GARAI, DENBORA 2-TERTZIOZ: SASOIZ, DENBORAZ, TAMAÑUEN  3-ERDI-TERTZIO: GUTXI GORA-BEHERA, INGURU "Bete eizu basue erdi tertzioraino"


ESANAHIA:
1-UME BERBATIA, BIZKORRA  2-ADABAKI, Parche


ESANAHIA:
NIMIÑO, GARRANTZI BAKOA, HUTSALA, KAKANARRUA (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
1- ERDOIL, roña 2- ZIKINA,  mugre 3-UGERRAK HARTU: ERABILERA EZA.Enroñarse. 4-UGERRAK JAN: ERABILERA EZA.Enroñarse 5-UGERRAK KENDU: BERRIZ ERABILI. Desherrumbrar 6.IGERI


ESANAHIA:
1-EMAKUME, BATZUTAN EZ ZENTZU OSO POSITIBOAN 2-ARBOLAREN SEXU MOTA


ESANAHIA:
5 PEZETATAKO TXANPONA. 20 ERREAL = 50 ZENTIMO = 5 PZTA


ESANAHIA:
1-ERROTETAN ARTOA, GARIA... PILATZEKO TOKIA. GERO HORTIK EHOTZEKO. Tolva.2-IPURDIA 3-Bai zera! Amamaren toberie!


ESANAHIA:
1-AZPIRA BAINO ARMAIRU HANDIAGOA GAUZAK GORDETZEKO ERABILIA 2-ERTZ BI DITUEN AIZKORA ITXURAKO TRESNA, HARRIETAKO ARRAILAK ZORROZTEKO


ESANAHIA:
1.TXAKURRARENAK ESAN: OSO GOGOR HITZEGITEA 2- PASATU: EGOERA LARRIAN EGOTEA


ESANAHIA:
1-ZANGO, BERNA  2-KARTA JOKOAN 10EKOKA (SOTA)


ESANAHIA:
EZER EGIN BARIK EGOTEA, KOKOLOAREN ANTZERA.


ESANAHIA:
1-ATOSTEKO EGUR ZATIA ATEA IXTEKO 2-LIHOA JOTZEKO TRESNA


ESANAHIA:
1-GIZAKI GOGAIKARRIA, ENPALGOSO ETA PELOTEROA 2- Azkue:KONTAKATILU EDO KUXKUXEROA


ESANAHIA:
1-ULERTU 2- BEGIRATU 3-JARAMON EGIN: "Aituizu ba!"


ESANAHIA:
Corchete. OIHALGINTZAN ERABILTZEN DEN METALEZKO LOTURA


ESANAHIA:
LASTATEGIAREN GAINEKO TOKIA, BIGARREN SOLAIRUA


ESANAHIA:
MELOKOTOI ... HEZURRAK, KANIKETAN OLGETAKO


ESANAHIA:
1-URTSUA, Buztin zirina, Kaka zirina. 2- GERAEZINA "ume zirina"


ESANAHIA:
INFEKTATU, ZAURIA ZOLDAU. Enconarse la herida.


ESANAHIA:
LOTUTA GERATZEA, Sasi artean katigitute geratu naz


IZENAK:
AIKO HEMEN, HOR, HAN /AIKOMEN, AiKOR,AIKAN/ AIKOAN


ESANAHIA:
1-ANIMALIAREN AZKAZALA 2-HANKAK ZENTZU FIGURATIBOAN


ESANAHIA:
1-JATEKO ARTOZKO OGI ANTZEKOA 2-BATEKO URREA 3-AURPEGI ITSUSIARI.


ESANAHIA:
1-BAT BERE EZ, BAT BE EZ, BAT ERE EZ 2-HUTS, ZERO


ESANAHIA:
APARRA, Espuma. Izerdi bitsetan aritu (guztiz bustita)


ESANAHIA:
ARIN, Suzian etorri: abiadura biziz etorri


ESANAHIA:
OIHARTZUNA, ZARATA BEREZIA, Adb Erleek ateratzen dutena.


ESANAHIA:
1- URETARA JAUZI EGIN. 2-DZANGA EDAN: TRAGU BATEZ EDAN


ESANAHIA:
GAINONTZEKO, GAINERAKO, "Enparaduak gero etorri ziren"


ESANAHIA:
IRAGAZI EGITEKO ORDUAN ERABILTZEN DEN TELA MODUKOA. (IRIZTONTZIA)


ESANAHIA:
LEIA BAINO GOGORRAGOA. Escarcha,.Gauez sekulako zurdea egin dau


ESANAHIA:
1-SATSARI TIRATZEKO LAU EDO HIRU BURDINEZKO HORTZDUN TRESNA 2-ARROPA IKUZI ONDOREN ESKEGITEKO TRAMANKULUA 3- GANTXO, EDOZER ESKEGITEKO BALIO DUEN TRESNA


ESANAHIA:
1- COSER  2-GAINEZKA EGON "Saguz josita dago"


ESANAHIA:
1-EGUR, ARTALASTO... KARGATXOAK LEPOZ EROATEKO MODUKOAK. BEDARRA BADA, ASPELA.2-EURI KARGILAK TTANTTA MORDO ITZELAK "Euri kargilak daroaz aurrean afrontuak "


ESANAHIA:
1-ARGIZARIZKOA  2-LEHIAREN ONDORIOZ ORMATURIKO URA.


ESANAHIA:
GAIXOTASUNA: AHOKO MIHIA LOHI ETA JANGALE


ESANAHIA:
KANILEK APURTU ARTOA HAZI ORDEZ, ARTABURUA SENDOTU DAITEN.


ESANAHIA:
BEDARRA EDO SOLOKO GAUZAK EKARTZEKO OTZARA


ESANAHIA:
ATEAK BARRUTIK KATIGATZEKO TRESNA. Picaporte


ESANAHIA:
1. Azk. ALTZAIRU 2.ARTOA ONDO LEHORTUTA EZ EGOTEARI. "Arto honek kaltzaidua falta dau errotara eroeteko"


ESANAHIA:
GIZON HANDIA BAINA OKER DABILENA (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
1-AURRERIK HARA, ATZERIK HARA, ALBORIK HARA  2-ZERBAITETIK JARRAIAN,HUR"Itsasotik harako arraina"(freskoa) 3- GARBIRIK HARA / GARBIARA EGON: GARBI EGON


ESANAHIA:
BAT, OSORIK: ASTEBETE, ORDUBETE, BASOBETE UR.


ESANAHIA:
OSO,  TXIT Adjetivo agravante.Zatar halakoa.Bake halangoa(Kristolango / Kristo halango)


ESANAHIA:
MUXIL, PELMA, NEKAGARRI BAINA EZ FISIKOKI.


ESANAHIA:
1-APUR BAT 2- EGURRAREN ZOTZAK, ASTILLATXOAK


ESANAHIA:
1-LEKARIEI EGITEN ZAIEN HARRA  2-DEPRESIOA, kokoak jota nago 3- UMEAK IZUTZEKO MAMU MODUKOA 4- ZEANIZTARREN IZEN GAIZTOA.


ESANAHIA:
1-IRRIST EGIN 2-GANIBETA 3-Dar jabon, hacer la pelota.


ESANAHIA:
OSO URRUN, TOKITAN. "Lekutera joan dok pelotea"


ESANAHIA:
1-HEZURRAK LEKUTIK ATERA 2-NASAI (GERRIKOA)


ESANAHIA:
1-ARROPA BUSTIARI UR HANDIENAK KENDU 2-BEDAR SIKUA GORANTZA JALGIZ BUELTA EMAN LEHENAGO SIKATZEKO.


IZENAK:
MOTXIKIN / MOTXOKIN /MUTXIKIN / MUSKIN / MUSKIL


ESANAHIA:
ARABERA, GORABEHERAN Zure pentzudan nago.


ESANAHIA:
1- DEIGARRIA MUTILENTZATMUTIL TXIKIA, GEHIEN BAT DEIKI LEGEZ.


ESANAHIA:
1-SANDIA, BERENDIA: Fulano. 2-Tal. Urliko egunez...


ESANAHIA:
HAGINKA  (HAINKA) EGIN. Eltxoek eta lastarrek ere besteak beste.


ESANAHIA:
1. ARKUA 2-EGURREZKO ARKUA, ABEREEI ZAMAN IPINTEKOA 3-AUTO GURPILEN LLANTA  4-TXIRRINDOLA (Juego del aro)


ESANAHIA:
ZABALERA TXIKI ETA SAKONTASUN HANDIKO  ZULOA


ESANAHIA:
1- ZUHAITZAK  EDO BARAZKIAK (ASEA, LETXUGA..) MOZTUKERAN AZPIAN GERATZEN DEN ZATIA ZUZTARREKIN


ESANAHIA:
ERREKETAKO LUPETZA, fango, PADURA, humedal, juncal


ESANAHIA:
ATE GILTZATUA IZATEA, Komuna beti dago katigu


ESANAHIA:
ETATXURE, ITUTE, gotera, BAINA ETXE BARRUKOA


ESANAHIA:
ESKIBATU, EKIDIN. Osabearen bila ibili eta marro egin dit


ESANAHIA:
SOLOAK LANTZEKO HORTZ ASKODUN TRESNA, LURRA ASKATU ETA EREITEKO PREST UZTEKO


ESANAHIA:
1-KOBAZULOAN  EDO EDONON  HESITAKO ZULOA 2-BARANDAZ EGINDAKO SOLOKO ATEA


ESANAHIA:
ATZERA-AURRERA AZPIRAN URUNA ERALGITEKO BAHEPEKO EGURRA


ESANAHIA:
1-URDINUNEA, MORATOIA. Cardenal   2-KOLPEKA HANDITU 3-BLAI-BLAI "Izerdiz baltzitute dago"


ESANAHIA:
IRINA AZKUETARA EROATEKO EGURREZKO PALA EDO AITZUR MODUKOA


ESANAHIA:
BERBA EGITEN IKASI UMETAN, KONORTEA GALDU OSTEAN


ESANAHIA:
1- ALDE,  ALBOA. TEILATUAREN HEGALA 2- ALBOETAKO LODITASUNAK, MITXELINAK


ESANAHIA:
1-AUZOLAGUN, AUZOKIDE  2- LEHENGO AUZOA: AUZUNEA,HILETETAN FAMILIA ARTEKO LEGEZ HARTZEN DIREN HURBILEKO AUZOKIDEAK.


ESANAHIA:
BEGIETARA BEGIRATU BARIK HITZEGITEN DUENA


ESANAHIA:
BASOA OSOA BOTA, ZUTUNIK EZER ITXI BARIK


ESANAHIA:
DEITZERAKOAN, ENTZUN ETA ERANTZUTEKO EREMUA


ESANAHIA:
1- LURRA LISUTU (LAUTU) EDO GOZOTUTEKO APAREJUA. 2- LUR JAUSIA.Corrimiento de tierra"Urak eragin dau narra handi hori"


ESANAHIA:
EGURRA GORI-GORI DAGOANEAN, ALDE BATETIK SUTAN ETA BESTEA AMATAUTA.


ESANAHIA:
TXIRRIKA, HARIA EGITEKO TRESNA (ARTULEAGAZ)


ESANAHIA:
UPAZULO(Azkue)ERROTAN, URAK URTETAN DAUAN HODITZAR EDO KAINOIA


ESANAHIA:
BEDAR PILOA, ESKUTILEAGAZ EGINA, ASTOA KARGATZEKO MODUKOAK


ESANAHIA:
GALBAHE: URUNA ERALGITEKO  ETA GARBITZEKO IRAZKIA (MAKINA)


ESANAHIA:
BUZTURRIE, ZAPAK ETA ADARRAK ESTUTEKO UBELA


ESANAHIA:
LARRU, NARRU, BATEZ ERE LOTZEKO BALIO DAUANA


ESANAHIA:
ZIRIA, BURDIARI ETAB. EZ MUGITZEKO SARTUTAKO EGURTXOA. Pasador


ESANAHIA:
1-GURDI (Carro de bueyes) 2- AUTOA, Coche.


ESANAHIA:
LABEA GARBITZEKOTRESNA, IDEAZ EGINA ISATS ANTZEKOA.


ESANAHIA:
HANDIA, OSO, GAINEZKA Logureak erreta dago.


ESANAHIA:
NORBAITEK BURUAN ZERBAIT ASMATZEN DABILELA EGONEZINA  ERAKUSTEA


ESANAHIA:
1-UME AROA  2-SENZAROAN IBILI: JOTA IBILI, JOANDA LEGEZ ("ido")


ESANAHIA:
1-POLITA, ELEGANTE , DEXENTE, SENDO 2- ONDO, GUSTURA "Aloso gelditu da"


ESANAHIA:
"Eguzkia (edo ilargia) labeginean orain ere ez!" Berriro ere zorte txarra.


ESANAHIA:
ULEA ORRAZTEKO ESKUILA , TXARRANTXA EDO ORRAZIA


ESANAHIA:
ZEOZER ATSEGIN EZ IZAN, ETA MUSTURRA OKERTU:"Ez surre gazitu eta egin!"


ESANAHIA:
LANEA ETA, HARIA EGIN AURRETIK KARDATZEKO TRESNA


ESANAHIA:
1-ULE MORDO GALANTA. Zelako zapea daukan mutil horrek! 2-ANIMALIEI BEKOKIEN IPINTEN JAKON ZINTEA, EDO ZAKUA  BUZTURRIEK MIN EZ EGITEKO


ESANAHIA:
LEGEZ, BEZALA, Bestetan lentxe, "Igez letxi aurten be grande ibiliko gozak"


ESANAHIA:
ATZAMARREN JOLASA: atxea-motxea perolipan nire semea errotan....


ESANAHIA:
ITXURA, PATXADA. Ez eizu kalera urten feture horregaz!


ESANAHIA:
EDOZEIN LIKIDO TELA BATETIK PASATU TXARRIKERIAK KENTZEKO, FILTRATU


ESANAHIA:
1- Techo 2-GOI ALDEAN DAGOEN LASTATEGIA,


ESANAHIA:
BATEOAREN HURRENGO EGITEN DEN ELIZKIZUNA


ESANAHIA:
KASURIK EGIN EZ, HASERRE EGON, DESKONFORME EGON


ESANAHIA:
ZEOZER ESTUTZEKO BEDAR, GARI, MIHIMEN EDO KORDELA


ESANAHIA:
EZKONTZA AURRETXOAN BATAK BESTEAREN ETXE-ETXEKOAK ERAKUSTEA


ESANAHIA:
1.JARRI 2.ARRAUTZAK INKUBATU, ERRUN  3.OGIAREN OREA EGITEARI (Zeanuri)


ESANAHIA:
KOBREZKO ONTZIA LARATZUAN EDOZER EGOSTEKO


ESANAHIA:
ESKUTADA, ESKU BIEKIN HAR LITEKEEN GALTZU KARGA


ESANAHIA:
ODOLESTE ETA BUZKANTZ FRESKOAK LEHENENGOZ EGOSTEA


ESANAHIA:
LABE BARRUAN ILINTIAK ETA ILINTZEEK ALBOETARA IPINTEKO TRESNA.


ESANAHIA:
ETXEA ERRETZEAN BERRIA EGITEKO EMATEN ZENA


ESANAHIA:
HERRI BEHITIK JAIOTAKOA, EUSKAL ARRAZAKOA


ESANAHIA:
1-LARRA, LANDA, BELARDI  2-ZORU, BEHE, LUR. ETXE BARRUKOA. 3- LAUA


ESANAHIA:
1-TIERRA  2-ZORU, ZELAI, LUR. ETXE BARRUKOA.


ESANAHIA:
GOMAZKO BOTA HANDIA, ZAPATILA ETA GUZTI OINA SARTZEKO


ESANAHIA:
OGIA LABERA SARTZEKO ERABILTZEN DEN TRESNA / <LABEPAREA


IZENAK:
TXIZE-POZU / TXIZA-POZU / TXITXI-POZU (Lezama)


ESANAHIA:
ASTOARI APAREJUA IPINI ONDOREN KARGAK EROATEKO JARTZEN ZAIONA


ESANAHIA:
EMAKUMEZKO BERRITSUA, BURU GUTXIKOA (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
UME TXIKIENTZAKO DEIGARRIA, MUTIKO ZEIN NESKATOENTZAKO.(txotxo legez)


ESANAHIA:
1-ERRETZEKO PUROA 2-TXOROKIL, BURRUXE 3- KOTXOR, abejorro sanjuanero


ESANAHIA:
JARLEKU LUZEA ATZEKO RESPALDO BAKOA, ETXEA KONBIDATUZ BETETZEAN ATERATZEN ZENA


ESANAHIA:
1- IRITZI, DERITXOT (DERITZOT / -TZAT) 2-HARROA, GIZON ERETXIE 3-aditza: IRUDITU "Ez dautso eretxi Bilbora joatea", 4-BEGITANDU, USTEA IZAN: "Eretxie emon deust hori urlie dala" Luze / labur eretxi


ESANAHIA:
1-UR LEITUAK EGINDAKO KANDELAK. Carámbano 2-OIHALETAKO BORLAK (DINDIRRIAK)


ESANAHIA:
MAITASUN AGERPENA. Adb. Agur egitean zelako txerea egin deustan!


ESANAHIA:
BASOAN BEHIAK ZARRATZEKO EGOTEN DEN ATEA


ESANAHIA:
ARTOA GARAUNTZEAN GELDITZEN DENA. BURRUXE, TXOKOR


ESANAHIA:
TXISPA." Infernuko txatarrak baino txarragoa da ume hori"


ESANAHIA:
1-KURLOI EDO ARTATXORIA  BAINO APUR BAT HANDIAGOA.2-HARRI TXIKI-TXIKIAK LUR EREMUAK ESTALTZEKO. 3- HIRUSTA Trébol


ESANAHIA:
LABEAN LEHORTUTAKO ARTO GERO ERROTARA EROATEKO


ESANAHIA:
TXOKOR, ABEJORRO SANJUANERO "Babean dagoen mamarroa"


ESANAHIA:
1- Exacto.  2- GUZTIZ, OSORIK. "De cuajo" ZIETZETIK ATERA.


ESANAHIA:
BILDOTS ETA  AHUNZKUME EMEA. (BEHIARENA ERE BAI Zeanurin)


ESANAHIA:
1- ABAR BATETIK BI ATERATZEAN "Y" ITXURAZ.  2- KAKO, Horquilla


ESANAHIA:
1- LARRUA, Cuero  2- BALTZITUA, Moratón, cardenal


ESANAHIA:
LEKU HEZEETAN IRTETEN DEN BERDINE: BERDE KOLOREKO AINGIRA BELARRA


ESANAHIA:
1-GIZAKI GOGOR GIHARTSUA: Gizon salagorik! 2- JAKI GOGORRA: Okela zal dago.


ESANAHIA:
1-AITZUR, 2-MOZKOR 3-KOSKA, GARRANTZITSUENA "Hortxe dago atxurrea!"


ESANAHIA:
LUMA HAZI BERRIA. Lumorratzean dagoz oindiokarren eskilaso kumak"


ESANAHIA:
1- KUMEAK DITUEN TXERRI EMEA "Cerda madre". 2- AZERI EMEA KUMEAK DITUENEAN. 3- EMAKUMEENTZAKO IRAIN LARRIA


ESANAHIA:
LEIEKIN DINGILIZKA GELDITUTAKO LEI ZATIAK, ITURIETAN ADB. KANDELAK.


ESANAHIA:
ZUHAITZ ENBORRETAKO ONTTOA, OSO SIKUA ETA SU EGITEKO ERABILIA.


ESANAHIA:
ITZELEZKO GAUZA ARRAROA, ASKOTAN NEGATIBOA: "Inon danik be ikusten dozu Bilbon"


ESANAHIA:
1- IDIAK GIDATZEN ARITZEA 2- AURRETIk JOANARAZOTEA: Eskolatik urtetean itaurren!


ESANAHIA:
1-BEDAR MEHE ETA LUZEAK AULKIAK EGITEKO ERABILIA (Junco) 2-Cuña 3-ZIEZKO ORMEA. ZIRIZ EGINDAKO ORMAK


ESANAHIA:
TEILATUTIK KANPOALDERA JAUSTEN DEN EURIA.ITOGINA


ESANAHIA:
HARRIZKO BOLA HANDIAK JENTILEN JOLASERAKO


ESANAHIA:
ZARTAGINEKO GAZIGARRIA: URDAI, PERNIL...ESKEGITA DAGOEN JAKIA


ESANAHIA:
1-ADITU, ULERTU,    2-HARTU,  BEGIRATU, JAGON, ZAINDU "Pertsona hori ondo kargu hartuta dago"


ESANAHIA:
EZERGATIK ERE EZ LUKE EGINGO.(J.M.Etxebarria)


ESANAHIA:
ALPERRA, NAGIA, LANARI FIT EGITEN DIONA.


ESANAHIA:
1-LUMAZ JANTZIBAKOA 2-HELDU EDO MALIZIA BAKOA


ESANAHIA:
1-TIRATU. TEINK EGIN, "Titizuz izarak puntetatik" 2-ETORRI, MUGITU, ERDU. "tiopa!"<ti(r)ok ba, "tizu!"tiozu"  3-TIOK BADA (TIOPA) Asko da!, Ya te vale: "Tiopa, barriro be hori!"


ESANAHIA:
ARRAULTZA ETA HEGAZTI EROSLEA, SALEROSKETARAKO


ESANAHIA:
BERBA EGITEKO EZ DUELA IKARARIK.( J.M.Etxebarria)


ESANAHIA:
BERRITSUA, KURIOSOA, INOREN SUSMAN DABILENA


ESANAHIA:
TXOTXOKA EGIN, UNTZEA JO, SEXU HARREMANAK IZAN


ESANAHIA:
-TIK SEGITUAN,  -TIK HUR,  ALDETIK "Etxerik hara"


ESANAHIA:
EDOZELAKO ZER TXIKI BAT, BEDAR, EGUR ETA ABARREKO BAT


ESANAHIA:
ERRETXINEAK, SOLOARIAK EDO EGOSTEAK UZTEN DUEN MANTXA BEREZIA (Azkue:SUMAKI)


ESANAHIA:
BEDAR SIKUA ETA ABAR GORDETAKO HORMA GABEKO LEKU LEHORRA,TXABOLA EDO GANBARA 2-BURUA


ESANAHIA:
1-ETXEKO ATZE ALDEA,  TXERRI-GAUZAK LASTATI  ETA ABARRETARAKO 2- SAGARDOA EGITEKO LEKUA


ESANAHIA:
1-ANIMALIA BEREZ HIL.PERTSONENTZAKO ERABILTZEA TXARTO IKUSIA DAGO"Gosez tragau" 2-NORBAITEK PIZTI BAT HILTZEA


ESANAHIA:
KORTARA BAJATZEKO BARRUKO ESKAILERETAKO ATEA


ESANAHIA:
TXANPON MOTA BAT (Perra gorda): PEZETAREN 10 ZENTIMO


ESANAHIA:
TXANPONA MOTA BAT (Perra chica): PEZETAREN 5 ZENTIMO


ESANAHIA:
1- HANKA MEHEAK EDO ARGALAK DITUENA, DESPEKTIBOA  2-Flacucho.


ESANAHIA:
1-EGUR, ALANBRE LODI EDO ZINEZKO JOLAS-GURPILA. BARRANTOLA (Zeanuri) 2- TXIRRINDOLAN :BIRAKA, BUELTAKA. "Gurpila txirrindolan doa soloan behera"


ESANAHIA:
1-GARIAREN ERNARO OSTEKO MOKIL-ZOKILAK BIRRINTZEKO TRESNA.PINTXO-NARRA  2- Apisonadora


ESANAHIA:
OINBARDINKA JOLASA: OIN BIAK BATERA JARRI ETA LASTERKETA EGITEA, SALTOKA


ESANAHIA:
IKATZ TXONDORRERAKO EGURREZKO MAILU HANDIA


ESANAHIA:
TXINBO, TXINTXONA, ZIBOAN IBILI: ESKEGITA ATZERA ETA AURRERA IBILI.


ESANAHIA:
ABAR MEHEAK OTZARAK ETA HESIAK EGITEKO ERABILIAK.


ESANAHIA:
DEIADAR / DEIAR: EKINTZA TXAR BATEN OSTEKO BERBA GOGORRAK, MEHATXU ETA GUZTI (Barriro ez gero!). Reproche.


ESANAHIA:
DEIADAR / DEIAR EGIN: EKINTZA TXAR BATEN OSTEAN GOGOR BERBA EGIN, MEHATXU ETA GUZTI   Reprochar.


ESANAHIA:
(<ARRAPALADEAN) BIZKOR ETA GOGOZ: Lan hau arrapadean egin behar dogu!


ESANAHIA:
1-MOKOTS OGIA. Azkue: (BN):MORRODO. Pazko jaiko ogi berezia, ARRAULTZE ETA GUZTI.


ESANAHIA:
MURRUZEA, MURRU EGIN: BEHIEK EGINDAKO ZARATA. Balido


ESANAHIA:
ODOLOSTE HANDI ETA FORMA BAKOA. BUZKANTZA MODUKOA


ESANAHIA:
1-ASKO, UGARI: EURIA BOTALEAN: EURIJASA HANDIA  2-BEZAIN LASTER: URTEN AHALA...


ESANAHIA:
EGINEAN ERE, EGITEN BA... ERE ( Gazt. Por si ...)


ESANAHIA:
HAU DA, HOTS, ADIBIDEZ, ESATERAKO "Gaurko umeak ez daukie patxadarik, zeinde urlirena"


ESANAHIA:
BEDAR MEHE ETA LUZEAK AULKIAK EGITEKO ERABILIA


ESANAHIA:
BURDI-ZIRI NAGUSIAK JOTEKO MAILU NAGUSIA


ESANAHIA:
ZUMITZAK EDO ZIMENTZAK GURUTZATZEKO TRESNA OTZARAGINTZAN


ESANAHIA:
1. AZKENA IZAN  2.ATZENETAN EGON, HILTZEKO: "AiteSantue ákabaute dago."


ESANAHIA:
OLIÑE, TXIMINIAN KEAK ERAGINIKO HONDAR BELTZA.Hollín


ESANAHIA:
GALTZUA, GARIARENA FARDOETAN EKARTZEN DENA


ESANAHIA:
OILOARI HABIAN ARRAUTZA EGITEKO LEKUAN UZTEN ZAION ARRAULTZA. BATU ONDOREN BETI UZTEN ZAIO BAT.


ESANAHIA:
ASCENSION DEL SEÑOR (Zeberioko baseliza)


ESANAHIA:
GOGOR, OSASUNTSU. Agure hori harrie lez jagok.


ESANAHIA:
ZERBAITETAN OHIKO DENA  BAINO BERANDUAGO ARITZEA.Neska edadedun hori mutiletan atzeka dabil.


ESANAHIA:
Ablatibo zaharra.(ATZOTIK) "Atzorik hona gaixorik dago."


IZENAK:
(ESAERA) ASTOBURRUNTZI BAINO HARROAGOA DA HORI

ESANAHIA:
OSO HARROA DA BERE JAIOTZA EDO FAMILIA MAILAGATIK


ESANAHIA:
GAUZA BAT ARRAKALA BATENGATIK EDO APURTUTA DAGOENEAN.


ESANAHIA:
GRIPE, BURUKO MINA ETA KALENTUREA DAGOENEAN


ESANAHIA:
PERTSONA BIHURRI ETA LOTSABAKOA. "Un pájaro de cuidado" (DESPEKTIBO).


ESANAHIA:
JIPOIALDIA. Gerrikoagaz itzelezko barenea emon deutso.


ESANAHIA:
Urkia(ga) (Z); Gezala(ga) (Igorre); Munitxa(ga) (Dima); Azkarra(ga) (Z); Sagarmina(ga) (Z); Gorostia(ga) (Z); Elorria(ga) (Lemoa); Altzua(ga) (Z); Urguna(ga) (Areatza); Zuloa(ga), Mugarra(ga), Ka(n)pana(ga) (Z), Eleixa(ga) (Z), Lezea(ga) (Z), Goiua/Goioag


ESANAHIA:
1-PERTSONA BATEGAITIK ONDO ESATEA. ("Sarritan abonetan dot nik Mateo") 2- ORDAINDU


ESANAHIA:
AGIRRE (Lemoan, Igorren, Artean, Diman eta Zeanurin baserriak)


ESANAHIA:
1- ULERTU.  2- BEGIRATU: Aituizu ba! ; JARAMON EGIN


IZENAK:
(ESAERA) ALABAK SALDU ETA GERO NOBIOAK ETXERA

ESANAHIA:
GAUZA BAT BEHAR DENEAN FALTA EGITEN DA, ETA BEHAR EZ DENEAN ESKURA BETI.


ESANAHIA:
BEHARBADA. "Datorren astean joango gara ákaso...".


ESANAHIA:
Atadura. "Holango zakue halango amarrea".


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOEN BERBA GIZONEZKOEZ HITZ EGITEAN. (Familiar), PETROLINO, EPERTARGI


ESANAHIA:
OROKORREAN, HAR GURAN DAGOENEAN ANIMALIA.


ESANAHIA:
BEZALA; " Ia horren antzean egiten dozun".


ESANAHIA:
ARANA (Dimako bost baserriren izena [Artaun, Arostegieta, Bargondia, Biteriño eta Olazabal] eta Zeanuriko bat


ESANAHIA:
1-GAUZAK OKERTZEN DIRENEAN ERABILITAKO ESAERA, adb. Zorte txarra 2- ARRAROA DA, adb.Asko da horren etxean telefonorik ez egotea.


ESANAHIA:
NAHIZ ETA GAUZAK TXARTO IRTEN, BETI AURRERA.


ESANAHIA:
OSASUN ALDETIK GOGOR EGOTEAN: Baliente dabil hori.


ESANAHIA:
Despektiboa.EKONOMIA ETA GIZARTEAN GORA EGIN DUENA. (Nuevo rico, piojo resucitado)


ESANAHIA:
1-Coincidir, estar juntos: Kasualidadea izan da zuek biok behar honetan azertetea. 2-AGERTU BAT BATEAN: "Urliren izena aitatu eta hara non azertau dan bera hantxe"


ESANAHIA:
JARRERA ARRUNTETATIK NABARMENTZEN DENA, HITZEGITEKO ERAN ETA MANERATAN. KARISMADUNA.


ESANAHIA:
1- TXOKO, rincón 2- GAUZA GUZTIAK"Bart lapurrek baztar guztiek apurtu dauriez"


ESANAHIA:
1-ZENTZU POSITIBOAN: GUSTOKO IZAN         2- ZENTZU NEGATIBOAN: ANTOJUGARRI IZAN, NORBAIT TRABESTURIK IZATEA. Adb. "Urli begitan hartute deukot" 3- HAUTATU, AUKERATU. "Azokan zerbait begitan hartu"


ESANAHIA:
JAIOATZATIK BEREZITASUNEN BAT IZATEA, ON EDO TXAR."Pertsona horrek berezko dauko, (jota egotea)


ESANAHIA:
1- DIFERENTZIA, ALDEA (Horrek nire aldean bentajea hazitxoa dauko)  2-OSASUN ALDETIK ONERA EGITEA


ESANAHIA:
ONDO BERBA EGITEA PERTSONA BATI BURUZ. PERTSONA BAT GORATZEA. "Beti dago agoz bete bere semeekaz"


ESANAHIA:
EMAKUME LODIA ETA ITXURA TRAKETS EDO ITXIA DUENA


IZENAK:
(ESAERA)  ARRAN MIHIN BAKOA  UGERRAK JAN

ESANAHIA:
GELDIRIK EGONDA EZ DA EZER LORTZEN BIZITZAN


ESANAHIA:
1-AZKENENGO  2- OSO TXARTO EDO EZIN TXARRAGO: Hori atzenengo dago.


ESANAHIA:
1-GAUZA BAT ERAGIN GARBITZEKO, ADB.MAHAI GAINEKO OIHALA. 2-OHEA ASTINDU: Ohea egin 3- JIPOITU


ESANAHIA:
1-TXARRI EMEA 2-EMAKUME, ITXURAZ, BALDAR ETA LOTSABAKOA. (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
BASOETAN, AKAZIEN PEAN HAZTEN DEN BELARRA


ESANAHIA:
PERTSONA ESANGURATSUA, ELEGANTEA, ARMATUA. ( Con clase)


ESANAHIA:
1-KRITIKATU  2- ESAMESAKA ARITU, BAINA BETI JARRERA DEXENTEA EZ ERAKUTSIZ


ESANAHIA:
GARRANTZIA  KENDU ARAZO BATI. Horreri beroarena kendu behar jako.


ESANAHIA:
PERTSONA BIKOTEA: BATA BESTEAREKIN KONFORME


ESANAHIA:
NOIZ BEHINKA. Bitarteetan amaren etxera joaten zara ezta?


ESANAHIA:
1-OSO-OSORIK  2- BAT  3-"Ate betean dago" Atetik kendu barik denpora guztian


ESANAHIA:
1- PUNTU BIEN ARTEKO ERDI INGURUA  2-"Biderdien itzi". Gauzak amaitu barik uztea.


ESANAHIA:
BI PARE. " Zapata bitzu(k) daukazuz hor hartuteko"


ESANAHIA:
NANOA, EZ HAZIKOA. BERBA IRAINGARRIA, PERTSONA EZ GUZTIZ BETEA ADIERAZTEKO.


ESANAHIA:
PERTSONA BELTZARANA, BALTZ ANTZEKOA. (<BURDIN)


ESANAHIA:
JARRERA HARROTUA, HANDI USTEA "Horrek beti dabiz buruhandi egiten"


ESANAHIA:
DESAGERTU ETA DESAGERTARAZI." Kotxe istripuan lagune desestidu egin zan"


ESANAHIA:
JUIZIO, JOKAMOLDE ONA "Débizue daukon gizona da"


ESANAHIA:
BORROKAN, EPAIETAN IZATEA. "Familia demandan dabil herentziagaitik"


ESANAHIA:
1-ZURA, madera 2-JIPOIA 3-PERTSIANA. "Gaue da eta bajatuizu egurre"


ESANAHIA:
EGUERDIA "Eguerdiartea(=eguerdian) paseoan ibili gara"


ESANAHIA:
Après-midi, "Eguerdiostean etzuten da apurtxo bat"


ESANAHIA:
1-ELUR  2- ELURRETAN IBILI = EDURR(AR)EN GANETIK IBILI


ESANAHIA:
ADJEKTIBOA, ZENTZU POSITIBODUNA: Denporea elegantea daukagu! Telebisiñoa elegante ikusten da.


ESANAHIA:
LABEAN ERRETA BAINO EZIN DA OGIRIK LORTU.Gauzak lortzeko behar egin behar da.


ESANAHIA:
ASKO. Pistola zopea entero gustetan jaku.


ESANAHIA:
ASKO BAINO GEHIAGO. Basaurin etxeak enormean hasi dira.


ESANAHIA:
-ENETIK. Jagi nazenik hona gelditu barik nabil.


ESANAHIA:
1-GALDU:Burue endredau.  2-GORPUTZ ALDIE ENDREDAU: Trastorno.Pirrilerea 3-Haizeak loreak endredau ditu.


ESANAHIA:
Varear: GAZTAINA, INTXAURRAK BATZEKO SISTEMA


ESANAHIA:
AUKERA, "Honek oraintxe dauka erosteko erea"


ESANAHIA:
PERTSONA  PRESTUA, EGOKI JOKATZEN DAKIENA. Neskatxi hori ereine da


ESANAHIA:
1-LEHERTU. Reventar.2-GUZTIZ NEKATUTA 3-EGURALDI TXARRA. "Denporea errementaute dago!"


ESANAHIA:
AZTARNA, LORRATZA. Horren errasturik be ez dago.


ESANAHIA:
IKUSI, BEHATU, KONTURATU. "Gizon hori atzo erreparau neuen dendan"


ESANAHIA:
1-PISU NEURRIA: 5 KILO  2- PISU GUTXIDUN LAGUNA GEIHENETAN NESKAK


ESANAHIA:
INOLAKO,EZER: "Sagar honek ez dauko ezein gustorik"


ESANAHIA:
KANPORAMATXOAREN ANTZEKOA, BAINA ZORTZI EGUN BARRURA EGITEN DANA ETXEAN.


ESANAHIA:
BEREHALA HASIKO DA EURIA "Laster eurituko dau"


IZENAK:
(ESAERA) HORREIK ARKALERI ESTZEAN MODUKOAK DIRA.

ESANAHIA:
HORIEK BATA BESTEA BAINO OKERRAGOAK DIRA, ZELAKO APARAJUEK DIREN!


ESANAHIA:
1- BEHARRA 2--BEHARRA, BAINA KATEGORIAKOA, Adibidez, auzolanean behargile bakoitzaren partehartzea.


ESANAHIA:
1-ASKO,UGARI "Kanbioi batek merkantzie eskandalue galdu dau bidean" 2- ESKANDALUA


ESANAHIA:
SEME-ALABAK. "Bigarren familia euki dau urliek"


ESANAHIA:
EZ DA HAINBESTERAKO GIZON HORI, EMATEN DUENA BAINO GUTXIAGO.


ESANAHIA:
1-FARRASTADAK BOTA: HANDIKIEN JARRERA, AHO BETE BERBA EGITEA, HANDIUSTEZ. 2-FENOMENO ATMOSFERIKOA, TRUMOIAREN ANTZEKO ZARATEA


ESANAHIA:
1-GAINERA ETORRI ZERBAIT EGIN ASMOZ (Hacerse cargo) 2-  BESTE SEXUAREKIN HARREMANAK IZATEKO AHALMENA, "Holakoa izan ezkero ganitiko jako enbraren bat"


ESANAHIA:
EMAKUMEZKO  GIZON ZALETASUNA. NEGATIBOA DA GIZONEZKOA DENEAN.


IZENAK:
(ESAERA) GAUEAN ERROLDAN GOIZEAN LOGURE, EZ ZARA ZU MAITEA OSASUNAREN JAUBE


IZENAK:
(ESAERA) GARBIKUZIE GAUZA HANDIE, JANARIAREN ERDIE, HOLAN ESATEN DAURIE.


ESANAHIA:
GOROSPELARRI / GOROSBELARRI (Zeanuriko baserria)


ESANAHIA:
1-ONA: "Denporea grandea  egin dau"  2-ONDO:"Zelan zabiz? Grande, aloso.  3-ASKO, HANDIA, TAMAINUZ HONA


ESANAHIA:
ONDO: "Denporea ez dago grazioso", "Traste hori ez dago grazioso"


ESANAHIA:
1-GORRI, TXORIGORRI,IRAINA  2- ILEGORRIA IZATEA (Rubio edo pelirrojo) 3-GORRIAK PASATU: EGOERA GOGORRAK  JASAN, negugorria 4- UMEGORRI: Despektiboa, UME-ERRE 5- BEGI-GORRI: PERTSONA FALTSUA (=BEGI-ERRE)


ESANAHIA:
ZERBAIT GARBITU BAINA OSO ARIN "Iñerreagaz eizu harantzako bat"


ESANAHIA:
BESTE ALDEKOA, HANGOA."Itxi handik aldeko atea"


ESANAHIA:
GAUZA GOZO ETA FINAK GUSTOKO DITUENA. Sibarita.


IZENAK:
(ESAERA) HARTZEKO DAGOENA EZ DA AHAZTUTEN, EMON BEHAR DAUENA BAI

ESANAHIA:
EMATEAK MIN EMATEN DUENEZ AHAZTU EGITEN DA APROPOS


ESANAHIA:
1- HORTIK ATZINE JOAN DA TXAKURRA: HORTIK ZEHAR  2-HANDIK  ATZINE: DENBORAN AURRERA. Al cabo de...


ESANAHIA:
KANTITATEETAN LUZE IRITZI,ETA PIKU, PIKU LUZEA, Hogei mila pezetatik harantza balio izan dau horrek.


IZENAK:
(ESAERA) HORI ETA ESKUBETE MANDULI, BARDIN


ESANAHIA:
ASKO, KANTITATE OSO HANDIA, GEHIAGO EZIN.


ESANAHIA:
HANDITXO Bentajea hazitxoa dauka horrek nire aldean.


ESANAHIA:
OSASUNEZ OSO LARRI EGOTEA: "Hautsinde ñabik besoetatik erreumeagaz"


ESANAHIA:
1-BUSTI, BLAI EGIN 2- ZIKINDU, LOHITU  3-APURTU, HAUSTU, "Motorra hondatu dozu" 4-ALDE EGIN. "Familiakoak gelditu eta hondatu egin dire"


ESANAHIA:
BEREHALA, SEGITUAN. Orain negarrez, eta hurrengo puntuen barreka?


ESANAHIA:
1- KONTURATU "Denporea igirri barik pasau jaku" 2-ANTZEMAN, "Horren izena zein dan igirri dot"


ESANAHIA:
LELO BILAKATU "Aspaldian inozentaute parau jaku"


ESANAHIA:
1- Volcar, voltear "itzuli eizu sarteneko orioa arrikuzinarrien" 2- BUELTA EMAN  3- Traducir


ESANAHIA:
1-GARBIKUZIA EGITEKO ERABILTZEN ZEN HARLAUSA. 2- HARRIKO, Fregadero


ESANAHIA:
Confección "Fraka horreik etxura ederra daukie"


ESANAHIA:
1-Ondo atonduta edo jantzita egon, pertsona edo gauzak. 2- DIRUDIENEZ, ANTZA DENEZ, URREAN


ESANAHIA:
1- OIHUA, GARRASIA  2- HAIZEAREN ZARATA, Ulular del viento.


ESANAHIA:
"Zoaz pikutara, horrelakoekin zatoz orain!!"


IZENAK:
(ESAERA) KAKAPIRRIE URTENGO EUTSOLA GURAGO NEUKE


IZENAK:
(ESAERA) KAKA EGIN BEHARREAN TXIZE DARIOLA

ESANAHIA:
GAUZA BAT EGIN GUREAN BESTE GAUZA BAT URTETAN JATZUNEAN


IZENAK:
(ESAERA) KAKAZAHARRAK EZ DAU MEREZIDU HAINBESTE BUELTARIK

ESANAHIA:
GAUZA ZAHARRETATIK EZ ESPERO GAUZA HANDIRIK.


ESANAHIA:
LABORANTZARAKO ERABILTZEN DEN LUR ZATI TXIKIA, BATZUTAN LEKU ALDAPETSUETAN


IZENAK:
(ESAERA) HOGETA HAMAR KANAKO ARKONDARAN EZ SARTU


IZENAK:
(ESAERA) JIRIN ETA JARAN (jota ahoskatuz)


ESANAHIA:
TRANBIAREN ALDAKETA EGITEKO LEKUA (Artea eta Igorre)


ESANAHIA:
UMEAK BELDURTZEKO ERABILITAKO IHAUTERIETAKO PERTSONAIA MOZORROTUA


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOAK  DEITZEKO MUDUA. "Etxe horretan katalin ba falta da"


ESANAHIA:
ADITZ IZENAREKIN EGINDAKO -TEAN /-TZEAN ORDEZKATZEN DU. Joakeran, apurtukeran


ESANAHIA:
JIPOIA JASATEA, Txalo bat kobrauko dozu.


ESANAHIA:
JANZTEKO BEROKIA. MANGA LABURREKO ALKANDORA ERE IZAN DAITEKE.


ESANAHIA:
Onomatopeia: GAUZAK LURRA JOTZEAN ATERATAKO ZARATA.


ESANAHIA:
TXAKURRARI JATORRA DELA ADIERAZTEKO ERA. LORE BERBA.


ESANAHIA:
KONPARAZIOAN:NIRE KONTUTIK: "Nire kontutik, zu ondo zagoz"


IZENAK:
(ESAERA) KONTUAK, KONTUAK DIRE. KONTUA BETI KONTU


ESANAHIA:
HOLAN BADA, KONTUAK ATERA!  A saber las consecuencias.


ESANAHIA:
1-IPUINA 2- AITZAKIA 3-GAUZA, "Honeik eta beste kontu batzuk egin behar doguz"


ESANAHIA:
EGOERA LATZA, GORRIA. "Horrek txikitatik komediek ezagutu dauz"


ESANAHIA:
OSASUNEZ TXARTO SENTITU, BURUA ERE ONDO EZ. "Zahar hori korromorrotute dago sano".


IZENAK:
(ESAERA) KOXOA ETA GUZURTIA BIDE ERDIKOAK DIRA

ESANAHIA:
Antes se pilla al mentiroso que al cojo.


ESANAHIA:
"Konprimentu gitxiko lagune da" PERTSONA EZ HARROA ETA BERE KABUZ MOLDATZEN ONDO DAKIENA, Que no admite cumplidos.


ESANAHIA:
1-NEURRIA, 2-KUARTILLO BETE ARDAO: "Gizon horrek kuartillo bete ardao edango dau" Neurri neurrizkoa lagun batentzat. 4kuartillu ardo (azunbrea) gehiegizko neurria.


ESANAHIA:
OSASUN ALDETIKO BEHERAKADA, Trancazo, congestión, gripe.


ESANAHIA:
PERTSONA, DESPEKTIBOA."Lagunerre bi zarie eta sekulako bearlekue emoten dozue"


ESANAHIA:
BASERRIA."Labrantza etze onera ezkondu zan"


ESANAHIA:
JANTZIPEAN BULAR ARETAN DAGOEN HUTSUNEA. EMAKUMEZKOEK DIRUA GORDETZEKO LEKUA. (TITI ARTEA)


ESANAHIA:
LAGUN EDO GAUZA BAT ZAHARTZEN EZ DENA: "Gizon hori lehenagokoa dago"


ESANAHIA:
1- ANTZINEAN "Lehenago errespetu handia egoan" 2- antes que.. "Zu baino lehenago"


ESANAHIA:
1- AURREKO: Lehengo astea (la semana pasada) 2-ANTZINEKO


ESANAHIA:
1- TXARTO SENTITZEA, OKA GUREAN. 2- ZIUR ASKO Hori, larri, ez da etorriko.


ESANAHIA:
1- IRAINA  2- PERTSONA GUZTIZ EZ BETEA, EZ NORMALA.


ESANAHIA:
1- BEROAZ ERRETZEA 2- LEIAREN (IZOTZA) ERAGINEZ LOREAK .... ERRETZEA


ESANAHIA:
PERTSONA BARRITSUARI BURUZ ESATEN DA:" besteen ardureak hartu eta euren lepoa ullez beterik euki"


ESANAHIA:
ONDO HELDUA, JATEKO EGOERA ONENEAN:Sagar lumekoa.


ESANAHIA:
GAUZA LUZE ETA MEHEA DENA. Adb. Espagetia.


ESANAHIA:
1-DIRU BARIK UZTEA NORBAIT. 2- LUMADUN HEGAZTIA LUMA BARIK UZTEA.


IZENAK:
(ESAERA) AHAL DALA DANAKAZ, GITXI GEHIO KONPONDU

ESANAHIA:
AHAL DELA DENEKIN ONDO KONPONTZEA GAUZA EDERRA DA


ESANAHIA:
1-SEPARAR.Bikote bat adibidez. 2- Apartar, "Baba txarrak eta onak banandu" 3-PARTITU (ERREPARTIDU)


IZENAK:
(ESAERA) ANDRA MARI MARTIKO, FRANTSES-BEDARRA KARGAN EKARTEKO MODUKO

ESANAHIA:
BELAR MOTA HORI SANO HAZITA EGOTEKO SASOIA


IZENAK:
(ESAERA) BEHEAK GORA JO EDO JOAN ETA GOIEK BEHERA ETORRI, AMA JOAT.


ESANAHIA:
Destacar. "Umerreak aurreko "Ume sasi jakintsua, nagusiak baino gehiago ematen duena."Gaur edozein zorri aberastubarri, dago beti aurreko"


ESANAHIA:
"Ume sasi jakintsua, nagusiak baino gehiago ematen duena"


IZENAK:
(ESAERA) HI BE EZ HAIZ GELDITUKO HAZITERAKO


IZENAK:
LUZERIA (eta ez luzerea: Zeanurin luzerie)


ESANAHIA:
1-IRAINA, GIZONEZKOENTZAKOA, HAZUR BELTZA, KUTSU ARRAZISTA, 2- ARGALA


ESANAHIA:
IRAINA, GIZONEZKOENTZAKOA, HAZUR BELTZA, KUTSU ARRAZISTA.


ESANAHIA:
EZTUL GOGORRA, KATARROA. "Leku hau apoposa de maletea harrapetako"


ESANAHIA:
TXIROA, GIZARTE MAILA BEHEKOA, APALEKOA.


ESANAHIA:
1-GIDATU AUTOA adb. 2- ZERBAI AURRERA ATERA, ONDO KONPONDU. "Bakarrik biziten be,  ondo manejauko da hori" 3-JAN "Hori ganaduek manejauko dau, adb. gorosti baten kimuak


ESANAHIA:
HAZURRETAKO AZAL MEHEA. "Kaballoaren hazurrek ez dauko mintzik"


ESANAHIA:
EGOERA ONEAN, OSASUNTSU EGOTEA." Zaharkolotute hasita dago baina meru dago"


ESANAHIA:
1- MANDOZAINA, mulero. 2-"BASOETATIK EGURRA ATERATEN EBANA"


ESANAHIA:
1-JATEN TXARRA DEN PERTSONA 2- AHULA, enclenque


ESANAHIA:
PERTSONA ARGAL ETA TXIKIA.  ITXURA KASKARRA DUENA.


ESANAHIA:
1-HEGAZTI BAT 2- EMAKUMEZKO DESPEKTIBOA, ALUA. 3- EMAKUME MALTZURRA, SORGINTXOA


ESANAHIA:
AHALMEN FISIKO ETA MENTALAK GALTZEA. "Zoroetxera eroan dabe momorrotute"


ESANAHIA:
EGURALDI ALDAKETA:"Euria mugidu, hasi da". "Laster mugiduko dau"."Mugitan deutsuez euriek, haizeak... eta ikusiko dozue orduen"


ESANAHIA:
ETXE ONEKOA, ESTATUS ONEKOA. Gizon modukoa  hartu dau neska horrek"


ESANAHIA:
PERTSONA SIKU ETA GOGORRA TRATUAN. Arisco


ESANAHIA:
BIZIAREN AURKAKOA, PILOTA MOTELA. "Euliak motel dagoz gaur, bizitasun barik"


IZENAK:
(ESAERA) KUKUA ANDRA MARI MARTIKOAN HASI KANTETAN ETA SAN PEDRO BEZPERAN ISILDU ETA MOTELDU


IZENAK:
(ESAERA) PAZKOATIK HAMAR EGUN BARRU JOTEN EZ BADAU, KUKUARI BERARI ENTIERRUE KANTAU BEHAR JAKO


ESANAHIA:
Despektiboa: ASTIROEGI DABILEN LAGUNA. Lento, parado.


ESANAHIA:
ATZIZKI FEMENINOA. ENBRA TXIKITONEA, TXARRITONEA, BAJUTONEA,LODIKOTONEA,ZAPAKOTONEA, MOSKOTONEA,


ESANAHIA:
GIZONEZKO / EMAKUMEZKO PERTSONA TXIKIA ETA SENDOA


ESANAHIA:
1- ITXURA ONA, buen aspecto. "Alosoko gizona da hori!" (Itxura sendoa duena)


ESANAHIA:
ALFEIZAR, MOTXETA. LOREONTZIAK LEIHOAN KOKATZEKO TOKIA.


ESANAHIA:
1- UBIDEA, SOLOAREN MUGATIK DOANA 2-BIDE BAZTERRA, Cuneta


IZENAK:
(ESAERA) ETA HORREK HOGETAMAKA ESKUTIK, (Zeanuri)


ESANAHIA:
NOR-NORK : Caber "Platelak honeik mallubiok kabiduko ditu"


ESANAHIA:
GIZONEZKO / EMAKUMEZKO PERTSONA LODI ETA INDARTSUA.


IZENAK:
(ESAERA) MONJARI ARRAULTZEK EROAN ETA DENPOREA ONA AZERTAU

ESANAHIA:
Llevando huevos a las monjas, buen tiempo tendrás.


ESANAHIA:
1-KORAPILO 2-KALTEA 3- BATERA, ELKARREKIN. "Egizuz horreik gauzok honeikaz naste" 4- KONTU EZ GARBIA


ESANAHIA:
1-EROSO EGON, Cómodo "Jarri zatez nasai!" 2-LASAI, tranquilo 3- ESTUREN AURKAKOA,holgado, "frakak nasai izan" 4- ZARPAIL, ITXIA.desaliñado "Gizon nasaia"


ESANAHIA:
dentro de... Hamabost egunen barruen....


ESANAHIA:
1-LAN IZUGARRIA: "Gaixo horregaz nahikoa zeregin dauko urliek" "Bizi iraun ezinik dabilenak nahikoa zeregin dauka"


ESANAHIA:
1- OSKOLA (ARRAULTZARENA) 2-INDABA EDO BABAZABALEN ZERUKA EDO LEKA


ESANAHIA:
BERBA GUZTIEK ERANTZUNA DUTE. Adb. Irainak iraina dakar.


IZENAK:
(ESAERA) ESATETIK ESATERA BENTAJA HANDIE DAGO

ESANAHIA:
GAUZAK ESATEKO MODUAK GARRANTZI HANDIA DU.


ESANAHIA:
"Babazabalak fraile egin jataz" Las habas se han pegado en el puchero


ESANAHIA:
1-GAI IZAN 2-BEHAR BADA..., AGIAN.. "Arrastirako kapaz da eurie egitea"


ESANAHIA:
(despek.) GIZONEZKO IRAINA, BEREKOIA, BERE BURU ZEOZERTZAT DUENA BAINA INOZOA DENA.


ESANAHIA:
KONPLETIBOETAN  ADITZ NAGUSIA ZIURTASUNEZKOA DENEAN -ENA ERABILTZEN DA ETA EZ -ELA."Badakit etorriko dana!"


ESANAHIA:
-REN ALDEAN "Haren ondoan, zu gaztea zara"


ESANAHIA:
Carne de gallina. Hori entzutean oilo haragie egin jat.


ESANAHIA:
DASAGERTU, " Txakur edo pertsona tabarrosoari: ondatu zaitez hemendik!


IZENAK:
(ESAERA) ONAK GAGOZ ITSUARI ARGIE EITEKO

ESANAHIA:
ZERBAIT EGITEAN, TREBEZIA GUTXI ERAKUSTEN DUENARI EGITEN ZAION KRITIKA.


ESANAHIA:
ALBORATU, ZAPALDU, ZANPATU. "Horrek ostipekoratuko zaitu"


ESANAHIA:
1-MODU, ERA "Ez dot patxadaz bota orioa sartenean" 2- MODU, ERA ONAK IZATEA: "Patxadazkoa da gizon hori?"


ESANAHIA:
1-Travilla de cinturón. 2-ARRANEAN UGELA SARTZEKO ZULOA.


ESANAHIA:
1-TELEFONOA HARTU,Ponerse al teléfono. "Oraintxe parauko da" 2-ONDO JARRI:Colocarte bien "Parau zaite ondo jarrite" 3-ELKARTZEKO ORDUA ADOSTU: "Parauko gara 3etarako?"4-EGOERA FISIKOA, GAIXOTASUN BATEN OSTEAN ADIBIDEZ.Quedar.Zelan parau da istripu ostean


ESANAHIA:
1-(PARAU)TELEFONOA HARTU,Ponerse al teléfono. "Oraintxe parauko da" 2-ONDO JARRI:Colocarte bien


ESANAHIA:
Despek. LEKUZ KANPO DAGOEN ZERBAIT EDO NORBAIT. "Hoa hire lekure pendrengo zahar hori!"


ESANAHIA:
MUTIL ZAHARRAREN JOKAERA ARRAROA, BEREZIA.


ESANAHIA:
NESKA ZAHARRAREN JOKAERA ARRAROA, BEREZIA.


ESANAHIA:
ORDAINKETA. "Paguelangoa eroan eban agureak"(zahartzaro bakarti gorria da bizitzaren ordaina eta horregaz doa beste bizitzara).


ESANAHIA:
NORBAIT EDO ZERBAT ESTORBUAN DAGOENEAN."Zetan etorri da etxera pestelentzi hau?


ESANAHIA:
1-JIPOIA, ASTINALDIA. 2-ESFORTZU FISIKOA LAN EDO KIROLEAN. Pilotan pasadea hartu dau. 3-PORROT HANDIA KIROLEAN. Eskupelotan sekulako pasadea emon deutso.


ESANAHIA:
Despek. ZUZTARBAKOA, GANORA GUTXIKOA. "Nora doa perendenge zahar hori?"


ESANAHIA:
GIZAKI, ANIMALIA EDO LANDAREETAN ATERATZEN DIREN GARAUAK.


ESANAHIA:
1- GIZONEZKOAREN SEXUA "PARTES PUDENDAS"  2- IRRATIAN ZEIN TELEBISTAKO ALBISTEGIA


ESANAHIA:
PIEDAD (Areatza, Dima eta Zeanuriko baseliza)


ESANAHIA:
EZKONDUARETZAT  EMAKUMEA IZENDATZEKO ERA. " Non dozu perkala?"


IZENAK:
(ESAERA) PLATELEAN KAKA ETA TXOLETEAN URE

ESANAHIA:
HASERREALDIAN ESATEKO ESAERA. DENA BURUTU BARIK DAGO.


ESANAHIA:
1- MASKURIA, vejiga 2- LIKIDOAK GORDETZEKO ZERA (olioa).


ESANAHIA:
BEREHALA, INSTANT BATEAN, "Orain hemen, puntuko hor"


IZENAK:
(ESAERA) O(RA)IN BARREKA, PUNTUKO NEGARREZ


ESANAHIA:
OKA EDO BOTAKA EGIN AURRETIK IZATEN DIREN ESTUKURAK SAMATIK GORA.


ESANAHIA:
ARANGUREN (Zeanuri-Ipiñaburuko baserria; eta ARANGUREN-en laburdura)


ESANAHIA:
NORBERAREN BURUA ANIMATZEKO ESALDIA. "Aupa! Aurrera, ekin!"


ESANAHIA:
<latin -ANUS, Diman: Lamindao, Agiñao, Elezkao (Lezkao). Artean: Gallao, Zeberion:Barañao, Barbatxao, Artiñao, Akiñao, Argiñao


ESANAHIA:
<latin -ANUS, Diman: Biteriño<Bitariano, Abadiño<Abadiano


ESANAHIA:
NERBIOA, GOGO BIZIZ. Rabia, genio, ferocidad.


ESANAHIA:
APARATUA,TRASTOA, ELEMENTUA. Ohe gainean orain ere saltoka, hori bai aparAjue!


ESANAHIA:
EMAKUMEZKOEN BERBA GIZONEZKOEZ HITZ EGITEAN. (Familiar), ANTONPERU, EPERTARGI


ESANAHIA:
1-ANTZERKIZALE, Mueca, "Ez egin hainbeste planta" 2- ITXURA ONA


IZENAK:
(ESAERA) LEHENENGO PLANTA HANDIAK, GERO KOROTZ

ESANAHIA:
ITXURA ASKO BERRITAN, BAINA BENETAKO ORDUAN GUTXI


ESANAHIA:
1-HERRIGUNEA, ASKOTAN ELEIZA BAKOA. KALEKOA, EZ MENDI EDO BASERRRIKOA. 2- AZOKA


ESANAHIA:
Despek. ENBELEKO ZAHARRA, PELMA HALAKOA.


ESANAHIA:
LAN HANDIA ETA EZ GUSTOKOA, MOMENTU EGOKITIK KANPODAGOENA."Zelako potrie! Hori egin beharra!


ESANAHIA:
1-BARRABILA  2- Interjekzioa EZETZ ESATEKO. "Ekarri hori! Bai, potroak!"


ESANAHIA:
1-PROZESIO 2-HASERRE MARMARKA ARI DANA 3-ONDORIOA, "Ostean etorriko da prozesiñoa"


ESANAHIA:
"Beti zabiz horreri ala, noizko amaituko dauen behar hori" BETI BERDINA ESATEN


ESANAHIA:
ASISKO FRANTZISKO DEUNA (Indusiko baseliza, Dima)


ESANAHIA:
GEZALA(GA)KO (IGORRE) BASELIZEKO IRUDIAREN IZENA


ESANAHIA:
1- LUZ  2- PERTSONA ARGIA 3- PERTSONA ATSEGINA


ESANAHIA:
1-BERBA IRAINGARRIA EMAKUMEENTZAT: KAFRANGA, FARDELA. 2-TRONTZALARIEN KIROLA


ESANAHIA:
1-ESKU ZABALAREN NEURRIA. Sin.ATZONDO 2-LARROSAREN ARANTZA 3-SEXU MOTA, ANIMALIA ZEIN LANDAREENTZAT.


ESANAHIA:
ANIMALIEN (ASTOA)  OIHUA  2-UME NEGARRAREN OIHUA


ESANAHIA:
XVIII.MENDEAN ERABILIA JADANIK, LEHENAGO ARRATIAGOIEN (Dimako auzoa)


ESANAHIA:
Estar en Babia. EZERTAN PENTSATZEN EGOTEA.


ESANAHIA:
1-ASKE EGIN NORBAIT EDO ZERBAIT  2- BASO IZANDAKO EREMU EDO ESPAZIO BAT GARBITZEA,  LANDA EGITEKO. Desbrozar


ESANAHIA:
ARGALA BAINA ZENTZU DESPEKTIBOAN. HOLAKO PERTSONA BATEGAZ EZIN DOZU KONTATU EZERTARAKO.


ESANAHIA:
1- ATERI, EURIA GELDITZEA. Escampar  2- ATERRIEK: TRESNAK, "Soloko aterriek etxera ekarri!"  3- TRESNA BATEN ZATIA. (Pieza o componente de un objeto)


ESANAHIA:
1-BERRIZ ERE, BARRIRO  2- AURRERAREN ANTONIMOA.Para atrás


ESANAHIA:
1-NAZKA EGIN, ANTOJU EMON "Usin horrek aurre egin deust" 2-AURKA EGIN


ESANAHIA:
OSO ONDO BIZI IZAN DA, OSO ONDO TRATATUA IZAN DA


ESANAHIA:
Mencionar. "Hori aumentau bez, mesedez!"


IZENAK:
(ESAERA) BERBA EGITEAK BAKARRIK EZ DAU BALIO


ESANAHIA:
HARRO IZAN EDO JOKATZEA, "Honeri burue goien eukitea gustetan jako"


ESANAHIA:
SANTA MARINA (Artean eta Diman baselizak)


ESANAHIA:
1-Estrenar ropa 2- LEHEN ALDIZ ZERBAT EGITEA


IZENAK:
(ESAERA) SAN BIXENTI HOTZA, NEGUAREN BIHOTZA


IZENAK:
(ESAERA-KANTU) SANTA BARBARA BEDEINKATU, ZERUAN DAGO ISKRIBATU, PAPERA TA UR BEDEINKATU, SANTA BARBARA BEDEINKATU.

ESANAHIA:
ARRATIAN SANTEARI KANTETAN JAKONA. (Pello Zabala)


IZENAK:
(ESAERA) SAN ANDRESERAKO, EULI GUZTIAK ABAIAN

ESANAHIA:
AZAROAREN 30RAKO EULIAK ABARASKAN GORDE EGITEN DIRA


ESANAHIA:
1-GIZONEZKO IRAIN LARRIA, KOLDARRA, NANOA. ZAPOA HALANGOA"Zapoalangoa az" 2-ANIMALIA 3-ARDO ZOPA


ESANAHIA:
PERTSONA BAJUTOA ETA TARRAZ DABILENA,un arrastrado


ESANAHIA:
GUSTO ONEKO EZ DEN BERBA EDO EKINTZA BAT.


ESANAHIA:
UR GELDIA, BIDEETAKO PUTZUETAN EDO ITURBURUETAN EGOTEN DENA.


ESANAHIA:
GAUZA BAT ARIN EGIN BEHAR DENEAN ERABILTZEN DEN AHOTS ONOMATOPEIKOA


ESANAHIA:
"Ze santu jazten etorri gara hona!" ¿Qué pintamos aquí?


ESANAHIA:
ITXURA ZAINTZEN EZ DUEN LAGUNA. (ARROPA, ULEA...)


ESANAHIA:
ESTUL ETA SAMAKO MINAREN ODORIOZ AHOTSA ERE HARTUA IZATEA


ESANAHIA:
SALDARIAN EDO SALDARAIN (Zeberioko auzoa)


IZENAK:
(ESAERA) ZOPEA PRESTAUTE EZKONTZEA PENTSAUTE

ESANAHIA:
EZKONTZEKO KONTRATUA AURRERA DOA MAHAI EDERRA EGONEZ GERO OSTEAN


IZENAK:
(ESAERA) SESENTA BAINO ARMATUAGO / TXONTXORRAGO / PERTXETAGO


ESANAHIA:
OSO, SANO..." Sesenta baino pertxetago dago neska hori"


ESANAHIA:
SARASUA (Igorre) SARATSU (Zornotza) baserria


ESANAHIA:
BIZIKI HASERRETU. "Horrek sue emoten deust"


ESANAHIA:
GEZURRAK "Sekulako satsak esaten ditu horrek"


ESANAHIA:
LURALGILEEN BI SISTEMAK ELKARREN GAINEAN (-it-+ -z) "Haiek ez dituez entzun kanpaiak"


ESANAHIA:
1-INOIZ EZ, SEKULA (<LAT. PER SECULAM....) SEKULA SANTAN (INOIZ)  2-SEKULAKO / SEKULEKO: OSO HANDIA


ESANAHIA:
ZIRAUNE, suge mota bat.Sirón. Zool. Anguis fragilis.


ESANAHIA:
LIKIDOAK NEURTZEKO NEURRI ZAHARRA, 4 KUARTILLO, KANTARAREN 1/8


ESANAHIA:
1- ISTILU BARIK 2- OSASUNTSU, BIZIRIK. "Bakez bagara datorren urtean ere joango gara Benidormera"


ESANAHIA:
ITZELA, MAILA GORENEKOA. "Emakume bandera da hori" (nortasun handikoa, liderra)


ESANAHIA:
LAN BERDINAGATIK, KOSTE BERDINAGATIK..."Bardiñean, kanpoan itzi barik barrura sartu hori"


ESANAHIA:
Gazteleraz Manda, HILDAKOAGATIK ATERATAKO MEZA


ESANAHIA:
ZUHAITZEK, HAIZEAK MUGITZEAN ATERATAKO HOTSA


ESANAHIA:
ERMITETAKO KOFRADIETAKO BASO ARDURADUNA. Montazguero


ESANAHIA:
1- LANDA ZUHAITZEZ INGURATUTA 2-ELIZ BARRUTIA: Diócesis


ESANAHIA:
ELIZAN DIRUA BATZEKO ZORRO EDO OTZAREA. Cepillo, bacín.


ESANAHIA:
Hacer efecto. "Pastilaren beharra lehen bait lehen egin deion"


ESANAHIA:
Despektiboa: EZ GUZTIZ NORMALA, ATZERATU


ESANAHIA:
1-BEGIRATU (mirar) 2-ZAIN EGON "Autobusari begira egon"


ESANAHIA:
1-KOLPEAK EMAN, JIPOITU 2-EPELAGO EDO BEROAGO BIHURTU ZERBAIT


ESANAHIA:
BASERRIETAKO LEIHOA ORDEZKATU ZUEN LEIHO HANDIA


ESANAHIA:
BATA BESTEAREN GAINEAN IBILTEA, EGOTEA...Apoyados


ESANAHIA:
VITARIANO (FORMA ZAHARRA) (Dimako auzoa)


ESANAHIA:
HAUR AURRERATUA ZENTZU FISIKOAN, BIZARDUNA, SENDOA...


ESANAHIA:
ALDE INGURUTIK, POPATIK HARTZERA BIDALTZEA


ESANAHIA:
DENBORA ZERBAIT EGITEN PASATZEA, EZ DENBORA GALTZEA.Pasar el tiempo.  Haciendo tiempo


ESANAHIA:
ARREPUTXIKOZ / ARRAPATXIKOZ , Arreborriquitos


ESANAHIA:
BEGIKO PISTAK, BEGI ERTZETAN EGITEN DEN SUSTANTZIA LIKITSU ETA HORISKA


ESANAHIA:
UMEEN ARTEKO GORABEHERAK, ALDIKADAK, ISTILUAK, ZURRUBURRUAK


ESANAHIA:
LIO BEHARRAK AMAITU ONDOREN EMAKUMEEK HARTZEN ZUTEN AFARI MODUKOA (Zeanuri)


IZENAK:
(ESAERA) SASIKO ERTZEAN / SASI ARTEAN APARTATUE EZ DA HORI.

ESANAHIA:
HORI ARRUNTA DA. No es nada del otro mundo


ESANAHIA:
DENA TOKATZEN ZAIO, ADB. SEME BAKARRARI AITA-AMEN ARDUREA, ETXEARENA...DENA TOKATZEN ZAIO.


IZENAK:
(ESAERA) SUIN EUSKALDUNE FRAKETAN BE EZEUNE (EZAGUNA)

ESANAHIA:
EUSKALDUNA EDONON DA EZAGUN  BERE JANZKERAGATIK


ESANAHIA:
1-ZATI HANDIA, ADB. LURRARENA, EGURRARENA 2-BABALAZTO, ARTABURUA


ESANAHIA:
1-NEURRI EGOKI EDO HANDIA, ESPAZIOAN, "Tamaño honetatik ebagiko dot ogie?"  2-NEURRI EGOKIA DENBORAN, TERTZIOZ, SASOIZ... "Afari ostean tamañuen etzera!"


ESANAHIA:
KASUALITATEZ....  BALDINTZAZKO JUNTAGAILEAREN INDARTZAILEA "Deskuidoan ez baletor..."


ESANAHIA:
Compromiso, embolada "Horren etxera bazkalduten joatea ederikusi emotea da"


IZENAK:
(ESAERA) EGUR ESKARMENTADUEK SUBEGIN (SUBIN) ONA


ESANAHIA:
1-BATUAN, GAINETIK JANZTEKO ARROPA. 2- ARRATIAN, EURIA EDO HOTZ  DENEAN GAINETIK JARTZEKO JAKEA


ESANAHIA:
PERTSONAK IZENDATZEKO LORE EDO HITZ GOZOA. Majote, corazón...


ESANAHIA:
1- FAMILIA HARREMANAK GALDURIK BAKARRIK ETA ISOLATURIK BIZI DEN PERTSONA. 2- GAUZAK HANKAZ GORA UZTEA ETXE BARRUAN. Adb."Dana enbandan itzi dozu"


ESANAHIA:
ARBOLETAKO FRUITUAK (GAZTAINAK, INTXAURRAK...) LURRERA BOTATZEA GERO BATZEKO.


ESANAHIA:
(<Ramada?) LANDA ETA BASOETAN LANGAZ EGINDAKO HESIA


ESANAHIA:
1-Sembrar 2- EREIN JAKO:(NOR-NORI) OSASUNEZ KALTETUA. "Agure horreri iaztik hona erein jako" (Tener bajonazo en salud)


ESANAHIA:
1-PERTSONA TRAKETS ANTZEKOA. Una pieza, elemento. 2. TRESNA


ESANAHIA:
ZERBAIT ONDO EZ EGITEA, EDO EZ ONDO JOKATZEA


ESANAHIA:
1-PERTSONA ASTUNA, PELMA 2-Engorro, compromiso


ESANAHIA:
MENOPAUSIA. "Erretiradatik holan parau da"


ESANAHIA:
1- OHERATZEKO ORDUA  2-JUBILATZEKO ORDUA


ESANAHIA:
AIRE HOTZAREN KORRONTEA. "Itxizu leihoa hortik erekadu galanta dator eta"


ESANAHIA:
1-MEZA OSTEKO FAMILIA ARTEKO ETA LEHENENGO AUZOKOEN ARTEKO BAZKARIA 2- HILETETAN ETA BASELIZA JAIETAN MAIORDOMOAK ATERATZEN DUEN BAZKARIA


ESANAHIA:
ESKUAREN GAINEKO ALDEA, Dorso de la mano


IZENAK:
(ESAERA) EURIE TAKA-TAKA DA / PARRA-PARRA / TXIRI-TXIRI DA


IZENAK:
(ESAERA) EURIE EINGO ETXOK BA? (EGINGO EZJOK BA?)


ESANAHIA:
EURIA POLITO ARI DA, EZ ASKO BAINA ATERTU BARIK ARI DA


IZENAK:
(ESAERA) ANTONPERU,ANTONPERU EZ ZATEZ ETORRI TXABOLALDERA BELU!"

ESANAHIA:
ARTZAINEN ESAERA ZAHARRA, SAROBEETAN TXABOLARA EGITEN ZIZKIOTEN  BISITALDIETAN JANARI, ZERAK...ERAMATEKO, ANDREGAIAK EDO FAMILIAKOAK ESATEN ZUENA


ESANAHIA:
ZARATA, SOINUA: ATE-HOTSA, TIRRIN-HOTSA, PORRON-HOTSA (Porrazo)


ESANAHIA:
1- ODOLKIZ EGINIKO JAKIA    2- ODOLOSTE, ODOLKI


ESANAHIA:
ATZAMARREZ UKITUZ ZERBAIT FROGATZEA,Tentar  " Tenteizu zopea,jan leiteken jakiteko".


ESANAHIA:
GRAZIA, GATZA,TENORE. PERTSONEI BURUZ ARITZEAN "Hori gizonori tenor bakoa da"


ESANAHIA:
1-TRESNA ZAHARRA, "Etxakiat non itzi traste zahar hau" 2-ZERA,  PERTSONEI BURUZ BERBA EGITEAN, ERABILTZEN DEN "coletilla": "Urli edo trastea..."


ESANAHIA:
BATUAN TIKILI-TOKOLO. NEKEZ, OZTA-OZTA IBILTZEA OINEZ.


ESANAHIA:
1-TIRATU. TEINK EGIN, "Titizuz izarak puntetatik" 2-ETORRI, MUGITU. "tiopa!"<ti(r)ok ba, "tizu!"tiozu"


ESANAHIA:
ASKO, OSO ONDO, HANDI "Txahal hori terriblean hazi da"


ESANAHIA:
1- ABIADA HANDIENEAN JOATEA 2- KANTITATE HANDIENA: "Topetaraino  etorri da" (Pisua) "Urli topetaraino edanda egon da"


ESANAHIA:
EGUR ENBOR SENDOA GAINEAN TXIKITXOAGOAK TXIKITZEKO.


ESANAHIA:
1-KONTROLPEAN EDUKI GAUZA BAT 2-GAUZAK TXUKUN IPINI, BERE LEKUAN,ordenar 3-Doblar, plegar


ESANAHIA:
1-ETXEKO TRESNAK, GAUZAK, ALTZARIAK OROKORREAN. 2- BASELIZETAN MAIORDOMOAK KARGU URTEAN DITUEN TRESNAK, KALIZA, ORNAMENTUAK...


ESANAHIA:
ERDIA GUTXI GORA-BEHERA, INGURU "Bete eizu basue erdi-tertzioraino"


ESANAHIA:
1- ALUA 2- HODIA EDOZEIN MOTATAKOA 3-MUSIKAN FLAUTA


ESANAHIA:
GUZTIZ. "Tutarraz amaituko da jatekoa behientzat" (Otxandio)


ESANAHIA:
ERRIETA EGIN, "Erropa barrie eroan dodalako bota deustie txakurre"


ESANAHIA:
"Tal para cual" " De  tal palo tal astilla"


IZENAK:
(ESAERA) TXAKURREK TXUE EGITEN DEUTSO HORRERI SU(DU)R PUNTEN!

ESANAHIA:
LEKU ONERA JOAN DA ADARRA JOTZERA HORRENGANA! ARGI DAUKA!


IZENAK:
(ESAERA) TXAKUR ZURIEK AGUANTAUKO DEUTSO HORRERI!


ESANAHIA:
EGITEKOA, LANA. Faena "Txanfaina ederra daukagu gaur etzean!"


ESANAHIA:
PERTSONA HANKA EDO KADERAK ZABALAK DITUENA


ESANAHIA:
SARGORI, EGUZKIA HODEI ARTEAN  INDAR GUTXIKOA (ZURISKA)EMATEN BADU ERE, ARRISKUTSUA IZATEN DA. "Eguzki txanguri dago martien"


ESANAHIA:
BABAK ZIRUKAN EDO LEKAN DAUDELA, ARINAGO APARTATZEKO ERABILTZEN DEN MAKILA BI PUNTADUNA.MAKILA ARTIKULATUA UGELAREN BIDEZ.


ESANAHIA:
INOREN KONTUETAN SARTZEA "Ez zatez besteen fraketan sartu"


ESANAHIA:
1- TEILATUAREN PUNTU GARAIENA 2- AZEA EDO LETXUGAREN KIRTENA. Tallo


ESANAHIA:
1-Noren ganean zagoz? FISIKOKI. Estar encima 2- Urliren ganean zeozer esateko? Hablar sobre... 3-ONDOREN Honen ganean zer jango dozu?


ESANAHIA:
PERTSONA EZ FORMALA, BURU-ARINA. Poco serio, txorlito


ESANAHIA:
1- AZIA. Grano  2- AZALEKO ANPULUA, Grano


ESANAHIA:
ZARRATU. Cerrar con llave."Ateari giltzea emon"


ESANAHIA:
JABEGOA, PROPIETATEAK. "Familia hau generoa euki dauena da"


ESANAHIA:
SORO ETA BASOETAN ERABILITAKO NEURRI SISTEMA: 7, 5 GIZALAN = 1HEKTAREA, edo GIZALAN 1 = 3.850 M2


ESANAHIA:
1-SABAIA 2-GAILUR 3-ZERU "Goiek behera badatoz be, hau (eg)in (eg)ingo joat" 4-MAXIMUM "Horrek goie jota ez dauz 2000 euro irabazten"


ESANAHIA:
HARAGI.JATEKO MOMENTURAKO ESKEGITA DAGOEN ANIMALIA HILBARRIA, OILASKO, UNTXI..."Ifinixu hadakie freskoan"


ESANAHIA:
TRUMOI: "Hodeie itsasotik urtengo ei oan" edur gehiago egingo ez duenan esaten da.


IZENAK:
(ESAERA) HODEIE ITSASOTIK URTENGO EI OAN

ESANAHIA:
EDUR GEHIAGO EGINGO EZ DUENEAN ESAN OHI DA.


ESANAHIA:
HILAKOREN BAT GERTAZTEAN JOTZEN DIREN KANPAIAK.


ESANAHIA:
TXANPLAN EGIN: BALDEKADA URA ERAMATERAKOAN GAINEZKA EGITEARI. KAFESNEKO LIKIDOA ERAGITEA AZUKREA EDO EZTIA. Itsasoan ontziak ere bai (Mecerse) 2-


IZENAK:
(ESAERA) TXARRIE BABATZAN BAINO POZAGO (Zeberio)


ESANAHIA:
LANDETAKO BITXI-LORE EDO MARGARITA TXIKITXOAK


ESANAHIA:
1-EULIAK MOTELDUTA DAUDENEAN,"Euli txanpal hori kenduizu aurretik" 2-PERTSONA TXANPALA: PERTSONA ZUZENA EZ DENA, FIDAGAITZA "Txanpala baino txanpalagoa da hori" 3. UR TXANPAL: URA EDATEKO EPELEGI DAGOENEAN 4.OGI TXANPALA: GOMAREN ANTZERA DAGOENEAN

ARGIBIDEAK:
5- LAZTANZALEA: BIKOTE GAZTEAK, KATUAK...


ESANAHIA:
1-TXONTXOR EGON: OSASUNEZ GOGOR, SENDO EGOTEA 2-ATSEGINA, TRATUAN GOXOA.


ESANAHIA:
EGURALDI TXARRAREN SEÑALEA DA TXORIEN HEGAL EGITEKO MODUA. (Pello Zabala)


ESANAHIA:
TIRRI: PERTSONA URDURIA. "Culo inquieto"


ESANAHIA:
Beti izenaren atzean jartzen da. Salbuespena, BIDER berbea. Beti BI BIDER.


ESANAHIA:
-TIK. 1-"Mendirik-mendi 2- zuetarik..... 3-urte birik behin 3-RIK HARA: hurbil, -tik hur


ESANAHIA:
1- ZIRRIBORRO 2 AZALAREN GAIXOTASUNAREN ONDORIOZ GELDITUTAKO ARRASTOAK


ESANAHIA:
1- GIZON HANDI BOTERETSUEKIN ERABILTZEN DA  2-APAIZEKIN ERABILITAKO BERBA


ESANAHIA:
JAUREGI (Igorre, Zeanuri, Zeberioko etxea)


ESANAHIA:
HANKAK, OINAK (ZEANURI) "Kaderak hotz daukadaz"


ESANAHIA:
IA PAREAN (JUSTU ERDARAZKO JOTA AHOSKERA)


ESANAHIA:
KONTURATU, "Darse cuenta" Ez dozu kalkuletan zer dan leiduten ez jakitea"


ESANAHIA:
NEURRIA, ZORTZI ARRABETE. (8 palmos = 1 vara)


ESANAHIA:
1- ARAKNIDOA, AKAROA. LAKASTA Garrapata 2-PERTSONA ASTUNA, JASAN EZINA


ESANAHIA:
KONTUZ IBILI. "Karguen ibili zatez batzar horretan"


ESANAHIA:
(ONOMATOPEIA) OILOEN ZARATEA. Cacarear. "Karkaxadaka dabilz oiloak"


ESANAHIA:
ZERBAIT HANDIAGOREN ZATIA.  Ogikaskua: trozo de pan


ESANAHIA:
ERDI IZKUTUAN IBILTEA, JOLAS MODUAN, EZ MODU TXARREAN.


ESANAHIA:
LEINUETAKO JAUNTXOEN ALABA, ASKOTAN EZKONBAKOA


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA: EZKONGABEKO BIKOTEAK. Pareja de hecho.


ESANAHIA:
1- ARABA ALDEKOA  2- DESPEKTIBOA: TRIKIMAILUETAN IBILTZEN DIRENEKIN ERABILTZEN DA,"No es trigo limpio"


ESANAHIA:
EGOERA BERO BATEAN, BERBA GOGORAK BAI, BAINA EKINTZARIK AURRERA, EZ.


IZENAK:
(ESAERA) DIRUEK EZ DAU OSATUTEN, LAGUNDU BAI


ESANAHIA:
KONTUZ ZEREN ARRISKUA BAITAGO "Honeik aparajuok (gizonok) erreka-harriek baino labanagoak dire"


ESANAHIA:
HILETETAN FAMILIA ARTEKO LEGEZ HARTZEN DIREN HURBILEKO AUZOKIDEAK.


ESANAHIA:
1-GAUR EGUN "VENTANA" 2- TRADIZIOAN, KORTAKO KRISTAL BAKO LEIHO TXIKIA. (BENTANEA: GAUR EGUNEKO TAMAINUKO LEIHO HANDIAK)


ESANAHIA:
TOPERA, ZERBAIT ARIN-ARIN EGITEA: "Latiguen dabilz" oso-oso arin ibili.


ESANAHIA:
PREST EGON "Maneau zaitez (jantzi) kalera goaz eta."


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA, BURU-ARINA, FORMALIDADE BAKOA, KOPLAKA BETI DABILENA


ESANAHIA:
IZAERA BAKARTI ETA HARREMAN GUTXIDUNA. BIZITASUN GUTXIKO GIZONEZKOA


ESANAHIA:
ZARATA, HOTS DESATSEGINA, ANIMALIENA, UMEENA...


ESANAHIA:
ANABAKEA, TXERRIENTZAKO JANA, ORTUARI NAHASKETAZ EGINA


ESANAHIA:
ZUHAITZAREN EDO LOREAREN ERNAMUIN,KAPULU EDO BIPILA. Capullo


ESANAHIA:
GORBEIALDEAN, ZEANURI. Azkueren hiztegian: Morrena.


ESANAHIA:
BATEN BATI ITXOITEN EGOTEA KANPOAN "Egon nork gura presente nago" (Estoy esperando un buen rato)


ESANAHIA:
PASTELA POTXO-POTXO. "Pastela ondo arrotu barik urten dauanean egoten da potxo-potxo"


ESANAHIA:
ITXURAKERIA. Ceremonia. " Hainbeste silimoni behar dok hori egiteko?


ESANAHIA:
1-OKER , BIHUR  2- JOKAMOLDEZ ZUZEN EZ DABILENA. "Mutiko trabesa"


ESANAHIA:
MAKILA LUZEA GAZTAINAK, INTXAURRAK ... ERAZTEKO. (ERAUTZI)


ESANAHIA:
GAUZETAN EGOERA OSASUNGARRIENA JOANDAKOAN  SORTUTAKO  KOLORE BEREZIA: Ulea urdindu (Canas) Gaztaia urdindu (Enmohecer)


ESANAHIA:
1- ASMAU, Oler    2- AHUNTZAK ARBOLA TXIKIAK JATEKO ARRISKUA DAGOENEAN, KOROTZEZ IGURTZI HATSA HAR DEZATEN.


ESANAHIA:
AZALEKO GAITZA ISTRIPU BATEN ONDORIOZ. (Rozadura)


ESANAHIA:
NOLAKOTASUNA GALDETZEKO ERA.¿Qué tal? Zerbeistean habil ala? (Ondo al habil?)


ESANAHIA:
ZAHAR IZATEKO MUGAN DAGOEN PERTSONA (60 inguru) DSPEKTIBOA PIXKA BAT.


ESANAHIA:
ATZERRIAN ERE JENDE BIZKOR ETA JATORRA BADAGO.


ESANAHIA:
PERTSONA LODIA: GARAIERA ETA ZABALERA BERDIN ANTZEKOA DUENEAN


ESANAHIA:
1-JOAN, "Urlie pastore pasau zan ameriketara" 2- IGARO, PASATU. "Aloso pasau dogu egune"


ESANAHIA:
1- IKATZA EGITEKO EGUR PILOA  2- SATORRRAK EGINDAKO LUR MULTZOA


IZENAK:
(ESAERA) KAKA USIN DARIOLA ITXURE TXARRA EGITEN DA


IZENAK:
(ESAERA) HORI KADERETARA ETXATAK ALLEGETAN!


ESANAHIA:
1- BIDE ERTZETAN KOKATZEN DIREN HARRIZKO ZUTABETXOAK  2- BOLO-JOKOAN BOTA BEHAR DITREN TAKET HANDITXOAK


ESANAHIA:
1-TXISTU SOINUA Silbato 2- ABISUA EMON, TELEFONOZ, OHETIK JAGITEKO...


ESANAHIA:
BURU GUTXIKOA, ARDURA GABEKOA. Txorlito, irresponsable (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
PERTSONA BAJUA, BAINA BERE BURUA BESTEEN BESTEKOA DENA, BIZITZAN MOLDATZEN DAKIENA."Koteto Ezkurra,  txorokoton galanta erremontean!"


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA, EMAKUMEZKOARENTZAT: GIZON ABERATS ZALEA. Lagartona


ESANAHIA:
ETXEAN IKASITAKOA, KALEAN ERAKUTSI EGITEN DA.


ESANAHIA:
IZENARI ZENTZU NEGATIBOA ERANSTEKO: UME-ERRE, TXANKERRE, BIBOTERRE....


IZENAK:
(ESAERA) ZEBERIOKO ERREKAN TXUBELAZOAK KANTETAN


ESANAHIA:
LEKU GUZTIETAN EGITEN DITUZTE UMEKERIAK, UMEEK.


ESANAHIA:
PERTSONA ILE GUTXI, MEHE ETA LISUDUNA. OROHAR, ILEHORIAK.


ESANAHIA:
FOGERA, Foguera. ANTZINAKO ERRIJEMENEAN UDALEK BILTZEN ZITUZTEN  ZERGA MODUKOAK


ESANAHIA:
TRESNETAKO PILOTOA EDO GILTZA. Interruptor. Llave


ESANAHIA:
PREMIAZKO BEHARRIZANETAN IZAN. "Hori be, danak beharrean dago"


ESANAHIA:
1- TXARRIKERIA.ZIKINA. DESPEKTIBOA.  2-UMEEKIN, ASTUN, GOGAIKARRI


ESANAHIA:
ORAINTSU (OINTZU) "Untzunu ikusi dot hori kanpotik" "Untzunungo astean Bilbora joan giñen" (la semana pasada) "Untzunengoz domekan ikusi nebazan"


ESANAHIA:
1-Ulea urdindu (Canas) 2-Gaztaia, ogia urdindu (Enmohecer) 3- ZIKINDU "Frakak urdindute dekozuz"


ESANAHIA:
URIZAR (Zeanuri, Zeberio, Igorreko baserriak)


ESANAHIA:
1-IPURDI ZULOA  2-"Horreri uzkie be atera!" Ojala se muera! (Maldición)


ESANAHIA:
HAGINKA  (HAINKA) EGIN. Eltxoek eta lastarrek ere, besteak beste.


ESANAHIA:
1-ZARAMA MULTZOA 2- JENDE MULTZOA, JENDE NAHASTEA,ALDRA.


ESANAHIA:
1-IREKI 2- Esparcir, desparramar 3- ENTZUN DA.  Se ha corrido la voz. "Gaixotu dala zabaldu da"


ESANAHIA:
AZALEKO GAITZA ODOL GAIZTO BATEN ONDORIOZ. Divieso.


ESANAHIA:
NORBERE BURUA HANDITZAT HARTZEA ETA PUBLIZITATEA EGITEA "Horrek lobisto haundia egiten dau telebisiñoan"


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA: HANDI, ZIKIN...  "Tripezarrra dok hori"


IZENAK:
(ESAERA) ZELANGO AILEKEREA, HALANGO ESKAPEKEREA


ESANAHIA:
EURIA EGIN , PARAU EDO EGON. De lado, de perfil


ESANAHIA:
HODEI OSO EURITSUA ETA BORTITZEZ TXIRGOREA ESATERAKO BOTATZEN DUENA


ESANAHIA:
ESPRESIOA, GOGOR EUTSI, EKIN ... KIROLEAN ASKO ERABILIA "Dále fuerte"


ESANAHIA:
EDONOLA. Así por así."Holan por holan egiten dala uste dozu ala?"


ESANAHIA:
TXORNA. ARDIAK GORDETZEKO TXABOLA (Zornotza)


ESANAHIA:
1-ERREZU KATOLIKO  LABURRENA. 2-OSO ARIN DENBORA ALDETIK


ESANAHIA:
OKELA ARTEKO GANTZA. "Gizena jaten ez dau ikasiko"


ESANAHIA:
PATATARI HAZIA HASI  BEGIETATIK ZAHARRAK DIRENEAN


ESANAHIA:
TELEFONOZKO ERRESPETUZKO TRATAMENDUA. "Nor ziñean ba?" Con quién tengo el gusto de hablar?


ESANAHIA:
TRABA, OZTOPO, ARAZO.(KONPRIMENTU) "Makina hori martxan ifinteko ez dago zirkunferentzirik" "Zirkunferentzi bako gizona"


ESANAHIA:
FIN.FIN, BURU BELARRI ARITU. "Zirriki handiegaz dabil beharrean"


ESANAHIA:
MIN EDO KALTE EGITEKO ARRRISKUZ UKITU EDO IBLI GORPUTZ ATALEN BATEAN. "Ez zirrikitu zaurie"


ESANAHIA:
1- SUSTRAI 2- ARRAZOI, JAKITUNA. "Honetan, harek zuzterra dauko (Jakituna da). 3-ZUZTAR BARIK:ARRAZOIA GALDURIK, BURUA GALDUTA.


ESANAHIA:
AMAITERMIN(ETA) (Abadiño / Otxandioko baserria)


ESANAHIA:
1- MORROKOTE: PAZKO EGUNEKO AITABITXIAREN OGI OPARIA. 2-OGI NAGUSIA


ESANAHIA:
ERRETURA, ORTUAN EREITEAN EGITEN DIREN ZULOAK. Surco. "Azatzean ipini porruok"


ESANAHIA:
LURRA EREIN AURRETIK EGITEN DEN PRESTAKUNTZA: BELARRAK EBAGI UDAN


ESANAHIA:
EGUZKIA / ILARGIA LABEGANEAN ORAIN ERE EZ! Berriro ere zorte txarra.


IZENAK:
(ESAERA) GEU BESTEKO MENDI BATZUK JAUSI DIRE

ESANAHIA:
GOGORRENAK ERE BEHERA EGITEN DU AZKENERAKO.


ESANAHIA:
PLATEREKO GUZTIA EZ JATEARI ESATEN ZAIO. HONDARRAK UZTEARI.


IZENAK:
(ESAERA) HOLANGO ZAKUE, HALANGO KORDELA (AMARREA)


ESANAHIA:
JENDE KOPURU TXIKIA. "Kalean banakerie txikie dago gaur!"


ESANAHIA:
JAKI EDO ARROPAK URETAN JARTZEA BIGUNDU DAITEZEN


ESANAHIA:
BIHAR-ETZI. ETORKIZUN HURBILA. Un futuro próximo.


ESANAHIA:
1-BIKIAK 2-El doble de la cantidad pedida."Horren bikotxa emon mesedez"


ESANAHIA:
LIKIDOETAN GERTATZEN DIREN SOLIDOAK, KAFEAN, GASOLINAN...


ESANAHIA:
1-ASKO, UGARI: EURIA BOTALEAN: EURIJASA HANDIA  2-BEZAIN LASTER: URTEN AHALA


ESANAHIA:
ELIZAREN AHALMEN BEREZIAK DIRUZ EROSTEN ZIRENAK. Bula


ESANAHIA:
BASERRIKO JATORRI EUSKALDUNA IZAN ETA HIRITARTU ONDOREN EUSKARA GALDU ZUTENAK. ETA HONEKIN BATERA BASERRITARRENTZAT BIZI JOKABIDE DESBERDINEKIN ETORTZEN ZIRENEZ, DISTANTZIAZ BEGIRATUAK ZIRENAK.


ESANAHIA:
EMAKUMEARENTZAKO ADJEKTIBO DESPEKTIBOA, GIZON ZALEA


ESANAHIA:
KOSKORTU,ADINEZ HASI, GAZTE ETORRI, GIZONDU


IZENAK:
(ESAERA) HIRU TA HIRU SEI, HIRU BEDERATZI, HAMAR HEMERETZI TA BAT HOGEI: TOCINO TA BIZKAINO HIRUROGEI.


IZENAK:
(ESAERA) HIRU TA HIRU SEI, HIRU BEDERATZI, HAMAR HEMERETZI TA BAT HOGEI: TALO TA BIZKAINO HIRUROGEI.


IZENAK:
(ESAERA) ANDRA MARI MARTIKO, ARTEAN UDE TATIKO, HARIK ATXINE BETIKO

ESANAHIA:
MARTIKO AMABIRJIÑA ARTE UDA ZALANTZAN, AURRERANTZEAN UDA BETIKO.ZEANURI (R.M.Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) GABON, BARRI ON, JAUNGOIKOAK EMON.

ESANAHIA:
GAUETAKO OHERATZEKO ORDUKO AGURRAK.ZEANURI (R.M.Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) SAN BLAS TA SANTA AGEDAKO FERIEK, MUTIL-NESKATXEN EZAUPIDEAK.

ESANAHIA:
GAZTEEN ARTEKO BIKOTEAK EGITEKO AUKERA. ZEANURI (R.M.Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ARRATIAKO ZEKORRA TXIKERRA (TXIKIE) BAINA GOGORRA


IZENAK:
(ESAERA) SAN MIGEL, HELDU ZAKIDAZ HEMEN.

ESANAHIA:
San Miguel, lagundu egidazu! (Zeanurikoa)  (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) OILASKO, OKELA GITXI TA SALDA ASKO


IZENAK:
(ESAERA) MARI GORRINGO: BIHER TA ETZI EGUZKIE EINGO

ESANAHIA:
Marigorringoa agertzean eguraldi onaren seinale. (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) HAMABIAK, GURE LAPIKOAREN AGONIAK

ESANAHIA:
BAZKALTZEKO ORDUKOA (Zeanuri, Dima, Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ATORRA-ZAHAR TA FRAKA-ERRE, HASERRE ZIREAN BART BERE.

ESANAHIA:
HASERRETU EGIN ZIREN ATZO ERE. (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) DOMINUS VOBISCUM "AGINDU TA EMON EZ" EGIN OSKUN

ESANAHIA:
PROMESAK EZ BETETZEAN ERABILTZEN DENA (Lemoa) (Azkue)


ESANAHIA:
KATUAK ERE BERBA EGITEN DUELA. (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) BAI EDERTO; ZERUAN DAGOEN ATSOA HOBETO

ESANAHIA:
ATSOAK, ZERUAN HEMEN BAINO HOBETO. (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ENERO, FEBRERO, MARZO, ABRIL: AZAK JANDA ONDO HABIL

ESANAHIA:
AZA JATEKO IZANEZ GERO, POZ-POZIK. (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ESKERRIK ASKO, EZ DA GAUZA ASKO

ESANAHIA:
ESKER ONEKOA IZAN BEHAR DA, EZ DA ASKO KOSTATZEN ETA. (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) EZ ZAGOZ ZU TXARRA, HAMALAUAN SALTZEKO GARI ZAHARRA

ESANAHIA:
"Hamalauan zu bezalako gari zaharra saltzea lortu baduzu, tratante ona zara". (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) GABON, DAUKANAK EZ DAUKANARI EMON

ESANAHIA:
GABON ESATEAN ERABILITAKOA (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) HI, HI, HI PAREAGAZ KAKA BATZEN, NI KOLLAREAGAZ ESNEA JATEN

ESANAHIA:
ZU IZORRATUTA ETA NI PRIMERAN (Zeanuri) (Azkue)


ESANAHIA:
Pueden más dos tetas que dos carretas. (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) KYRIE ELEYSON: LAPIKO BATEN HIRU GIZON

ESANAHIA:
HOTS KIDETASUN HUTSA ETA ERRIMA DITU.ESANAHI ARGI BAKOA (Lemoa) ( Azkue)


ESANAHIA:
DIRUAREN TRUKE NOR BERAREN BURUA SALDU (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) NOR DA? KAPITAN DE MORGA. ODOLOSTE MURTZILA, EZPANAK KOIPEZTU TA A ZE MUTILA!

ESANAHIA:
OSPE HANDIKOAK DIRA MORGA HERRIKO ODOLESTEAK (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ON-BILA DABILENARI, JAZOKO JAKO BONBILA

ESANAHIA:
INTERES HUTSENGATIK EZIN ZARA ARITU. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) OSASUNA TA BAKEA, LAPIKO ONDO BETEA, ANDRA GALANTA TA DOTEA DA ASKOREN AMESETEA.

ESANAHIA:
OSASUNA, BAKEA ETA URTE LUZEAK. Salud, dinero y amor. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) OSASUNA TA BAKEA, LAPIKO ONDO BETEA, ARDAO ZAHARRAGAZ BOTEA

ESANAHIA:
OSASUNA, BAKEA ETA URTE LUZEAK. Salud, dinero y amor. (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) RAU RAU RAU, TXAKURRAK JANGO NI EZ BAIE HEU!

ESANAHIA:
TXAKURRAK,  NI ORDEZ HEU JAN  HAITZALA. (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) SANTI PATRI LANATSU, BOST ARROA KOIPETSU

ESANAHIA:
SANTI PATRI EGUNA (San Patricio) ASKO JATEKO EGUNA. (Lemoa) (Azkue)


ESANAHIA:
HOTS KIDETASUN HUTSA ETA ERRIMA DITU.ESANAHI ARGI BAKOA (Zeanurikoa) ( Azkue)


ESANAHIA:
HOTS KIDETASUN HUTSA ETA ERRIMA DITU.ESANAHI ARGI BAKOA (Dima) ( Azkue)


ESANAHIA:
HOTS KIDETASUN HUTSA ETA ERRIMA DITU.ESANAHI ARGI BAKOA (Zeanuri) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ZURRUT ETA PURRUT ERA BATERA  EZIN LEIZ

ESANAHIA:
EZIN DIRA EDAN ETA UZKER EGIN ALDI BATEAN EGIN. (Lemoa eta Zeanuri) (Azkue)


ESANAHIA:
NAHI DUENA LORTZEKO GAI DENARI ESATEN ZAIO. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) AMILANA, FRAKA ZAHARREN BILA DABILANA

ESANAHIA:
HEGO HAIZE INDARTSUAK GAUZAK APURTU. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ASENTZIO-LETANIAK EURITSU, URTEA BERE OGITSU

ESANAHIA:
MAIATZEKO URA URRE GORRIA BASERRITARRARENTZAT. (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) EDURRA GOIAN-BEHEAN ZETAIA BURUAN, ZER IZANGO ETE DA AURTENGO NEGUAN?

ESANAHIA:
EDURRA DENEAN,  PALANKA BURUAN DUENARENTZAT (ESKUETAN ETA LANEAN ORDEZ), NEGU LATZA DATORKION SEINALEA DA. (Zeanuri) (Azkue)


ESANAHIA:
EDUR GARAIAN GOSEA NAGUSI. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) GOIZEKO USTRUKU, ARRATS EURI, ARRASTIRIKO USTRUKUA, BIHAR ETORRI.


ESANAHIA:
LEIAREN OSTEAN, ELURTEA. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ABADEAREN LAPIKOTXOA, TXIKIE BAINA GOZOA; IKAZKINAREN LAPIKOTXOA HANDIE BAINA HARROA.

ESANAHIA:
ABADEAK BAI LAPIKO ONA, ETA EZ IKAZKINAK. (Lemoa) (Azkue)


ESANAHIA:
ERRAINA GAZTEAGOA ETA  ERAKARGARRIA BETI. (Ubidea) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) FRAKA BALTZEAN PUNTADA ZURIA, UMEAK INORENAK ETA ANDRA NAGIA, EZ DA GIZONENTZAKO BIZIMODU HANDIA


IZENAK:
(ESAERA) LAU: ANDREA FALTA DAU; BOST: TOPA BEHAR DOST

ESANAHIA:
EMAKUMEZKOAREKIN HOBETO BIZIKO ZARA. (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) LAU, LAU, LAU: ANDREAK GALDU NAU

ESANAHIA:
MAITASUNAK GALDUKO ZAITU. (Lemoa eta Dima) (Azkue)


ESANAHIA:
LEMOA HERRIARENTZAKO HITZ-GOXOA (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) NORA? TUTUA JO TA GORA-GORA, KAKA SALTZEN DURANGORA.


IZENAK:
(ESAERA) ZORNOTZA, HANGO JENTEEN ZOR HOTSA

ESANAHIA:
ZORNOTZARRENTZAKO HITZ-GAIZTOAK (JENDE TXIROA) (Lemoa) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) KOLAZIÑO TA BEDIA, LAPUR GUZTIEN


IZENAK:
(ESAERA) DOMU SANTURUETAN ANDRAK ANDRA HANDI, ASENTZIOKO LETAÑETAN GUZTIAK AGIRI

ESANAHIA:
JAI EGUNETAN BAINO EZ DIRA AGERTZEN HANDI LEGEZ EMAKUMEZKOAK (Dima) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) KANDELARIO LARIO, ATXARI URA DARIO, ERROTARI URUNA, HAUXE DA GUK BIOGUNA  (BEHAR DUGUNA)

ESANAHIA:
OPAROTASUNA DAGO OTSAILEAN ERROTA LANEAN BADABIL (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) KANDELARIOETAN EGURALDI ONA BAINO, ARDI ARTEAN OTSOA IKUSI HOBE DA


IZENAK:
(ESAERA) KANDELARIOZ ATERRI, NEGUA DAKAR ATZETI


IZENAK:
(ESAERA) MARTIEN ARRAUTZA TA MARTIEN TXITA

ESANAHIA:
URTEROKO ARRAUTZA ETA TXITA ONENAK DIRA UDABERRIKOAK. SASOIAN SASOIKOA. (Dima) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) AGURE ZAHARRA DURDURA, JOAN SOLO BURURA, ZOPAK JAN TA LOGURA

ESANAHIA:
ZAHARTZAROAN, DURDURA  (oropendola) TXORIAREN ANTZERA: JAN, PASEATU ETA LO, BESTERIK EZ. (Dima) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) AZAK ETA PORRUAK, MARTIN ANTONEN KONTUAN

ESANAHIA:
GARRANTZI GABEKO GAUZEN GAINEAN. (Lemoa) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) BAKOITZARI BERE EMON BEHAR JAKO.

ESANAHIA:
MEREZI DUEN ERRESPETUA BEHAR ZAIO DAGOKIONARI.


IZENAK:
(ESAERA) DAKIENAK DAKI UZKARRA BURDUNTZIAN SARTZEN

ESANAHIA:
TREBETASUN HANDIA ADIERAZTEKO. (Ubidea) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ARBOLA GAINEAN ERE ATERAKO LEUKE BIZITZA.


IZENAK:
(ESAERA) EGIN BEHARKO DAU: PAGAU EDO PALAGAU.

ESANAHIA:
ORDAINDUTA EDO AMORE EMAN ETA OHOREA GALDUZ BAINO EZIN DIRA ARAZOAK KONPONDU. (Dima) ( Azkue)


ESANAHIA:
GIZARTE DESBERDINTASUNAK. (Lemoa) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) EZ DAGO ARBOLARIK ADAR IGAR BAKOARIK

ESANAHIA:
DENOK DAUKAGU PEKATUREN BAT.  (Bedia) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) GAU GORRI, ONGARRI; GOIZ GORRI, GALGARRI

ESANAHIA:
EGURALDIAREN IRAGARPENAK: ONURAK ETA KALTEAK.  (Dima) ( Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ZOR DAUENAK, PAGUA EDO PALAGUA EGIN BEHAR DAU.

ESANAHIA:
ORDAINDUTA EDO AMORE EMAN ETA OHOREA GALDUZ BAINO EZIN DIRA ARAZOAK KONPONDU. (Zeanuri) ( Azkue)


ESANAHIA:
HERIOTZARENTZAT EZ DAGO ADINIK. (Zeanuri) ( Azkue)


ESANAHIA:
ABANTAILA BARIK JOKATZEA (Lemoa) (Azkue)


ESANAHIA:
ZIN DAGIZUT EGIA DENA! (Zeanuri) (Azkue)


ESANAHIA:
AKABUKO BARAUA. (HERIOTZAKOA?) Ayuno riguroso (Zeanuri) (Azkue)


IZENAK:
(ESAERA) ITSAS ANTZARRAK DATOZENEAN EDURRAK UGARI


IZENAK:
(ESAERA) HORMAK KORTAN IZERDITAN BADAGOZ, EURIA


IZENAK:
(ESAERA) BEGIEK AUSMARTSU BADAGOZ, ATZETI EGURALDI TXARRA


IZENAK:
(ESAERA) MOZOLLOAK OIHUKA DABILTZANEAN HAIZEA DATOR


IZENAK:
(ESAERA) ELTXOAK USIKE DABILTZANEAN BERO HURRENGO EGUNEAN


IZENAK:
(ESAERA) ERLEAK AURREZDIK IGARTEN DAUDE EKATZA NOZ DATORREN


IZENAK:
(ESAERA) SAGARRA KANPOTIK GORRITUTE, BARRUTIK GALDUTE


IZENAK:
(ESAERA) HORREK EZ DAU ARRAUTZA LEKU BATEAN IFINTEN


IZENAK:
(ESAERA) SAIBIGANGO KABALLOA GORBEIERA EROAN ETA ASTE BETE BARRU SAIBIGANEN DAGO


ESANAHIA:
BEHIEN JANARI HAUSNARTZE PROZESUA. Rumiar


ESANAHIA:
JATEN GELDITU BARIK ARITZEA. "Jan ta jan egiteko moduan dago"


ESANAHIA:
BASOKO MADARIA BEZAIN GOGOR IZATEA, OSASUNTSUA.


ESANAHIA:
MUGAK ARGI UTZI EZTABAIDA EDO LEHIA BATEN AURREAN. "Osasunak Bartzelonari frakak bete deutsoz zero bi irifastean"


ESANAHIA:
JAKITUNAK IZAN OHI DIRA, ETA EZ EUREN GAUZETAN SARTU. TRADIZIOAN NEKAZARIAK BAINO GEHIAGO ZEKITEN IBILTARIAK ZIRELAKO (NOMADAK)


ESANAHIA:
1-ALDE EGIN ARIN 2- JAN TA JAN ETA ASETU EZ


ESANAHIA:
TXIZEPELA. TXEPELEGI JOKATZEA ERBAKIAK HARTZEKO ORDUAN.(ANDRA ZAHARREN ANTZERA)


ESANAHIA:
LURRAK NEURTZEKO NEURRIA. ESTADU KARRATUA = 3,80 METRO KARRATU


ESANAHIA:
ARKAIKOA.  FERRANDO / FERRAN (XVI.MENDEA, ZEANURI)


ESANAHIA:
EROSKETAK EGITEKO ERABILTZEN DEN POLTSA.


ESANAHIA:
1-TELEFONOA HARTU,Ponerse al teléfono. "Oraintxe parauko da" 2-ONDO JARRI:Colocarte bien "Plantau zaite ondo jarrite" 3-HASERRETZEA, "Zelan plantau da hori?"


ESANAHIA:
1-IZAKERA FORMALA DUEN GIZAKIARENTZAT "Gizon kunplidue". 2-BETEBEHARRA GUZTIZ BETETZAT JOTZEA.


ESANAHIA:
ETSITA EGON, DESESPERATURIK EGOTEA, NORA EZEAN EGOTEA.


ESANAHIA:
PITZADURA EDO ARRAKALA.Raja, corte o rotura.


ESANAHIA:
PITZADURA EDO ARRAKALA IZATEA.Rajado, cortado.


IZENAK:
(ESAERA) JANAK-JAN EGIN TA  GOAZAK (GEIXAK)


ESANAHIA:
1- GOIZ-GOIZETIK OHERATU. "Euliek moduen erretiretan direz" 2- INOREN ATZEAN IBILTZEA, BURUZAGI, HANDIKI EDO LIDERRA.


ESANAHIA:
FATUA ONARTU BESTARIK EZ ZAIGU GELDITZEN.


ESANAHIA:
EGURALDI GRISA, HODEITSUA, EZ ONA. "Denporea pardo-modu dago."


ESANAHIA:
BEGIRADA AHULA DUENA, BEGIAK ERDI ITXITA DITUELAKO.


ESANAHIA:
Novena / Novenario a la virgen o los santos.


ESANAHIA:
1- ZERBAITEK, EURI ETA HAIZEAK, ZEHARRETARA JOTZEA. "Euriak zehartau egin deust eta busti-busti egin naz" Dar de costado 2- LABANAZ ZEHARTAU,Atravesar


ESANAHIA:
1- JENDE HARROARENTZAT, EDO HARROTUTA DABILENARENTZAT. 2-GANDOR,OILOAREN BURU GAINEKO AZAL GORRIA 3-PUNKI ITXURA ETA AMERIKETAKO INDIARREN  BURUKO ILETZA.


ESANAHIA:
despektiboa: ZUZTAR GUTXI ETA  BURUBAKO NESKA


ESANAHIA:
UZKI, IPURDI ZULO INGURUA. "Txurkien joko deutsut"


IZENAK:
(ESAERA) GURE DAUENAK AHAL DAUENAK BAINO GEHIO EGITEN DAU

ESANAHIA:
Más hace el que quiere que el que puede.


ESANAHIA:
EGURREZKO HORMAK EGITEKO ERABILTZEN ZIREN OHOL ZUZEN ETA MATXINBRATUAK, ELIZETAN, KASU


ESANAHIA:
AMA IZAN BERRIAK AUZOTARREI ESKAINITAKO KOPAUA.


ESANAHIA:
AMA IZAN BERRIAK AUZOKOEKIN EGINDAKO EMAKUMEEN BATZARRA (Azkue)


ESANAHIA:
ETXE-ERREARENA EDO BESTE EZBEHARREN BAT GERTATZEAN DIRUZ, ESPEZIEZ EDO LAGUNTZAREN BIDEZ ESKAINITAKOA.


ESANAHIA:
HERRI BASOETAN EGITEN DEN ARBOLEN LANDAKETA


ESANAHIA:
AUZOETAKO KOFRADIAK AGINDURIK BIDEETAKO KONPONKETA LANAK ( Zeanuri)


ESANAHIA:
LEHENGO HERRI-BASOAK JABEGO PRIBATURA, KOFRADIETAKO UGAZABEN ESKUETARA PASATU ZIRENAK


ESANAHIA:
ABUZTUKO ANDRA MARI JAIAREN HURRENGO DOMEKAN, KOFRADI EGUNEAN ALEGIA, OSPATZEN DEN JAIA. (Zeberio)


IZENAK:
(ESAERA) BERBA EGIN BAJU ETA URRIN AILEGAU


IZENAK:
(ESAERA) UZKERRA BURRUNTZIEN BAINO HARROAGOA IZAN


ESANAHIA:
Mantener, Conservar. "Ia sosteniduten dozun pisu hori, eta ez gehiago loditu!"


ESANAHIA:
INOREN KONTURA BIZITZEA. "Bizi mantenidute, gurasoen konture"


ESANAHIA:
DENAK BATI BEGIRA DAUDENEAN. Centro de atención.


ESANAHIA:
PERTSONA AGINTZARIA, IZAKERA GOGORDUNA, SENDO BERBA EGITEN DUENA.


ESANAHIA:
HITZ GOXO, BERBA ONEKIN AHOAN BETI DABILENA.


IZENAK:
(ESAERA) AHOTIK URTENAK, AHOTIK SARTZEN DIRE


IZENAK:
(ESAERA) JAUNAREN MISERIKORDIAREN MODUEN EGON.

ESANAHIA:
ABANDONATURIK EGON. Dejado de la mano de Dios.


ESANAHIA:
ZORTUTA EGON: GOGORTUTA, EZ ATZERA EZ AURRERA. "Pertsiana hori zortute dago, ezin da igon"


ESANAHIA:
EZER ERE EZ. "Teustik bez" TEUST, OTXANDIO


IZENAK:
(ESAERA) MUTIL ZAHARRAK ETA NESKA ZAHARRAK ETXE INGURUAN, TXARTO


IZENAK:
(ESAERA) TXAKURREN MODUEN... ISILDU BARIK


ESANAHIA:
JABETU. Hacerse cargo. "Gurasoekaz jaubatu da urlie"


IZENAK:
(ESAERA) HORREIK BATZUK ONENAK EMONDA DAGOZ.


ESANAHIA:
GIZON ZEIN ANDRAZKOEN LENZERIA. Bragas y calzoncillos.


ESANAHIA:
ORBELA, ZUHAITZETATIK JAUSITAKO ORRIAK. Hojarasca.


ESANAHIA:
ALKANDORA GAINEAN ERABILTZEN ZEN ALKANDORA LODIAGOA. Sobrecamisa.


IZENAK:
(ESAERA) URE PASAUTA ANDAPAREA (PRESEA) EGIN


ESANAHIA:
Despektiboa: FRAIDE ITXURA ETA JARRERAK DITUENAK


ESANAHIA:
GOGAITURIK IZATEA. "Horrek amak gogoan gora dauko"


ESANAHIA:
ELKARRI BURUZ GAIZKI ESAKA ARITZEA ."Horrek mormoxadaka dabiz deabruaren moduen"


ESANAHIA:
ERRE. "Suak hartu eban Bibon pisu bat" (pertsonalizaturik, herotza, loa ...ren antzera


IZENAK:
(ESAERA) EZKON BARRIEN LAZTAN, GERO ALKARRERI BURUEK APURTUTEN


IZENAK:
(ESAERA) EZ DAGO ALDATS BAKO AURBEHERARIK

ESANAHIA:
MEREZI DUEN KOSTU BAKO GAUZARIK EZ DAGO.


IZENAK:
(ESAERA) SOLOMO BARRI LUZIA, A ZE GOZO HAREN KOIPE DULZIA.

ESANAHIA:
TXERRIAREN JAKIAK DENAK GOZO, BATEZ ERE SOLOMOARENAK.


ESANAHIA:
OLIBARES, Lino Akesolorentzat URI-BARATZ (Zeanuriko baserria)


ESANAHIA:
1-ASKO EDUKITZEA  2- DIRUA ERRUZ GASTATZEA


ESANAHIA:
1- KOLOREA 2-EGOERA LATZA "Negu gorria", "Kale gorrie"..3-OSO BERANDU, "Hiru eta erdiak dira, bazkalduteko ordu gorrie"


ESANAHIA:
ONDO, POLITO, DOTORE EGOTEA. BAI PERTSONA ZEIN ARBOLENTZAT. "Gorostie txontxor dago gero!"


ESANAHIA:
PERTSONA TRISTE EDO ILUNEN ANTZERA IBILI EDO JOKATZEA.


ESANAHIA:
TRISTE EDO ILUN. "Gizon hori gaumotz dabil"


IZENAK:
(ESAERA) ASTOKOLOTROREN HANKEA BAINO MOTZAGOA DA HORI


IZENAK:
(ESAERA) ATXEN PUNTEN BE ATERAKO LEUKE BIZITZA HORREK


ESANAHIA:
URARINDU. ARROPA EDO ONTZIEN UR-ISURKETA LEHORTZEKO IPINTEAN.Escurrir.


ESANAHIA:
ABENDUAREN 26AN, BERE JAIEGUNEAN, TXOKOLATEA JATEN OHI ZEN.


IZENAK:
(ESAERA) KAKA EGIN EZ EGITEKO, TXIZE BAI.

ESANAHIA:
GAUZA BATEK EZ  MEREZI ARREN, LAN HANDIEGIA EMATEN DUENEAN.


ESANAHIA:
DESPEKTIBOA: BURU ARINA. "Enbra tarine da hori"


ESANAHIA:
ASKOZ ERE. "Holan egin ezkero hobeto urtetan dau, baie zatiekaz" "Hori zatiaz bizkorragoa da"


ESANAHIA:
GALERA. "Galizien galtzai itzelak egon ei dire"


ESANAHIA:
URTE BARRIKO  KANTAREN LEHEN BERTSOA. ESANAHI GARBI BAKOA.


ESANAHIA:
AFRUNTUAN DAGOEN LEKUA. EURITSU  ETA HAIZETSUA, BABES BAKOA.


ESANAHIA:
LAINOA BEHERATU. EGUN EURITSUETAN BEHELAINOAK HARANAK ESTALTZEN DITUENEAN.


ESANAHIA:
HASERREA, HASERRETUTA EGOTEA. "Ulle aztinegaz altxau zan"


ESANAHIA:
ARAZO GAINDIEZINEN AURREAN ERABILTZEN DA.


ESANAHIA:
ONTZIETAKO LIKIDOEN MAILAN GERTATZEN DIREN GORANZKO ALDAKETAK. DESLEKURATZEA.


ESANAHIA:
1-ANIMALIA 2- EGURRA ZERRATZEAN ENBORRARI EUSTEKO TRESNA 3-KAKOA, ARROPA LEHORTZEKO TRESNA


IZENAK:
(ESAERA) IGOTEN DAUENAK BAJAKEREA EUKITEN DAU


IZENAK:
(ESAERA) GAZTETAN PASETAN EZ DAUENAK, ZAHARRETAN PAGUE DAUKO.


ESANAHIA:
NAHASTUTAKO GAUZEZ OSATURIKO ZATI, MORDO, MULTZO HANDIA."Sartu ikuzgailuan (arropa) morgil hori"


ESANAHIA:
PISUA. "Horrek lodi-makalean ez dauko ikerarik"


ESANAHIA:
ELURRA EGITEKO EGURALDI BEREZIA. Temporal.


ESANAHIA:
GORAINO  KARGATURIK IBILTZEA. Cargad@ hasta los topes.


ESANAHIA:
IHES EGITEKO JOERA DUEN PERTSONA EDO ANIMALIA "Horregaz ez daukozu zereginik, beti eskapari ibilten dalako"


ESANAHIA:
ITZARRIK, IRATZARRIK, IRATZARTU / ITZARTU (Dima) (Arejita)


ESANAHIA:
1- IZKUTUKOA . (Zentzu negatiboa) 2-SASIPEKO UMEA: BIKOTEAK  EZKONDU AURRETIK IZANDAKOA.


ESANAHIA:
GOIZEKO ANIS KOPATXOA GAILETAKAZ. JAI EGUNETAKO GOSARIA.


ESANAHIA:
TXARRIA HIL ETA GERO, HARTZEN DEN ANIS KOPATXOA.


ESANAHIA:
LIKIDO BAT, OSO TOXIKOA, KUPELAK GARBITZEKO ERABILTZEN ZENA


ESANAHIA:
EZER EGIN BARIK, ETZANDA EDO ERDI BOTATA EGOTEA.


IZENAK:
(ESAERA) AGO-MOGO PARAUTE, NORK EMONGO BEGIRE, TA INORK EMON EZ


IZENAK:
(ESAERA) SI TA NO TA POR AQUÍ, ASTOAK ERDERAZ DAKI

ESANAHIA:
ERDERAZ EGITEN DUEN EUSKALDUNARI ESATEN ZAIO


ESANAHIA:
AJEA, BESTONDO, KARRANKEA, GAU BIZI BATEN OSTEKO GOIZEKO GORPUTZALDI MAKALA.


ESANAHIA:
EURIA ATERTU BARIK ARI DENEAN "Eurie blasta-blasta da"


ESANAHIA:
AURREKO HAGINAK OSO BANANDUTA DITUENARI, HAGINAK TARTEEKIN.


ESANAHIA:
GOIKO HAGINAK BEHEKOAK BAINO KANPORAGO DAUKANARI. "Picón"


ESANAHIA:
No sólo... sino también. "Peru eta Inazio ezeze Anton be joan zan"


ESANAHIA:
KOLPEA. "Kraskada galanta emon deutsie buruen eskupeloteagaz"


IZENAK:
(ESAERA) BARAKARROA BAINO MOBIMENTU GITXIAGO


ESANAHIA:
KOMENI EZ DENEAN, ENTZUN ARREN  EZENTZUNARENA EGIN. "Hacerse el sueco"


ESANAHIA:
1- TELEFONOZKO ERESPETUZKO TRATAMENDUA."Nor ziñean ba?" 2- DISTANTZIA MARKATZEKO APROPOS ERABILIA. Tratamendu hotzena. "Usted quién es?"


ESANAHIA:
1-INGURU TROKATSUA 2-(Batuan) HARAN HIDROGRAFIKOA.


ESANAHIA:
LAGUNTZAZKO ORROEA. "Galdute ibili da basoan eta gallezike hasi da"


ESANAHIA:
1- EZ OSO ANTZINA 2- ATZINETXOKOA  / ATZINE(TXO)KOA? : OSO ZAHARRA."Urlie atzinetxokoa da, atzo goizekoa sikeran, ez."


ESANAHIA:
DENEN AHOTAN EGON. "Hori danon agoko mihiñean dago"


ESANAHIA:
ANDUR / ADUR, LERDE, BITSA.Baba, saliba, espumarajo.


ESANAHIA:
EGURREAN ZULOAK EGITEKO TRESNA. Berbiquí.


ESANAHIA:
URAREN ERAGINEZ  LURRA JAUSI. Corrimiento de tierra.


ESANAHIA:
HARRI TXIKI ETA LANDUZKO LEHENAGOKO BIDEAK


ESANAHIA:
POLITIKARI ESTATUBATUARRAREN IZENA: J. F. KENNEDY


ESANAHIA:
MARKESAREN GIZONARI, JAIOTZEZ EZ ZELAKO ARISTOKRAZIAKOA


ESANAHIA:
LEHEN MINISTRO BRITANIARRAREN IZENA: WINSTON CHURCHILL


ESANAHIA:
"HORI TXAHALORI PIJON DA" ESATEN ZUELAKO.


ESANAHIA:
SUDURTXUTIK DATOR, BAINA SUDUR HANDIDUNARI ESATEN ZAIO


IZENAK:
(GATXIZENA) -PEPELO / MAISU-PEPELO / ANTON-PEPELO


ESANAHIA:
POLITIKARI UKRANIARRAREN  (SOVIETARRA) IZENA: NIKOLAI KRUTZEV


ESANAHIA:
ARIN IBILTZEN ZELAKO, HAIZEAREN ANTZEKOA


ESANAHIA:
ABADEAREN IZENA,  ASKOTAN ERABILTZEN ZUELAKO BERBEA


ESANAHIA:
1-BERBA ASKO EGITEN ZUELAKO 2- PARAUEZINA, TIRRI-REN BUSTIDURA


ESANAHIA:
1AURPEGI BOROBILDUNARI 2- SASKELA, GANORABAKOA


ESANAHIA:
GUARDIA ZIBIL ESTATU-KOLPEAREN EGILEAREN ABIZENA


ESANAHIA:
BERBETEA ULERTZEN EZ ZAIONARI, MOZKORTUTA DAGOENEAN


ESANAHIA:
ARGI-MUTILA: ZEANURIKO SAN ADRIAN ERMITAKO MITOA


ESANAHIA:
" Eskapolotean daukadazan erropak zarrago-barriago soiñean eroateko moduen dagoz"


ESANAHIA:
ARTOA BATZEN DABEN ORRIAK, KAPAXA. OSKOLA


ESANAHIA:
ETXE ETA ANIMALIAK ONDO JAGOTEN DAKIENARI


ESANAHIA:
LOS BRAVOS MUSIKA TALDEAREN KANTA OSPETSUAREN IZENETIK


ESANAHIA:
REAL MADRILEKO FUTBOL JOKALARI HUNGARIARRA


ESANAHIA:
GOXO-GOXO BERBA EGINEZ DENA LORTZEN DUELAKO


ESANAHIA:
1920. hamarkadan AEBko "LEY SECA" izenetik


ESANAHIA:
1- PARAU-EZINA DENARI 2-KATUEREKIN EZKONDU ZELAKO


ESANAHIA:
BASERRI ATZE ALDEKO EREMUA, BERTAN GARIA LANTZEN ZEN


ESANAHIA:
ZEANURIKO SAN ADRIAN ERMITAKO IZAKI MITIKOA, GAUEZ AGERTZEN ZANA


ESANAHIA:
BERBA ASKO EGITEN DUENARI. (< TXIRRI-TXIRRI)


ESANAHIA:
BETI GARBIKETA LANAK EGIN ETA AGINTZEN DUENARI


IZENAK:
(ESAERA) ANDREAK AGINTAN DAUEN ETXEA, TA AHUNTZAK JATEN DAUEN BEREZIE, DANA DA URRIA


IZENAK:
(ESAERA)ANDREAK AGINTAN DAUEN ETXEA, AHUNTZAK JATEN DAUEN BEREZIE, TA ABADEAK AGINTAN DAUEN HERRIE, DANA DA URRIE


ESANAHIA:
1-ERREKA HARE EDO ONDAR SEDIMENTAZIOZKO LURRA.SUSTRAI GUTXIDUN LEKUA. 2- IGORREZTARREI DEITZEKO GATXIZENA


ESANAHIA:
IGORREZTARREI DEITZEKO GATXIZENA. SUSTRAI GUTXIDUNAK.


ESANAHIA:
TOPERA, BETE-BETETA. "Hori botellaori ganaz beteta jauk"


ESANAHIA:
ASTIA IZAN (PERTSONIFIKAZIOA) "Denporeak ez deust emon hori egiteko"


ESANAHIA:
1-BERTSOTAN AZKARRA IZATEA.INSPIRAZIOA. 2-ERRETIROA. "Pensión"."Bisten dago,agure horrek etorri ona dakala!"


ESANAHIA:
1- JOKA EGON.KRISTALEZKO ONTZIAK ELKAR JO ETA APURTZEKO ARRISKUA DUTENEAN. "Botillea ifini aparte, jarroari jokatu ez deion" 2- OLGAU 3- POSTURA EGIN


ESANAHIA:
LATIGOAREN ANTZEKOA, PERTSONA EDO ANIMALIAK ERANTAUTEKO.


ESANAHIA:
URA ETA GATZA OKELA KONTSERBATZEKO. Salmuera.


ESANAHIA:
1- ERDOIL, roña 2- ZIKINA,  mugre 3-UGERRAK HARTU: ERABILERA EZA.Enroñarse. 4-UGERRAK JAN: ERABILERA EZA.Enroñarse 5-UGERRAK KENDU: BERRIZ ERABILI. Desherrumbrar 6- IGERI


ESANAHIA:
NESKA AUSARTA, BALIO DUENA ZERBAIT EGITEKO


ESANAHIA:
EMAKUME BERRITSUA "Zu pikutera galanta zara!" (DESPEKTIBO)


ESANAHIA:
OTSOLIZAR (serbal, mostajo edo mostellar) (Bot.)


ESANAHIA:
ALDEGIN, IHES EGIN. "Horrek be hanka joko egin behar izan zoan"


