antonigaudi

Gaudi een leven in de architectuur

Toen Gaudi stierf was er over Barcelona een zwart doek gevallen. Op 12juni 1926 wordt hij begraven en bijgezet in de crypte van de Sagrada Familia. Gaudi vond zijn dood toen een tram hem overreed, hij was op weg naar de kerk om te bidden en plots kwam er een tram aan. Niemand wou de man die overreden werd, helpen want hij was maar gekleed in armoezalige kledij. Er was ook niemand die Gaudi kende van gezicht want zoveel kwam hij niet buiten. Toen ze hem uiteindelijk toch hielpen, zag men dat het de grote Gaudi was, hij werd naar het ziekenhuis gebracht en daar stierf hij 3dagen later aan zijn verwondingen. Gaudi wou niet sterven bij het elitevolk, hij wou sterven tussen de gewone mensen, dus lieten ze hem maar op een gewoon kamertje liggen. Dit was een vreemd einde voor een van de beroemdste Spaanse architecten, maar zo?n mengeling van tegenstellingen is karakteristiek voor het leven van Gaudi. Dat hij aan het eind van zijn leven grote belangstelling kreeg van de staat en nog meer van de mensen was hem niet van in de wieg meegegeven. Hij werd geboren in Reus op 25juni 1852 als zoon van een kopersmid en dit betekent niet dat hij een bepaalde rijkdom bezat. Gaudi heeft niet zo?n gemakkelijk leven gehad, hij had last van reuma, thuis hadden ze geen rijkdom? Op 17jarige leeftijd is Gaudi naar Barcelona getrokken om daar te studeren. Uiteindelijk is Gaudi er toch geraakt, met veel op zijn tanden te bijten en is hij een groot man geworden in Spanje en in de rest van de wereld.

Gaudi een genie of toch een gek?

Gaudi moest een examen afleggen aan zijn school in Barcelona waarbij hij een bouwtekening moest maken,hij slaagde... Voor het werkelijke gebouw op zijn tekening had Gaudi een prachtige lijkwagen uitgetekend, waarbij de directeur van zijn school zich afvroeg of hij een genie had laten slagen of een gek?

DE SAGRADA FAMILIA

Inleiding

In 1882 werd met de bouw van de Sagrada Familia begonnen. De opdrachtgever was Josep Bocabella, een eigenaar van een boekenwinkel. Die wees het werk toe aan de architect Francisco de Paula del Villar die in 1883 werd vervangen door Gaudi. Hij zal gedurende zijn hele leven aan deze kerk werken. Dit immense project wisselt hij af met andere projecten. De kerk, die "Kathedraal der Armen" werd genoemd, mocht alleen maar met schenkingen gebouwd worden. Men bouwt nog steeds aan deze kerk op grond van maquettes en tekeningen die de architect Gaudi naliet.

Het ontstaan

Josep Bocabella wou graag een plaats in het midden van de Eixample (een nieuwe wijk met moderne straten) voor de kerk die hij al lang wou bouwen en toewijzen aan de heilige familie (= Sagrada Familia). Wegens de te hoge prijzen in de kern van die wijk, week Josep uit naar de rand van de wijk om grond te kopen.

Er moesten architecturale plannen gemaakt worden voor de nieuwe kerk, en voor deze benaderde Bocabella de Parijse architect Francisco de Villar. Villar plande een gebouw in de gotische stijl maar omdat de architect hevige ruzie kreeg met Bocabella, trok de architect zich terug. Enkele maanden later, in 1883, nam Antoni Gaudi zijn plaats in. Gaudi, de maker van enkele beroemde architecturale werken, kreeg nu de Sagrada Familia als zijn levenswerk toegewezen. Nooit meer zou Gaudi afstand doen van zijn levenswerk.

43 jaar werkte Gaudi eraan, weliswaar afgewisseld met andere projecten, tot hij in 1926 stierf, drie dagen nadat hij overreden werd door een tram bij het verlaten van de site. De kerk begon al vlug onvoorstelbare afmetingen aan te nemen; zodat al vlug sprake was van een kathedraal. De Sagrada Familia werd de derde, maar al vlug ook de bekendste kathedraal van Barcelona.

De belangrijke onderdelen:

De Crypte:

De crypte is gelegen tussen de 'poort van de geboorten' en de 'poort van de passie'. In het Grieks betekent crypte een verborgen plaats en het doet ons de eerste christenen die vieringen hielden onder huizen of in catacomben tijdens tijden van vervolgingen herinneren. In 1882 begon de bouw van de kerk met de bouw van de crypte. Dit was het enige onderdeel dat door del Villar werd gebouwd. In 1883 nam Gaudi de taak op zich, een man die slechts een paar gebouwen had ontworpen, maar die zeer ambitieus was, beroemd door zijn originaliteit en beschermeling van de Comillas familie en van G�ell. Met enkele architecturale knepen ori�nteerde Gaudi de 'Geboortegang' toch naar de opkomende zon. Dit was oorspronkelijk anders bepaald door del Villar. De crypte was af in 1891. De crypte, in neogotische stijl zoals de meeste gebouwen van de negentiende eeuw, nam de vorm van 'rotunda' aan met zeven kapelletjes. Men vindt er de kapel van St. Jozef, de kapel van de Maagd van Montserrat, de kapel van de patroonheilige van Cataloni�, de kapel van Jezus Christus, de kapel van het Heilige Sacrament, de kapel van de Maagd Carmen en ��n kapel toegewijd aan de Heilige Familie (Jezus, Maria en Jozef).

De Apsis:

Eenmaal de crypte voltooid was, bouwde hij de apsis. Binnen in de apsis zijn twee grote stenen slangen. In de toekomst zal nog een dak over de apsis en de crypte gebouwd worden. De apsis was klaar in 1893, en was gebouwd in de gotische stijl. De apsis vanbinnen is versierd met engelenhoofden en met tranen die ons het lijden herinneren. Buiten contrasteren de gedeeltes verlicht door de zon met de delen in de schaduw. Kikkers, draken, slangen, hagedissen en salamanders zijn afgebeeld op de buitenkant. Ze kunnen niet naar binnen komen wegens hun demonennatuur. De figuren zijn niet alleen afbeeldingen; ze zorgen ook voor de afvloeiing van het regenwater.

Het klooster:

De Sagrada Familia is een plaats die uit verschillende gebouwen bestaat naast de kerk zelf. Het klooster is nog niet helemaal voltooid. Dit kan vreemd lijken, omdat het klooster meestal de plaats is die toegang geeft tot de andere gebieden. Gaudi daarentegen geeft aan het woord klooster de exacte functie die het Latijnse woord 'claudere' suggereert: omgeven (omheinen). En inderdaad, het klooster omheint de gigantische kerk en de rest van de architectuur. Ook in dat opzicht is Gaudi de vernieuwer en perfectionist van de Europese religieuze traditie. Het klooster maakt van de Sagrada Familia ��n geheel, en het houdt het straatgeluid zoveel mogelijk buiten de kerk. Het doet je ook denken aan de beschermende muur van de abdijen van in de middeleeuwen. De vier zijden van de rechthoek zijn de gevels van de Sagrada familia. De ingangen onderbreken de continu�teit van het klooster. Die ingangen zijn de Geboorte-ingang, de Passie-ingang, de Glorie-ingang en de Ingang van de Veronderstellingen.

De Rozenkapel:

Dit is een nogal kleine constructie. Het herbergt een plafond dat de kapel vult met licht. De kapel is uitzonderlijk mooi versierd met geborduurde stof, met veel rozen, rode struiken en rozenstruiken. Deze zijn christelijke symbolen.

Ten midden van de figuren die men vindt in de kapel, naast de Maagd en het Kind, zijn verschillende Heiligen afgebeeld, zoals Sint Dominic en Sint Caherina van Sienna, en op elke zijde van de deur zijn koningen en profeten van het Oude Testament zoals David, Salomon, Isaac en Jacob zichtbaar.

De presentatie van de dood is duidelijk zichtbaar: de tekst.En in het Uur van onze dood, Amen" staat gebeiteld naast een beeld van de Maagd Maria die Jezus toont aan een stervende man. De groep beelden die het meest opvalt zijn de 'Verleidingen'. Het eerste beeld toont een vrouw die een geldbeugel in ontvangst neemt van een duivels monster in de gedaante van een vis, het tweede beeld toont een man in de macht van een andere duivel, deze keer in de vorm van een paling.

Er zijn ook drie engelen afgebeeld, die dansen en spelen in het water.

De 'Gevel van de Geboorten':

Deze bestaat uit drie poorten, de middelste is iets groter dan de andere twee. Ze zijn gebouwd in de gotische stijl. De drie deuren zijn toegewezen aan de drie dogma's van de katholieke kerk.

De deuren zijn een landschap, waarin menselijke figuren zijn afgebeeld midden in het wonder van de natuur. Tussen de drie deuren kunnen we twee grote zuilen zien. De zuilen zijn elk geplaatst bovenop en grote schildpad. De ene zuil staat op een zeeschildpad, de andere op een landschildpad. De schildpad suggereert de eeuwigheid en de onveranderlijkheid. Ze staan symbool voor het evenwicht in de kosmos. Dit symbool komt van de Chinese cultuur die in Europa zijn intrede doet op het einde van de negentiende eeuw.

Oorspronkelijk wou Gaudi de gevel laten verven. Hij wilde het onderste deel van de gevel bestaande uit menselijke figuren en dingen uit de natuur in veel kleuren weergeven. Hij wou vooral donkerblauw, sienna en lichtgroen gebruiken. Het deel dat hij wou laten schilderen was beschermd tegen de regen en de zon. Het deel dat daar niet tegen beschermd wou hij niet laten beschilderen omdat dat deel door het zonlicht vanzelf rood en goud zou worden volgens hem.

Er zijn ook vier trompet spelende engelen afgebeeld. Zij delen de wereld de Blijde Boodschap mee. Het is waarschijnlijk een van de best gekende beeldengroepen van de Sagrada Familia.

De 'gevel van de Liefde van Christus':

De middelste deur, genaamd naar de verspreiding van Christus' liefde, toont de levensvreugde van het leven. De ingang is in twee verdeeld door een zuil, waarrond een slang is gekronkeld met de zondeappel in zijn mond, de reden waarom Jezus in de wereld kwam om die te redden. Op de zuil zijn al de namen van de voorvaders van Jezus geschreven vanaf Abraham.

Erboven is de geboorte afgebeeld: Jozef beschermt Maria en Jezus. Ook de ezel en de os zijn afgebeeld op een kant. Rond hen staan herders die vreugdevol zijn door de geboorte van Jezus. De ster schijnt vanuit te hoogte. Ook de drie koningen staan op dit tafereel afgebeeld. Ze zijn op weg naar de stal. Boven de stal zijn mannelijke en vrouwelijke engelen afgebeeld die muziek spelen zoals harp, viool, gitaar, tamboerijn,... Er zijn 6 engelen afgebeeld in het totaal. Er zijn ook vele teksten te lezen die vermelden: "Jezus is geboren, kom en bewonder hem, eer de God in de hemel,..." Ook de sterrenbeelden zijn afgebeeld.

Bij het bouwen van de Sagrada Familia paste Gaudi een nieuwe techniek toe: hij berekende de hoogte van de beelden zodat ze van beneden af gezien allemaal op echte mensengrote gemaakt zijn.

De 'Deur van de Hoop':

Links van het portaal bevindt zich de deur van de hoop, toegewezen aan zijn theologische kracht, alhoewel de voorbeelden die Gaudi geeft niet echt veel 'hoop' uitbeelden, maar eerder het tegenovergestelde: er wordt bijvoorbeeld een man afgebeeld die met zijn zwaard een kind vermoordt, er wordt een kind (waarschijnlijk Jezus) afgebeeld dat een dode draagt,...

Ook Sint Jozef is afgebeeld, terwijl hij neerzit in een boot, en voor hem is een grote lamp afgebeeld. (symbool van de Heilige Geest) Hij probeert zich met zijn boot te verschuilen in een grot. Wat de betekenis hiervan is, is nog niet duidelijk. Er zijn verschillende hypotheses.

De 'Deur van de Trouw':

Het portaal aan de rechterkant is de deur van de Trouw. Het toont een paar passages van de grootste dogma's van de kerk van Rome, allemaal verwijzend naar de theologische kracht. Tussen de verschillende beeldhouwwerken kan men het Bange Hart zien, zeer realistisch, doorstoken met bloemen en bijen die het goddelijk bloed opnemen. Boven dit tafereel zijn verschillende beeldengroepen: Maria die haar nicht Elisabeth bezoekt; het huis te Nazareth, Zachariah de priester,...

De hogere verdiepingen geven de grote, fundamentele dingen van het katholicisme weer. Het licht staat voor de Heilige Vader, Zoon en Heilige Geest. Bij de beeldengroepen moet men goed kijken naar de houding van de beelden; want Gaudi is van mening dat "de belangrijkste expressie in het skelet schuilt; de rest is detail want je ziet het pas van dicht." Om de juiste houdingen te kunnen gebruiken; keek Gaudi naar de houdingen van skeletten van verschillende leeftijden.

De 'Levensboom':

Hoog boven de Geboortegevel is er een spits die een dennenboom voorstelt. De kroon van het portaal van de hoop, trouw en liefdadigheid.

Boven de kelder van de Kroning van de Maagd is een complex en spectaculair anagram van Jezus. Dit is een kruis in het centrum, geflankeerd door de "a" en "Omega", de letters die het begin en het eind van alles betekenen. Een beetje hoger is er een ei afgebeeld. Dit is redelijk zichtbaar maar wordt zelden opgemerkt. Het is een glazen ei, met gouden en rode kleuren.Dit is waarschijnlijk het "ei" van de oorspronkelijkheid en van de volheid van het heelal. Ook is er een pelikaan te zien. De pelikaan neemt voedsel voor zijn jongen in zijn bek, en als hij teruggekomt bij het nest, geeft hij het aan hen. Daarom is het gebruikt als symbool voor de Heer en voor de Verrijzenis.

De boom heeft nog een andere betekenis: de den is het teken van iets onvernietigbaar. Aan beide zijden van de boom vangen engelen het Goddelijk Bloed op en sprenkelen het over de Aarde. Andere engelen zingen Hosanna, er is ook ��n met een amfoor en een andere engel met een mand bladeren.

Boven op de boom staat de letter "T" of "Tau" afgebeeld, de eerste letter van het woord God in het Grieks, en de laatste letter van het hebreeuws alfabet; het heeft een rode kleur en in het midden van de "T" is een X zichtbaar waarop een duif is geplaatst. De "T", de "X" en de Duif stellen de drie personen van de Heilige Familie voor.

De Torens:

Op 30 november 1925 is de eerste toren van de kerk klaar: de enigste toren die Gaudi in zijn leven zal zien. Voor Gaudi was dit moment fantastisch: na jarenlang werk was eindelijk een tipje van de grootsheid te zien die de Sagrada Familia bezit.

De torens zijn even indrukwekkend vanbinnen als vanbuiten. Om ze te bezoeken kan men met de lift gaan of met de trappen. In de lagere gedeelten van de trap zijn wenteltrappen gebruikt. Die betreedt men echter best niet te veel: er zijn nauwelijks leuningen aangebracht. Als je van boven naar beneden kijkt, zie je een optisch effect dat je nooit meer vergeet: een eindeloze spiraal. Eenmaal je de top van de ene toren hebt bereikt, kan je via een brug naar de andere toren wandelen. Een van de grote passies van Gaudi was muziek. Dit kan je zien aan de mooie klokken in de torens.

De torens zijn gewijd aan de twaalf apostelen. De torens zijn allen ongeveer 107 meter hoog. De torens zijn onderaan vierkant en bovenaan rond; iets dat je zelden ziet.

Als we kijken vanaf de basis, zien we de woorden Hosanna en Excelsis in zeshoeken. Boven deze zijn gouden en zilveren moza�eken op een rode achtergrond. Toen Gaudi op een dag de torens beklom, gleed hij uit, en viel hij bijna dood. Volgens hem redde zijn patroonheilige Anthony van Padua hem.

De 'Gevel van de Passie':

Als we begonnen met deze gevel te bouwen; zouden de mensen weglopen." Dat was de reden dat Gaudi niet begon met het bouwen van deze gevel. Dit op zich illustreert al de dramatische impact die hij wou hebben: hij heeft veel nagedacht over hoe hij deze kant wou bouwen. Uiteindelijk ontwierp hij de gevel van de passie en de dood; zijn schetsen ervan zijn nog altijd bewaard. Gaudi leefde niet lang genoeg om deze gevel te bouwen; Jozef Maria Subirachs deed dit in zijn plaats. De beelden die op deze gevel zijn afgebeeld zijn typisch voor zijn stijl. Geen enkel gezicht is rond, maar allen bezitten ze veel lijnen, hoeken,... Daardoor wordt het dramatische beklemtoond. Ook Judas wordt hier afgebeeld.

De 'Gevel van de Glorie':

Dit is het deel waar nog veel van moet gebouwd worden. De gehele kerk zou klaar moeten zijn omstreeks het jaar 2030.

Dit is de grootste en meest indrukwekkende zijde van de Sagrada Familia . Deze gevel is zeker dubbel zo groot als de gevel van de Geboorten en de gevel van de Passie. Gaudi zei dat de gevel van de Glorie de laatste gebeurtenissen zou uitbeelden: De dood, het Laatste Oordeel, de afdaling in de Hel of de Hemel. En inderdaad, het eerste wat je ziet als je naar deze gevel kijkt is de Dood. Hier worden ook de twee mogelijkheden na de dood afgebeeld: ofwel ga je naar de hemel, ofwel naar de hel.

Er moeten nog een paar torens komen: voor elke evangelist ��n en dan nog een voor Jezus Christus. Deze zuil moet zo'n 170 meter hoog worden.

Ook moet er nog een groots altaar komen. De gevels van de kerk zijn vol met symbolisme, maar hetzelfde kan gezegd worden van elk stukje grond, elk stuk zuil, iedere deur, bijna iedere ruimte. Elk stuk heeft zijn eigen specifieke, symbolische betekenis, allemaal verwijzend naar bijvoorbeeld alle provincies van Cataloni�, Spanje en elk land van Latijns Amerika. Ook wordt er verwezen naar elk continent.

Voor het ogenblik is men bezig met het afwerken van een allesoverkoepelend dak.

Men moet er rekening mee houden dat Gaudi, van zijn jeugd tot zijn dood, zeer veel arbeiders die werkten voor hem heeft gehad. Hij wist perfect hoe ze te trainen en hoe het werk te verdelen. Ook moest hij zorgen voor wiskundigen, ingenieurs, fotografen en beeldhouwers die samen werkten aan deze complexe, innovatieve taak. Hij werd geassisteerd door de architecten Berenguer, Rubio, Jujol, Canaleta en Rafol en tegen het einde van zijn leven ook door Sugranes en Quintana. Deze zetten het werk verder na zijn dood in 1926, tot de torens van de Geboortegang voltooid waren. Voor het ogenblik werken Cardoner en Bonet Armengol aan de kerk, geassisteerd door architecten Margarit, Buixad� en Gomez.

De school:

De school is zeer dicht bij de kerk gelegen; maar maakt geen deel uit van de kerk. Het wordt er wel altijd mee verbonden. Als er over de school gesproken wordt, spreekt men ook over de kerk. De school is gebouwd met een simpele soort baksteen, en heeft een dak dat tegelijk simpeler en ingewikkelder is dan gelijk welk ander dak. Het is een spel van golven. Deze school is niets meer of minder dan een verpleegsterschool.

CASA CALVET

Hoewel Gaudi vooral als meester van grootse bouwwerken naam heeft gemaakt, zijn de meeste van zijn bouwwerken vrij klein en hebben ze vaak heel gewone functies. Casa Calvet is gesitueerd in het centrum van Barcelona. Het werd gebouwd tussen 1898 en 1900 voor de familie Calvet die een belangrijke functie uitoefenden in de textielindustrie. De volledige fa�ade van het gebouw reflecteert de Barok. Dit huis is Gaudi?s meest conventionele bouwwerk. Hiermee kreeg hij de enige echte erkenning van de stad. Ook binnenin herkent men de barok aan de trappen, de lift. . . Op het dak bevinden er ook speciale details: er zijn 2 ?torens?, beide met een ijzeren kruis er bovenop, er kwam veel protest op dit accent want de hoogtelimiet werd overschreden, hoewel Gaudi deze 2torentjes makkelijk kon weglaten heeft hij zijn koppigheid terug laten doorwegen en ze er laten opstaan. (Zulke stoten gaan we later nog meemaken met Gaudi.) Deze twee torens zijn omringd door verschillende soorten stenen en ook door drie beelden van heiligen (de heilige Petrus, de heilige Pere M�rtir en de beschermheilige van de geboorteplaats van Calvet=Vilasar de mar). Deze drie kijken zo naar beneden dat de mensen die naar boven kijken ook werkelijk naar boven willen. Hier legt Gaudi de link met de hemel, met het naar boven willen gaan van de mensen. Vanaf de gevels kijken de hoofden van de drie martelaars naar beneden, hij gebruikt de gevels ook voor de bijzonder nuttige huisconstructie, daarmee konden de meubels omhooggehesen worden. Het past dan ook bij Gaudi?s eigenzinnigheid dat hij al deze elementen aanbracht op een hoogte die ze van de straat af bijna onzichtbaar maakt.Als men naar de balkons kijkt kan men de indruk krijgen dat dit gebouw naar voren leunt, maar dat is enkel maar schijn. Dit moet hij met opzet gedaan hebben, want het ganse gebouw is symmetrisch behalve de balkonnen. Aan de buitenzijde zijn ze kleiner en minder gewelfd dan aan de middenzijde. Boven de hoofdingang bevind er zich een grote erker die bijna barokke vormen heeft, hier zie je dat Gaudi ook sterke symbolische verwijzingen heeft. De ingang verwijst naar het familiewapen en naar dat van een cypres (=symbool van gastvrijheid). Gaudi maakt hier ook gebruik van iets wat hij nog nooit eerder had gebruikt, natuursteen. Dit schept volume in het huis.

De achterzijde van het huis is helemaal anders opgebouwd dan de voorzijde, de balkonnen zijn allemaal dezelfde, symmetrisch opgebouwd, een soort erkerachtige uitbouwsels. Deze gevel lijkt daardoor vlakker dan de voorgevel, hier wordt ook gebruik gemaakt van een andere steensoort. Gaudi zijn oog voor detail kan je ook bemerken door de tekeningen die zich op de buitenzijde van het huis bevinden:

*De eerste verdieping behoorde toe aan Meneer Calvet, deze etage was volledig versiert met paddestoelen, want Calvet was een verwoed verzamelaar van paddestoelen en ook kenner.

*De deurklopper aan de voordeur slaat op de rug van een luis, die hier het kwade uitbeeldt, met elke klop overwint de bezoeker dus het kwade voordat hij naar binnengaat.

Er wordt veel gebruik gemaakt van ijzer (zie deurknop; een Grieks kruis die een luis moet vermorzelen). De binnenkant van het huis is zeer kleurrijk en bevat zeer veel mooie details (= dit is iets wat Gaudi aan de buitenkant zeker niet laat merken, de buitenzijde lijkt saai). Het huis is van binnen dan wel minder verrassend dan het zou moeten zijn, toch is het nog steeds prachtig tot in de detail afgewerkt! De gedraaide zuilen van de trap zijn wel mooi maar in verhouding dun en rustig. Architectonisch is dit huis niet een hoogstandje, hoewel de 2 kleinere binnenplaatsen voor die tijd wel iets nieuws waren.

Ook het meubilair binnenin het huis werd door Gaudi zelf ontworpen. Dit begrip (?meubilair?) mag men wel ruim nemen. De mooi gevormde deuren, de metalen kijkgaten en er is nog iets dat dit huis boven de andere werken van Gaudi doet uitsteken: hij ontwierp de meubelen voor de opdrachtgever. De meubelen zijn sterk door Jugendstil be�nvloed, daarbij volgde Gaudi ook de vormgeving van de zitmeubelen en het karakter van het huis. Het huis is vrij strak maar heeft speelse en zinvolle details. De zitvlakken en rugleuningen hebben een verrassend soepel effect, de poten van stoelen lopen soms eens elegant uit. Zo herhalen de meubelen het wezenlijke karakter van dit huis: het samenspel van zakelijkheid en barokke vormen, die weliswaar nergens overheersend worden.

Gaudi moest het pand zonder tussenruimte in een bestaande rij huizen invoegen, dit was een nieuwe ervaring voor hem. Bij Casa Vicens kon hij door een goede ruimtelijk indeling een behoorlijke ruimte cre�ren waardoor het huis groter overkomt dan het in werkelijkheid is. Hierbij wekt het Casa Calvet een gans andere indruk, dit huis komt veel kleiner over dan Gaudi normaal laat merken bij zijn bouwwerken. Gaudi kreeg bij dit werk ook problemen met de buren (=nonnetjes), hierop liet hij een zichtmuur plaatsen. Zo konden de mensen niet zien wat er zich afspeelde op het terrein van Gaudi. Het huis moest wel aan talrijke doeleinden volstaan: opslag - en bedrijfsruimte en woningen. Het souterrain en de begane grond moesten als opslag ? en bedrijfsruimte dienen,de volgende vier etages moesten dienen als woningen. Hier bouwt Gaudi duidelijk in de hoogte. Dit is een eenvoudig gebouw die vrijwel symmetrisch is. Achter het gebouw vind men dan nog de 2 bijna vierkante binnenplaatsen.

CASA MILA

Casa Mila of ook La Pedrera (de steengroeve), was de naam dat een verrassend  publiek gaf aan dit unieke gebouw. Het is een appartementsgebouw dat Gaudi gemaakt heeft voor de familie Mila. De Mila?s hadden in gans het gebouw maar 1 appartement op het eerste verdiep. Het is ook gesitueerd in het centrum van Barcelona. Dit is het laatste voorbeeld van Gaudi?s huizen, hierna heeft hij de rest van zijn leven gewijd aan het verder uitbouwen van de Sagrada Familia. Het Casa Mila is wel ��n van zijn fijnste ontwerpen, zeer extra-ordinair en zeer functioneel. Het kan vergeleken worden met de bergachtige ?huizen? waar sommige Afrikaanse volkeren in leven. Volgens iemand anders doet de poreuze fa�ade denken aan een duin of aan een heel fijn zandstrand. Nog anderen zeggen dat  de ingewikkelde balkons van ijzerwerk als zeewier liggen tegen de golvende muren van witte , onbewerkte steen. Je kan het ook vergelijken met de zee�n, de oceanen, waarin de balkons dan de rol hebben van de golven. Ook de keramiek die op de fa�ade is aangebracht heeft een betekenis dat het iets te maken heeft met de oceaan. De ramen en deuren lijken zo uit de steenmassa zijn uitgebeiteld en zijn verwerkt in mooie ijzeren gietsels die vegetal forms (groentevormen) voorstellen op de balkonnen. In het ganse gebouw is geen rechte muur te vinden. Alles rust op talrijke zuilen en draagbalken, afhankelijk van de golfstructuur van de voorgevel hebben de ruimten ook verschillende hoogtes. Het geheel is minder een huis maar veeleer een reusachtige, van een zacht soort materiaal geboetseerde sculptuur. De vormen van dit huis lijken van binnenuit gedreven, gerekt, gedeukt en uiteindelijk tot een eenheid gelast te zijn. Binnen en buiten, hol en bol, geheel en detail, muur en dak zijn een door eenzelfde ritme doorstroomd geheel. Wat men normaal een voorgevel noemde, werd hier in de loodlijn een gewelfde oppervlakte en een raam werd een ingedeukt gat. Binnenin kan je via 2 patio?s (binnenpleintjes)  naar je appartement gaan. De ene patio is cirkelvormig en de ander is ellipsvormig. Dit type huis was volledig niet de stijl van alle andere huizen in Barcelona op dat moment. Men cre�erde een zodanige ruimte binnenin door aan het werk te gaan met hele andere materialen dan men gewoon was: ijzer, stenen die zeer poreus zijn.

Casa Mila telt 8 verdiepingen, met een schitterend dak waarop de vele vreemd gevormde luchtgaten en schoorstenen er zo dreigend uitzien dat men ze heksenverjagers is gaan noemen.

Lange tijd begreep men het Casa Mila niet en zo ontstonden er natuurlijk talrijke parodie�n, die laten zien dat het gebouw ondanks de spotternijen toch een bepaalde fascinatie op de tijdgenoten uitoefende. Wat men wel dikwijls vergat is dat Gaudi het heden een stapje voor was, zo had hij in het souterrain de voorloper op de ondergrondse garage laten plaatsvinden.

PARK G�ELL

Op het door bomen omzoomde plein ontmoeten gepensioneerden elkaar voor een afspraakje. De grote bonte bank die als een reuzenslang door het park kronkelt biedt daartoe alle gelegenheid. Als Gaudi begon met de bouw van dit park was er nog totaal geen sprake van bomen, struiken, planten of bloemen? alles die zich nu in dit park bevindt heeft men te danken aan Gaudi. In feite was het zelfs de bedoeling van Park G�ell een soort chiquere woonwijk te maken van Barcelona, een soort woonparadijs met veel fantasie erin. Dit park is het tweede grootste park van Barcelona. G�ell (een groot bewonderaar van Gaudi) gaf aan Gaudi de opdracht dit park te bouwen. De inspiratie van G�ell was afkomstig van de tuinen die hij in Engeland gezien had. Tuinen die in Engeland bestonden om de industrialisering tegen te gaan. Het was niet de bedoeling om er een priv� park van te maken maar toch werd er een hele lange muur gebouwd. Dit om de mensen die in het park vertoeven een gevoel van veiligheid te geven, want het park lag in die tijd een heel eindje buiten de stad zelf. Doordat Barcelona zelf niet in dit project ge�nteresseerd was werd het niets om van dit prachtige park een chique woonwijk te maken. Er waren wel 60 stukken percelen voorzien maar er werden er maar 2 van verkocht, waaronder 1 voor Gaudi zelf die daar woonde met zijn vader en de dochter van zijn zus. Als centrum van het park ontwierp Gaudi een soort marktplein, dat dienst moest doen als communicatiecentrum van de bewoners.

Net als bij veel van Gaudi?s werken bestaat het park uit de meest heterogene elementen. Zo ziet men alom bonte, felle kleuren die normaliter in het ganse landschap uit de toon vallen en toch passen ze in dit beeld en verrijken ze het park. Hetzelfde ook voor de hele lange muur rond het park, het lijkt een vreemd lichaam maar het past in de structuur van het park, het geeft een accent.

Het ontbreken van water in het park maakte het terrein in wezen ongeschikt voor bebouwing en zeker voor een park aan te leggen. Maar Gaudi wist een oplossing voor dit probleem. Het sterk hellende terrein was niet gemakkelijk te bebouwen, maar het heuvelachtige landschap was voor de gegolfde muur natuurlijk ideaal. De vorm van de muur past geheel bij de natuur. Bij de delen van de muur die men goed kan zijn werkte hij met nog sterkere kleurenaccenten. Dit vooral bij de 7 ingangspoorten en natuurlijk ook de hoofdingang. Het onderste gedeelte van de muur bestaat uit okerkleurige, gemetselde natuursteen. Hoe meer men naar boven gaat, hoe dikker de muur wordt. Bovenaan krijgt de muur een moza�eklaag (wit en bruine tegeltjes). Dit heeft voordelen:

1.muurbedekking=decoratief + straalt in het zonlicht.

2.de moza�eklaag werkt waterafstotend en zo wordt het relatief goedkopere materiaal die eronder ligt beschermd tegen regen e.d.

3.ook beschermde deze tegeltjes zich tegen inbrekers, of personen die niet door de ingangen naar binnen of naar buiten wilden, want aan de tegeltjes hebben ze geen houvast, de handen glijden er zo van.

De hoofdingang is in feite puur esthetisch van vormgeving. Naast de hoofdingang staan 2 paviljoens die meteen uit een sprookjesbos weg konden geplukt zijn. Nogmaals geen rechte muren maar grillige muren en het dak is onregelmatig gegolfd.

We zouden terug kunnen zeggen dat de paviljoens geen link leggen met de natuur maar dan zijn we verkeerd want er wordt juist wel een link gelegd op het plattegrond van het park. Namelijk de plattegrond van de paviljoens zijn ovaal en de muren ervan lijken wel uitgroeisels van de parkmuur. Ook de paviljoens zijn in okerkleurige steen gemaakt en de daken in wit-bruine tegeltjes. Er is maar 1 contrast met de omgeving: 1 van de paviljoens heeft geen functie.

Voor bestrating en wegen was het terrein te steil, Gaudi maakte het terrein daarom niet effen, hij liet het in de originele staat, maar hij maakte viaducten en uitgegraven wegen en gangen. Het op die manier verkregen puin vormde de bouwstenen voor de rest van het park. Het gebruik van minderwaardig en dus ook minder duurzaam materiaal bracht ook specifieke problemen met zich mee.

De torenkoepel bestaat uit een schaakbordachtig patroon van blauwe en witte tegeltjes. Opnieuw een schijnbare breuk met de natuur hier herhaalt hij de kleuren zoals die zich aan de bezoeker, die het park binnentreedt zich voordoen: blauw van de hemel, wit van de kleine medaillons met de naam van het park verwerkt. Deze entree bevat alle bouwprincipes waar de bezoeker mee geconfronteerd wordt. Verbluffende, betoverende, effecten die toch de harmonie van het geheel niet verstoren. De suggestie van goedkoopste bouwmaterialen dat men zich kan inbeelden, want het terrein zelf was de voornaamste leverancier. 

Alle stukjes moza�ek die zich in het park bevinden zijn stukjes afval van goede keramiekbedrijven. Hij liet stukjes keramiek opdrogen in nat beton, hiermee was hij de voorloper van de dada�sten die een tijdje later naar boven kwamen met hun ?dada? kunst.

(dat banale, armzalige middelen een grote esthetische zeggingskrachtkunnen krijgen, wist Gaudi lang voordat de kubisten daarmee in de ganse wereld successen oogstten.)

Bij deze afwerking heeft hij toch wel een grote hulp gehad aan Josep Maria Jujol, een specialist op het gebied van dergelijke keramiekvoorstellingen. Zijn werk (aldus een uitspraak van Gaudi) was de vrucht van gemeenschappelijke arbeid, iets wat enkel en alleen op basis van wederzijdse liefde mogelijk was.

Gaudi begon dus zijn loopbaan in een tijd waarin men ernaar streefde de oude scheiding tussen kunst en kunstnijverheid ongedaan te maken. Het park G�ell is het concrete bewijs hiervan. Het feit dat de stad hier ook nog geen begrip voor kon opbrengen, bewijst echter ook dat de tijd nog niet rijp was om deze progressieve idee�n op hun waarde te schatten.

Het gebruik van goedkopere materialen bracht ook problemen met zich mee. Zo moest hij zijn bouwwerken uit complex opgebouwde lagen construeren om ze weer - en tijdsbestendig te maken. Ze lijken dan wel uit ��n stuk gevormd. Het torentje bijvoorbeeld is binnenin hol. De muren zijn gebouwd van 4cm dikke laag baksteen en een laag beton, die met 1cm dikke ijzeren staven is versterkt. Het ganse park is op dezelfde manier gebouwd. Gaudi?s bouwwerken onderscheiden zich door een ongelooflijke duurzaamheid, al zien ze er vrij fragiel uit. Wanneer men door de hoofdingang naar binnen gaat, staat men plots voor een grote monumentale trap. Deze doet sommigen herinneren aan de trap uit sprookjes (in de kastelen). Deze voert in twee brede banen  naar boven naar het middelpunt van het hele park. In het midden van de trap staat er een soort monster in de weg ( dit is de geniale manier om water te verzamelen, hetgeen ik al vroeger had aangehaald ). In zekere zin is dit de laatste bewaker van het park. Het is een met bonte ?schubben? versierde draak. De draak symboliseert Python, de bewaker van onderaardse wateren. Gaudi laat ons onbewust iets na, wat alleen een Gaudi vriend kan weten: achter de draak bevindt zich een reservoir met een capaciteit van 12.000 liter water, dat als een verzamelbekken voor regenwater is bedoeld. Zo wordt het regenwater opgevangen en verzameld voor irrigatie van het kale, waterarme terrein. Een paar meter verder op de trap staan we terug voor een reptiel, een slangenkop, die verwijst naar het Catalaanse wapen waarop een slangekop met gele en rode strepen is afgebeeld. Deze twee reptielen behoren dus tot de overloopventielen voor het waterbekken. Als je de trap op gaat kom je net terecht in een Griekse tempel, ook de zuilen hier zijn okerkleurig. De vorm van de zuilen, met kleine variaties, zijn bijna allemaal Dorisch. Waarschijnlijk wilde Gaudi hiermee zijn opdrachtgever een dienst bewijzen, want G�ell was ook verzot op de oudheid.

De zuilen zijn geplaatst alsof ze op de kruispunten van een denkbeeldig net staan, afhankelijk van waar de bezoeker staat, lijken ze op een ondoordringbaar bos, op een gestructureerde zuilengang waar alle zuilen achter de eerste zuil schijnen te verdwijnen.

De architectonische elementen van het park hebben altijd meerdere functies zoals de twee reptielen die eerder aangehaald zijn. Zo hebben niet alleen de zuilen de functie het dak te dragen en is het dak niet alleen dak, maar het is ook de bodem voor iets geheel anders. Het lijkt alsof de dakfunctie secundair is, het dak is namelijk oorspronkelijk het marktplein van de woonwijk en het moest ook het theaterplein worden. Men zou zich dus het hele park ook als een reusachtig amfitheater kunnen voorstellen. Het publiek zat niet op de rangen die onmiddellijk aan het toneel grenzen, deze rangen zouden zich veeleer bevinden op het plein tegenover de helling, de woonhuizen zouden de zitplaatsen geweest zijn. Het Griekse theater (Gaudi hield ervan dit plein zo te noemen) had de imposante afmetingen van 86X40meter. De ene helft rust op de zuilen, de andere helft op de vaste grond. Op die manier is de zuilenhal eerder het fundament voor het veel grotere Griekse theater. De zuilen doen niet alleen dienst als dragers voor het dak, maar zijn tegelijkertijd ook waterleidingen voor regenwater. Op korte tijd kan  op zo?n oppervlakte heel wat water verzameld worden. De zuilen zijn, hoe compact ze ook mogen lijken, van binnen hol. Als het water dan door de zuilen gesijpeld is gaat het onder de grond, waar het eerst door een gans filtreersysteem gaat. Gaudi heeft er ook aan gedacht om de oppervlakte niet aan 1kant te doen uithellen, het oppervlakte ligt volledig horizontaal. Dit allemaal heeft Gaudi afgekeken van de natuur.

Hiermee zijn bijlange nog niet alle verschillende functies van dit grote bouwcomplex uitgeput. De rond het plein leidende balustrade is niet alleen bedoeld om passanten tegen te houden te vallen, maar Gaudi heeft er een reusachtige bank van gemaakt. Hij vormde het zitvlak en de rugleuning in overeenstemming met de fysiologische gegevens van het menselijk lichaam. Om deze vorm precies te krijgen schijnt hij een naakte man op nog zachte gips te hebben laten plaatsnemen om later met de afdruk ervan te werken. De bank is tegelijk door de keramiekversiering ook waterbestendig en zeer hygi�nisch.

Gaudi mag dan wel grote bekendheid verworven hebben wat betreft de vormgeving, maar het weggennet is zijn grote prestatie op het gebied van de constructie en de statica.

Het belangrijkste doel was steeds dom de door de natuur gegeven vormen te bewaren. Van alle bouwwerken van Gaudi onderscheidt zich het Park G�ell door een grote verbondenheid met de natuur, vanuit deze positie schiep Gaudi zijn latere werken, die tegenover de natuur een tweede, nieuwe natuur stelden.

CASA BATLL�

Dit vind ik zelf ��n van de mooiste bouwwerken van Gaudi, ik heb het zelf met mijn eigen ogen gezien (net als alle andere werken van Gaudi) en voor mij leek het net een snoephuisje, het is zo speels, zo fantasierijk. Echt ongelooflijk vind ik. Het sluit goed aan bij het Park G�ell.

Indrukwekkende zuilen die op de voeten van een mammoet lijken is het eerste wat de meeste mensen opvalt. Het dak doet de meesten denken aan een reptielachtige en de voorgevel met de sierlijke balkonnetjes doet denken aan vogelnestjes.. nergens vind je rechte lijnen of hoeken, zelfs de muren zijn gegolfd. Salvador Dali bewonderde Gaudi?s ?zachte deuren van kalfsleer?. Hier lijken de buitenmuren van zacht en soepel leer. Ook de binnenkant lijkt zo uit een droomwereld te zijn weggenomen.

Dit is het nieuwe baanbrekende van Gaudi?s architectuur, het is bijna symbolisch zichtbaar in dit op een na laatste woonhuis dat Gaudi gaat cre�ren. Weerom was Gaudi niet helemaal vrij in zijn doen en laten.

Aan het huis nu is niet meer af te lezen hoe het er ooit had moeten uitzien. Alleen een vergelijking met de oorspronkelijke bouwtekeningen geeft opheldering. Josep Batllo i Casanovas was een rijke stoffenfabrikant en wou zijn reeds bestaande gebouw volledig laten verbouwen. Het huis dateert van 1877 en moest een van de convectioneelste en saaiste van de hele buurt geweest zijn. Battlo stond er dus op om alle andere huizen met zijn moderniteit te overtreffen. Uit de gebeurtenissen die zich voordeden in 1901 kan je ook afleiden dat Battlo het groots aanpakte: hij ging naar het stadsbestuur om een verzoek in te dienen om het ganse gebouw af te breken, dit kwam er niet door, misschien ook wel omdat Gaudi dit niet echt nodig achtte. Het is in beide zinnen een fantastisch huis, met uiterst royale dimensies die de begane grond  van het toch zeer smalle huis suggereert. Een beperkt bouwterrein was hier ook terug de beginsituatie. Zijn gebouwen zijn ondanks de grandeur dat ze uitstralen helemaal niet groot.

In het Casa Battlo zijn het vooral de grote, dikke zuilen die om de ingang heen een arcade vormen en die, op grond van hun dikte, een huis van gigantische dimensies doen verwachten. Deze zuilen brachten Gaudi meteen in conflict met de autoriteiten, maar ook daarin bleef hij trouw met zichzelf. De zuilen namen 60cm van de stoep in beslag, in elk opzicht een steen des aanstoots voor de voetgangers, die letterlijk en figuurlijk over het gebouw struikelden. Geen ander gebouw choqueerde meer dan deze avantgardische architectuur. In het binnenhuis bevond zich een tussenverdieping en in de dakverdieping waren ruimten gemaakt waarvoor geen vergunning was aangevraagd. Zijn werken ontstonden tijdens het bouwproces zelf. Misschien had Gaudi de problemen met de autoriteiten wel zien aankomen en had hij daarom als ?bouwtekening? uitsluitend een sfeervolle schets ingediend, waar niets over de constructie op af te lezen viel. Ondertussen was dit zijn manier van ontwerpen geworden. Pas in de laatste fase van zijn verbouwing werd de omvang van zijn avant-gardisme duidelijk: het valt op dat hij zich in wezen streng hield aan de gegeven ruimtelijk indeling. Het oude huis had overwegend rechthoekige vormen, op de plattegrond als in de opstand. De voorgevel werd beheerst door per verdieping telkens vier langwerpige,rechthoekige ramen. Gaudi handhaafde deze indeling, alleen de vorm en het uiterlijk van de ramen werd compleet veranderd en aangevuld met grillig gevormde balkonnetjes, die als honingdruppels aan de lijsten lijken te kleven. Dit was voldoende om een volledig nieuw type huis te doen ontstaan. De traditionele balustrades van de vroegere balkons worden hier op speelse manier verrijkt met de sierlijke elegante welvingen van muren en pleisterwerk. Baksteen dat tot nu toe Gaudi?s voorkeur genoot, ontbreekt in Casa Battlo volledig. Voor de voorgevel gebruikte hij platte, zandsteenkleurige Montjuich-steen, die op geboetseerde klei lijkt. Dat komt door de manier waarop hij de oppervlakte bewerkte. Overal brengt Gaudi golvende, stromende lijnen aan. Het huis lijkt meer van suikerwerk dan van steen. De talrijke moza�eksteentjes in de voorgevel, die in de zon voor glinsterende effecten zorgen, maken er helemaal een sprookjeshuis van. Naar het dak toe neemt het gebruik van keramiek aanzienlijk toe. Het dak zelf bestaat aan de straatkant uit blauwrode dakpannen. De nok van het dak heeft een gebogen vorm die door de ronde pannen een wat gekarteld profiel krijgt. Dat alles lijkt te ontsproten aan een brein dat zich van alle traditionele vormen bevrijd heeft en alleen nog oog heeft voor zijn eigen dromen en visioenen. Toch hield Gaudi, zoals bij zoveel van zijn eerdere gebouwen, wel degelijk rekening met de omgeving. De kartellijn van de nok correspondeert met de strenge, trapvormige gevel van het huis die aan de linkerkant grenst. Ook wat de hoogte betreft ori�nteerde hij zich op de omringende huizen, zo loopt het huis naar boven toe en het dak wordt een hoed met aan de zijkant (bijwijze van een veertje) een sierlijk torentje ter versiering. Dit torentje wordt bekroond met het horizontale kruis dat inmiddels tot Gaudi?s kenmerk behoorde. De speelse golvende lijnen vinden we ook terug in binnenin het huis. Gaudi concentreerde zich daarbij vooral op de centrale woning, die aan de heer des huizes was toegedacht. Gaudi liet alles in elkaar overlopen, het lukt hem dan ook om de gebruikelijke ruimtescheiding volledig op te heffen. Hoe fantasierijk de diverse ruimtes ook zijn (men vergeleek ze met Jugendstil, maar in feite gaat Gaudi hier volledig zijn eigen gang) toch ligt er een verbluffend nuchter, bijna simpel structuurprincipe aan ten grondslag. De ene kant zijn de vensters als organische uitstulpsels, alle onderling verschillend, zo is ook de horizontale indeling bepaald door onregelmatige vormen. Alsof we met de structuur van een organische cel te maken hebben.

Dit is de voorzijde van het CASA CALVET

Hier zie je de lift aan de binnenkant van het gebouw, prachtig afgewerkt in ijzer...

Dit zijn meubels die Gaudi speciaal gemaakt heeft, precies op maat van een mens, men ziet hier ook de prachtige afwerking van de poten van de stoeltjes en de bank...

Hoofdingang park G�ell

Krokodil in park G�ell

Plan van Park G�ell

De zuilengang van Park G�ell

De gevel van de hoop

Plan van de Sagrada Familia

Het portaal van de liefde

De torens van de Sagrada Familia

De Heilige facade

Interieur van Sagrada Familia

Sagrada Familia volledig

Casa Mila front.