Mimarlar Odas��na Alternatif Bir Bak��
Ya da
Mimarlar Odas��nda De�i�im ��in Manifesto
Fatih S�YLER, Ankara, �ubat, 2000









��inde bulundu�umuz d�nem, TMMOB�ne ba�l� meslek odalar�n�n genel kurullar�n�n yap�ld��� aylar� kaps�yor... D�nemin �mimarlar� a��s�ndan �nemi, di�er toplumsal, ekonomik ve siyasal  g�ndeme ek olarak, Mimarlar Odas��n�n �e�itli birimlerinin genel kurullar�n�n ger�ekle�tiriliyor olmas� bak�m�ndan biraz daha art�yor.

�Art�yor� diyorum, ama, ger�ekten de art�yor mu? Mimarlar, kendi meslek odalar�n�n genel kurullar�na yeterince ilgi g�steriyorlar m�? B�rakal�m oda genel kurullar�n�, kendi meslekleri ile ilgili olarak uluslararas� kurum ve kurulu�lar�n, uluslararas� anla�malar�n, kendi �lkelerindeki merkezi idarenin ve nihayet kendi meslek odalar�n�n �kendi meslekleri� hakk�ndaki tasarruflar� hakk�nda ne kadar bilgililer?

Ben, Mimarlar Odas� �yelerinin �b�y�k �o�unlu�unun� bilgili olmad�klar�n�, tam aksine, kendi meslekleri ile ilgili olup bitenlere kar�� tamamen ilgisiz olduklar�n� d���n�yorum. Birileri mesle�imiz hakk�nda bir yerlerde bir�eyler konu�up kararla�t�r�yor, ama, meslekta�lar�m�z�n �o�unlu�u bu kararlar� herhangi bir �ekilde de�erlendirmek gere�ini, sonunda kendi geleceklerini son derece etkileyecek kararlar olmas�na kar��n, duymuyorlar. Bu kararlardan etkilenecek olan sadece kendi maddi ko�ullar� de�il elbette... Esas olarak, mesle�in kendisi ve bu mesle�in hizmet verdi�i toplum ile uygulama alan� buldu�u yap�l� �evre etkilenecektir.

Ne var ki meslekta�lar�m�z, kendi mesleklerinin ve mesle�in uygulama alan�n�n derin bir �ekilde etkilenece�i �d�zenlemelere� yabanc�lar!

Yabanc�la�ma, �a�da� bir durum ve �uras� a��k ki, �tepkisiz bir toplum oldu�umuz� y�n�ndeki �zele�tirel s�ylem, giderek daha s�k dile gelir oldu. Yani, her ge�en g�n, i�inde bulundu�umuz topluma, �evremize, sorunlar�m�za, �di�erlerine�... nihayet �ya�ama� kar�� daha fazla yabanc�la��yoruz. �Di�erlerinin� sorunlar�n�, ac�lar�n� payla�mak, akl�m�za bile gelmiyor art�k. Her koyunun kendi baca��ndan as�lmaya mahkum edildi�i ve bu uygunsuz atas�z�n�n �znesiyle ve y�klemiyle benze�menin �tesine ge�ti�i bir �a�day�z ne yaz�k ki.

Oysa, insano�lu toplumsal bir varl�kt�r. T�m memeliler gibi... Do�an�n verdi�i i�g�d�sel e�ilim budur. ��nk� o, �ocuk b�y�tecektir. Uzun y�llar alan bu ��ocuk b�y�tme� s�reci, insano�lunun �toplu ya�ama� ve �dayan��ma�  g�d�lerinin temellerini olu�turur. Memeli hayvanlar�n hemen b�t�n t�rleri, as�l bu nedenle, s�r�ler halinde ya�arlar. T�r�n devam�, neslin ya�am�n� s�rd�rebilmesi i�in �i�b�l�m�� yap�l�r, �imece� uygulan�r.  ��nk� yavrular, do�duktan ancak haftalar, aylar, bazen insano�lunda oldu�u gibi, y�llar sonra tek ba�lar�na ayakta kalabilmek i�in yeterince b�y�mektedir.

Oysa son yirmi y�ld�r d�nyaya egemen olan yeni d�nya d�zeni ideolojisi, toplumu de�il, bireyi �n plana ��kard���n�, bireyin �zg�rl���n� sa�lad���n� iddia etmektedir. Sa�lanan �ey, bireyin �zg�rl��� de�ildir asl�nda, bireyciliktir. Toplum par�alanmakta, ayr��t�r�lmakta ve �insanlar� toplumdan kopart�lm�� bireyler haline d�n��t�r�lmektedir. Sanki bir �demokrasi� geli�imi sonucu, �demokratik� bir tav�r gibi ortaya konulan �bireyin �zg�rl���� s�ylemi, asl�nda postmodern toplumun �yaln�zl��a savrulmu�� bireyini savunmaktad�r �e�itli bi�imlerde. Bu bireylerin �sivil toplum �rg�tleri� i�inde demokratik haklar�n� savunacaklar� iddia edilmektedir. Ama, birbirlerinden kopart�lm�� bu bireyler, birbirlerinin sorunlar�ndan ve s�ylemlerinden de habersiz b�rak�lmaktad�rlar do�al olarak. Birbiri ile ba�lant�s�z, dayan��malar� engellenmi� binlerce �sivil toplum �rg�t��, en �iddetli toplumsal �eli�kileri, as�l �at��ma noktalar�n� ve en �nemlisi giderek global �b�y�k birader�in denetim organlar�ndan biri haline d�n��en merkezi idarenin tasarruflar�n� g�remez olmu�lard�r. �Kim kime, dum duma� bir haldedirler. �o�u kez birbirleri ile s�rt��mekten, kazara yap�lacak ortak bir eylem varsa, �n plana ��kma m�cadelesi vermekten, as�l yapmalar� gerekeni yapamaz duruma gelmi�lerdir. TMMOB�nin Odalar�na bakal�m bir: Hangi Oda, bir di�eriyle benmerkezci olmayan bir i�birli�i i�erisindedir? Bir ba�ka Oda ile aralar�nda �at��ma ve ��kar kavgas� olmayan ka� Oda vard�r bu b�nyede? Ve art�k ka� Oda, meslekle ilgili toplumsal ��karlar�, meslek adam�n�n maddi ��karlar�ndan daha �ncelikli g�rmektedir?

Meslek odalar� ve sendikalar birbirlerinden, dernekler ortak ilgi alanlar�ndan, bireyler toplumdan kopmu�tur. T�rkiye�de �zellikle �80 sonras� politikalar, bu kopu�u h�zland�rm��t�r. K��e d�nmeci, parag�z, az zamanda ve az emekle �ok kazanma istekli, hi�bir toplumsal de�ere �nem vermeyen, bencil, t�ketici, �retimin ve eme�in de�erini bilmeyen nesiller yeti�tirilmi�tir �lkemizde... �evresel de�erler, do�al de�erler, k�lt�rel de�erler adeta ezilip bir kenara at�lmaktad�r. Ahlaks�zl�k ve her ne pahas�na olursa olsun ki�isel ��karlar egemendir bu topluma...Toplum, toplumsall���n� unutmu�tur. Bu bir yokolu� s�recidir. ��nk� art�k insano�lu, do�as�na ayk�r�, toplumsal olma niteli�ine ayk�r� bir yola girmi�tir. B�yle bir toplumda ne dayan��madan, ne imeceden, ne i�birli�i ile bir�eyler  �retmekten s�zedebiliriz. Yaln�zca vah�i bir t�ketimin ama�land��� bir toplum, sonunda kendini de t�ketecek, yiyip bitirecektir.

��te b�yle bir ortamda Odalar�n genel kurullar s�recini ya��yoruz. Toplumun giderek umursamad���, haklar�nda �olsa da olur olmasa da� yorumunu getirenlerin artt���, baz� kimseler taraf�ndan �zaten siyasi� bulunan ve kapat�lmalar�nda mahsur bulunmayan meslek odalar�na kar�� bu ortamda, hi� olmazsa �yelerinin ilgisini ayakta tutabilecek, sahip ��kmalar�n� sa�layabilecek �heyecanlar� var m�d�r?

Ne yaz�k ki yoktur. Zaten olsayd�, hi� olmazsa genel kurullara kat�l�m d�zeyi bu denli d���k olmazd�. Genel kurullara kat�l�m bir yana, y�zde yirmiler, otuzlar d�zeyinde bir se�im kat�l�m�n� ba�ar�l� say�yoruz art�k! Oda�ya kay�tl� toplam mimarlar�n ��te birinden fazlas�n�n bulundu�u �stanbul�da, B�y�kkent �ubesi�nin genel kuruluna kat�l�m oran� y�zde 5, se�imlerine kat�l�m oran� y�zde 15�in alt�ndad�r.

Ne var ki, Odalara ilgisizli�i, Oda �al��malar�na kat�l�m�n azl���n� yaln�zca yukar�da �zetledi�im nedenlere ba�lamak, �toplumsal duyars�zl���� tek su�lu g�stermek, Meslek Odalar�n�n �al��ma program ve tarzlar�n�, bug�ne kadar g�stermi� olduklar� performans� aklamak olurdu. Oysa durum �yle de�ildir.

I.

Mimarlar Odas��n�n bug�n yakla��k 28000 �yesi vard�r. Esasen olmas� gereken �ye say�s�  bundan olduk�a fazlad�r. Kamu �al��anlar�n�n �ye olma zorunlulu�u bulunmasa dahi, pek�ok serbest ya da �zel kesimde �cretli �al��an mimar�n �ye olmamakta direnmesinin gerek�elerini bulmak gerekir. �u ya da bu sebeple kaydolmam�� mimarlar�n kesin say�s� bilinmemektedir. Ancak, 82 Anayasas��n�n kamu �al��anlar�na getirdi�i �yelik serbestisi �ncesi yakla��k 15000 �yesi bulunan Odan�n o y�llarda yine yakla��k y�lda 1000 yeni kay�t yapt��� dikkate al�n�rsa, bug�n Mimarlar Odas��n�n 33000�in �zerinde �ye say�s� olmas� gerekirdi. Yani, tahminen (hi�bir bilimsel veri yoktur) 5000�den fazla mimar meslek odas�na kay�t olmaya gerek duymamaktad�r. Buradaki vahim durum �udur: Kaydolmayan mimarlar, soruldu�unda, kay�tl� oldu�u halde Oda�ya ilgisi zay�f kalm�� meslekta�lar� ile ayn� yan�tlar� vermektedir. Mimarlar Odas� �yelerinin bir �o�u �Oda�n�n kendilerine bir �ey vermedi�inden� yak�nmaktad�rlar. Mimarlar Odas�, mimarlar�n g�z�nde giderek �mecburen kaydolunan� bir �dernek�, ya da, bir k�sm� i�in, �kay�t zorunlulu�u bulunmayan bir dernek�, hatta baz�lar� i�in, �zorla para toplayan ve vize harc� alan bir ceberut devlet kurumu� olarak belirmektedir.

Odaya kayd�n� s�rd�ren pek �ok kamu �al��an� gibi, �zel sekt�rde �al��an meslekta�lar aras�nda da yayg�n olan �Odam�z olmazsa olmaz, yanl��lara ve eksikliklere ra�men Odam�z� desteklemeliyiz� �eklinde �zetlenebilecek yakla��m�n da giderek k�r�ld��� g�zlenmektedir. Bu k�r�lmada en �nemli neden, �yanl��lar�n ve eksikliklerin� giderilmesi umudunun yitirilmekte olmas�d�r.

T�m bu olumsuzluklar�n ve yayg�n kanaatin sonucu olarak, Oda�ya kay�tl� mimarlarla da ili�kiler kopmu�tur. Oda �yelerinin %40 kadar�n�n adresleri kay�p olmu�tur. 10000�e yak�n �yeye ula��lamamaktad�r. Ula��labilenlerden ise aidatlar� al�namamakta, toplant�lara, genel kurullara ve Oda se�imlerine kat�l�mlar� (Yasadaki ceza tehdidine kar��n!) sa�lanamamaktad�r. Aidat toplama oran� %25�i buldu�u zaman, Oda y�neticileri kendilerini �ba�ar�l�� saymaktad�rlar. Aidat gelirlerinin toplam oda gelirleri i�indeki pay� da, neredeyse �nemsenmeyecek kadar, d���kt�r.

Oysa �aidat�, bir meslek �rg�t�n�n en �nemli gelir kalemi olmal�d�r. �yelerin meslek �rg�t�ne sahip ��k�p ��kmad���n� belirler aidat �deme oran�. Ayr�ca meslek �rg�t�n�n hayatiyetini g�sterir. E�er meslek �rg�t� �yesinin mesle�ini uygulamada kar��la�t��� sorunlar�n�n ��z�m� i�in �yesinin yan�nda yer al�yorsa, yani �yesine sahip ��k�yorsa, demokratik hak, yetki ve sorumluluklar i�in m�cadele platformlar� olu�turabiliyorsa, meslekle ilgili �lke sorunlar�n�n ��z�m�nde �neriler geli�tirebiliyorsa... genel olarak mesle�in geli�imi ve gelece�iyle ilgili konularda �ye dayan��mas�n� sa�layabiliyorsa, o zaman �yeler �dedikleri aidat�n �do�ru� yerlere akt���n� g�recek ve �rg�t�ne sahip ��kacakt�r.

II

Durum g�stermektedir ki, yaln�zca �toplumsal deformasyon� de�il, duyarl�l�klar� harekete ge�iremeyen, duyarl�l�klar�n harekete ge�irilebilmesi i�in ortamlar yaratamayan �al��ma program ve tarzlar� da meslek odalar�na olan kay�ts�zl���, art�rm��t�r.

�zellikle yap� sekt�r�nde etkin mesleklerin odalar�na bakt���m�zda, bu odalarda �al��malar�n a��rl���n�n �mesleki denetime� verildi�ini, oda kurullar�n�n b�y�k k�sm�n�n �mesleki denetim� ile ilgili konularda topland���n� ve meslekle ilgili tart��malar�n �o�unlu�unu �mesleki denetim� ile ilgili konular�n olu�turdu�unu g�rmekteyiz. En az�ndan Mimarlar Odas� i�in durum budur. Nitekim, bu odalarda mesleki denetim gelirleri, aidat gelirlerinin tam aksine ve giderek artan bir oranda, Oda gelirlerinde en b�y�k paya sahip durumdad�r. Oysa mesleki denetim gelirleri �hukuki� durumu itibariyle her zaman tart��mal� olmu� ve merkezi idarenin TMMOB�ne ba�l� odalar �zerinde en �nemli tehdit arac� olmu�tur. Mesleki denetim gelirleri azal�nca oda etkinli�inin de geriledi�i bir ger�ektir ��nk�!

Art�k bu konunun ciddi bir �ekilde masaya yat�r�lmas� gerekmektedir. �ncelikle Oda �al��malar�n� �mesleki denetim� sendromundan kurtarmak ve �al��ma alan� a��rl�klar�n� dengeli bir �ekilde yaymak gerekir. �yelerinin mesleki hak, yetki ve sorumluluklar�na sahip ��kan, meslekle ilgili �lke sorunlar�na ��z�m yollar� arayan, �yeler aras� dayan��may�, toplumsal muhalefeti harekete ge�iren, meslek odas�n�n demokratik bask� grubu �zelli�ini vurgulayan bir �demokratik �rg�t�, ger�ek bir �h�k�met d��� �rg�t�, bir �sivil toplum �rg�t�� program�n� hayata ge�irmek gerekir.

Di�er yandan, mesleki denetimin baz� i� hastal�klar�n�n da oldu�u kan�s�nday�m. Hem denetimin usul� itibariyle, hem de mesleki denetimle meslek odalar�na y�kledi�imiz sorumluluklar itibariyle. Usul bak�m�ndan bakacak olursak, �unu kabul etmeliyiz ki, nas�l bir avukat�n savunmas�n�n veya nas�l bir hekimin te�hisinin kendi meslek odalar�n�n �denetimine� girecek olmas� �tuhaf� bir durum olursa, bir mimar�n projesinin meslek odas�ndaki bir �personel� taraf�ndan �kontrol� edilmesi de ayn� tuhafl�ktad�r ve kan�mca �mesle�e ve meslekta�a sayg�� bak�m�ndan kabul edilebilir bir durum de�ildir.

Kald� ki, mesleki denetimin ba�lang�� amac�, yetkisiz ki�ilerce, yani mimar ve m�hendis olmayan ki�ilerce yap�lar�n projelerinin haz�rlanmas�n�n, imza taklit�ili�inin ve imzac�l���n �ki bu son derece b�y�k bir etik sorundur- �n�ne ge�mekti. Yani, mesleki denetim, zaten TMMOB Yasas�n�n ve �mar Yasas� gibi ilgili yasalar�n �ng�rd��� �ekilde, bir �yetki� denetimidir asl�nda. Mimari projeyi haz�rlayan ki�inin mimar olup olmad���, Oda �yesi olup olmad���, mesleki faaliyetine engel bir halinin olup olmad��� bu denetimle anla��lacakt�r. E�er bu denetim sonucu olumlu ise, Oda, verece�i �yelik belgesi ile, bu denetimin yap�ld���n� ve �yesinin mimarl�k faaliyetinde bulunma yetkisinin engellenemeyece�ini ilgililere bildirmi� olacakt�r.

Mimarlar Odas� art�k mesleki denetim ad� alt�nda �proje/fatura� denetimi yapmaktan vazge�melidir. Mesleki denetim, �yetki�, yani ��yelik� denetimi olarak d�zenlenmeli, proje denetiminden al�nan �cretler programl� bir �ekilde, zaman i�inde kald�r�lmal�d�r. Yoksa bu durum, baz�lar�n�n yapt��� �odalar hara� topluyor� �eklindeki insafs�z ve haince de�erlendirmenin zeminini haz�rlar. Daha da vahimi, bu durum, baz� b�ro sahibi meslekta�larca �Mimarlar Odas��n�n as�l geliri mesleki denetim geliridir. B�ro sahiplerinden al�nan gelirlerle ayakta kalan Oda, program �nceli�ini b�ro sahiplerinin sorunlar�na vermeli, di�er konularla u�ra�mamal�� gibi bir yakla��m�n benimsenmesinin �n�n� a�maktad�r. Oda y�netmeliklerinin de bu anlay��a hizmet edecek �ekilde yap�land�r�ld���n�, �cretli meslekta�lar�n �telif haklar�n�n� k�s�tland���n�, haz�rlad�klar� projelere imza atmalar�n�n engellendi�ini g�rmekteyiz.

Mesleki denetim gelirlerinden vazge�ememenin sonucunda, yap� sekt�r�nde etkinli�i olan mesleklerin odalar�, bu sekt�rdeki sorumluluklar�n� art�rmak yolunu se�erek bu gelirlerine yasal �k�l�f� bulma �abas�na girmi�lerdir. Bu �aban�n sonucunda baz� oda birimlerinin daha ileri giderek, �yap� denetimi� yapmay� �hak ve yetki� olarak g�rd�klerini izlemekteyiz. Oysa meslek odalar�n�n, ger�ekten de, ne bu yetkiyi merkezi idare ve yerel y�netimlerin elinden almaya �al��maya, ne de bu yetkide pay sahibi olmaya haklar� vard�r. Ne imar hukuku buna uygundur ne de, zaten, meslek odalar�n�n varl�k nedeniyle uyumlu bir taleptir bu. �Yap� denetimi� uygulamas�na giren meslek odas�, me�ruiyetini kaybeder, �h�k�met d���� olmaktan ��kar. Bu yola giren meslek odas�, �sivil toplum �rg�t�� olmaktan uzakla��r, �ba��ms�zl���n�� kaybetmekle kalmaz, h�rs�zl�k, r��vet, suiistimal, rant payla��m� kavgas� ile kirletilmi� imar d�zeninin bir par�as� olur ister istemez. Meslek odalar� bug�ne kadar bu t�r talep ve �abalara girmek yerine, �yelerinin ve aday �yelerinin mesleki e�itimlerinin kalitesini art�r�c�, yap� ve meslek standartlar�n� y�kseltici, meslek ahlak�n� �yelerine benimsetici �abalar i�inde olsalard�, bug�n kar��la�t���m�z pek �ok sorunla kar��la�mayacakt�k.

�Yap� sekt�r�nde mesleki faaliyet g�steren meslek odalar��n�n tart��mas�, �zele�tiri yapmas� ve yeniden yap�lanmalar� gereken �ncelikli konulardan biri �mesleki denetim�dir. Bug�n bu gere�in en b�y�k nedeni ilgili meslek odalar�nca mesleki denetimi yap�lm�� oldu�u halde depremlerde y�k�lan yap�lard�r. Yap� ve meslek standartlar�na �ncelik vermeyen bir mesleki denetimin sonu�lar�n� ac� bir �ekilde g�rmekteyiz.
III

1999 y�l� adeta bir korku filmi gibi ge�ti �lkemizde. Mesle�imizin do�rudan ilgi alan�na giren pek �ok konuyla kar��la�t�k. Ama ya�ad���m�z b�y�k deprem felaketleri t�m konulardan daha b�y�k bir �nemle ve can ac�t�c� bir bi�imde kar��m�za ��kt�. Bu depremler �lkemizdeki son derece e�itsiz ya�am ko�ullar�n� daha da e�itsiz bir hale getirdi: Yurdun geni� bir co�rafyas�nda ya�ayan y�zbinlerce insan, do�al afetin getirdi�i y�k�m�n sonu�lar�na b�y�k bir ac�yla katland�lar. Katlanmaya, a��r k�� ko�ullar� alt�nda, i�sizlik, a�l�k, bar�nma sorunlar� alt�nda ezilerek devam ediyorlar.

Deprem, elbette, do�al, �n�nden ka�amad���m�z bir yerk�re etkinli�i. Baz� depremlerin de b�y�k y�k�mlara neden olabilece�i bir ger�ek. �lkemiz, ne yaz�k ki, bir depremler �lkesi ve s�k s�k, �stelik g��l� bir �ekilde, bu do�a olay� ile kar��la��yoruz. Ancak, depremin etkilerini, �l�mc�l ve y�k�c� sonu�lar�n� azalt�c� �nlemler almakta, nedense, hep yetersiz kal�yoruz.

Kocaeli-G�lc�k ve ard�ndan D�zce depremlerinde de bu yetersizliklerin ne kadar b�y�k felaketlere yol a�abilece�i, �ok ac� bir �ekilde, g�r�ld�. Her boyutta plans�zl���n ��lke �l�e�inde fiziki planlama eksikli�i ve yanl��l�klar�n�n, kentsel planlama eksiklik ve yanl��l�klar�n�n� ve her boyutta imar rant� a�g�zl�l���n�n neden oldu�u ��nlem alma� eksikli�i bir yana b�rak�larak, her felaketten sonra yap�ld��� gibi, su�lu arama pe�ine d���ld�. Her deprem y�k�m�ndan sonra yap�ld��� gibi en b�y�k su� pay� m�teahhitlere bi�ildi. Bu paya daha sonra belediyeler ve politikac�lar ortak edildi ve sonunda da plans�z kentle�me ve sa�l�ks�z yap�la�madan �toplum olarak� zanl� olundu�unda mutabakat sa�land�. Ancak, nedense, mimarlar ve m�hendisler, bu su�ta pay sahibi olduklar�n� ifade etmekten olabildi�ince ka��nd�lar. Depremde y�k�ma u�rayan alanlar�n �mimarl�k d��� alanlar� oldu�u bile s�ylendi.

Oysa, bu b�y�k depremlerin etki alanlar�na, �zellikle Kocaeli � G�lc�k depreminde y�k�ma u�rayan alanlara bak�ld���nda buralar�n b�y�k bir k�sm�n�n �imarl�� alanlar oldu�u g�r�lmektedir. �Ka�ak yap�la�ma� oran�n�n d���k oldu�u b�lgelerde y�k�m oran�, b�yle bir depremde olmas� beklenenden �ok daha y�ksek ger�ekle�mi�tir. Y�k�lan yap�lar�n �ok b�y�k bir k�sm�n�n imar yasas�na uygun olarak in�a edildi�i ve hatta pek �o�unun da projelerinin meslek odalar�nca denetlenmi� oldu�u anla��lmaktad�r. Yani, projeleri yetkili mimar ve m�hendislerce haz�rlanm��, projeleri ilgili belediyesinin yetkili fen adamlar�nca onaylanm��, yine ilgili belediyesinin, mimar ve m�hendislerin ve fenni mesullerin denetimi alt�nda in�a edilmi�, ilgili belediyesinin yetkili fen adamlar�nca son denetimleri yap�larak iskan ruhsat� verilmi� yap�lar�n �o�u y�k�ld�.

Bu tablo bize g�steriyor ki, ya bu depremler ta� ta� �st�nde b�rakmayacak kadar g��l� ama biz yanl�� hesap yap�p zavall� m�teahhitleri, belediye ba�kanlar�n�, belediye meclis �yelerini ve di�erlerini bo�una su�luyoruz, ya da t�m bu yasal s�re� g�stermelik, yani her �ey bir yalanlar yuma�� ve bu yalanlar yuma��na ortak olan herkes bu su�ta pay sahibi.

Ne yaz�k ki, ikinci ��k ge�erlidir. Ve mimarlar, �ehir planc�lar�, m�hendisler ile onlar�n meslek odalar� da bu imar yalanlar� yuma��nda pay sahibidirler. En az h�rs�z m�teahhitler, en az imar planlar�n� de�i�tirip kat rejimine m�dahale eden belediye meclis �yeleri ve bunlar�n �zerinde bask� kuran toplum kesimleri ve bireyler kadar.

Bu noktada (biz mimar oldu�umuza g�re) ba�ta mimarl�k mesle�i ve meslek odam�z olmak �zere, ilgili t�m meslek dallar� ve bunlar�n meslek odalar� bir �zele�tiri yapmak, toplumla a��k bir �ekilde, korkmadan y�zle�mek, eksiklik ve hatalar�n� belirlemek ve bu a��r y�k�mdaki paylar�ndan dolay� toplumdan �z�r dilemek durumundad�rlar. Bu meslekler ve odalar�, yapt�klar� �zele�tiri sonucunda, gelecekte benzeri durumlarla kar��la�mamak i�in, mesleki eksiklikleri, yanl��l�klar� ve yap�labilecek mesleki iyile�tirmeleri saptamak ve bu iyile�tirmeler i�in at�lmas� gereken ad�mlar� atmak zorundad�rlar.

Elbette bu olduk�a b�y�k �aba gerektiren bir s�re�tir. Bu �abay� �rg�tlemek, do�ru ve ger�ek�i, �lke ko�ullar�na ve zaman�n gereklerine uygun saptamalar� yapmak, kararlar� vermek g�revi meslek alan�n�n yetkili kurum ve kurullar�n�nd�r.

Ama ilk bak��ta g�r�len odur ki, uygun olmayan zeminde yap�la�man�n, imar plan� de�i�iklikleri ile ya da ka�ak yoldan yap�lan kat art��lar�n�n, tasar�m hatalar�n�n, k�sa kolonlar�n, hatal� konsollar�n, bo�luklu zemin katlar�n, malzeme bozuklu�unun ve eksikli�inin i�aret etti�i ortak nokta olarak, yap� standartlar�m�z yeni ba�tan ele al�nmal�d�r.

IV

�lkemizde uyulmas� zorunlu k�l�nm�� yap� standartlar�, ne yaz�k ki, son derece yetersizdir. �lgili kamu kurulu�lar� ve �niversitelerin yap� standartlar�n� geli�tirme do�rultusunda bir �abas� olmad��� gibi, meslek odalar�n�n da bu kapsamda bir �al��mas�, ne yaz�k ki yoktur. Belediyelerin imar y�netmelikleri ve meslek odalar�n�n asgari �izim standartlar�, bu gereksinimi kar��lamaktan uzakt�r. �mar y�netmeliklerinin yap� standard� say�labilecek referanslar� pek azd�r.

Geli�mi� yabanc� �lkelerde bu standartlar, ba�ta �yap� ve yap�m g�venli�i� esas al�narak son derece geli�kindir ve bunlara uyulmas� kesinlikle zorunludur. Oysa, �lkemizde mimarlara adeta bir �mimarl�k yapamama ko�ullar�� olarak dayat�lan imar y�netmelikleri yap� standartlar�n� i�ermekten �ok �rant geli�tirme� s�n�rlar�n� �izmektedir. Bu s�n�rlar da, %50�den fazla ka�ak yap�la�an kentlerimizde zaten tan�nmamaktad�r. Ka�ak olmayan, yani imar kurallar�na uygun yap�la�an alanlarda ise mimarlar, mesle�in gereklerini yerine getirmekten daha �ok, bir �rant teknisyenli�i� g�revi ile kar�� kar��ya kalmaktad�rlar. Ele ald�klar� arsan�n �ap ve krokisini �en fazla daire�, �en fazla metrekare�, nihayet �en fazla kar� elde edecek �ekilde de�erlendirebilen mimar, piyasan�n �ba�ar�l� mimar�� olmaktad�r. Odalar�n �izim standartlar� ise yaln�zca �asgari teknik �izim� standartlar�n� i�ermekte, hi� olmazsa projelerin �izimlerinin �mimarca� olabilmesini hedeflemektedir.

Meslek odalar� �a�da� yap� standartlar�n�n geli�tirilmesi i�in hi� gecikmeksizin �al��malar�na ba�lamal�d�rlar. �nce i� ve yap� �evresi g�venli�i sonra deprem g�venli�i, yang�n g�venli�i, �ocuk, ya�l� ve sakat g�venlik ve kolayl�klar�, ses ve �s� izolasyonlar�, su izolasyonu ve bir sa�l�kl� yap� i�in gerekli t�m di�er standartlar saptanmal� ve bunlara uyum zorunlu hale getirilmelidir. Bu �al��malar�n e�itim kurumlar�, enstit�ler, yerel y�netimler ve ilgili kamu kurumlar� ile i�birli�i halinde geli�tirilmesinde yarar vard�r.

Yap� standartlar�n�n geli�tirilmesi gerekti�i gibi, bu standartlara uygunlu�un test edilebilece�i laboratuar ko�ullar�n�n da geli�tirilmesi ve gereksinime yetecek kadar laboratuar�n olu�turulmas� gerekmektedir. Beton testlerinin, yang�n dayan�m testlerinin, izolasyon testlerinin, vb. yap�labilece�i laboratuarlar�n yurt sath�nda yayg�nla�t�r�lmas� ve buralarda �al��acak ehliyetli laborantlar�n yeti�tirilmesi zorunludur.

Meslek standartlar� ise, daha �ok mesleki e�itim ve deneyimdeki yeterlili�e ili�kindir. Serbest meslek faaliyetinde bulunan ki�inin, o mesle�i toplum yarar�na en iyi �ekilde uygulayabilmesi i�in gerekli asgari mesleki birikimini belirler. Uluslararas� Mimarlar Birli�i (UIA) y�llard�r �zerinde u�ra��lan ve tart���lan �mimarl�k mesle�inin uygulanmas�nda tavsiye edilen uluslararas� profesyonellik standartlar�na ili�kin mutabakat metni� �al��mas�n� tamamlam��t�r. Bu metin, UIA �yesi mimarl�k �rg�tlerine bir dizi �standart� geli�tirme tavsiyesinde bulunmaktad�r.

�zetle, UIA, mimar adaylar�na yetkili ve ba��ms�z kurumlarca yeterlili�i �onaylanm��� (e�de�erli�i kabul edilmi� � akredite edilmi�) okullarda, bir mimarda aranan temel nitelikleri sa�lamaya yeterli s�re ile e�itim ve okul sonras� mesleki pratik �nermektedir. �Bir mimarda aranan� temel nitelikler, 1985 y�l�nda kabul edilen bir Avrupa Toplulu�u Komisyonu direktifi ile, 11 maddelik bir liste halinde belirlenmi�, daha sonra bu AT Direktifi, UIA taraf�ndan   standart geli�tirme �al��malar�nda esas al�nm��t�r.

�lkemizde mimarl�k e�itiminin kalitesizli�i ve yeterli d�zeyde mesleki e�itim alm�� mimarlar�n yeti�mesini sa�lamak i�in �mesle�in yeniden d�zenlenmesi gerekti�i� s�k�a dile getirilmektedir. Ger�ekten, �zellikle, ak�l ve izandan yoksun bir �ekilde, plans�z ve programs�z a��lan yeni mimarl�k okullar�n�n e�itim kadrosu ve donan�m� yetersizdir. Bu okullar�n, hizmetlerin serbest dola��m�n�n �ng�r�ld��� ve programland��� bir ortamda, geli�mi� �lkelerdeki okullara e�de�erli�inden s�zetmek m�mk�n de�ildir. Gen� mimar adaylar�, �z�nt� vericidir ki, iyi yeti�memektedir. Mimarl�k e�itimi i�in uygun olmayan yerlerde, yetersiz e�itim kadrosu ve yetersiz e�itim malzemesi ile, bilgi ve g�rg�den yoksun olarak mezun edilen gen� mimarlar�n yeterli �mimarl�k e�itimi� alabildiklerini kimse s�yleyemez.

Mimarlar Odas��n�n �n�nde bu d�zeysiz ve yetersiz e�itim ortam�na m�dahale etmek, hem mimarl�k okullar�n�n e�itim standartlar�n�n y�kseltilmesi ve hem de meslek i�i e�itimde ileri ad�mlar�n at�lmas� i�in etkinliklerde bulunmak g�revi bulunmaktad�r.

Ne var ki, Mimarlar Odas��n�n son y�llar�, bu �abay� g�stermek yerine, meslek odas�n�n �rg�tlenme �emas�n�n de�i�tirilmesine y�nelik �yasa� tart��malar� ile ge�mi�tir. Ge�ti�imiz aylar i�inde, Oda y�netimince haz�rlanan ve ilgili kurumlara sunulan yasa teklifi de, i�erik olarak, mesleki e�itim ve uygulama standartlar�n�n y�kseltilmesini de�il, Mimarlar Odas��n�n �rg�tlenme �emas�n� de�i�tirmeyi hedeflemektedir. TMMOB�den ayr�larak ba��ms�z bir �mimar odalar� birli�i� hedefleyen, Mimarlar Odas��n�n mimarlar�n bir mesleki dayan��ma �rg�t�, i�inde demokratik hak ve sorumluluklar� i�in �aba g�sterdikleri, �lkemizin mesle�imizle ilgili sorunlar�na ��z�m yollar� arad�klar� bir demokratik �bask� grubu� niteli�ini reddeden, elit bir mimarlar grubunun mimarl���n gelece�i hakk�nda antidemokratik kararlar verece�i bir �kamu kurumu� niteli�ine d�n��t�rmeyi ama�layan bir anlay���n �r�n�d�r.

Elbette, yukar�da da belirtti�im gibi, e�itimde sorunlar�m�z vard�r. Ama e�itimde ya�anan sorunlar, 5 sene de�il, 15 sene mimarl�k e�itimi verseniz, bu �lkede ortadan kalkmaz. Nas�l kalks�n, belki daha pek �ok donan�ms�z mimarl�k okulu a��lacak �n�m�zdeki y�llarda. ��nk� i�sizlik %20 yi a�m�� durumda ve yoksulluk s�n�r�nda ya�ayanlar�n say�s� da 12 milyon ki�iden fazla. Yaln�z okul s�reci-��renim de�il, pratik e�itimde de �arp�c� sorunla kar�� kar��ya durumday�z, iki y�l de�il, 12 y�l staj yapt�rsan�z bu �lkede, sorunlar� a�amayaca��z. Hele sanat oldu�unu iddia etti�imiz mimarl�kta, stil tart��malar�n�n, s�bjektif �l��tlerin, de�erlendirmelerin a��rl�k kazand��� bir meslek alan�nda, gen�ler hangi do�rular� ger�ekle�tirmi� oldu�u hepimizce benimsenmi� hangi mimarl�k b�rolar�nda staj g�recekler de, ne ��renecekler? Y�lda 1000, belki K�br�s ��k��l�larla beraber �ok daha fazla mezun mimar� iki y�l s�re ile staj yapt�rabilmek, �gen�leri yanl��, meslek ahlak�na ayk�r� yollara sevk etmeyecek�, �do�ru i�ler yapt���ndan emin oldu�umuz�, �kimsenin itiraz etmeyece�i� ka� mimarl�k b�rosu bulabilece�iz?

�yelerin genel olarak bilmedi�i, hakk�nda bilgi sahibi olmad��� bir metin s�z konusudur. Bu metin �yelerin tart��mas�na a��lmam��t�r. 1982 Anayasas� dahi, �ok daha fazla tart��maya a��lm�� ve hi� olmazsa �kimin ve neden kar�� oldu�unu a��kl��a kavu�turmu�� bir s�re�ten ge�mi�tir. Oysa, Oda'n�n bu son yasa tasar�s� metni, �yelerin bilgisine sunulmaks�z�n ve g�r��leri al�nmaks�z�n �yang�ndan mal ka��r�r gibi� H�k�mete ve �ilgili kurumlara� teslim edilmi�tir. �yelerini kat�l�m ve katk�dan mahrum eden, onlar� Oda y�netiminin kararlar�ndan uzak tutan bir anlay�� s�z konusudur.

Di�er yandan bu metnin UIA Genel Kurullar�nda kabul edilen �artlara uygun oldu�u s�ylenmektedir. UIA b�nyesinde dahi bu kurallar�n son derece sanc�l� bir s�re�ten ge�erek y�r�rl��e girdi�i bilinmektedir. Bu s�recin 1998 y�l� �ncesinde Mimarlar Odas�, yeni d�nya d�zeninin ve bu d�zenin �rg�tleyicisi konumundaki D�nya Ticaret �rg�t��n�n dayatmalar� ile �ekillenen UIA �al��mas�n�n, global sermayenin de�il, mimarl���n uluslararas� gereksinimlerine g�re ve k�lt�rel farkl�l�klar g�zetilerek yeniden bi�imlenmesi i�in etkin bir �aba harcam��t�r. Bu �aban�n daha sonra, UIA Pekin Genel Kurulu s�recinde, �ncesinde ve sonras�nda, g�sterilip g�sterilmedi�ini bilmiyorum.

UIA�n�n bu �al��mas� bir �yasa� �al��mas� de�ildir. Bir �mesleki profesyonellik standartlar�� manzumesidir. Hatta, uzun tart��malar sonunda kabul g�ren bir �ok standart tan�m�n�n �tavsiye� niteli�inde oldu�u da bilinmektedir. Bu detaylar ve bu tavsiyeler hakk�nda Oda �yeleri yeterli bilgi sahibi de�illerdir. Kald� ki, bilgi sahibi olsalar bile, uygulamaya ge�irebilmek i�in sadece �yelere bilgi vermekle kal�nmamal�, uluslararas� ve ulusal mesleki hukukumuz meslek i�i e�itim konusu haline getirilmeli, t�m �yeler bu e�itimi almal�d�rlar. Bu e�itimin ve ya�anacak s�recin �interaktif� bir e�itim ve s�re� olmas� gerekir. Bu uyar�lar defalarca Oda y�netimine ve kurullar�na iletilmi�tir. B�ylesi bir meslek i�i e�itimin �n ko�ullar� 1996-1998 d�neminde haz�rlanm��t�r. Ad�mlar� at�lm��t�r. Finansman olanaklar� dahi ara�t�r�lm�� ve bu y�nde giri�imlerde bulunulmu�tur.

Bu ge�mi� deneyimlerden de yararlanarak ve finansman kaynaklar�n� zorlayarak, Mimarlar Odas�, mesleki uygulama ve yap� standartlar�n�n y�kseltilmesi i�in gereken giri�imleri ve �al��malar� gecikmeksizin ba�latmal�, t�m �yelerin kat�l�m�n�n zorunlu k�l�naca�� meslek i�i e�itim program� hayata ge�irilmelidir. Bu �al��ma, ayn� zamanda neredeyse tamamen kopuk durumdaki Oda-�ye diyalogunun kurulmas� ve kay�p �yelerin Oda�ya yeniden kazand�r�lmas� i�in e�siz bir f�rsatt�r.

V

Mimarl�k mesle�i, me�ruiyetini, en ba�ta, ��zerk� olma niteli�inde bulur. T�pk� doktorlar�n �hipokrat yemini� gibi, mimarlar�n hangi ko�ul alt�nda �al���yor olursa olsunlar mesle�in gereklerinden taviz vermeyeceklerinin ve herhangi bir ki�isel ��kardan ba��ms�z bir mesleki uygulama i�inde olacaklar�n�n taahh�d�, mesle�in ��zerk� olma niteli�inde yatar. �ster kamuda �al��s�n, ister serbest b�ro sahibi olarak �al��s�n veya ister �zel kesimde �cretli olsun, mimar, ��zerk� bir meslek faaliyeti i�indedir. Bu �zerkli�i zedeleyen davran��, art�k o mesle�in me�ruiyetini de zedeler hale gelir.

Ekonomik ��kar ili�kilerinden kaynaklanan bask�lar�n bu temel idealin �i�nenmesinde ve g�zard� edilmesinde en �nemli etkenler oldu�u s�ylenebilir. M�teahhidin h�rs�zl���na g�z yuman fenni mesul mimar, amirinin mesleki yanl��lar i�eren, �lke ve halk�n ��karlar�n� de�il de, ki�ilerin ��karlar�n� �ng�ren emirlerini uygulayan kamu g�revlisi mimar, belediye meclisinin yanl�� kararlar�nda pay sahibi olan kent planc�s� ve mimar, i�verenin daha fazla rant yaratma iste�i u�runa sa�l�ks�z ve �evre fakt�rlerini g�zetmeyen yap�lar�n projelerine imza atan �zel b�ro sahibi mimar, tarihi ve do�al �evreye, kentsel kimli�e, k�lt�rel birikime zarar verici bir yakla��m i�eren yap�ya imza atan mimar... Bunlar�n hepsinin ortak noktas�, yapt�klar� eylemin kar��l��� olarak, �ekmek kavgas�� i�indeki �durumlar�n�� korumalar� olmaktad�r. �nce i�sizlik endi�esi, sonras�nda ise �daha �ok kazanma� h�rs�, meslekta�lar�m�z�n mesleki ilkelerden taviz vermelerine neden olmaktad�r.

Oysa meslek eti�i, i�inde bulunulan konum ne olursa olsun, mesle�in gereklerinin yerine getirilmesini ve ki�isel ��karlar�n, mesleki ilkelere ayk�r� taleplerin reddini zorunlu k�lmaktad�r.

Bunu yaparken mimar, en yak�n destek�isi olarak ve yan�ba��nda, Mimarlar Odas��n� g�rmek isteyecektir. Meslek odas� meslekta�a, �yesine, meslek eti�ine uygun davran��� s�ras�nda destek olmazsa, meslekta�lar� onunla dayan��ma i�inde bulunmazlarsa ve sonu� olarak mimar kendini bir yaln�zl�k i�inde bulursa, en sonunda yapacak bir�eyi kalmad���n� hissedip teslim olursa, orada mesleki eti�in varl���ndan s�z edilemez.

Bug�n Mimarlar Odas�n�n Onur Kurulu�nda ele al�nan konular�n ba��nda, mesleki denetim a��rl�kl� olarak, Oda kurallar�na uygun olmayan davran��lar ve di�er telif s�rt��meleri gelmektedir. Bir�ok meslekta��n, i� s�rt��meleri nedeniyle, bir di�er meslekta�la mahkemelik oldu�u bilinmektedir. Bu da g�stermektedir ki, topluma ve �evreye kar�� sorumluluklar�n�n bilinciyle davranmak bir yana, kendi aralar�nda dahi bir dayan��madan, kar��l�kl� sayg� ve g�venden, meslek eti�inden yoksun bir kitleyiz.

Bu eksikli�in giderilmesi i�in UIA�n�n kabul etti�i etik kurallardan ve Mimarlar Odas� prati�i i�inde onlarca y�ld�r edinilen birikimden de yararlan�larak �mesleki etik kurallar� olu�turulmal� ve bunun hem akademik ve hem de meslek i�i e�itiminin verilmesi i�in Mimarlar Odas� gerekli giri�imlerde bulunmal� ve yeniden �rg�tlenmelidir.

VI

T�m d�nyada mimarl���n bir �kriz� i�inde oldu�u s�yleniyor, toplum i�indeki konumu ve �hayatiyeti� tart���l�yor. Ger�ekten de, kullan�c� ile mimar aras�ndaki ba��n koptu�u bir mimarl�k, toplu konut �reticilerinin, dev in�aat �irketlerinin kullan�c�lar�n taleplerini bi�imlendirdi�i bir mimarl�k, seri �retim mekan tasarlayan bir mimarl�k, mekan� bir �t�ketim mal�� haline getiren ve paketleyerek satan bir mimarl�k, bah�e i�erisinde m�stakil ev projelerinin y�zlercesini birden dergi ve bilgisayar disketlerinde pazarlayan bir mimarl�k, art�k, bizim bildi�imiz, anlad���m�z mimarl�k olmaktan ��km��t�r. Mekana kar�� b�yle bir tutum, t�ketim canavar� haline getirilmi� bir toplumun, mimarl��� da t�ketti�i anlam�na gelebilir mi?

�Se�, be�en, al� t�r� ev projesi dergi ve disketleri �lkemize de girdi, kitabevlerinde ve hipermarketlerde sat�l�yor. ��lerine bir g�z at�p be�endi�iniz bir m�stakil konutun projesinin ozalitlerini, UIA �yesi bir meslek �rg�t�ne kay�tl� bir mimar�n imzas� ile birlikte temin edebilirsiniz kolayca. Ya da katalogdan se�ti�iniz bir konutu, ��-d�rt ay gibi k�sa s�re i�inde g�sterece�iniz arsaya in�a edip teslim edebilecek firmalar t�redi. �oktand�r ilgin� olaylar ya�anmaya ba�land�, bu anlamda: Haz�r konutlar�n imar mevzuat�na uygun bir �ekilde in�a edilebilmesi sorunlu olmaya ba�lad�. �lgili belediye ve meslek odalar�ndan gerekli denetim ve onaylar�n al�nmas�nda i�inden ��k�lmaz tart��malar ya�an�r hale geldi. Yabanc� mimarlar�n tasarlad��� bu konutlar�n projelerine nas�l, ne �ekilde onay verilece�i tart��malar� var art�k.

Hizmetlerin serbest dola��m� alan�nda �lkeler aras�ndaki s�n�rlar�n kald�r�lmas� ile ilgili anla�malar, s�zle�meler y�r�rl��e giriyor yava� yava�. Yabanc� mimarlar, asl�nda �hizmetlerin serbest dola��m�� ile ilgili yasal d�zenlemeyi beklemediler. Ne zamand�r �lkemizdeler. ��imdilik� kayd� ile, �imzac�l�k� yapan meslekta�lar�m�z� ta�eron olarak kullan�yorlar. Ama bir s�re sonra onlara ihtiya�lar� kalmayacak, yerli ta�eronlar� bir kenara atacaklar. Yaln�z �lkemizde de�iller elbet, ba�ka geli�mekte olan �lkelere de hizmet ihra� ediyorlar, �rne�in L�bnan�a. Beyrutlu meslekta�lar yak�n�yorlar, bu yabanc� mimarlar�n nas�l k�lt�rel de�erleri hi� �nemsemeden, tarihi ve do�al �evreyi umursamadan ve kendileriyle i�birli�ine girmeksizin i� yapt�klar�ndan.

UIA toplant�lar�nda ve �zellikle kuzey �lkelerinin mimar �rg�tlerince yay�mlanan dergilerin sayfalar�nda kar��la��lan bir saptama var: Bu �lkelerde mimarlar, art�k i� bulmakta g��l�k �ekiyorlar. Bu �lkelerde n�fus art��� b�y�k �l��de durmu�tur. Hatta baz�lar�n�n n�fusu azalma e�ilimine girmi�tir. Mevcut konut stoklar�nda fazlal�k vard�r ve daha �tesi, gerekli iyile�tirmeler de tamamlanm��t�r. Ancak dev organizasyonlar halinde �al��an mimarl�k b�rolar�, yine dev yat�r�mlar�n proje y�neticili�ini �stlenmekte ve emek yo�un de�il, sermaye yo�un olarak b�y�meyi hedeflemektedirler... K���k b�rolar, �zellikle �tek ba��na� mimarl�k yapmaya �al��an mimarlar�n kurdu�u mimarl�k b�rolar� giderek ezilmekte, yok olmaktad�rlar. Bu b�rolar, restorasyon, renovasyon, tadilat, dekorasyon, hatta bah�e tasar�m� i�leri ile ya�amlar�n� s�rd�rmeye �al��maktad�rlar. Mimar �rg�tlerinin dergileri, art�k yurtd���nda hangi �lkede ne i�ler oldu�u, bu i�leri almak i�in kimlerle temas kurulmas� gerekti�i ve benzeri bilgiler veriyor �yelerine. �zellikle g�ney �lkelerinin y�ksek taleplerine ve geli�mekte olan �lkelerin ekonomik b�y�me potansiyellerine g�z dikmi� durumdad�rlar.

�imdi, yukar�daki son d�rt paragrafa bir daha, ama daha dikkatlice bakarsak, UIA i�indeki D�nya Ticaret �rg�t� g�d�ml� �mimarl�kta profesyonellik standartlar�� �al��mas�n�n ABD ��k��l� olarak ni�in g�ndeme geldi�ini ve ni�in �daha uzun s�reli e�itim� ve �uzun s�reli staj� dayatmas�yla kar��la�t���m�z� anlayabiliriz herhalde. Kuzey �lkelerinin hi�birinde, mimarl�k e�itiminde bir �kalitesizlik� sorunu ya�anm�yor. En az�ndan b�yle bir sorun g�ndeme gelmedi son y�llara kadar. Ama ne zaman ki D�nya Ticaret �rg�t� hizmetlerin serbest dolan�m� ile ilgili kararlar ald�, ne zaman ki Avrupa Toplulu�u bir mimarda aranan esas nitelikleri bir konsey direktifi ile belirledi, i�te o zaman, birdenbire, UIA anlad� ki, mimarlar iyi yeti�miyor! Kuzey �lkelerinin mimarl�k alan�ndaki sermaye organizasyonlar�n�n �n�ndeki yerel engellerin, hem yasalar ve hem de �mimarlar� d�zeyinde kald�r�lmas�, globalle�en d�nyada gerekliydi ��nk�. Kim ister yerel mimarl�k �rg�tlerinin k�s�tlay�c� formalitelerini? Kim ister, bir avu� bald�r� ��plak gen� mimar�n ucuz emek g�c�yle kar��lar�na ��kmas�n�?

Kuzey �lkelerinin g�ney �lkeleri �zerindeki emellerini g�rmeyip ekmeklerine ya� s�rmeyi �ba�ar�� sayan ve �lkemizde ilgili makamlara bu do�rultuda ba�vuruda bulunan bir anlay���, �iddetle k�namak gerekti�ini d���n�yorum. Elbette, yabanc� mimarlara bir yasak konulmas� s�z konusu de�ildir. Aksine, uluslararas� etkile�imin �nem ve de�erini bilmek gerekir. Kald� ki, pek �ok Mimarlar Odas� �yesi de, yurtd���nda ba�ar�l� s�navlar vermi�lerdir. �uras� a��k ki, Mimarlar Odas� �yeleri, rekabet ko�ullar�m�z iyile�tirilirse, standartlar�m�z y�kseltilirse uluslararas� arenada daha b�y�k ba�ar�lara ula�abileceklerdir. Ama, bir �oldu-bitti� y�ntemi ile ve hayat�n ger�eklerine uymayan bir i�erikle �meslek yasas� dayatmac�l���� yap�lmas�na da itiraz etmek, bunun yerine yap� standartlar�nda, e�itimde ve meslek i�i e�itimde kalitenin y�kseltilmesini �nermek gerekir.

Ve Son Olarak

G�r�l�yor ki, �lkemiz mimarlar�n�n ve Mimarlar Odas��n�n �n�nde d���n�lmesi, �zerinde ara�t�rma yap�lmas�, tart���lmas� ve ��k�� yollar� bulunmas� gereken �etrefilli sorunlar vard�r. Bu sorunlara, ve sorunlar�n yaratt��� s�k�nt�lara b�t�nl�k i�inde bakmam�z gerekti�ini d���n�yorum. Sorunlar� sadece belirli ayr�nt�lardan kavramaya �al��mak ve mimarl���n sorunlar�n� yaln�zca belli bir bak�� a��s�ndan yakalamaya �al��mak bizleri �ok yanl�� noktalara g�t�r�yor.

Son y�llarda mimarl�kla ilgili hemen her konunun �korumac�l�k� bak�� a��s�yla ele al�nd���n� g�rmekteyiz. �rne�in, Adana depreminden sonra bile, �koruma� �ncelikli bas�n a��klamalar� yap�ld� ve toplant� d�zenlendi. Bu bize, �e�er insan�n elindeki tek alet �eki�se, her �eyi �ivi olarak g�rmeye ba�lar� �zdeyi�ini hat�rlat�yor.

Oysa, Mimarlar Odas� ve �yeleri olarak, sorunlar�m�za �are bulmak i�in gerekli olanaklar�m�z ve yarat�c�, d�n��t�r�c� potansiyelimiz vard�r. Yeter ki, mesleki ilgi alan�m�zda olup bitenleri at g�zl��� takarak de�il, objektif olarak, geni� bir bak�� a��s�yla, b�t�n�yle ve ne kadar can ac�t�c� olursa olsun b�t�n ��plakl��� ile g�rebilelim. Bu olanaklar ve potansiyel, Mimarlar Odas��n�n �rg�tl� g�c�nde vard�r. Ancak bu g�c� da��tmak, par�alamak, mimarlar�n toplumla b�t�nle�mi�, yurtsever, halktan yana mesleki dayan��mas�na engel olmak isteyecekler de vard�r. Yeni d�nya d�zeninin t�redileridir onlar. Onlara bu olana�� tan�mamak, ancak, Mimarlar Odas� �yelerinin ��zerk�, �me�ru� bir meslek ve �ba��ms�z, h�k�met d��� �rg�tleri� i�in verecekleri demokratik m�cadele ile m�mk�n olacakt�r.

Hosted by www.Geocities.ws

1