TMMOB M�MARLAR ODASI     
MERKEZ DANI�MA KURULU
K�TAHYA
4 Mart 1999



Say�n Ba�kan, De�erli Delegeler,


Sa�l�k ko�ullar�m nedeniyle aran�zda bulunam�yorum. Ne yaz�k ki, bu toplant�, rutin sa�l�k denetimlerimden birine denk geldi. Dan��ma Kurulu toplant�m�za kat�lmak �zere nazik davetini iletmi� bulunan Merkez Y�netim kurulumuza te�ekk�r ediyorum. Umar�m, bir sonraki toplant�m�za kat�labilirim.

Dan��ma Kurulu�nun g�ndemine ili�kin birka� notu iletmeme izin verirseniz mutlu olaca��m.

1. Mimarl�k Meslek yasas�na dair:

Meslek yasas�na ili�kin, y�llard�r g�r�� ve �nerilerimi camiam�z�n bilgisine sunmu� olmakla birlikte, UIA �al��malar� ve yeni bir tasar� ile kar��la��nca, ek baz� de�erlendirmeler yapmak istedim.

�ncelikle belirtmem gerekir ki, ne ile kar��la��rsak kar��la�al�m, hangi ko�ullar alt�nda olursak olal�m, bir meslek odas� olarak, d�� destek aramadan, mesle�imizin uygulama sorunlar�na yabanc� ki�i, grup ve organizasyonlar�n l�tuf ve ihsan�na b�rakmaks�z�n, kendi i� disiplinimizi olu�turmak ve onu korumak zorunlulu�u i�indeyiz. Bizi anlay��la kar��layacaklara ve �abalar�m�zda katk�da bulunanlara elbette te�ekk�r ederiz, ancak onlara bir diyet borcumuz olamaz. B�yle bir diyet borcu olu�mamas�na, sonunda elimizi kolumuzu ba�layacak s�zle�melere, vaadlere giri�memeye, kar��l��� bir g�n a��r �ekilde istenecek inayete boyun e�memeye dikkat etmeliyiz. Meslek odas� olarak Mimarlar Odas� her ne kadar yasa ile kurulmu� bir kamu t�zel ki�ili�i ise de, hem yasan�n esnekli�i ve hem de bug�ne kadar g�sterilen titizlik sonucunda, uygulamada Odam�z, her t�rl� vesayeti reddetmi�, ba��ms�z kalabilmi� ve mesle�in ruhuna da uygun �ekilde, serbest kararlar�n� ve de�erlendirmelerini yapabilmi�tir. Mimarlar Odas��n�n �kamu hizmetinde� �iar�, hi�bir zaman �devletin bir organ� yerine ge�me� anlam�nda olmam��t�r. Bu �iar, �halk�, �toplum�, �insanl�k�, �emek� gibi kavramlarla �rt���r.

UIA'n�n  �al��malar�ndan art�k herkesin haberi vard�r. Bu �al��malar, bilindi�i �zere, bir yasa olu�turma niteli�inde de�ildir. Daha �ok bir i� disiplin olu�turma �abas�d�r. Bu nedenle bir "standart olu�turma" mant��� ile ele al�nmaktad�r. UIA'n�n "uluslararas� profesyonellik standartlar�na ili�kin mutabakat metni", h�k�metlere verilecek bir yasa tasar�s� de�ildir.

Standart olu�turma niyetinin �tesine ge�en ve mimarl�k organizasyonlar�n�n d���ndaki kurumlar� (�rne�in e�itim kurumlar�) ba�lay�c� nitelikteki giri�imler, geni� bir muhalefetle kar��la�m��t�r. Odam�z�n da katk�lar� ile bu metin, kabul edilebilir bir �er�eveye nihayet gelebilmi�tir.

Mimarlar Odas� da, bu �al��may� ve bug�ne kadar olu�turdu�u t�m i� hukuk d�zenlemelerini dikkate alarak, ulusal �l�ekteki mesleki disipline yeni bir d�zenleme getirmelidir.

Ki�isel olarak, b�yle bir d�zenlemenin yarar�na inanmaktay�m. Ayr�ca bu d�zenlemenin sadece bir profesyonellik standartlar� olman�n �tesine ge�erek, ikinci a�ama olarak, projelendirme ve yap� standartlar�n� da (�antiye standartlar�, yang�n merdiveni standartlar�, �at� standartlar�, pencere standartlar�, mutfak standartlar� vb.) i�erecek �ekilde geli�tirilmesi gerekti�ini d���nmekteyim. UIA bu �abaya girmez. ��nk� hemen t�m geli�mi� �lkelerde bu standartlar da olu�turulmu�tur. Ancak, �lkemizde bu standartlar "imar y�netmelikleri"nin ve firma teknik bilgilerinin �tesinde de�ildir. Bu �al��ma yap�lmazsa "hizmet standartlar�", geli�mekte olan bir �lkenin mimarlar� olarak TMMOB Mimarlar Odas� �yelerinin e�itsiz ko�ullara mahkumiyetini getirecektir.

Nihayet, yap�lacak olan d�zenleme, ne olursa olsun ve en ince ayr�nt�s�na kadar t�m meslekta�lar�n bilgisi dahilinde ve (hi� olmazsa prensipleri itibariyle) onay� ile olmal�d�r. Bu da ancak m�mk�n olan en �ok say�da meslekta��n meslek i�i e�itimi ile m�mk�n olabilir. UIA'y� bilmeyen �yelerimiz vard�r. Meslek odas�n� bir dernek sanan �yelerimiz vard�r. Halihaz�r yasa ve y�netmeliklerimizi bilmeyen �yelerimiz vard�r.

Mesleki hukukun ana temay� olu�turdu�u, UIA kurallar�n�n, mesleki i� disiplinimizin interaktif bir ortamda tan�t�ld��� bir meslek i�i e�itim program� �rg�tlenmelidir. Bu programa en y�ksek kat�l�m sa�lanmal�, hatta kat�l�m zorunlu k�l�nmal�d�r. B�yle bir �al��man�n ne kadar zor ve k�lfetli olaca��n� bilebiliyorum. Ancak, bu �al��ma her bak�mdan yararl� ve �zlenen oda �ye diyalogunun kurulmas� ve s�rd�r�lmesi bak�m�ndan e�siz bir f�rsatt�r.

Di�er yandan, tasar� metnin �rg�tlenme ile ilgili k�s�mlar�na de�inmek dahi istemiyorum. Bu yan� ile ilgili g�r��lerimi herkes bilmektedir. �u kadar� ile yetinece�im: Yeni d�nya d�zeninin t�m kurumsal deformasyonlar�, "yeniden yap�lanma" ad� ile toplumlara adeta empoze edilmi�tir. Bunun sanc�lar�n� daha uzun y�llar ya�ayaca��z. Mevcut yasa ve y�netmeliklerimizin yetersiz kald��� noktalar belirlenmeden, ger�ek�i tesbitler yap�lmadan giri�ilecek de�i�im modelleri, toplumsal huzursuzlu�a, telafisi m�mk�n olmayan zararlara neden olacakt�r.

2. Yeniden Yap�lanmaya dair:

Bu konudaki g�r��lerim �zetle ��yledir: "Oda y�netmeli�inin 9. Maddesi" gibi �zerinde �ok tart���lm�� ve ayn� g�r��� payla�an meslekta�lar aras�nda bile �nerilen de�i�iklikler bak�m�ndan anla�ma sa�lanamam�� bir konuda �ncelikle ilkesel kararlar al�nabilir. �rne�in, "e�it say�da �ye, e�it say�da delege ile temsil edilir" gibi herkes�e kabul edilebilir ilkeler grubu ile, Y�netmeliklerimizde �eli�ki, hata gibi g�r�len pek �ok konunun a��lmas�nda �nemli bir ad�m at�l�nabilir.

Tabii ki, Oda Y�netmeli�inin �ncelikle �st t�ze ile olan �eli�kilerinin ve kendi i� �eli�kilerinin ay�klanmas� gerekir. Ancak, bu d�zeltmeler dahi "yeniden yap�lanma" anlam� ta��maz.

Yeniden yap�lanman�n benim anlad���m manas�, esas olarak, mesleki i� hukuk d�zenlemesine paralellik ta��r. �� hukuk d�zenlemesinin gerektirdi�i "yasama, y�r�tme yarg�" denklemi, (bu paralellik kuruldu�unda) kendili�inden yerli yerine oturacakt�r. Kuvvetlerin (yasama, y�r�tme, yarg� organlar�) olu�umunu, g�rev ve yetkilerini belirleyen bir "anayasa" (Oda Y�netmeli�i) ancak t�m �ye kesiminin asgari m��terekte anla�mas� ile ve zaman ve mekan�n zorunlu k�ld��� kurallarla olu�acakt�r. Bu kurallar, yukar�da meslek yasas�na dair �nerdi�im ve zaten g�ndemde olan �al��malarla birlikte olu�acakt�r.

Bu gereksinimleri ortaya koymayan ve yaln�zca bir tasar� halindeki "mimarl�k kanunu" metnine g�nderme yapan suni dayatmalardan �iddetle ka�mak gerekir Toplumsal uzla�ma temelinden kaynaklanmayan ve oldu-bitti ile ifade edilebilecek zorlamalar, toplumsal bar��a zarar verir.

Dan��ma Kurulumuzun ba�ar�l� bir �al��ma ile t�m meslek camiam�za yararl� olacak �neriler geli�tirece�ine olan inanc�m� belirtiyor, sayg�lar sunuyorum.




Fatih S�YLER
Mimar, 6839