Veerkracht : over het overwinnen van jeugdtrauma's / Boris Cyrulnik
Kwalitatieve beoordeling: ***
Moeilijkheidsgraad : I
SISO-classificatie : 606.4
Non-fictie
Trefwoorden : Trauma's ; jeugd Doorzettingsvermogen
-------------------
De oorspronkelijke titel (Les vilains petits canards) verwijst naar de citaten uit het sprookje van Hans Christiaan Andersen "Het lelijke eendje" waarmee hij zijn boek begint en eindigt. Het lelijke kleine eendje dat uit kan groeien tot een mooie zwaan is ook de les die hij in dit boek meegeeft.
Hij voert je mee naar een niet altijd even gemakkelijke wereld van de psychosomatiek en psychotherapie. Het boek is niet eenvoudig om lezen maar heel interessant en boeiend. De auteur gebruikt soms een relatief moeilijke taal en omslachtige zinsconstructies, maar schrijft heel aangrijpend. Je krijgt inzicht in het belang van de ontwikkelings- en ontplooiingskansen van een kind.
Het boek heeft een heel speciaal begin : je wordt meteen in enkele dialogen gegooid, wat op het eerste zicht nogal verwarrend overkomt. Maar een aantal bladzijden verder start het boek echt en krijg je naast de vele emotionele voorbeelden ook de nodige theorie en informatie met verwijzingen naar bekende psychotherapeuten en -analytici (A. Freud, S. Freud,�.). Het boek handelt niet enkel over traumatische ervaringen maar vooral over het belang van de reacties van de omgeving op die trauma's. De opvoeding en de omgeving in het algemeen dragen voor een groot stuk bij tot het al dan niet ontwikkelen van de nodige veerkracht om een trauma te boven te komen. Het is verbijsterend te lezen hoe sommige schijnbaar onbelangrijke gebeurtenissen een oud trauma kunnen naar boven brengen en aanleiding geven tot depressie.
We zien dat men opnieuw moet leren leven als een trauma voorbij is, littekens verdwijnen niet volledig maar blijven meestal een breuk in de persoonlijkheid. Alles hangt echter af van de veerkracht van iemand om een nieuwe start te nemen na een trauma. Een kind dat mishandeld, in steek gelaten werd, zal een stilstand in zijn ontwikkeling meemaken, doch dit kan een plaats krijgen in de levensgeschiedenis van die persoon alvorens weer op weg te gaan.
Als men het kind de mogelijkheid geeft zich te uiten bijvoorbeeld door middel van tekenen, schilderen, knutselen,� zal het gemakkelijker afstand kunnen nemen van het trauma en op deze manier veerkracht opbouwen.
We zien dat de gevoelens en gedragingen van de zwangere vrouw reeds een invloed hebben op de ontwikkeling van het toekomstige kindje. De innerlijke voorstellingen van de moeder zijn heel belangrijk voor de foetus.
We leren ook meer over het "familietheater" (bij Freud de familieroman), dat is opgebouwd uit de visie van elk lid van de familie, de geschiedenissen van voor hun ontmoeting, hun onbewuste contact en de veranderingen daarin bij de geboorte van de baby. Binnen ��n gezin kunnen de ouders verschillende gedragsstijlen aannemen tegenover de verschillende kinderen, wat de kwetsbaarheid van een kind kan bevorderen.
Het karakter vormt zich tegen het eind van het eerste levensjaar en de basis voor de persoonlijkheid wordt gelegd. Indien de eerste twee levensjaren zonder veel problemen voorbijgaan, verhoogt de latere veerkracht van het kind. Veerkracht verwerven wil niet zeggen dat het een definitief bezit is, elke gebeurtenis kan deze versterken maar ook vernietigen.
De auteur hecht ook belang aan de trauma's van hele groepen mensen als gevolg van oorlogen of natuurrampen. Dit is bijzonder aangrijpend geschreven, je voelt als het ware de angst van die kinderen. We zien dat niet zozeer de gebeurtenis op zich, maar de "gebrekkige" opvang achteraf de verwerking vaak tegengaat en een levenslang litteken bezorgt.
In het hoofdstuk over seksuele trauma's zien we dat ook hier de reactie van de omgeving heel belangrijk is. Indien de dader een bindingspersoon is, is het vaak heel moeilijk om eroverheen te raken en veerkracht te ontwikkelen omdat haatgevoelens niet toegelaten zijn.
De conclusie van het boek geeft een mooie samenvatting van het belang van veerkracht om een trauma te "overleven".
Men kan dit boek samenvatten als : leerzaam en aangrijpend. Het loont echt de moeite om het te lezen.
(c) copyright Hilde-FreudLacan 2003