Alev ALATLI
SCHRÖDINGER'IN KEDISI

SABAH GAZETESI
SEDA GÜREL
e-mail:[email protected]

KADINSI BIR TOPLUMUZ!

1. Bölüm - 8 Aralik 1999

Toplumlarin insaanlar gibi dogup büyüdügünü, kadinsi ve>erkeksi diye ikiye
ayrildigini ve hosumuza gitsin gitmesin, Türkiye'nin kadinsi bir toplum
oldugunu söylüyor yazar Alev Alatli. Boyut Yayinevi tarafindan yayinlanan
Schrödinger'in kedisi dizinin birinci kitabi kabus, öyle kisa zamanda okunup
bitirilecek bir kitap degil. Kendinizi vermeniz ve altini çize çize okumaniz
gerekiyor. Sayfalar ilerledikçe ise allak bullak oluyorsunuz. Alatli'nin
daha önceki kitaplarinda oldugu gibi günümüz Türkiyesinin bir fotografi
konuluyor önünüze. Çok iyi bildiginiz, içinde yasadiginiz, sorunlarina
çözümler bulmaya çalistiginiz Türkiye...Iste yazar kitabinda bu kadinsi
Türkiye'nin avantaj ve dezavantajlarini ortaya koyuyor. Kadinsi toplumun
bütün dünya için hayirli olduguna, ancak toplumlarin çogu erkeksi oldugunda
pek ise yaramadigina dikkat çekiyor ve nedenlerini anlatiyor.Türk erkeginin
"ana bagimli bir erkek" oldugunu söylüyor. Kolektif anneler dedigimiz anne,
anneanne, teyze, abla yani birden fazla anne tarafindan büyütülüyor ve
yetistiriliyor. Türk çocuklari. Büyüyüp, evlenip, evden gidinceye kadar.
Insan yavrusunun, kendini annesinden ayristirmasi,kendi bilincini
toplayabilmesi için belli bir zamana ihtiyaci var. Dokuz-on ayliktan
itibaren taklit etmeye baslar, yavas yavas anneden ayrisir, sonra tamamen
kopar.

Uluslar arasi sembolizmada anne; doga, toprak, içinden çikaran demektir.
Dolayisiyla kiz veya erkek, dogan çocugun hep bir ikilemi vardir; hem anneye
saklanip kalmak, hem de çikip bagimsizligi ilan etmek ister. Bagimsizligi
ilan etmeyi istemek, "bir de kendi gözümden dünyayi yeniden olusturayim"
demektir. Bu,anneden kopmak anlamina gelir.

Alev Alatli, Türkiye'de gerek kizlarin gerekse erkek çocuklarin anneden bir
türlü kopamadigini ve yetiskin insan olamadigini belirtiyor. Kizlari bir
kenara birakip erkeklere baktigimizda, maço tavirli, kadina deger vermeyen
diye isyan ettigimiz erkeklerin aslinda anneci ve kadinci bir erkek oldugunu
gördügümüzü söylüyor. Kendi basina olmak istemeyen, evi-ocagi terk edip
gitmeyen bir erkek. Üstelik bundan memnun da degil, bu yüzden hep sorun
çikariyor. Çünkü onu dürten erkeksi ögeleri de var.

O zaman su soruyu soruyor Alatli; maçoluk olarak gördügümüz, aslinda
annesinden kurtulmak isteyen erkegin ona duydugu öfkeyi kadina yansitmasi
demek. Dolayisiyla gördügümüz güçlü, sert bir erkek mi, yoksa ben çok
yalnizim diye aglayan bir çocuk mu hangisi.

2. Bölüm - 9 Aralik 1999

Türkiye "kadinsi" bir toplum. Bu saptamayi yapan yazar Alev Alatli. Alatli
son kitabi Schrödinger'in kedisinin ilk cildi kabusda bu konuyu gündeme
getiriyor. Ve ben de kendisiyle yaptigim söylesiyi size aktariyorum.

Niçin Türkiye kadinsi bir toplum. Insan dogasinin kadinsi bir erkeksi iki
ilkeden olusuyor olmasi, meselenin baslangiç noktasi, yazar Alev Alatli'ya
göre...

Anatomiye baktigimizda beynin iki yarim küresi var, sag ve sol. Bunlardan
sol yarim küre erkeksi, sag yarim küre ise kadinsi. Önemli olan kadin veya
erkek her insanin, bu iki ayri öge ile dogmus olmasi.

Fizyolojik olarak, beynin sag yarim küresi, bedenin sol yanini temsil
ediyor. Sol yarim küre ise sag tarafi. Erkeksi sol yarim küre, mantikli
düsünce ve sözel alanda uzmanlasiyor. Eger beynin bu tarafi zedelenirse,
kisi konusamaz ve mantikli düsünemez. Kadinsi sag yarim küre zedelenirse,
kisinin konusmasina ve mantikli düsünmesine bir sey olmaz ama hissedemez
duruma gelir.

Batililar beynin sol yarim küresinin zedelenmesine majör, sag tarafinkine
minör diyorlar. Yani bastan bir ayrimcilik söz konusu çünkü majör erkek,
minör kadin, demek. Neden diye baktigimizda Bati medeniyetinin mantik ve
sözel anlatim üzerine kuruldugunu görüyoruz.

Düsünce tarihine baktigimiz zaman ise, isin ucu taa Çine kadar gidiyor. Çin
felsefesinde yin (kadin) ve yang (erkek) var. Orada kadina ve erkege
atfedilen özellikler ise söyle:

Erkek, gündüz ve aydinlik. Kadin, gece ve karanlik.

Erkek, nedensel, kadin, nedensel olmayan.

Erkek, zaman ve tarih kadin, edebiyat ve zamansizlik, uzay.

Erkek, tümden gelim, didaktik, kadin; tüme varim, bütünlükçü ve analitik.
Erkek, akli, kadin, sezgisel...

Çin anlayisina göre, bu iki yarim küre, yer ve gökyüzü gibi bütünlük içinde
hareket eder. Isin ilginç tarafi Batidaki tiptan önce, Çinin bunu sezgisel
olarak çözmüs olmasi.

Derken dünyaya bir hal oluyor. Aristo ile baslayan bir akla dönüs, aklin
vurgulanmasi ve öne çikmasi söz konusu. Aklin öne çikmasi, sol yarim kürenin
öne çikmasi demek. Eski yunana baktigimiz zaman bütünüyle bir erkekler
toplulugu görüyoruz. Bütün kadinlar "cimnasyum" deniyen haremdeler, çocuklar
7 yasinda kadinlardan aliniyor ve erkekler tarafindan yetistiriliyor.
Kadinin üzerinde erkegin tam hakimiyetinin oldugu bir dönem bu. (dünkü
yaziyi hatirlayin. Türk erkeginin kolektif anneler yani anne, anneanne,
teyze, komsu gibi kalabalik kadinlar toplulugu tarafindan yetistirildigine
ve anneden bir türlü kopamadigina deginmistik.)

Bu dönem ayni zamanda felsefe, matematik, geometrinin hakim oldugu,
Pitagoras, Öklid, Kopernik, Galile gibi bilgilerin öne çiktigi bir dönem.

Ve zaman içerisinde en son Newton'la 1687 yilinda sonuçlanan bir dünya
görünüsü ve anlayisi gelisiyor özellikle batili dünyada. Yani aydinlanma
dönemi.

3. Bölüm - 10 Aralik 1999

Yazar Alev Alatli, son derece üretken bir yazar. Or"da Kimse var mi adli
dört ciltlik kitabini ardindan Kadere Karsi Koy A.S.'yi yazdi. Onu yazarken
ayni zamanda Schrödinger'in kedisi dizisinin ilk kitabi kabusa hazirlik
yapiyordu. Ve dizinin ilk kitabi geçtigimiz günlerde okuyucunun karsisina
çikti. Kitaba adini veren Schrödenger, teorisiyle bilim dünyasini sarsan bir
fizikçi. Kitabina niye bu adi verdigini kendisine soracagiz. Ama önce
Türkiye niye kadinsi bir toplum. Alatli, dün beynimizin sol (erkeksi) ve sag
(kadinsi) yarim küresinden ve sol yarim kürenin önem kazandigi ve
aydinlanmanin basladigi dönemden sözetmisti.

Kaldigimiz yerden devam ediyoruz...Alev Alatli diyor ki, "Kadinlar begensek
de begenmedik de, biyolojik yapilari ve cemiyette üstlendikleri roller
geregi beynin sag yarim küresini kullanma egilimindeler."

Sol yarim kürelerini kullanmazlar mi. Kullanilan elbette. Ama genellikle
solunu kullanmalari yasama dönüklükleriyle ters orantili oldugundan bütüne
götürür kadinlari. Örnegin, bir erkek, çocuguna nasil hareket edecegine dair
mekanik direktifler verir. Kadin ise, bu mekanik direktifleri her zaman
yumusatan, üzerinde oynayan bir rol üstlenir. Bütünü gördügü için söylenen
bir tek lafin yeterli olmadigini bilir. Ya, ya da yerine hem, hem de iyi
uygulanir. Bu ne demek. Bunun için aydinlanma dönemine geri dönmemiz
gerekiyor. Yani dünyayi dinsel tariften uzaklastiran baslangica, o zamana
kadar, kainat ya vahiy yoluyla ya da usa vurumla açiklaniyordu.

Aydinlanma döneminde ise Aristoya bilime, beynin sol yarim küresine referans
basladi. Dogunun gözlem sonucu ortaya çikabilecegi iddiasi ortaya atildi.

Fizikçi Newton'a göre dünya gözlemlenebilir ve analiz edilebildi. Bütün
olusumlar, birkaç kanuna indirgenebilir ve bu kanunlar bize dünyada ne olup
bittigini açiklar. Mekanistik bir dünya anlayisi. Bu bilardo topuna güç
uygularsak, o topun g güçle nereye gidecegini bellidir, düncesi. Dünyanin
atomlardan meydana geldigi düsüncesi. Bu atomlarin arasindaki iliskinin
yerçekimi gücüyle baglantili oldugu düsüncesi.

Bu düsünce, o zamana kadar dayatilan yahudi ve hiristayon ilahiyattan
tamamen farkli. Bu nokta ayni zamanda dinin ve bilimin birbirinden koptugu
dönem. 15.yüzyildan itibaren diger bütün bilimler de bu süreçten etkilendi.
Newton'un klasik fizik anlayisi kapitalizm, serbest piyasa ekonomisi ile
çakisti. Psikanalizin babasi Freud, Newton'un etkisinde kaldi. Sedire
hastasini yatirip, "eskiden ne yaptilar sana da böyle oldugu" sorgulamaya
basladi. Nedensel iliski, vektör analizi gibi. Devrimlerin hemen tümü
etkilendi.

Klasik fizigin ana noktasi ya, ya da düsünce biçimi. Eski mantikli bir sey
bu, dogru tektir demek. Ya bu olur ya da öbürü. Ikisi birden olmaz. Ya solcu
olursun ya sagci. Ya Müslüman ya kafir. Ya kadin ya erkek.

Bu düzen böyle giderse iki türlü problem oldu. Insanlar kendi kalplerine
baktiklari zaman hiçbir zaman söyle kesin çizgilerin olmadigini gördüler.
Bunun hep farkindaydilar ve hep saklamak zorunda kaldilar. Dolayisiyla,
fizik insan hayatinin disinda,çok uzaginda soguk ve diri olmayan
malzemelerle ugrasan bir bulum haline geldi. Fen bilimlerinin tümüyle dinler
arasinda çok büyük bir uçurum söz konusu oldu. Bu yüzyilin baslangicinda
1920lerde ise yeni fizik dedigimiz süreç ortaya çikti. Kuantum fizigi. Bir
anlamda "ya, ya da" yerine "hem, hem de" dönemi baslamis oldu....

4. Bölüm - 11 Aralik 1999

Yeni fizik, eski fizigin, kesinligini ortadan kaldirdi. Dogru belli bir yere
kadar dogru. Gözlem olarak da böyle, matematiksel olarak da böyle. Bir seyin
bütünüyle kanitlanamayacagi anlasilinca, kirçil diye bir kavramdan söz
etmeye basliyoruz.

Alev Alatli, "ilginç olan, bu anlayisin, Aristo"ya kadar varan bir düsünce
tarzini bir kenara itmesi, diyor. Toptan yadsimak mi. Hayir, çünkü klasik
fizigin yapabildigi seyler bir parçasi tamami degil.

Bu durumda Aristo'nun en büyük rakibi budanin galip çiktigi söyleniyor. Buda
da hiçbir zaman bir kesinlikten yana degildi. Gök her zaman mavi degildir.
Gögün mavi olmasi bir biçimdir. Derdi. Alatli ve devam ediyor. Bu ne demek.
Mekanize dünya görünüsü ortadan kalkmasi demek. Sol yarim küre, erkeksi
düsünce biçiminin önemini kaybetmesi demektir. Biri mantikli ol diye
bagiriyor. Eskiden olsa tek gerçek bu diyebilirdik. Simdi ise, bir dakka
deniyor, dogrulardan bir tanesi bu ama..."

Ve ama diyen hakli olabiliyor. Alatlinin bir diger saptamasi, yeni fizigin,
kadina yaklasiyor olmasi. Sag yarim kürenin kadinsi ögelerin hakimiyetinin
oldugu bir gelecege dogru gitmemiz.

Tabii bu bir ütopya. Isa'nin ütopyasi bile yerlesemedi iki bin yildir, bu
gerçeklesir mi bilinmez ama bilinen, büyük bir düsünce devrimi içinde
oldugumuz. Çok kisiye çok ters gelecek kavramlar oldugunu söylemeye de gerek
yok. Insanlar pozisyonlarini tutmak için kanlarinin son damlasina kadar
savasacaklardir.

Ama geriye dönüs yok. Kuantum fizigi her an yeni bir basariyla, yeni bir
bulusla ortaya çikiyor. Simdi gelelim, Türkiye'yi ilgilendiren bölümüne.
Alev Alatli diyor ki, benim iddiam su, Türkiye geldigi yer açisindan hiçbir
zaman klasik fizige çarpmadi. Bu geri kalmisligimizin bir nedeniydi belki.
Ikibine girerken, Türkiye hala pozitivizme direniyor. Kitle olarak biliyoruz
ama vardigi, okullarda ögreniyoruz ama Türkiye'nin içlek bilgisi, bunu hep
reddediyor.

Ilginç olan, yeni fizigin heyecanlandirdigi batili entellektüellerin kendi
toplumlari için istedikleri modelin Türkiye oldugunu görmeye baslamam.
Osmanli'da bir sürü tarikat var, hiçbiri birbirine girmemistir, üç dört din
bir arada yasamistir. Niye diye baktigimizda, bu hotistik dünya görüsünün
hakim olmasini, pozitivizmden nasibini almamasini görüyoruz. Böyle baktigin
zaman Türk toplumunun feminen bir toplum oldugunu görüyoruz...

5. Bölüm - 12 Aralik 1999

Dört gündür Türkiye feminen bir toplumdur saptamasini ortaya koyan yazar
Alev Alatli, ile nedenlerini konustuk. Kadinsi bir toplum olmamizin son
örnegini deprem felaketi sirasinda gördügümüzü düsünüyor

Alatli, diyor ki çok devlet bagimli bir toplumuz, Kemal Tahir hakliydi.
Devlet baba degil, anadir. Baba böyle vermez çünkü; babanin sevgisi
kosulludur. Anne ise kosulsuz verir, tipki doga gibidir. Hakim ezici
çogunlugu, kosulsuz sevgi veren bir devlet istemektedir. Kendi basina bir
sey yapmak istememektedir. Kendi basina bir sey yapmak istememektedir. Her
kosulda devletin yardimini bekler.

Ayagini tasa çarpsa devletten bilir. Kadinsi toplumlara bir baska örnek ise
Fransizlar, Verso'nun yaptigi yeni bir arastirma da bunu kanitliyor. Bu
arastirmada, kadinlara ve erkeklere kadinsi denilebilen davranislari
sorulmus. Ask mektubu yazmak gibi. Fransiz ve Türk erkeklerin çogu ask
mektubu yatiyor. Erkeksi toplum deyince de Alatli'nin aklina Ingiltere
geliyor. Anglosakson ülkeleri ve Almanya.

Gelelim kadinsi toplum olmanin iyi mi kötü olduguna...En iyisi sözü yine
Alatli'ya birakmak; bana göre Türkiye sikintilarini yeni fizige destek
vererek, bunlari uygulayarak çözebilir. Türkiye saldirgan olmayan bir
toplumdur. Toprak alacagim diye ugrasmaz ama toprak da vermez. Disi kaplan
gibi kendini korumak için saklidir ama erkeksi ögeyi fazla kullanmamaktan,
bilmemekten veya reddetmekten dolayi basimiza gelen isler de var. Yaratici
eksikligi var, sanata, teknolojide, bilimde.

Ön-insan asamasindaki çocuklar gibidir Türkiye. Taklit eden, acaba bu o
kadar kötü bir sey midir belki de degildir, diyor Alatli. Bunu ben
degerlendirmek istemiyorum. Ben vakayi ortaya koyuyorum gelin birlikte
güçlenip, çözelim.

Kadinsi toplum olmak istemiyorsak, belki de çocuk egitimini anneye
yüklemekten vazgeçmemiz gerekiyor. Çocuklari egitme yükümlülügünü ve
sorumlulugunu annenin üzerinden almakla, kadinlarin da kendi
yaraticiliklarini kullanma sansini vermemiz gerekiyor.

Aslinda her iki türde toplum olmanin avantaj ve dezavantajlari var. Erkeksi
toplumlar da ailenin ve dayanismanin kaybolmasindan yakiniyorlar. Önemli
olan ikisini birden görmek. Ve bütün içinde hem kadinsi hem erkeksi ögelerin
varligina ihtiyaç duymak, bir arada yasamayi ögrenmek. Birbirinden
eksikligini birlikte bir armoni olusturarak gidermek... Yeni fizik bunu
amaçliyor. Türkiye de buna uygun olmanin avantajlari ile dolu. Ama bir an
önce de eksikliklerini gidermek zorunda. Nedir en önemli eksigi Türkiye'nin
Alatli'ya göre, dilimizin olmamasi. Ayni dili konusmamamiz, birbirimizi
anlamamamiz. Bir lugatimizin olmamasini, tarihimizi, sosyolojimizi,
kültürümüzü, psikolojimizi bilmememizi, bunlari hep yabanci kaynaklardan
ögrenmemizi büyük bir handikap olarak görüyor.

Türkiye'nin en kisa zamanda kendi lugatini hazirlamaya baslanmasinin
gerekliliginin altini çiziyor.



BASINDA
SCHRÖDINGER'IN KEDISI



SABAH GAZETESI - Söylesi
5 ARALIK 1999
NURIYE AKMAN



TÜRKIYE'YI ANLATAN KEDI

-Tüyler ürpertici bir kitap bu Schrödinger'in Kedisi! Gerçekten de bir
"Kabus!" Dünya sundan birkaç gün sonra milenyumu kutlamaya hazirlanirken,
siz parçalanmis bir Türkiye'den bahsederek insanlari kabus görmeye
sevkediyorsunuz?!
-Korkunun ecele faydasi yok, Nuriye Hanim. "Parmagima degil, isaret ettigine
bakin" dememin nedeni bu. Türkiye'nin insanlari ortak bir dil bulamazlarsa
ve benim "toplumsal afazi" dedigim bu durum devam ederse, eninde sonunda
birbirlerinin dilinden anliyanlar gruplasacaklar, dillerinden anlamadiklari
diger gruplardan kopacaklar, ayrilacaklardir. Bu etnik bir ayrisma filan
olmayacak. Bu ortak kavramlarin, ortak etigin, ortak dilin tetikledigi bir
ayrisma olacak. Isaretlerini de görüyoruz zaten. Dernekler, cemaatler, sivil
toplum örgütleri, çok hukukluluk istemleri - bunlar ortak dil eksikligine,
toplumsal afaziye isaret ediyor.

-Afazi, bildigim kadariyla travma sonucu olusan bir beyin hastaligi degil
midir? "Toplumsal afazi" dünyada kullanilagelen bir kavram mi?
-"Toplumsal afazi" ya da "celbedilmis afazi" benim tip dünyasina, özellikle
de nürosikologlara önerdigim bir kavram. Afazi, aphasie, eski adiyla "heceli
kelam melekesi" tipta kanama, zedelenme gibi travmalar nedeniyle beyindeki
kortikal lisan alanlarinin bosalmasi sonucunda insanin konusamiyor,
konusulani anlamiyor olmasi durumu. Afazik hastada, konusma çikisi hemen hiç
yoktur ya da minimal düzeydedir. Duydugunu, okudugunu anlama, minimal
düzeydedir. Tekrarlama, isimlendirme minimal düzeydedir. Afazi, büyük bir
konfüzyonel boslugu, karmasayi ifade eder. Çevreden gelen sesli ve yazili
uyaranlarin kiside hiçbir izlenim uyandirmadigi bir bosluktur,
silinmisliktir. Büyük bir saskinlik ve amnezidir, bellek kaybidir. Afazi
hastasi bu karmasa ve bellek kaybi içinde hiçbir sey yakalayamadigi, hersey
uçar gibi cereyan ettigi için hasarin boyutu hakkinda bir düsünce de
olusturamaz. Ayrica duygusal açidan da kararsizdir. Ben Türkiye toplumunun
çok büyük bir bölümünün bu durumda oldugunu düsünüyorum. Hepimiz birden
beyin travmasi geçirmedik hayir ama bizim kortikal lisan alanlarimiz
bosaldi. Bu nedenledir ki, ortak dilimizi kaybettik. Bunun böyle devam
etmesinin sonucu, ülkenin ayrismasidir.

-Peki, kortikal alanlar nasil bosaldi, kim bosaltti?


ÇIG KÖFTENIN ISARETI


- Kelimelerin konusulan dilden sistematik olarak yokedilmeleri sonucu
bosaldi. Nesnelerin isimlerinin ve niteliklerinin hiç durmadan
degistirilmesi sonucu bosaldi. Türkiye insanina yöneltilen mesajlar öylesine
kaotiktiler ki, zihnimizde onlari bütünlüklü tasarimlar halinde
sekillendirmemiz imkansizlasti. Hatirlarsaniz, bir zaman önce bir takim
milletvekilleri TBMM'nin tavanina çig köfte atmislardi. Bu neyin isaretidir
biliyor musunuz? TBMM kavraminin milletvekillerinin zihinlerinde kaydi
olmamasinin isareti. Ayni sekilde, Ömerli barajinin kiyisina insa ettigi
villasinin kanalizasyonunu suya döken zihniyet, içme suyu kavraminin
yerlesmedigi zihniyettir. Mimar Sinan'in mezarini abdesthaneye çeviren
zihniyet mimari, yapi, estetik, yücelik kavramlarinin olmadigi zihniyettir.
Örnekleri sonsuza dek uzatabilirim.

- Buna neden olan dil devrimi olabilir mi?
- Keske mesele o kadarla kalsaydi. Dil devriminin düsünce melekesine büyük
hasar verdigi bir gerçek. Ama sonuçta, öz-Türkçe denilen tertibi Osmanlica
denilen tertibe tercüme eder, yolumuza devam ederdik. Buradaki esas mesele
birbirlerini reddeden kainat ve dünya görüslerinin yol açtigi karmasadir ki,
tipki afazi hastalarindaki gibi deprasyonla sonuçlanir. Nitekim
arastirmalarin da gösterdigi gibi Türkiye, depresif bir toplum haline
gelmistir. Gençligin nihilist egilimlerinin güçlendigi bir vakiadir. 1855-75
Rusyasinin nihilizmi gibi bir döneme girmek üzere oldugumuzdan korkuyorum.
NIhIlIzm malum "hiççilik" demek. Yani inanilan, güvenilen hiçbir deger ve
kurumun kalmamasi.

- Evet, kitabi okurken adeta canhiras bir sekilde feryad eden bir ses
duyuyor insan. Bu birbirlerini reddeden görüsler meselesinin bu noktaya
varabilecegini kitabin bas kahramani Imre Kadizade'nin kisiliginde
anlatmissiniz.
-Bu kadin 1950 yilinda, Körkuyu isimli bir Orta Anadolu köyünden çikmadir.
Bir seyh torunu olarak, kainat ve dünya görüsü Issiz'in türküsünde
özetlenir: '..Hakki Tealâ, sonsuz kudreti, merhameti, iyiligi, sevecenligi
ve isigiyla, bizleri küçük birer Kâinat olarak ebed için yaratmistir. Vicdan
dedigimiz yaradilis bilincimize basvurmamiz halinde, onun bizi ebedin
mutluluguna çektigini görürüz. Ve Körkuyu, ahirete kavusmayi büyük bir
heyecan ve hevesle bekleyen bizleri o çok mutlu vuslat anina kadar oyalamak
üzere bahsedilmis bir misafirhaneden ibarettir... Alem ve Kâinat, Biz
hepimiz, birbirimizden hiçbir surette ayri düsünülmeyecek bir bütün olarak,
ayni kudret, tutum, emir ve Kanun uyarinca biraradayiz.Kuran Ailesi,
Allah'in iradesi dogrultusunda gerçeklestirilmis kutsal bir ittifaktir.
Kadin ve erkek hisim akrabalarimizin kulluklarini ifade etme biçimlerinden
birisidir.'"

-Ve bu kadin ilk "darbeyi" daha henüz ortaokula bile gitmezken, "August
Compt" lakapli ultra laik pozitivist amcasindan alir: "cehennem'i tanir.
-Evet. Amcasi ona "cehennem" sözcügünün Kudüs yakinlarinda, çöplerin
atildigi Hinnom ya da Hennem vadisinden türedigini anlatir: "Simdi, 'ca'
Arapça'da yer, mekân, mevki demektir. Ca Hinnom veya Ca Hennem, Hennem Yeri
manâsinadir. 'Hennem çöplügüne fareler dadanmis, veba salgini çikmis. Veba
mikrobunu biliyorsun fareler tasir. Kudüs Belediyesi salgini durdurmak için
Hennem çöplügünü atese vermis. Vebadan ölenlerin cesetlerini de o atese
atmislar ki, mikroplar da ölsün. Çok büyük bir yanginmis ama fareler çöplüge
yanasamasinlar diye atesi bir daha hiç söndürmemisler. Senin anlayacagin,
Hennem Vadisi tarihe insanlarin öldükten sonra gittikleri, içinde ates yanan
bir yer olarak geçmis. Senin uykularini kaçiran 'cehennem' iste bu!"
Yetmisli yillarda, sosyalisttir. Maddeci tarih görüsünü, ateismi sindirmeye
çalisir. Seksenler geldiginde serbest-piyasa ekonomisini ve liberalizmi.
Bunlarin hepsi birbirlerini reddeden dünya görüsleridir. Mesajlar kaotiktir.
Mesajlar, çesitli trajedilerle sonuçlanan davranislara neden olurlar. Ama
yetmez. Kadizade, normal bir Türk vatandasi gibi taban tabana zit kavramlar
arasinda binamaz iken bu defa da "yeni fizik"e çatar. Yeni fizik, klasik
fizigi devredisi birakmak durumundadir. Bir de sembolü vardir:
Schrödinger'in Kedisi.
-Ayni anda hem ölü hem de diri olan kedi?


CANLILIK VE ÖLÜLÜK


-Ta kendisi. Kadizade, bu defa da canlilik ve ölülük durumlarinin üstüste
bindigi, süperpoze oldugu bir kuantum realitesini sindirmek, "imkansiz"i
düsünmek zorunda birakilmistir. Yeni fizigin dünyasinda "tek" dogru fikri
ortadan kalkmstir. Kuantum fizikçileri, mutasavviflarla, yani kadinin çoktan
gündemden düsmüs seyh dedesi gibi mistiklerle isbirligine girmislerdir.
Nasrettin Hocanin hikayeleri uluslararasi konferanslarda kuantum fiziginin
zor anlasilan kavramlarini açiklamakta kullanilir. Islam'in Mute'zile
Mezhebinin düsünce sistemi, çokdegiskenli "fuzzy" mantigin, bulanik mantigin
öncüsü sayilir. "Fuzzy" mantik ise, makina IQ'su yüksek makinalarin, "akilli
füze"lerin temellendigi mantiktir. Yeni fizik ile birlikte mistizm diye
asagilanan düsüncenin itibarinin iade edilmesi anlamindadir.

-Bu kadarla kalsa iyi. Kadin elli yasina geldiginde bildiklerini bir kez
daha unutmaya zorlaniyor.
-Kadizade'nin az çok egitimli bir Türk vatandasini simgeledigini tekrar
etmeliyim. Bütün bu karmasa içinde bitkin düsmesi kaçinilmazidr. Nitekim,
canhiras bir haykirisi vardir. "Beynimi yikamanizi talep ediyorum" diye
haykirir. "21.yüzyil biliminin tüm imkanlarini kullanarak beynimi
yikamanizi, ulusal kimligime dair tüm kodlardan arindirmanizi talep
ediyorum. Hakir benligim 'Bir dünya, bir devlet, bir bayrak' siarina
adanmistir. Her türlü dini ve kültürel takintidan uzak, özgür bir Yeni Dünya
vatandasi olarak yeniden yaratilmayi talep ediyorum. Ben, yeni bir dil, yeni
bir din, yeni bir kimlik istiyorum."

-"Bir dünya, bir devlet, bir bayrak" slogani bana fasizm çagristiriyor.
Kadizade, talebini sizin "Yeni Dünya Düzeni," dediginiz, "Koalisyon"
dediginiz örgüte yönlendirdigine göre, dünyanin geleceginin fasistik
olacagini mi söylüyorsunuz?


POSTMODERN FASIZM


-Uyariyorum, evet. "Postmodern fasizm"e dikkat çekmeye çalisiyorum. Bu
silahli, tankli tüfekli bir fasizm degil, ama fasizmin diger tüm ögelerini
içinde tasiyan bir fasizm. Silah degil, "ikna" yoluna giden, evrensel
medyanin hemen her konuda "koalisyon"un dogrularini, "koalisyon"un
degerlerini dayattigi bir fasizm. Muhalefeti toptan yokeden bir tarikatin
örgütlenmesi gibi, koalisyona talip uluslarin siyasi, adli, sanatsal tüm
kurumlarini, "Hoca"larina gassalin elindeki bir ceset gibi teslim etmeleri
durumu.

- Kitaptaki örgütlenmenin basinda Yüce Pir var. Yüce Pir, ABD mi?
- Evet. Dergahi da Washington DC. Pir'in altinda Vasillar var - G-8'ler
yani. Sonra Salikler, G-20'ler ya da dilerseniz AET. Sonra müridler -
Güneydogu Asya vb. ülkeler. Sonra bizim gibi Talipler. Bunlarin altinda da,
Magdur ülkeler, Sömürülmez ülkeler, Lanetli ülker, böyle gidiyor.
Anliyacaginiz, yeni dünya düzeni, tek kutuplu dünya beni heyecanlandirmiyor.
Böyle giderse, yeni dünya düzeni genlerini ortadan kaldirmak suretiyle ölüme
mahkum ettigi talihsiz halklarin omuzlarinda yükselen bir dünya medeniyeti
olacak. Evrenin pis çocugu yani.

- Hiç mi umut yok?
-Var tabii. Ikinci cildin adi "Rüya!" Bahsettiginiz kabusun, rüyaya
dönüsmesi var. Kaldi ki, biz bu defa fenersiz yakalanmayacagiz. Yani,
Osmanli aydininin yüzyil önce 1899'da yakalandigi gibi yakalanmayacagiz.
Onlar, kaybayan sosyalizmi bile görememislerdi ama biz "Yeni Fizik"i ve
fuzzy devrimi görüyoruz. Arkadaslar aramizda devamli konusuyor, fikir
teatisi yapiyoruz.

-Kimler bu "arkadaslar" dediginiz?
-Üniversitelerden fizikçiler, nürolog, psikiyatrist, psikologlar.
Ilahiyatçilar. Felsefeciler. Ekonomistler. Sanayiciler. Bakmayin siz
Türkiye'nin gündemi gazetelerin önsayfalarindan ibaret degil.

-Anladigim kadariyla Türkiye'de bir grup insan, romandaki Imre Kadizade gibi
"kuantum fizikçileri ile sufi tayfasi el ele, ko kola" diyor, klasik fizigin
mekanize dünyasina karsi, holistik, bütüncül yani "tevhidi" dünyasini
görüyor. Öyleyse kitabiniz bütün zamanlarin en büyük ütopyalarindan olan
dinle bilimi baristirmayi mi iddia ediyor?
-Estagfirullah! Ben dünyayi sarsmak üzere olan düsünce evrimine isaret
etdiyorum. Milenyumda dinlere geri dönüs olacak denmesinin nedenlerine
isaret ediyorum. Organik ve bütüncül kainat düsüncesinin yeni fizik
tarafindan kanitlandigina isaret ediyorum. Yeni fizik baglaminda
Schrödinger'in Kedisi bana Türkiye'yiçagristiriyor. Hangi dedektörü
kullanmaya karar verirsek, o dedektöre göre ölecek ya da yasayakalacak olan
Türkiye'yi. Ülkenin belki de en büyük sorununun kendisini gözlemlerken
kullandigi dedektör olduguna isaret etmek istiyorum.

-Türkiye hangi dedektörü kullaniyor?
- Türkiye'nin dedektörü yok! Türkiye'de bugün hakim olan "ideolojisizlik
ideolojisi"dir. Bunun sonucu da benim "postmodern fasizm" dedigim, hiçbir
kurum ya da bireyin yarininin belli olmadigi kargasa ortami. Biz bunu
yasiyoruz.

*********

YENI SAFAK GAZETESI - Söylesi
19 ARALIK 1999
GÜLCAN TEZCAN


'Parmagima degil, gösterdigine bakin!'

'ORDA Kimse Var mi?' sorusunu milletçe depremden sonra sormaya basladik. Ama
Alev Alatli, 1990'li yillarinbasindan beri yazdiklariyla bu soruyu soruyor.
Son romani Kâbus'ta da 'Orda'kilerle Türkiye gerçegini tartismaya devam eden
Alatli, çikis yolunu ikincikitabi 'Rüya'ya sakliyor.

Alev Alatli ile Kâbus'u, yeni aydinlanmayi ve toplumsal hastaliklarimizi
konustuk.

-Romanin genel havasi oldukça karamsar. Ancak Kabûs birumut isigi ile
bitiyor. Roman kahramani Imre Kadizade'yi kurtaranlar, "Senin bugüne kadar
yaptiginhamami sabit tutup tellaklari degistirmekti. Bundanböyle hamam
degisecek! Malazgirt'ten bu yana top ilkkez ayagimiza geldi" diyorlar. Nedir
sizi bu kadarumutlandiran?
Beni umutlandiran önümüzdeki yüzyilda dünyayi etkisialtina alacak "Ikinci
Aydinlanma" ve bu akimin"Birinci Aydinlanma"yi yadirgayan, içine bir
türlüsindiremiyen Türk insanina çok daha yakin geleceginidüsünüyor
olmam."Tellaklar degil hamam degisecek" derken, radikal bir düsünce
devrimine isaret ediyorum.

-Ikinci aydinlanmadan kastiniz nedir?"
-"Ikinci Aydinlanma"yi anlamak için birincisinin ne oldugunu hatirlamamiz
lazim. Aydinlanma Çagi diyebildigimiz döneme kadar dünya ve kainat ya vahiy
ya da usavurumla tarif ve izah edilirdi. Sonra Kopernik, Kepler, Galile ve
Newton'un bas kisileri oldugu akim,dünya ve kainat tanimlarini "klasik
fizik"in bulgulari dogrultusunda degistirdi. Dinsel tarifleri reddeden
açiklamalar getirdi. Eski Yunan'in düsüncesini arkasina alan klasik fizigin
tanimladigi evren ve dünya, belli kurallara göre isleyen,
"deterministik",yani basi sonu belli olan bir sistemdi. Açik, kesin bir
sistem. Kainati olusturan parçaciklar belirli fizik kurallarina göre hareket
ederlerdi. Birbirleriyle olan iliskileri de nedensellik çerçevesindeydi. Bu
kurallari kesfedersek, bizi sistemin nasil isledigini kesin olarak
ögrenmekten alakoyacak hiçbir sey yoktu. Klasik fizigin dünyasi bir ya-ya da
dünyasiydi. Siyah-beyaz bir dünyaydi. Birsey, ya dogruydu, ya da yanlis.
"Hem dogru hem de yanlis" olamazdi, çünkü "dogru" tekti.Yani kurtulus klasik
fizige karsi yeni fizikte..Günümüze hakim olan "mekanize" dünya görüsünü
klasik fizige borçluyuz. Klasik fizik, tüm bilimleri, sanati, edebiyati
etkiledi. Örnegin, Newton'un bireysel atomlardan olusan kainat fikri,
ekonomide AdamSmith'in münferit girisimcilerden olusan, çikarlarini
kovalayan kapitalist / liberal anlayisinin mesnedini teskil eder. Münferid
atomlarin birbirleriyle iliskisi ekonomide bireylerin iliskisi seklini alir.
Her ikisinde de yapilan is aynidir: sistemi mümkün olan enküçük parçasina
indirmek ve bu parçaciklarin davranisina bakarak, bütünün gelecegine dair
karar vermek, tahmin yürütmek. Dedigim gibi "yeni fizik"yazarin "seçimi"
degil, dünyanin gidisati. Yüce Pir'in fasizminin engellenmesine gelince
-açikcasi, bu saatten sonra bunu mümkün görmüyorum. Dünya, kainatin pis
çocugu olacak ve kiyamete kadar böyle devam edecek. Buna karsin, sembolü
"Schrödinger'in Kedisi"olan günümüz fizigi, "Yeni Fizik" bambaska bir dünya
ve kainat görüsüne isaret ediyor. Yeni fizik, ya da kuantum fizigi, bize
dogrunun tek olmadigini, dünya ve kainatin Aristo'nun ve onu izleyenlerin
önerdiklerigibi siyah-beyaz olmadigini kanitladi. Yeni fizik bütüncül, yani
"holistic" yani "tevhididir". Bu baglamda, tasavvufun ve tasavvufun babasi
Buda'nin pesinden gider, Aristo'nun degil. Schrödinger'in kedisi, ayni
zamanda ölü ve diri olmak gibi bir kuantum realitesini temsil eder. Kuantum
fizigi gelecek yüzyildan itibaren insanin kendisine, kendi bedenine,
topluma, kainati olusturan canli cansiz tüm varliklara hatta canlilik ve
ölülük durumlarina bakisini degistirecek. Radikal bir biçimde degistirecek.
2020'lerin Türkiyesi bu devrimden kaçinilmaz olarak etkilenecektir. Ama bu
mutluluk verici bir etkilenme olacak. Romandaki onarimcilar öyle iddia
ediyorlar! Ama sizi uyarmaliyim, bu bir roman -siyaset bilimi kitabi degil.
O nedenle de diyorum: "Parmagima degil, gösterdigine bakin.

-"Roman kahramaninizin Müslümanlar'a iliskin de ciddi elestirileri var. Imre
Kadizade, Islami söylemle yapilan ticari faaliyeti yadirgayan birisi.
Allah'in herhangi bir finans kurulusunun, örnegin "murakibi" gibi
sunulmasina isyan ediyor. Kitapta bu duruma isyan etmeyen, hatta alkislayan
karakterler de var.Kabûs, 2020'lerden 1990'li yillarin Türkiye'sinebakiyor.
Roman, kahramanlari Imre Kadizade ve yegeni Devrim Kuran'i çözümlemek
suretiyle eski Türkiye'nin ruh haline açiklik getirmeye çalisiyor. Bu
noktadaDevrim'i ve onun kusagini nihilizme iten nedir?
- Dikkatli bir okur, teyze ile yegenin yasamlarinin ayni eksende sürdügünü
farkedecektir. Imre Kadizade'nin sürgit degisen dünya ve kainat
açiklamalarinin neden oldugu bezginligi, Devrim'de yankilanir.
Devrim,birbirini dislayan, birbirine ters düsen mesajlar karsisinda bunalir.
Kimsenin bir sey bilmedigi sonucuna varir ki, bu hiççilikle sonuçlanacak
olan bir bosluktur.

- Kabûs'ta kurguladiginiz, Yüce Pir'in liderligindeki kutsal koalisyon, hiç
de yabancisi oldugumuz bir sey degil. Kimdir Yüce Pir?
- Kitapta Yüce Pir, ABD'yi isaret ediyor. Önümüzdeki yüzyili birakin, daha
simdiden dünyanin tek hakimi. Müzikten, yemege, yemekten giyime kadar hemen
herseyi dikte ediyor. Ne ki, bu defa dikte silah zoruyla degil, ikna
suretiyle evrensel medya araciligiyla.

-Romanda Türkiye'nin Anadolu Devletçikleri Hareketisonucu parçalaniyor. Bu
parçalanmada en büyük etkenlernelerdi?
-En büyük etken olarak "toplumsal afazi" dedigim birsoruna isaret ediyorum.
"Toplumsal afazi" konusamama,konusulani anlamama sorunudur.

*********

VARLIK - Söylesi
SUBAT 2000'DE YAYINLANACAK
HIKMET TEMEL AKARSU


- Sayin Alev Alatli, 21.Yüzyil yasami hakkinda ilk sosyolojik projeksiyonun
yapildigi romaninizda pek de iyimser bir tablo çizilmiyor. Hele Türkiye
açisindan bakildiginda durum tam bir felaket. Her sey neden bu kadar kötü
gözüküyor? Ve bundan sakinmanin imkani var mi?
- 21.yüzyila egitim ortalamasi 3,5 yil olan bir ulus olarak giriyoruz. Her
700 gençten sadece 1 tanesinin meslek sahibi oldugu bir ulus olarak
giriyoruz. Dört katrilyon borçla giriyoruz. Hepsinden kötüsü "afazik" bir
ulus olarak giriyoruz. Afazi, "aphasie," eski adiyla "heceli kelam melekesi"
tipta kanama, zedelenme gibi travmalar nedeniyle beyindeki kortikal lisan
alanlarinin bosalmasi sonucunda insanin konusamiyor, konusulani anlamiyor
olmasi durumu. Afazik hastada, konusma çikisi hemen hiç yoktur ya da minimal
düzeydedir. Duydugunu, okudugunu anlama, minimal düzeydedir. Tekrarlama,
isimlendirme minimal düzeydedir. Afazi, büyük bir konfüzyonel boslugu,
karmasayi ifade eder. Çevreden gelen sesli ve yazili uyaranlarin kiside
hiçbir izlenim uyandirmadigi bir bosluktur, silinmisliktir. Büyük bir
saskinlik ve amnezidir, bellek kaybidir. Afazi hastasi bu karmasa ve bellek
kaybi içinde hiçbir sey yakalayamadigi, hersey uçar gibi cereyan ettigi için
hasarin boyutu hakkinda bir düsünce de olusturamaz. Ayrica duygusal açidan
da kararsizdir. Ben Türkiye toplumunun çok büyük bir bölümünün bu durumda
oldugunu düsünüyorum. Hepimiz birden beyin travmasi geçirmedik hayir ama
bizim kortikal lisan alanlarimiz bosaldi. Bu nedenledir ki, ortak dilimizi
kaybettik. Bunun böyle devam etmesinin sonucu, ülkenin ayrismasidir.
Sakinmanin imkani var mi, elbette var. Ama önlem söyle dursun, gündemimizde
bile degil.

- Globallesme sonucunda kendi iktidarini tesis eden Yeni Dünya Düzeni sizin
anti-ütopya romaninizda oldugu gibi fasistik bir egilime girmek zorunda mi?
-"Globallesme" dediginiz bir hüsnü tabirdir, "tek kutuplu dünya"nin güzel
ismi yani. Pax Romano'nun günümüz verziyonu. Tek bir merkezden yayinlanan
degerler, inançlar, kurumlar, sanat, müzik, giyim kusam, yemek hatta dinin
tahakkümü. Su farkla ki, bu defa dayatma silahla degil, evrensel medya
araciligi ile ve ikna yoluyla. Bu nedenledir ki, "postmodern fasizm"den
bahsediyorum. Muhalefeti öldüren fasizmden. Global sermayenin devletlerle
içiçe geçtigi fasizmden. Öyle bir fasizm ki, serbest piyasa ekonomisine bile
geçit vermiyor. Bireyin üretme özgürlügünü yok ediyor.

-Schrödinger'in kedisi, ünlü bir kuantum fizigi deneyi. 2020 yili
Türkiye'sinde geçen bir romana ad olmayi nasil hakkediyor?
-Schrödinger'in Kedisi "yeni fizik"in maskotu. Nasil ki, Aristo ile
baslayan, Kopernik, Kepler, Galile ve Newton'la devam eden "klasik fizik"
dünya ve kainat tanimlarini degistirdi, dinsel tarifleri reddeden bir
açiklama getirdi, kuantum fizigi de gelecek yüzyildan itibaren insanin
kendisine, kendi bedenine, topluma, kainati olusturan canli cansiz tüm
varliklara hatta canlilik ve ölülük durumlarina bakisini degistirecek.
Radikal bir biçimde degistirecek. 2020'lerin Türkiyesi bu devrimden
kaçinilmaz olarak etkilenecektir. Bu baglamda kedide simgelesen "yeni fizik"
2020li yillarinin Türkiye gündemini dayatacaktir.

-Çok zaman "yazar" saçakli düsünce adini verdigi "fuzzy" mantiktan yana. Siz
olasi Yüce Pir fasizmini engellemek için "fuzzy" mantiga sarilmayi mi
öneriyorsunuz?
-"Fuzzy" ya da çokdegiskenli mantik artik bir vakia. "Yazar"in ondan yana
olmaktan baska bir çaresi yok! Bakin, klasik fizigin tanimladigi evren ve
dünya, belli kurallara göre isleyen, "deterministik," yani basi sonu belli
olan bir sistemdi. Açik, kesin bir sistem. Kainati olusturan parçaciklar
belirli fizik kurallarina göre hareket ederlerdi. Birbirleriyle olan
iliskileri de nedensellik çerçevesindeydi. Bu kurallari kesfedersek, bizi
sistemin nasil isledigini kesin olarak ögrenmekten alakoyacak hiçbir sey
yoktu. Belirsiz olan, bulanik olan, ortada olan hiçbir sey yoktu. Klasik
fizigin dünyasi bir ya-ya da dünyasiydi. Birsey, ya dogruydi, ya da yanlis.
"Hem dogru hem de yanlis" olamazdi, çünkü "dogru" tekti. Kuantum fizikçisi
Erwin Schrödinger'in deneyinde simgelesen "yeni fizik" bize dogrunun tek
olmadigi, dünya ve kainatin Aristonun önerdigi gibi siyah-beyaz olmadigini
kanitladi. Dogrunun "tek" oldugu düsüncesi klasik fizigin dayatmasidir.
"Aydinlanma Çagini" klasik fizige borçluyuz. Günümüze hakim olan "mekanize"
dünya görüsünü klasik fizige borçluyuz. Klasik fizik, tüm bilimleri, sanati,
edebiyati etkiledi. Örnegin, Newton'un bireysel atomlardan olusan kainat
fikri, ekonomide Adam Smith'in münferit girisimcilerden olusan, çikarlarini
kovalayan kapitalist/liberal anlayisinin mesnedini teskil eder. Münferit
atomlarin birbirleriyle iliskisi ekonomide bireylerin iliskisi seklini alir.
Her ikisinde de yapilan is aynidir: sistemi mümkün olan en küçük parçasina
indirmek ve bu parçaciklarin davranisina bakarak, bütünün gelecegine dair
karar vermek, tahmin yürütmek. Yeni fizik bütüncül, yani "holistic" yani
"tevhididir." Bu baglamda, tasavvufu ve tasavvufun babasi Buda'nin pesinden
gider, Aristo'nun degil. Schrödinger'in kedisi, ayni zamanda ölü ve diri
olmak gibi bir kuantum realitesini temsil eder. Dedigim gibi, "yeni fizik"
yazarin "seçimi" degil, dünyanin gidisati. Yüce Pir'in fasizmin
engellenmesine gelince - açikcasi, bu saatten sonra bunu mümkün görmüyorum.
Dünya, kainatin pis çocugu olacak ve kiyamete kadar böyle devam edecek.

-Kitabiniz boyunca cinsellik bütün yönleri ile ele aliniyor. Türk erkeginin
acinacak hali sert bir dille elestiriliyor. Kadinlar içinde büyümekle, bir
türlü olgunlasip erkini ele alamamakla suçladiginiz Türk erkegini
yargilarken aslinda ciddi bir sosyolojik elestiri de getiriyorsunuz. Bunu
biraz açar misiniz?
-Tip, beynin sol yarimküresinin faaliyetlerini "erkeksi," sag yarimküresinin
faaliyetlerini "kadinsi" olarak tanimlar, bu malum. "Erkeksi" faaliyetlere
atfedilen nitelikler, soyutlama, mantikli düsünce ve sözel islevde
uzmanliktir. "Kadinsi" nitelikler ise algilama, sanat yetenegi olarak geçer.
Sol yarimkürenin hasar görmesi halinde kisi konusamaz ve mantikli düsünemez
olurken, sag yarimkürenin zedelenmesi durumunda algilama/duyumsama ortadan
kalkar. Uluslararasi sembol bilimde erkeksi diye tanimlanan nitelik aklidir,
kadinsi olarak tanimlanan nitelik ise sezgisel. Kiz ya da erkek çocuk, her
ikisi de sag ve sol yarimkürelere sahip olarak dogarlar. Her kiz çocugunda
erkeksi nitelikler her erkek çocugunda ise kadinsi nitelikler vardir.
Toplumun onlara biçtigi roller geregi zaman içinde bir ya da diger
yarimkürelerini daha çok kullanir olurlar. Çok çok özetleyerek söylersem,
Türkiye toplumunun çok uzun bir zamandir, belki 1875-76'dan itibaren
(Türk-Rus savaslari, izleyen diger savaslar, Balkan Harbi, Kurtulus Savasi
gibi erkeklerin yirmibes yil askerlik yaptigi yillar) kadin enerjisine
mahkum oldugunu, çocuklar kollektif anneler dedigim,
anne-teyze,abla-hala-komsu teyze-kadin ögretmen toplulugu tarafindan
yetistirildigi için "feminin" degerlerin öne çiktigi seklinde bir tezim var.
Kimseyi suçluyor degilim, sadece bir tesbit yapiyorum.

-Yeni bir yüzyila girerken gözlerimizin önüne serdiginiz feci toplumsal
sosyal durum herhalde bir kader olamaz. Mafyalasan ekonominin, erkini
kaptirmamakta direnen bürokrsinin, uöurumlasan gelir adeletsizliginin,
rüsvetin, yolsuzlugun, kokusmanin ve ahlaki çöküsün bu hale gettirdigi
toplumsal yasama ciddi çözüm öneriler ya da çikis yollari önerilmiyor
romaninizda. Acaba bunu takip eden bir ciltte çalisacaginiz anlamina
yorabilir miyiz?
-Evet. Ikinci cilt, ONARIMCILARI anlatiyor. Bir tür "Rüya!"

-Gençlik hep yakin plandan mercek altinda bir kesim sizin çalismalarinizda.
Gençligin dönemsel bunalimlari, egilimleri, meraklari, sapkinlik ya da
özlemleri sizi hep çok ilgilendiriyor. Üstelik bu alanda sasilacak kadar çok
sey biliyorsunuz. Nereye takildiklarindan, ne giydiklerinden, kalplerinden
geçenlere kadar. Bu alandaki derinlesmeniz ne anlama geliyor? O gençlerin
umutsuzluklari ve romanin finale giden bölümlerindeki nihilist sapkinliklari
çözdügünüz zman Türkiye'nin de bazi kanserli dokularini kesip atmis
olacaginizi mu düsünüyorsunuz?
-Keske o kadar kolay olsaydi! Gençlik, mercek altinda çünkü bu ülkenin yüzde
yetmisaltisi otuz yasindadir. "Gençlik" ülkenin ta kendisi. Gençligin
nitelikleri, ülkenin nitelikleri.

- Bu romanin felsefi boyutlarinin edebi boyutunu astigini iddia etsem, buna
ne dersiniz?..Ve kadin düsünür yetistirememis bir toplumda bu kanallari
zorlamak hangi saiklerle yazarliginiza girdi?
-Schrödinger'in Kedisi'nin felsefi boyutlarinin edebi boyutunu astigini
iddia ederseniz, edebiyati küçümsediginizi düsünürüm çünkü bence edebiyat
felsefeyi kapsar. Kadin düsünür olmaya gelince, benim de bir sol yarimkürem
var, öyle degil mi? Sizin gibi sol yarimküremi kullaniyorum ben de!

-Klasik bir soru. Bundan sonra neler var? Yeni bir proje var mi?
- Evet, ikinci ciltten sonra "imparatorlugun çöküsü"nü yazacagim. Yani,
ülkemizdeki "natasalar"in izini sürerek Sovyetler birliginin manevi
çöküsünü. Bir Türk yazari olarak bu faciayi irdelemek görevimmis gibi
geliyor.

*********

www.alevlatli.com  sitesinden alinmistir..