Fetihnet

Ah mine'l-Ask

Bir çogalmadan ibarettir ask, bir cosmadan, kabarmadan, büyümeden ibarettir.
Devamli artmayan bir duygunun ask olmasi ne mümkün?

Sözün var oldugu günden beri, en fazla sarf edildigi alan asktir. Ask
üzerine söylenmis sözlerin siniri yoktur. Belki söylenmemis söz de yoktur;
ama her dönemde baska türlü söylenmekten dolayi çogalan söz vardir.
Söz nötr bir varliktir, üst derecesi kelam, alt derecesi laftir. Sözün kelam
derecesinde konusu asktir. Söze en güzel manayi ask verir. Bütün
boyutlariyla sözü askla söylediginiz zaman sözün güzelligini hissedersiniz.
Bir cümleyi askla yazin; görün cümle ne kadar güzellesir. Usulen yazilan
cümleden muhatabin alacagi pek bir sey yoktur.

Hayatin asktan yoksun oldugu hiçbir zaman gösterilemez ki. Bitkinin hayati
olsun, insanin hayati olsun, dünyanin hayati olsun, bütün hayatlarin her
kademede aska ihtiyaçlari vardir.

Askla bakmak; yürekle bakmak demektir. Göz sadece bir fonksiyonu yürütür;
ama fonksiyonun içini dolduran, onu san’ata dönüstüren gönüldür. Biz
gözümüzle bakariz; ama gören gönüldür. Gönlümüzde ask varsa, gözün gördügü
güzeldir.

"Yalnizca bir türlü ask vardir; ama görüntüleri binlerce türlüdür" der bir
bilge.
Üç çesidini söyleyelim:
Ask beseridir; sakayla baslar, sorumluluk getirir. Gözden girer, gönülde
yasar. Surete meyledenler ziyandadir.
Ask platoniktir; sohbetle baslar, zahmet getirir. Zihinden girer, gönülde
yasar. Siretini süslemeyenler yol sasirir.
Ask Ilahidir; imanla baslar, vahdete götürür. Gönülde dogar, gönülde yasar.
Sirri saklamayanlar, basini verir.
Ask, Allahu Teala'nin "Bilinmeyi istedim kainati yarattim" buyurdugu noktada
baslar. Ve oradan bir irmak gibi birdenbire coskuyla akar, binlerce yola
ayrilir, binlerce irmak olusur. Bir bastan binlerce bas olusur. Onun için
bir türlü ask vardir. Varligimizi sürdürdügümüz medeniyet birikiminin içinde
askin bütün çesitleri mevcut. Bugün dahi mevcut, biz hangi boyutunda
yasiyorsak askin, o türlüsünü tadiyoruz demektir.

Beseri askin (mecazi askin) Ilahi aska dönüsmesi tabii bir seyir. Pek çok
mutasavvif Ilahi ask için beseri aski ilk basamak olarak görür.
Çünkü Allah güzeldir, güzelligi sever. Mevcudattaki o Ilahi kudretin eserine
bakarak ancak bir izden asila gidebilir, görüntüden orijinale geçebilir
manasinda beseri aski ilk basamak olarak görmüslerdir ve atlamislardir
oradan.
Iste; Leyla ile Mecnun. Leyla'nin bir beser olarak askini Kays'in
biriktirmesi... Kays içinde büyüyen o askla ileride bir esikten atlayarak
Leyla ile bütünlestirmesi... Buradan da ileri giderek baska boyutlara yol
almasi... Artik o Hallacin "enel hak" dedigi noktadir, o Nesimi'nin cübbemin
altinda "Allah'tan gayrisi yoktur" dedigi noktadir. Gerek bas verirsiniz
gerek derinizi yüzerler. Sirlari ifsa etmek noktasinda ask biter.

Salt sirdir ask. Ask bir kisilik sirdir, iki kisiye müsaadesi yoktur.
Zaten ask tekildir. Sevilen hiçbir zaman askin içinde degildir. Askin içinde
seven vardir o kadar. Sevilenin haberi bile olmayabilir asktan, olmasi
önemli de degildir üstelik. Ask tekil oldugu için sirlari da, kederleri de,
acilari da, firkati de, hicrani da, gözyasi da, atesi de tekildir.
Yani içinde bulundugu ates sadece bir kisiyi yakar, gözyasi da bir kisiden
akar, ayriligi bir kisi çeker. Aski bunlar çogaltir, askin "eksilmeyen fakat
artan" özelligi ayni zamanda buradan beslenir. Gözyasi aski artirir, hicran,
hasret bu duygular aski devamli büyütür, katmerler, yuvarlar bir çig gibi.
Yani ask, aci çekmeyi bastan göze almayi gerektiriyor.
Askin bir tarifi de aci ve bütün bu acilardan duyulan mutluluk. Onun
ötesinde de insanin kabiliyeti. Ask her gönülde ayni kivamda varolamaz.
Gönül medeniyetindeki gönüllerimiz aski degisik boyutlarda alacaktir, o
zaman isin içine sirri da girer. Yani benim sirrim benim kalbime sigacak
olan kadardir, daha ötesini kaldiramaz. Sir, aci ve hasret varsa ask vardir
ve o ask tekildir bir kisiyi ilgilendirir.

Biz aski genel kabulümüzde "beseri ask" derken bir zaaf olarak algiladik,
"Ilahi ask"i da bir hedef olarak gördük. Beseri askin ve Ilahi askin
ikisinin de ayni anda ve ayni bünyede tezahürü bir geçis itibariyla
mümkündür.

Ahsenü'l-Kasas buyurulmus Yusuf Suresi'nde; aski anlattigi için bu sure.
Mevlana "Zeliha o hale gelmisti ki..." diyor, "... çörekotundan öd agacina
kadar her seyin adi Yusuf'tu onun için. Yusuf'un adini baska adlara
gizlemisti, mahremlerine bu sirri söylemisti. Mum ateste yumusadi, dese;
sevgili bize alisti, yüz verdi, demis olurdu. Bakin ay dogdu, dese; sögüt
dali yeserdi, dese (...); basim agriyor, dese; basimin agrisi geçti, iyiyim,
dese hep ayri manalari vardi bu sözlerin. Birini övse onu överdi, birinden
sikayet etse onun ayriligini söylemis olurdu. Yüz binlerce seyin adini ansa,
maksadi da Yusuf'tu onun, dilegi de..."

Hiçbir insan bir kadina asik olmayi veyahut da bir kadinin bir erkege asik
olmasini, "beseri ask" dedigimiz duyguyu yadsiyamaz, ayiplayamaz.
Ne din, ne de yasalar yasaklamistir aski; yürekler Allah'a aittir çünkü.
Gönül ki Allah'in evidir, askin her çesidine itibar eder.
Bütün milimetrekarelerinde ayni sevgili olmayan bir gönül aski bilir mi
acep?!.
Bir kuru yakinlasmayi, ilgiyi, arzuyu ask sanarak yasanilan ömür adina
va veyla ve va esefa!..
Bir Cemal'e kul, bir Ahmed'e köle, bir Leyla'ya deli ve bir isiga pervane
olmayanin aski mi vardir, ya akli mi vardir ki!..
Alem bir ask için yaratilmis ve "Ask imis her ne var alemde!.."
Muhabbetten Muhammed oldu hasil
Muhammed'siz muhabbetten ne hasil.

Sevgi üzerine kullanilabilecek bütün mecazlari üstüne alinmadir ask.
Ask acidir, hasrettir. Hicran ve hayrettir, firkat ve gurbettir. Gözyasi ve
ahtir; tazarru ve münacattir.
Ask ölümdür, can vermedir, kurban olmadir.
Canlarin birbirinde kaynayip erimesidir; canlarin can özünde yitirilmesi ve
aranmamasidir ask.
Parçalara böldükçe demiri, miknatisi güçle bütün parçalarin yine
birbirlerini aramalaridir.
Arama gücünü yitiren, zayiflatan, küçülten parçalar birakir; ancak birbirini
kovalamayi.
Tasin içinde sakli olan atestir ask; bir kivilcim çakinca kusatir bütün
evreni.
Atom çekirdegi etrafinda saniyede iki bin kilometrelik hizla dönen
elektronlarin karidir bu.
Kudretin ve Ilahi san'atin özündeki cevherden beseri estetige akip gelen
ilhamdir o. Bir sehre Ussak bir köye Asiklar adini vermektir.
Ask ki siirde Su kasidesi, mimaride Selimiye, musikide Ferahfeza'dir.
Ask, haddehanelerden dökülen ates, manaya gebe sözdür. Ask, mesktir.

"Kim asik olur da iffetini muhafaza eder, halini gizler ve bu yüzden ölürse
sehit olarak vefat eder." diyen bir hadis-i serif rivayet ediliyor.

Kalplerimizin incelmesi, yüreklerimizin güzellikleri tatmasi ve tanimasi
açisindan her insanin aska ihtiyaci vardir.
Bunu yasaklayamazsiniz. Fakat gizlilik esastir. Asik olan insan askini
herkese ilan edemez, bu ayip bir seydir. Çünkü sevgilinin adi onun için
kutsaldir. Sevilen insanin eskiden beri adinin ulu orta söylenmesi asik'i
incitir.
Asik olmak degil, aski söylemek ayiptir. Çünkü ask bir sirdir dedik.
Aski mutlaka kötü yorumlamamak lazimdir. Çünkü ask olgunlastiricidir.
Gönlümüzle, Allah'in isaretlerini görebilmemizi saglayacak en önemli
vasitalardan birisidir ask.
Gönlü açmak ancak sevmekle olur. Asktan kaçis ta yoktur, siz istediginiz
kadar yasaklayin o, kisiye bir gün gelir.
Seyh Galib'in dedigi gibi "Birden bire bu aski bu tuhfe bulanindir." (Tuhfe:
hediye)

Önce beseri askin rafine edilmesi lazim, Ilahi aska yükselmesi için.
Bir insanin esine veyahut da bir baskasina besledigi ask-i mecazi var. Daha
sonra bu insan Ask-i Ilahi'ye yükseliyor. Bu hal ailesine karsi olan askinda
bir düsme göstermeyecektir. Ilahi askin içerisinde beseri askin cüzleri
zaten mevcuttur. Ilahi aska vasil olmak bilakis beseri asklarin temelini
saglamlastirir.
Denizin içinde damla vardir; ama deniz damladan ibaret degildir. Bugün askla
ibadet edebilen bir insan, yarin ibadet eder gibi asik olabilir. Bugünkü
isini askla yapan da, ayni isi yarin ask ile yapamayabilir.

Ask sayesinde insan ebedilik kazanir ve lamekan olur. Ask bir hiçliktir
tasavvuf nesvesinde. Fakat o hiçlikte kendinizi "hiç" hissettikçe var
olursunuz ve hiçlik büyük bir varliga sebep olur. Can verirsiniz; ama can
verdikten sonra yasamaya baslarsiniz, kendinizi feda edersiniz feda olduktan
sonra söhret olursunuz.

"Güzelsiz olmaziz amma oluruz etsiz ekmeksiz".

Beseri boyutta askin mekani ve zamani çok kisitli, insanlar sadece birisinin
gözlerini görebiliyor. "Küçüksu'da gördüm seni, gözlerinden bildim seni"
gözlerinden baska bir yerinden de bilmesi mümkün degil zaten. Böyle bir
kiyafet, böyle bir toplum yapisi, sokakta olmayan bir kadin.
Beseri askin sadece gözyasi getirdigini, sadece aci getirdigini, dolayisiyla
bizim sairlerimizin de "sevgili" diye hitap ettikleri insanlarin ancak
kokularini duyabildikleri; saba yeli sevgilinin saçinin kokusunu getirdigi
zaman, acisinin en fazla oldugu, yoldan geçecek diye günlerce yolda
beklemek, bir haber gelecek diye bir süzgün bakisina, bir gamzeli bakisina
muhatap olurum diye günlerce uykusuz kalmak. Bütün bunlar içerisinde beseri
iliski ve birliktelik çok sinirli. Bu sinirlilik askin bir gömlek daha
yükselmesini saglayabiliyor. Içinizde büyütüyorsunuz, hasretin çogalmasi
askin da çogalmasi demek.

"Eyitti ol peri bir gün düsüne gireyim bir seb/ Sevincimden nice yillar
geçiptir görmedim uyku" : O sevgili bir gün bana dedi ki hadi gönlün olsun
rüyana girecegim bir gece, bu sözü duydugumdan sonra sevincimden nice yillar
geçiyor hala uyku uyuyamadim. Böyle bir tek söz, bazen bir çift göz ömür
boyu süren bir askin merkezidir. Böyle bir toplumda o güzellikten, o sözden
yola çikan insan Ilahi aska gidebiliyor.

Askin en büyük özelligi ruh terbiyesine müsait olmasi. Seven daima niyazda,
sevilen daima nazda. Sonuçta insanin yaratilisindaki özü, mutlak suretle
hissetmesini saglayacak bir aci ve kederle kalbi yumusatmak, mumlari
eritmektir. Kalp mumlasip mum da eriyince ister istemez bir yanis, " Hamdim,
pistim, yandim" olur. Yanma son noktadadir. Artik çesitli tecellileri kabul
etmeye haziriz; hosgörü, affetme, sabir ve hatta bütün ömrünüz boyunca
ulasacaginiz duygulari kapsar. Bunu yapmadikça, kalp çig kalir, ister
istemez meseleleri de hazmetmek zor olur. Onun için ayrilik vardir, aci ve
hasret vardir. Askta vuslat yoktur, vuslat oldugu an ask yoktur. Vuslat
askin düsmanidir üstelik.

Bugünün nisanliliklari üç ay, evlilikleri iki-üç sene sürüyor. Çünkü ask
diye yasanilan seyler riyakarca yürütülen bir oyundan ibaret. Her iki taraf
da gerçek yüzlerini gizliyorlar, karsi tarafa hos gelecek geçici bir hale
bürünüyorlar. Oglan bir simit alip gelesiye kadar, kiz yeni bir sevgili
bulabiliyor mu kendine, ona bakmak lazim. Bu kadar vazgeçilebilir duygulara
ask diyebiliyorlarsa onu sorgulasinlar.

Ask sorgulanmalidir; bir ilgi midir, bir sevgi midir, bir tutku mudur.
Anormalliktir; ama bu anormallige geçis sürecinde bizim duygularimizi hangi
derecede, hangi merhalede tuttugumuza bagli. Bir üstünlük, bir ayricalik
vesilesi yani. Oysa bugün hepsine ask diyoruz, hatta cinsellige bile ask
deniyor, ask yapmak ask adina çok küçültücü bir sey üstelik. Insanin bir
ilgiyi ask sanmasi; onun askidir; fakat askin ancak bir nebzesidir. Içinde
ask yok degil mutlaka vardir; ama askin ne kadaridir iste ona bakmak
lazimdir. Mutlak asktan herkes ancak nasibi kadarini alabilir.

Bir seyin ask olabilmesi için tutkulu olmasi, patolojik olmasi, anormal
olmasi gerekir.
Istahla yemek yerken hatirlayip sevileni, yemek bogazda dügümleniyorsa;
derin uykularda görülen rüyadan sonra bir daha uyku girmiyorsa gözlere, sen
bir mecliste adi anildiginda onun, inziva engin bir boyut kazaniyorsa,
hamasi bir söylevin tam ortasindaki bir kelime, bir cümle ne dedigini
bilmezlestiriyorsa insani, iste odur ask. O ki, göz kapaklari kapandiginda
karanliklari son bulmuyorsa, ne cür'et asktan söz edile!?.

Eskiler "Ah mine'l-Ask" yani "Ah askin elinden!..." demisler.
Galiba biz de "Ah Bine'l-Ask " yani "Ah aska ulasmak!..." demeliyiz.
ISKENDER PALA

Hosted by www.Geocities.ws