Home > Archief avonturen > Ushaia & Tierra del Fuego
8 januari - 13 januari 2003
Hugh in Vuurland: Ughe Ughe
Tierra del Humo, Land van Rook, noemde Ferdinand Magellanes de eiandengroep op de punt van Amerika in 1520. Overal zag hij de pluimen rook waarmee de Yamana-indianen elkaar op de hoogte hielden van de laatste nieuwtjes. Er waren nog drie Indianenstammen in de buurt, de Alacaluf, de Haus en de Ona, maar die konden de signalen van de Yamana, vissers van huisuit terwijl de Ona echte jagers waren, niet ontcijferen. Karel de Vijfde, Spanjaard en baas van de Portugees Magellan vond het leuk gevonden van Ferdinand maar de taal van de ontdekkingsreiziger was de zijne ook niet. Karel had niets op met die Bhoedistische reizigers voor wie de weg belangrijker was dan het doel. Karel scoort liever punten. Dus, waar rook is is vuur redeneerde de man en hij doopte het eiland ' Tierra del Fuego'. Magellanes moest het doen met een straat.
De meeste passagiers in het vliegtuig dat ons over enkele tellen in Ushaia aan de grond zet zal het een zorg zijn. Het is vakantietijd voor de Argentijen en Ushaia is een van de plekken waar je geweest moet zijn. De Yamana indianen of hoe ze ook mogen heten zij allang uit hun collectieve geheugen verdrongen. Dat kan Darwin mede op zijn conto schrijven. De pedante reiziger zette drie eeuwen na Ferdinand voet aan wal in Vuurland en dat had beter niet kunnen gebeuren. De Hugh Grant van zijn dagen, about a boy avant la lettre, voer met Fitz Roy mee op de Beagle nadat de kapitein een paar jaar eerder een zuidelijker passage dan de straat van Magellan had ontdekt. Aan boord verbleven tevens enkele Yamana die Fitz Roy had geronseld op zijn vorige tocht in een poging een swap te regelen voor de bijboot die de Indinanen hadden gepikt. Enkele mannen waren bj de eerste trip met de bijboot aan land gegaan, maar zagen een schuitje niet terug. Ze moesten een nieuwe bouwen eer ze konden terugkeren naar de Beagle. Dat soort geintjes haalde je dus niet uit met Fitz Roy. Hij kidnpate een paar Indianen en swapte bij elke stam een paar Indianen in de hoop de oorspronklijke schuit terug te vinden. Uiteindelijk hield hij er drie over, zonder de boot te hebben gevonden. Ondertussen was hij redeijk bedreven geraakt in de locale taal en gewoontes, maar leek het hem beter een inboorling wat beschaving bij te brengen om deze later als tolk te kunnen inzetten. De Yamana, net als de andere stammen, liepen naakt rond, de vrouwen met een velletje van een guanaco voor (vermoedelijk tegen de stramme wind) terwijl het in de zomer toch zelden warmer wordt dan een graad of tien, twaalf. Jemmy Button was een van de Yamana die zijn inburgeringscursus in Engeland had voltooid en aan de hand van Darwin zou worden ingezet voor het verbeteren van de contacten met de oorspronkelijke bevolking. Jemmy was echt een heertje geworden, prachtig Engels, maar twee maanden nadat hij j voet aan land zette gingen de kleren uit en danste hij weer als een Indiaan in het rond. En Hugh zag het allemaal gebeuren en spuugde erop. �Hideous Yells�noemde Darwin de taal van de Yamana. Echt, hij was op allerlei plekken geweest maar wat deze lieden ervan fabriceerden was echt een aanfluiting.
Wist hij veel dat een andere Brit, Thomas Bridges getrouwd met een Nederlandse, toen al voorzichtig bezig was deze taal te doorgronden. Hij kwam uiteindelijk tot een kleine 32.000 tekens voor werkwoorden als �roeien met de boot in slecht weer om walvis te harpoonen terwijl het vuur in de boot van boomschors maar niet wil branden omdat je vrouw weer eens de verkeerde stronken heeft meegegeven� . De exacte quote staat in Patagonie van Bruce Chatwin, ook zo�n Hugh volgens Jurrien, het zal de kift zijn. Helaas is die quote niet meer op te duiken want de stapel van 15 boeken moet slinken. We hebben teveel spullen. Het boek is nu in handen van Robert & Karin uit Groningen die er nog nooit van gehoord hadden. Veldwerk dus. Voor Darwin, en Evita Peron zijn we nog op zoek naar geschikte kandidaten.
Met geen woord rept Chatwin na zijn bezoek aan Estancia Harberton op het uiterste puntje van Tierra del Fuego over de sfeer op dit door Thomas Bridges in 1886 opgezette opvoedkamp voor Yamana. Hij hield er schapen waarmee hij de Yamana wilde binden om zo zijn levenswerk te voltooien. Chatwin loopt, praat met nazaat Susan Goodall, een complete geschiedenis krijg je voorgeschoteld want meneer heeft het uitgezocht. Maar wie schetst onze verbazing als we blijken te zijn beland in een soort Amish land terwijl Thomas de missie al voor 1880 verliet. De chef is een bebaard heerschap met een geruit bouwvakkersshirt, racend op een Quadbike. Hard, oerend hard.
De hausgemachte cake is heerljk. het uitzicht schitterend. Was Darwin hier maar niet geweest, dan hadden we de Yamana nu leren kennen als de beste schapenfokkers van de wereld. Nu zijn ze dood. Allemaal, stuk voor stuk. Waarschijnlijk mede door de schrijfsel van Darwin dacht iedereen de Yamana te mogen minachten. Ze kwamen en keken, brachten pokken etc. mee en de indianen legden stuk voor stuk het loodje. Tegen de tijd dat Bridges zijn woordenboek af had, waren er van de 2500 Indianen nog maar een paar honderd over. En nu dus niemand meer.
We lezen er alles over in het Yamana-museum, niet ver van het Fin del Mundo museum, 100 meter voor het gevangenis museum. Dat doe je dus op een regenachtige dag in de zuidelijkste stad ter wereld. Nadat we hebben gewandeld in het natuurpark en met de skilift een gletsjer hebben bedwongen om na afloop ook na 3 herhalingen, geen koffie en vino caliente (gloeiwijn) te hebben mogen ontvangen in de pittoreske skihut. De pinguincruise op het Beagle-kanaal was indrukwekkend., al was er van af het terras van de Galeon op de immer populaire Avenida San Martin zeker net zo veel te beleven, zoals de verkoop van de laatste Telebingo loten. Het enige terras in de zon bood verder uitzicht op de 4 hotels waartussen wij door de zomerse drukte moesten rouleren in de 6 nachten die we in Ushaia doorbrachten.
|
