Home > Orange Walk
11 juli 2003
Lamanai
Op een foto van David Pendergast is hij de donkere gebogen man ernaast, Wilfredo Novelo. Pendergast is de grote Maya ontdekker, die overigens, ter studie, nogal wat schatten meenam naar Ontario, waar ze nu niet door de Belizeanen te bewonderen zijn. Wilfredo en zijn vier broers runnen een reisorganisatie naar de langstbewoonde Maya nederzetting, Lamanai. Te bereiken anderhalf uur in de boot stroomopwaarts vanaf Orange Walk, door jungle en langs een grote Mennonieten gemeenschap (die net als de Amish geen belasting betalen).
Wilfredo is de archeoloog van de familie, de geleerde en hij pocht daar graag mee. Zoals met de foto en met de opsomming van alle documentaires waaraan hij zijn medewerking heeft verleend, in het spoor van David. De broers zitten bovenop het Maya nieuws en weten te vertellen dat sinds enkele weken de Maya geschiedenis 900 jaar is opgeschoven, van 2500 BC naar 3400 BC. De exacte reden mogen ze nog niet onthullen, maar het gaat om een reeds jaren geleden gedane pottenvondst.
Lamanai staat voor ondergedoken krokodil in het Mayaans, vertelt Wilfredo. Al in 1500 BC woonden indianen die wij later zijn gaan aanduiden als Maya , van 800 BC tot 600 BC al in stenen gebouwen. De Maya's woonden hier tot in de 16e eeuw. Pendergast begon zijn opgravingen hier in 1974 en het gaat nog steeds door. Juist doordat Lamanai zolang bewoond is geweest, kregen de archeologen een goed beeld van de voortdurende bouwdrift van de Maya's: elke nieuwe heerser bouwde zijn tempel over die van zijn voorganger. In Lamanai is duidelijk te zien hoe dat in zijn werk ging, waar de ��n een masker op zijn tempel had, bouwde de volgende er een kale muur omheen. Om zijn eigen masker te tonen. De archeologen in Lamanai graven de tempels zodanig af dat de veranderingen van de verschillende heersers te zien zijn. De site is verder interessant omdat veel nog niet is blootgelegd. De rit over New River maakt het zeer de moeite waard. Het enige minpuntje is dat de muskieten dwars door de jungle kleding heen steken, ook al heb je die speciaal bij Bever Zwerfsport gekocht.
Terug in Orange Walk, gelegen aan een van de drie of vier verharde wegen in Belize, vergapen we ons later die dag aan de vele passerende Mennonieten. Het is zondag, sommigen trekken met de familie naar het verweerde plein van Orange Walk. Ze vallen op met hun fris gekleurde blouses, donkere broeken, comboylaarzen en grote strooien hoeden op hun jongensachtige lijven. De dames ogen aanmerkelijk soberder en dikker. Maar wat wil je, veel kids.
Als we aan het eind van de dag onze spullen pakken om naar Mexico te reizen komen we op het busstation in gesprek met Joop en Elizabeth Harder. Mennonieten. Joop is wat dikker, praat graag en zij zegt naar goed Mennonietisch gebruik geen woord tegen een vreemde maar lacht zeer begrijpend. We praten afwisselend Spaans, Engels en wat Duits. Joop kwam ooit met zijn ouders naar Belize maar is er niet lang gebleven. Hij woont in Canada, waar nog steeds een grote gemeenschap woont, na omzwervingen vanuit Nederland. Er zijn een paar dingen die Mennonieten niet graag doen: belasting betalen en het nationale leger dienen. Jarenlang waren ze daarvan gevrijwaard in Canada, maar op enig moment kwamen ze in conflict met de regering. In 1959 trokken zodoende een grote groep naar Belize, dat toen straatarm was en zeer welwilend om een groep hardwerkende landbouwers onderdak te bieden op de vele vruchtbare maar onontgonnen gronden. Zonder 40 jaar lang belasting te hoeven betalen en een leger heeft Belize niet.
Joop en Elizabeth hebben ergens tijdens een plaspauze de aansluitende bus naar Cancun gemist waar ze de volgende dag een vliegtuig naar Canada moeten halen. Hij vraagt Elizabeth de paspoorten te laten zien zodat we met eigen ogen kunnen constateren dat de Mennonieten Nederlandse roots moeten hebben. Al weet Joop niet dat het land bestaat.
Diep in de vijftig moeten ze allebei al zijn. En nog een hele nacht reizen in bussen voor de boeg. Doodgemoederd stappen ze vele uren later in Chetumal, Mexico in de volgend bus.
|
