MAHALLİ İDARELER

        Mahalli idareler demokratik bir devlet düzeni içinde önemliyeri olan kuruluşlardır. Mahalli duygu, görüş ve yararları temsil eden kimselerin seçim yolu ile yürütme sorumluluğuna verilen ve böylece halkın kendi kendini idare etmesi prensibinin uygulanmasına en tipik örneği temsil eden bu idareler, siyasi yapı yanında ayrıca mahalli nitelikte sosyal, ekonomik, kültürel ve alt yapı çalışmaları ile ilgili birçok görevleri üstlenip başarı ile yürütmek suretiyle çağdaş devlatlerin hızlı kalkınmasında etkin bir rol oynamaktadır.

         Anayasamızın 127. maddesine göre;

         Mahalli idareler, il, belediye ve köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları gene kanunla gösterilen seçenekler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişilikleridir.

         Cumhuriyetimizin kuruluşundan bugüne kadar geçen 75 yıl içinde Mahalli İdarelerimiz Türk İdare Sistemi ,ç,nde ayrı bir önem kazanmış pek çok hizmetlerin yerine getirilmesinde ve demokratik hayatın gelişmesinde önemli rol üstlenmişlerdir. Mahalli İdarelerimiz, Anayasamızın 127. maddesine uygun olarak İl Özel İdareleri, belediyeler ve köylerden oluşmaktadır. Türk idare yapısına Tanzimat'tan sonra girişilen yenileştirme hareketleri ile giren Mahalli İdarelerimizin yerleşip güçlenmeleri oldukça ağır bir seyir izlemiştir. Yurdumuzda bugünkü anlamda ilk belediye yönetiminin kurulması 1855 yılında İstanbul'da denenmiştir. 3 Nisan 1930 tarihinde 1580 sayışı Belediye Kanunu düzenlenerek İlk Mahalli Seçimler 23 Eylül 1930 'da gerçekleştirilmiştir. Türkiye Cumhuriyet öncesinde 421 olan belediye sayısı günümüzde ise 2.800'ü geçmiştir. Bugün için bu sayıya dahil olan 15 Büyükşehir Belediyesi, bu büyükşehirlerimizin 8'inde 56 tane İlçe Belediyesi, 7 Büyükşehirde ise 21 alt kademe belediyeleri mevcuttur. Büyükşehir belediyelerimiz 27.06.1984 tarihli 3030 sayılı "Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun" uyarınca yönetilmektedir.         

Mahalli İdarelerimizden İl Özel İdareleri 1913 tarihli İdare-i Umimiye-i Vilayet Muakkat Kanunu ile Kamu Tüzel Kuruluşu Hüviyetini kazandırır. Diğer bir mahalli idare birimi oln köylerimiz sosyal, ekonomik, coğtafi ve tarihi gelişimin sonucu olarak kurulmuşlardır. 1839'da Gülhane Hatti Hümayümunda Köy İdaresinden bahsedilmiş, 1857'de Arazi Kanunnamesi ile Köy Tüzel Kuruluşu olarak kabul edilmiştir. 1877'de yürürlükte bulunan Mecellede köy şahsiyetinin organlarının ve vazifelerinin teferruatı açıklanmıştır. 18.03.1340 (1924) tarih ve 442 sayılı Köy Kanunu Köyü Mahalli İdare Birimi haline getirmiş ve idare şeklinin eseslarını belirlemiştir.

İL ÖZEL İDARESİ

         Kanunların öngördüğü belli ve mahalli ortak hizmetleri yürütmekle görevli, taşınır ve taşınmaz malları ile müstakil bütçesi ve karar organları bulunan kamu tüzel kuruluşudur.

         İl halkının yol, su, eğitim, sağlık, tarım ve turizm gibi ortak mahalli ihtiyaçlarını karşılamk, ülke ekonomisine mahalli mahiyette iştirak etmek kalkınma plan ve projelerinin ilde gerçekleşmesini temin etmek gibi görevleri vardır Merkezi idare, idarenin bütünlüğü ilkesine göre mahalli idareler üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir. Bu idarelere görevleri ile orantılı gelir kaynakları kanunla verilir.

         İl Özel İdareleri 1913 rarihli Umumiye-i Muvakat Kanunu ile kamu tüzel kuruluşu hüviyetini kazandılar. Sosyal, ekonomik ve siyasi değişiklikler ve gelişmeler özel idarelerin görevlerini arttırmıştır.Bu sebeple masraflar devamlı artış göstermiş, fakat gelirleri o nispette artmamıştır.