KAPITULO UNO:
Pag-girumdom sa nakalampas na panahon.
Sadit pa ako kaito na napagkapamawong mawong naman ko na dai ko malilingawan ang mga bagay-bagay na sakuyang napagobserbahan sa pang-uroaldaw na pagburuhay buhay ko duman sa Bano, Tiwi. Enot sa gabos bago pa magbagyong Sining, siguro mga edad ko anum na taon. Narurumduman ko na sa sakuya na ang sakuyang salud ay maluya, pirmi akong nagkakahelang maniwang ako kaito buda maluya ang lawas. Sakuyang narurumduman na ako dai nakakaentra sa mga karawat kang mga kaedad ko kaito na mga aki nin huli ngani sa sakong salud sabi ngani ni May buda si Pay dai ka nguna No magkawat ta mabaghat ka. Iyu na sana man ang pagpursigi kan sakung magurang na atamanun syempre dahil ngani ta ako lang ang lalaki na aki sa tulo na aki ninda. Kaya husto na sana ang pagpadaba.
Bago pa magbagyo kaito so harung mi durudakula pa man, pero napapabayaan na ta daing ipapahirahay. Magpupuon na kaito na sakuyang namamati ang pagtius. Mala ngani kung nag-uuran pigtuturuan na kami sa laog kan harong. Narumduman ko kaito na mayduyan kami sa laog kan harong pirmi si Pay na nagduduyan buda ako man nakitaning sa pagduyan. Igwa kami ki radyo na kada banggi pirmi si Pay na nagdadangog kan mga bareta nagtutulop buda pigpupukpok pa ngani so lamesa kan nagtataram sa radyo. Dai ko pa aram kung may trabaho kaito si Pay ang nahihiling ko may medicine cabinet kami na may ngaran na "CARE Made in USA" na may mga gamit na arog sa sarong doktor buda may nagduduruman saiyang mga tawo na dai ko kamidbid, iyu na nagpapaineksyun, pigpupukaw pa sya kaito maski matangang banggi dai ko aram kung ngata.
Minsan duminakol kami sa harong mi so mga taga Ligao na mga primo ko daa sinda nakiestar samo iyu maugma man ako ta maykakawat na ako sa laog kan harong pero dai naghaloy nagsadiri na sinda nagpatugdok man sinda ki harong na kataning sana duman sa harong mi. Ang narumduman ko na nagkararigos kaming magprimo sa bubon na pigapod Tanag sa may Naglagbong maugmahun ki maray kami. Ang midbid ko kaito si Yuni, Allan, Alberto. Pero pakatabos magkararigus sa bubon nagkahelang si___ dai ko marumduman, pero sabi na basil daa kan engkanto duman sa pagkarigus sa Tanag, kinua si Tiya Bing ta iyu partera buda parahilot buda midbid na nagbabawi sa mga nabasil. May niluto na pedralumbre sa baga tapos nagkaralakagakaga su pidralumbre ang intepretasyun na nagparaputag daa su na basil kaya nasigwahan saka nadumug su engkanto kaya sya pigkalentura pakatapos nirunut su pedralumbre pinaturuan ki lana, minasa, buda pinangadyian, dinuridut kan hintuturo buda pinahid sa angog na sinyal krus buda sa mga kamot hinilot-hilot tapos iyu na narahay man sa sunod na aldaw.
Narumduman ko pa kaito na may pirming nagduduman samo na mga taga Ligao sa Tiya Teling, Tiyo Erning, Manoy Boy kada Agusto pano piyesta sa Joroan kan santa Nestra Senyora de la Birhen. Ang saro senyales na may maabot o mahapit na bisita samo ay su pagdukot kan baga sa kaldero na parang nag-awrora su mga baga. Panduwang sinyales iyu ang paghuni buda paglayug paharani sa harong mi kan pig-apod ambabareta na bayung. Iyu nanggad dai nagsalto kapag nagpahiling ang senyales na iyan igwang bisita na maabot. Mga nagbibisita samo kaito mga taga Ligao, taga Iriga sa Tiya Minay, apo na si Yulie, si Lolo Pa saka Lola May na taga Malama. Dai ko maipaliwanag ki maray ang pagkasurunod-sunod kan mga pangyayari pero narumduman ko naging katabang mi si Edna na tugang ni Manay Tela na aki ni Tiya Ondeng . Dahil aki pa sana kaito si Metus sya su katabang mi. Ang dai ko pa malingawan udto kaito na nagkakarakan kami, sa kumedor sa may kusina ugali talaga na na mag-imbitar sa mga nag-aaragi kung natagpo na nagkakarakan kami. Inapod ni Pay su mga nag-aragi na sabi "magkarakan tabi" iyu mananggad suminakat sinda samo buda nakikakan dai ko natandaan kung pera sinda na nakikakan.
Kan umabot so bagyong Sining nasa Ligao si Pay kami sana sa harong ang sakong narumduman kaito makusog su bagyo aldaw pa ngani, dai ko malingawan na si Manuy Bestre ang nagkilik sako para magbalyu sa harong kaitong si Pay Duyo yaon man duman si kaitong May Anday nakaestar. Sim so harong ni Pay Duyo buda konkreto ang pundasyun halangkaw ang serong. Nasa harong mi ako kaito bago ako kilikon para ibalyo ang sabi ngani ni Manuy Bestre na diit na daa akong labyugan kan pintuan pano nakatindug ako sa may pintu kan makusog ang paros pano dai aram ang sakong gigibuhon. Maray ngani ta tinabangan kami ni Manuy Bestre na makabalyu ka Pay Duyo. Su harong ni Pay Duyo garong pigduyan sa kusog kan paros, Bako sana kami ang nagbalyo sa Manuy Bestre buda sa Tiyo Uyu. Sabi ngani maray daa na may mga sinakong paruy na karga so harong ni Pay Duyo ta kung dai pwedeng maulag daa sa kusog kan paros, Sakuyang narumduman si Ester na matuang aki ni Manuy Bestre daraga na kaito, dumugun sya pano hali sya sa harong ninda sabi nya malanit daa su uran na tumatama sa likod dahil sa makusog na paros.
halat nguna!
|
