V.I.Lenin |
| V. İ. Lenin Rus devrimci ve devlet
adamıdır. Simbirsk'te doğan Lenin, ağabeyinin çara
karşı düzenlenen bir suikasta katıldığı için idam
edilmesinden sonra devrimci harekete katılmıştır.
Kazan Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden devrimci
eylemlerinden ötürü uzaklaştırılması (1887)
üzerine, dışarıdan sınava girerek Petersburg
Üniversitesi'ni bitirmiş (1891) ve 1893'te Moskova'ya
yerleşerek, işçiler arasında Marxizmi yaymaya
girişmiştir. 1895'te tutuklanarak Sibirya'ya sürülen
Lenin 1900'de serbest bırakıldıysa da birkaç ay sonra
yurtdışına kaçmak zorunda kalarak İsviçre'ye yerleşmiştir.
Plehanov'la birlikte İskra (Kıvılcım) gazetesini
yayımlamaya başlamış ve Ne Yapmalı (1902)
adlı eserinde, yasadışı bir partinin istikrarlı bir
yönetim altında sağlam biçimde örgütlenmesi gerektiğini
savunmuştur. Çoğunluktakilerin azınlıktakilere bu
eserde anlatılan yeni bir parti örgütü anlayışını
kabul ettirdikleri Rus Sosyal Demokrat İşçi
Partisi'nin 2. Kongresi'ne katılmıştır. Silahlı
ayaklanmayı örgütlemek amacıyla Rusya'ya dönen Lenin
ayaklanmanın ve Bolşeviklerin düzenlediği genel
grevlerin kanlı biçimde bastırılması üzerine,
1907'ye kadar ülke içinde saklanarak, zaman zaman yurtdışında
yaşamıştır. 1907-1908 arasında eşiyle Avrupa'yı
dolaşan Lenin Paris'e yerleşerek Materyalizm ve
Ampiriokritisizm (1909) adlı eserini
yayımlamıştır. Prag Konferansı'nda (1912) San
Petersburg'daki 1 Mayıs grevinde ve 1912 sonbaharında
yapılan seçimlerde Bolşeviklerin Menşeviklere
üstünlük sağlamaları üzerine, Krakow'a (Polonya)
yerleşmiş, hem Duma seçimlerine katılınmasını hem
de Menşeviklerin desteklediği burjuva demokratlarıyla
işbirliği yapılmamasını ve Rusya'da işçilerle
köylülerin birleşmesini önermiştir. Birinci Dünya
Savaşı başlayınca, Krakow'da tutuklandıysa da çok
geçmeden serbest sırakılarak İsviçre'ye yerleşmiş
ve Emperyalizm, Kapitilizmin En Yüksek Aşaması (1916)
adlı eserinde, savaşın emperyalist ülkeler açısından
kaçınılmaz olduğunu, emperyalist ülkeler zincirinin
en zayıf halkası olan Rusya'da, emperyalist savaşı iç
savaşa dönüştürme olanağının bulunduğunu,
dolayısıyla da devrimin tek bir ülkede zafer kazanmasına
olanak bulunduğunu savunmuştur. 12 Mart 1917'de
Rusya'da devrimin başlaması ve Duma'nın yanında
Petrograd'da bir işçi-asker sovyetinin kurulması
üzerine, otuz kadar devrimciyle Almanya üstünden
Petrograd'a gitmiştir. Ertesi yıl Nisan Tezleri'ni
yayımlayarak, programını açıklamıştır. Ama
barış yanlısı bir gösteriyi hükümetin yasaklaması
ve Bolşeviklerden bir çoğunun tutuklanması üzerine
Finlandiya'ya kaçmak zorunda kalan Lenin orada yazdığı
Devlet ve Devrim adlı eserinde, Marx ve Engels'in
proleterya diktaörlüğünü kurmak için, proleterya
tarafından burjuva devlet mekanizmasının parçalanması
zorunluluğu üstüne tezlerini yeniden ele alarak geliştirmiştir.
Ekim ayında gizlice Petrograd'a döndü ve silahlı
ayaklanmanın bir zorunluluğa dönüştüğünü Merkez
Komitesi'ne benimseterek, Bolşeviklerin iktidarı ele geçirmelerinde
önemli rol oynamış, 8 Kasım 1917'de Halk Komiserleri
Kurulu başkanlığına seçilmiştir. Alman saldırısı
üzerine, Brest-Litovsk'taki barış görüşmelerinin
kesilmesine ve önemli ölçüde toprak yitirilmesine karşın,
Buharin ve Troçki'nin karşı görüşlerini alt ederek,
partiye ve hükümete Brest-Litovsk Antlaşması'nın
imzalanmasını kabul ettirmeyi başarmıştır. 30
ağustos 1918'de Fanny Kaplan tarafından tarafından
vurularak ağır bir biçimde yaralanmış ancak çok
geçmeden iyileşerek partinin kongresinde savaş komünizmi
koşullarına bağlı bir örgütlenme biçimini kabul
ettirmiştir. Troçki'nin sendikaları
askerileştirilmesi tezine ve Kollontay'ın tabanda işçi
denetimini öneren tezlerine karşı çıkmış,
Konştadt denizcilerinin başlattıkları ayaklanmayı
bastırmakla birlikte, iktisat siyasetinde bir
değişiklik yapmayı kabul ederek savaş komünizmini
yürürlükten kaldıran Lenin Yeni İktisat Siyaseti'ni
uygulamaya koymuştur. 1922 yılında kısmi felç
geçirip, vasiyet diye adlandırılan siyasi
notlarını yazmıştır. Ancak daha sonraları felcin
bdenine yalımasıyla yaşamını yitirmiştir.
|