Friedrich Engels |
| Alman olan Engels sosyalizm teorisyenidir. Üniversitede felsefe öğrencisiyken geleneksel dinin ve varolan devletin, yani feodal Prusya Devleti'nin yıkılmasını hedefleyen sol Hegelcilerin toplantılarına katıldı. Babasının Manchester'deki iplik fabrikasında çalışmaya gidince birçok militan işçiyle tanıştı ve kapitalizmin İngiliz proleteryası üstündeki etkileri konusunda bir araştırma yaptı (İngiltere'de Emekçi Sınıfın Durumu, 1845). 1844'te Paris'te tanıştığı Marx'a ömrü boyunca sürecek bir dostlukla bağlandı ve giriştikleri mücadele, ikisini de Paris ve Brüksel işçi örgütleriyle ilişkilerini derinleştiremeye, ortak kuramsal çalışmalara yöneltti. (Kutsal Aile, 1845; Alman İdeolojisi, 1845-46; Komünist Parti Manifestosu, 1847-48). 1847 haziranında Londra'da, sonradan Komünistler Birliği'ne dönüşen Doğrular Birliği'nin kongresine katıldı; ertesi yıl Almanya'daki işçi ayaklanmasında yer aldı. Çalışma dünyasına ilişkin gündelik deneyimleri, "kapitalist üretim tarzı"nın gelişme biçimlerini derinlemesine çözümleyebilmesine olanak sağladı. Marx'ın ölümünden sonra Kapital'in ikinci ve üçüncü ciltlerinin bazı bölümlerini tamamlayarak yayınladı ve yazdığı önsözde Marx'ın gerçekleştirdiği büyük kuramsal devrimi vurgulayarak, bir bilim tarihçisi çalışması ortaya koydu. Yani Amerikan Ansiklopedisi'ne yazdığı savaşlara ilişkin maddede, Clausewitz'in izleyicisi ve Lenin'le Mao'nun habercisi olduğunu ortaya koydu. Anti-Dühring, Doğanın Diyalektiği (1873-1883), üretim ilişkilerinin akrabalık biçimleri üstünde belirleyici rol oynadığını gösterdiği Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni (1884) adlı yapıtlarını yayınladı. Engels, Birinci Enternasyonal'in kurulmasında, Fransa ve Almanya'daki sosyalist partilerin kurulmasında etkili olmuş, böylece İkinci Enternasyonal'in kurulmasına katkıda bulunmuştur. |