Okumak, do�du�u andan itibaren bir�ok e�itim s�reci ge�iren insan i�in en kolay ve en etkili ��renme yoludur. Sahip olduklar� bilgilerin %80'ini bu yolu kullanarak edinen geli�mi� �lke toplumlar�, g�n�m�zde daha fazla okuma al��kanl���na sahip olman�n sa�lad��� avantajlar� her alanda ya�amaktad�rlar. Geri kalm�� toplumlar�n kar��la�t�klar� sorunlar�n bir �o�unun kayna��nda ise e�itimsizlik yer almaktad�r. Bu toplumlarda ki�iler, okuyarak ge�irebilecekleri zamanlar� �o�unlukla yarars�z u�ra��larla ge�irmektedirler. Oysa okuma al��kanl��� �ncelikle ki�inin kendisi i�in mutlaka edinmesi gereken bir al��kanl�kt�r.

Kaliforniya'daki bir ilkokulda ��retmenlik yapan Jerry Greif, bundan tam 18 y�l �nce,televizyonu kapatma fikrinin temellerini atacak bir eylemde bulundu. Onu, bu harekete iten en �nemli sebep, televizyonun, ��rencilerinin hayat�nda kitap okumayla yer de�i�tirmi� olmas�yd�. Televizyon seyretme oran� artt�k�a, �ocuklar�n kitap okuma ve ondan zevk alma oranlar�nda ciddi d����ler g�zlemleyen Jerry Greif, "�ok Okuma, Az Televizyon" projesini geli�tirdi. Bu proje dahilinde eski bir televizyon okula getirildi ve her bir kitab� bitiren ��renci, televizyona bir etiket yap��t�rd�. Ama�, alt� haftada b�t�n televizyonu etiketlerle kapatmakt�. Proje ba�ar�yla ger�ekle�ti ve Greif'in ��rencileri televizyonu etiketlerle kaplad�lar. Bu proje s�ras�nda Jerry Greif'in baz� ��rencileri, iki hafta boyunca okuduklar� kitap say�s�n�n, b�t�n hayatlar� boyunca okuduklar� kitap say�s�ndan fazla oldu�unu belirttiler. Daha sonra bu faaliyet �lke �ap�nda yay�lmaya ba�lad�.

ABD Ulusal E�itim Geli�imini De�erlendirme Dairesinin (National Assessment of Educational Progress - NAEP) 1986 y�l� ara�t�rmalar�na g�re, �e�itli ya� gruplar�na ayr�lm�� ��rencilerin okuma kabiliyetlerinin geli�iminde s�rekli bir d���� oldu�u g�zlemlendi. D�zenli kitap okuma al��kanl��� olan ki�ilerde bile bu d���� g�zlenirken, televizyonun hakim oldu�u hayatlarda bu durum daha da k�t� sonu�lar ortaya ��kartt�. NAEP'in 1980-1984 y�llar� aras�nda yapt��� ara�t�rmalarda, g�nde ortalama 5-6 saat televizyon izleyen �ocuklar�n okuma yetene�inin, g�nde 2 saat televizyon seyreden �ocuklar�n okuma yetene�inden �ok daha d���k oldu�u ortaya ��kt�. Seyretme miktar�n�n ba�ar�y� etkiledi�ini vurgulayan ara�t�rmac�lar, en olumsuz etkiye, televizyonun neden oldu�unu belirtiyorlar.

Yine ABD Ulusal E�itim Geli�imini De�erlendirme Dairesinin yapt��� e�itim istatistiklerine g�re, son y�llarda ��rencilerin okuma ve yazmadaki ba�ar� oranlar�n�n d��t��� belirtiliyor. 1998 raporlar�na g�re, d�rd�nc� ve sekizinci s�n�flar�n % 16's�, on ikinci s�n�flar�n % 22'si temel yazma becerilerini ��renememi�ler. Yine ayn� rapora g�re, d�rd�nc�, sekizinci ve on ikinci s�n�flar�n ancak % 40'� yeterli okuma seviyesine ula�abilmi�ler. D�rd�nc� s�n�flar�n % 7'si, sekizinci s�n�flar�n % 3'� ve on ikinci s�n�flar�n % 6's� ancak okumada ileri seviyeye gelebilmi�lerdir.

Okuman�n Faydalar�ndan �rnekler...

Yazma Yetene�i

Wall Street gazetesi k��e yazarlar�ndan Marie Winn, televizyonun sadece �ocuklar�n okuma yeteneklerini de�il, ayn� zamanda yazma yeteneklerini de etkiledi�ini ileri s�r�yor: "Do�ru okuma kabiliyeti olmayan �ocuklar�n asla yazmay� ��renmeyece�ini, ��phesiz b�t�n e�itimciler bilir. Yaz�, kitapla yap�lm�� bir konu�mad�r ve sadece kitapla konu�may�, okuyarak ��renebilirsiniz."

Kelime Haznesi ve D���nme Kabiliyeti

Okuyan ki�iler �ok okuman�n beraberinde getirdi�i zengin kelime da�arc���na sahip olduklar� i�in, hikmetli ve etkileyici konu�arak hitap ettikleri ki�ilerde etki de uyand�r�rlar. Bu etki ise insanlarla ili�kileri g��lendirir, ki�iye daha sosyal bir karakter kazand�r�r. Dahas�, geni� kelime da�arc���, insan�n daha fazla kavramla d���nebilmesini de sa�lar. Yani d���nce kapasitesini ve k�lt�r d�zeyini art�r�r.

Bo� zamanlar�n�, �o�u zaman hi�bir yararl� bilgi aktarmayan televizyon kar��s�nda ge�irmek yerine kitap okuyarak de�erlendiren bu ki�iler, edindikleri bilgi ve k�lt�r sonucunda ayn� zamanda toplum i�inde etkin bir ki�ili�e sahip olurlar. T�m bu �zellikler, ki�ilerin �ncelikle kendileri i�in okumalar� gerekti�inin �ok �nemli bir g�stergesidir. Okuyarak kendini geli�tiren ki�iler ise elbette �evrelerinde geli�en olaylara da hakim olacak ve toplum i�inde e�itim seviyesinde zamanla bir ilerleme sa�lanacakt�r.

G�z Kaslar�nda Geli�me

G�z kaslar�, g�nl�k kullan�mla g��lenir ve geli�ir. Okuma, kar���k g�z hareketi kullan�m�n� gerektirir. Halbuki televizyon seyretme, g�z� tek bir noktada tutarak, bu kaslar� etkiler. �ok televizyon seyretmeye al��m�� �ocuklar�n kitap okuman�n g�zlerini yorduklar�n� s�ylemeleri, g�z kaslar�n�n televizyon sebebiyle geli�ememesinden kaynaklanmaktad�r.

Televizyon Tembelli�ine Dikkat

Evlerin ba� k��esinde oturan ve pek �ok insan�n hayat�n� do�rudan do�ruya y�nlendirmeye devam eden televizyon, �ocuklar ba�ta olmak �zere, bir�ok ki�inin okuma ve anlama kabiliyetini de ele ge�iriyor. Uzmanlar bu y�zy�lda, ge�en y�zy�la oranla daha az kitap okundu�unu belirtiyorlar. �zellikle son 30 sene i�inde kitap okuma oranlar�nda ciddi d����ler oldu�unu belirten uzmanlar, televizyon ve di�er g�rsel medya ara�lar�n�n h�zla yay�lmas�n� buna sebep olarak g�steriyorlar. ��nk�, televizyon seyreden insanlar, d�nyadaki sava�lardan bilimsel ara�t�rmalara kadar her konuda bilgilendiklerini d���nerek daha fazla performans isteyen kitap okuma faaliyetine y�nelmiyorlar.

Winn, televizyonun, �ocu�un kelimeleri tan�mas�na, anlamlar�n� ��zmesine, hecelemesine, kelime haznesinin ve d���nme kabiliyetinin geli�mesine engel olaca��n� belirtiyor. Kitap okuyan bir �ocu�un, okuduklar�n� kafas�n�n i�inde resimlendirdi�ini ve bunu yaparken hayalg�c�n� kulland���n� belirten Winn �unlar� vurguluyor: "Televizyon g�r�nt�leri, sembollerin ifade etti�i anlamlar� ��zmeyi bize b�rakm�yor. Televizyon seyretme s�ras�nda, zihin sembolleri de�ifre edemez ve yararlan�labilir hale getiremez."

Televizyonun, okuma al��kanl���nda meydana getirdi�i olumsuz etkilerden biri de konsantrasyonu azaltmas�. Televizyon g�r�nt�lerindeki a��r� h�z ve hareketlili�in yan� s�ra, programlar�n s�k s�k reklamlarla kesilmesi, dikkat s�reklili�inin kaybolmas�na, yo�unla�ma kapasitesinin bozulmas�na neden oluyor. Gallup'un 1992-1999 y�llar� aras�nda yapt��� ankette, kat�l�mc�lar�n �o�unlu�u, televizyonu kapatt�ktan sonra rahatlama hissi duyduklar�n�, fakat pasiflik ve konsantrasyon d���kl���n�n s�rd���n� belirtiyorlar. Televizyonun enerjilerini emdi�ini ve kendilerini t�kenmi� bir hale getirdi�ini belirten kat�l�mc�lar, normal zamana oranla, televizyon seyrettikten sonra konsantrasyon g��l��� �ektiklerini belirtiyorlar. Tam tersi olarak, kitap okuduktan sonra bu t�r zorluklar�n nadiren g�r�ld��� belirtiliyor.

Kitap okuma, insana, uzun s�re konu de�i�tirmeden dikkatini toplama e�itimi kazand�r�rken, televizyon insan� bunun tam tersine al��t�r�yor. Televizyon seyrederken, beyin faaliyetleri, uyan�k bilincin belirtisi olan beta dalgalar�n�, d���k bilincin belirtisi olan alfa dalgalar�na �eviriyor. G�zler a��kken normal olarak meydana gelmeyen belirli elektronik d�rt�ler, televizyon seyrederken meydana geliyor. Bu d�rt�ler g�z� bir noktada uzun s�re odakl�yor. Bu yan etkiler, �zellikle yeni okumay� ��renen �ocuklarda zararl� oluyor. ��nk� bu zararl� etkiler, okuman�n gerektirdi�i �zelliklerin tam tersini geli�tiriyor. B�ylece, uzun s�reli televizyon seyretme, kitap okumay� zorla�t�r�yor.

T�rkiye'de Durum

Okuma ve d���nce becerisinin yerle�medi�i toplumlarda, televizyon �ok daha fazla etkileme g�c�ne sahip oluyor. �zellikle g�steri �a��n�n �nc�l���n� yapan televizyon sayesinde, halk sadece g�sterilenle yetinmeyi tercih edip, kitap okumadan iyice uzakla��yor. 21'inci y�zy�la girerken T�rkiye, kitap okuma oran�nda �o�u Afrika �lkesinin gerisinde kalm�� durumda. Japonya'da toplumun % 14'�, Amerika'da % 12'si, �ngiltere ve Fransa'da % 11'i d�zenli kitap okurken, T�rkiye'de durum % 0,01 yani, on binde bir.

Bo�azi�i �niversitesi ��retim �yesi Yrd. Do�. Dr. Yavuz Akp�nar'�n yapt��� ara�t�rmalara g�re, ��renciler aras�nda kitap ve gazete okuma al��kanl���n�n azald��� g�r�ld�. ��rencilerin % 6's�n�n bir y�l i�inde hi� kitap okumad��� belirlendi. Bir y�l i�inde 5 kitaptan fazla okuyanlar�n oran� ise sadece % 31. ��rencilerin % 59'u son bir y�l i�inde T�rkiye'de pop�ler olan hi�bir kitab� bilmiyor. ��renciler aras�ndaki gazete okuma oranlar� da olduk�a d���k. ��rencilerin % 3'�n�n evine hi� gazete al�nmamakta, % 2'si ise gazetenin hi�bir b�l�m�n� okumuyor. Spor ve magazin sayfalar� % 32, haber ve ekonomi sayfalar� % 11, sanat sayfalar� % 14, gazete ekleri ise % 24 oran�nda okunuyor.

Her ne kadar televizyonun g�rsel olmas� ve b�t�n duyular�m�za hitap etmesi onu �ekici hale getirse de b�t�n bildiklerimizin % 80'ini okuduklar�m�zla kazan�yoruz.
Televizyon ilgi �ekici y�nleri olmas�na ra�men, ��renme a��s�ndan, kitap okumayla kar��la�t�r�l�nca �ok etkili de�ildir. ��te bu y�zden kitap okumak kal�c� ��renmenin en iyi yoludur.

Allah Okuman�n �nemini Kuran'da Bildirmi�tir

Okuma al��kanl��� Y�ce Allah'�n Kuran'da dikkat �ekti�i �nemli bir konudur. Peygamberimiz (sav)'e ilk vahyedilen ayette, "Yaratan Rabbin ad�yla oku." (Alak Suresi, 1) �eklinde buyrulmaktad�r.

Ayr�ca unutulmamal�d�r ki, Y�ce Allah'a olan sevgi, O'nun yaratt��� varl�klardaki �st�n ve kusursuz �zelliklerin okuyarak ��renilmesi ile daha da artacakt�r. Yarat�l�� delilleri m�minlerin �st�n g�� sahibi, her�eyin Yarat�c�s� Rabbimiz'den gere�i gibi korkmas�na da vesile olacakt�r. G�klerdeki, yerdeki ve ikisi aras�ndaki her�eyin Yarat�c�s� olan Allah Kuran'da ��yle buyurmu�tur: "Allah'�n g�ky�z�nden su indirdi�ini g�rmedin mi? B�ylece Biz onunla, renkleri de�i�ik olan meyveler ��kard�k. Da�lardan da beyaz, k�rm�z� renkleri de�i�ik ve siyah yollar (k�ld�k). �nsanlardan, hayvanlardan ve davarlardan da renkleri b�yle de�i�ik olanlar vard�r. Kullar� i�inde ise Allah'tan ancak alim olanlar 'i�leri titreyerek- korkar'. ��phesiz Allah, �st�n ve g��l� oland�r, ba���layand�r." (Fat�r Suresi, 27-28)