Televizyon, icat oldu�u g�nden beri, insan hayat� �zerindeki tesirini devam ettirmektedir. Onu icat eden(ler), muhtemelen insan hayat�na bu kadar g��l� tesir edece�ini bilmiyordu. Albert Einstein'in atom bombas�n�n tesirinin ne olaca��n� �nceden bilemedi�i gibi... Ba�lang��ta �nemsiz gibi g�r�nen bu teknolojik �let, 20 ve 21. y�zy�lda dikkate al�nmas� gereken bir g�� olmu�tur. Tv kar��s�nda oturan milyonlarca ki�i, ayn� anda tesir alt�na al�nabilmektedir. Baz� programlar� milyarlarca ki�i ayn� anda izleyebilmekte ve bu programlardaki ki�iler, hadiseler ve mesajlar evimize girmektedir. Evlerimizin ba�k��esine kurulmu� bu kutunun tesirinde kalmadan ya�amak, 21. y�zy�l insan� i�in neredeyse imk�ns�zd�r. Tv'nin ki�i, aile ve toplum hayat�na tesirleri, �imdilerde daha �ok konu�ulmaya ba�land�. Ancak bu g�c� elinde bulunduranlar, ne yaz�k ki, onun tesirleri hakk�ndaki bilgileri kamuoyuna aktarmamaktad�r.

Tv'nin tesirlerini; k�sa, orta ve uzun vadede olmak �zere ��e ay�rabiliriz. Hiro�ima ve Nagasaki'ye at�lan atom bombalar�n�n tesirleri ile bu tesirler daha iyi izah edilebilir. Atom bombas� ilk at�ld���nda 100 bin insan �ld�. Bu, katliam�n k�sa vadedeki en �iddetli tesiri olmu�tu. Orta vadede o �ehirler ya�anamaz hale geldi ve Japonya, sava�� kaybetti. Uzun vadede ise, radyasyon sebebiyle kolsuz-bacaks�z �ocuklar d�nyaya gelmeye, ba�ta kanser t�rleri olmak �zere �e�itli hastal�klar ortaya ��kmaya ba�lad�. K�sacas� atom bombas�n�n tesirleri y�llar sonra bile hissedilmekteydi.

Televizyonun k�sa, orta ve uzun vadede nas�l ortaya ��kt���n� fark edemedi�imiz vah�m neticeleri, tarihin derinliklerinde kalm��; fakat birilerinin h�l� bir�ok topluma uygulad��� Mankurt Efsanesi�ni hat�rlatmaktad�r. Tv'nin Mankurt Efsanesi�ne benzeyen y�nlerini okudu�umuzda onun zararlar�n� fark edip, ona daha mesafeli olaca��z.

Efsaneye ge�meden �nce, tv'nin ni�in bu kadar tesirli oldu�unu cevaplamaya �al��al�m. Bunun i�in ilk olarak, "Acaba ka� saat tv kar��s�nda kalmaktay�z?'' sorusunun cevab�n� arayal�m. Yap�lan �al��malar, bir�ok ki�inin saatlerce tv kar��s�nda kald���n� veya tv bulunan bir ortamda �al��t���n� g�stermektedir. Bir�ok yerde hayat, tv'nin g�r�nt�s� veya sesi ile devam etmektedir. �ocuklar�m�z tv kar��s�nda saatlerce �izgi film veya farkl� programlar izlemektedir. �nsan�n g�rd�kleri ve duyduklar� �uuralt�nda bir tesir b�rak�r. �uuralt� beslenmesi ise, insan hayat�na �ok m�him neticeleriyle derinden tesir eder. �yleyse tv g�r�nt� ve seslerinin hayat�m�za tesiri var m�d�r? Sa�l�kl� d���nen her insan bu soruya "evet'' diye cevap verecektir. Bir ki�i tv seyretmese bile, �evresinde tv seyredenler oldu�u i�in, dolayl� bir tesir alt�nda kalmaktad�r. Televizyon, bilhassa �ocuk ve gen�lerin �uuralt�na, davran��lar�na ve zihn� fonksiyonlar�na tesir etmekte ve onlar�n hayat� alg�lamalar�n� ve davran��lar�n� de�i�tirmektedir. K�sacas� hayat�n her k��esinde tv ve buna ba��ml� olan insanlar� bulmak m�mk�n olmaktad�r.

Mankurt Efsanesi tarihin derinliklerinde T�rk kavimlerine uygulanan bir i�kence ve asimilasyon �ekli olarak bilinmektedir. Bu efsaneye g�re kafas�na �slak koyun derisi ge�irilen ki�i, g�ne�in alt�nda g�nlerce bekletilmekte, �slak deri yava� yava� kurumakta ve ki�inin kafas�na m�thi� bir bas�n� yapmaktad�r. G�ne�in alt�nda kafas� gittik�e s�k�lan ki�i, yap�lan i�kencenin dayan�lmaz tesiriyle kendisini, ge�mi�ini, ideallerini ve �ahsiyetini �ekillendiren bir�ok de�eri kaybetmektedir. Bu �ekilde mankurtla�anlar, �uuru kaybolmu�, y�nlendirilmeye a��k, kendi ge�mi�ine ve benli�ine hissiz, duygulardan yoksunla�m��, sahibine �arts�z olarak ba�l� birer robot haline gelmektedir.

Mankurt haline getirilenlerin maruz kald��� de�i�me ile, tv k�skac�ndaki ki�ilerin ya�ad��� de�i�me aras�nda b�y�k benzerlik vard�r. Tv kar��s�ndakilerde, belki koyun derisinin yapt��� a�r� ve i�kence hali yoktur; ama bu iki hadise kar��s�ndaki de�i�me tarz� benzerdir. Tv kar��s�nda saatlerce savunmas�z bir �ekilde kalan ki�iler, g�rd�klerinin tesiri alt�nda kalmakta, hayat ve olaylara tv�nin istedi�i gibi bakmakta, ekranda g�rd�klerini model alarak giyinmekte, buna g�re e�lenmekte ve ya�amaktad�r.

Sistemli de�i�me ve zamana yayarak de�i�me �nemli kavramlard�r. Bug�n gelinen durum �ok k�sa zamanda olsayd�, herkes de�i�ti�ini fark edebilecekti. Ancak de�i�menin zamanla ve yava� yava� olmas�, ki�inin de�i�ti�ini fark etmemesi sonucunu getirmektedir. Tv'nin y�llar i�inde yapt��� de�i�me �ahs�n �uuralt� ile birlikte de�i�mesi ve bu �uuralt� de�i�menin ki�inin g�nl�k davran��lar�na aksetmesini do�urmaktad�r. Tv'nin insana tesirini �u �rnek ile daha iyi a��klayabiliriz. Elinize beyaz bir k���t al�n ve �zerine her g�n bir nokta koyun. Bir y�l sonra o k���t simsiyah olacakt�r. Ba�ka bir �rnek verecek olursak; yurdundan ve i�inde yeti�ti�i toplumdan uzakta ya�ayan ki�iler, zamanla i�inde ya�amay� s�rd�rd�kleri yeni toplumun de�er ve normlar�na maruz kalarak, fark�nda olmadan de�i�irler. De�i�meler yava� olmaktad�r. Televizyon seyircisinin de �uuralt� zamanla de�i�ir ve bu de�i�me g�nl�k konu�malara, davran��lara, ideal ve d���ncelere aksederek, ki�iler �deta mankurtla��rlar.

Devletler, k�lt�rlerini yaymay� ve asimilasyonu bug�n, belki tank ve top ile ger�ekle�tirmiyorlar; ama bunu tv ile sistemli bir �ekilde ve yava� yava� yap�yorlar. "Globalle�me'' slogan�yla art�k tek tip konu�an, tek tip giyinen, tek tip yiyen, tek tip ya�ayan, sun'� ve s�� idealleri olan, sadece maddiyata kilitlenmi� kitleler olu�maktad�r. ��nk� tv'lerde �ocukluktan itibaren uygulanan de�i�im program� sonucu; ki�iye daha iyi hayat, daha �ok para, daha �ok konfor, var olmak i�in yok etmek, her h�diseden cins� mevzulara girizg�hlar, menfaat i�in aldatma, bencillik ve israf gibi insan� de�ersizle�tiren mesajlar�n binlercesi verilmektedir. Art�k, evin k�z� bir mankeni model almakta, delikanl�s� sevdi�i bir sanat�� gibi giyinmekte, k���k �ocu�u ise; tesirinde kald��� filmin �ocuk kahraman� gibi konu�makta ve davranmaktad�r. Katliamlar, �zg�rl�k i�in sava�; haks�zl�klar, adalet; yanl��l�klar, do�ru gibi aktar�labilmektedir. Dolay�s�yla toplumlar de�erlerinden zamanla uzakla�makta, yabanc� k�lt�r gittik�e yayg�nla�maktad�r. Mankurtla�an insanlar�n, de�erlerine yap�lan sald�r�lara hissiz kalmas� gibi, tv kar��s�nda erozyona m�ruz kalan insanlar da, giderek baz� olaylara duyars�zla�makta ve birer "teknolojik mankurt'' haline gelmektedir. Bu �ekilde kendine g�re farkl� k�lt�rel kimlik ta��yan, ama ki�ili�i olmayan i�i bo�alt�lm�� topluluklar, hemen her �lkede boy g�stermektedir.

Hiro�ima ve Nagasaki'de atom bombas�n�n k�sa vadedeki tesirine kar��l�k tv'nin k�sa vadedeki tesiri, bir g�nde binlerce insan�n �l�m� de�il, milyonlarca insan�n yava� yava� �lmesidir. Tv'nin tesiri daha �ok orta ve uzun vadede g�r�l�r. Orta vadede m�nev� k�klerinden kopuk ve k�ymet h�k�mleri olmayan �ocuklar yeti�irken, uzun vadede fertlerin tek tek de�i�mesi neticesinde, b�t�n bir toplum ve k�lt�r�n yozla�mas� ger�ekle�ir.

G�n�m�z�n �aresiz ailesi, kendini bu tehlikeden nas�l koruyacak? Bu sorunun cevab� olduk�a �nemlidir. Bu konuda en g�zel cevap alternatif malzemeler ve metotlar olu�turarak tv'ye olan ihtiyac� azaltmak olacakt�r. �u an i�in bir muhasebe yapal�m: En son ne zaman b�t�n aile bir arada gezinti yapabildik? En son, �ocuklar�m�z ile ne zaman ve ne kadar s�re oyun oynad�k? En son hangi akrabam�z� ziyaret ettik? Ailemiz ile birlikte en son ne zaman kitap okuduk? Acaba tv'ye ayr�lan vaktin ka�ta ka��n� �ocuklar�m�z ve ailemiz i�in ay�r�yoruz? G�nl�k tv seyretti�imiz s�re i�inde kitap okusak, �u an ka� kitap okumu� olurduk? Bu sorular� �o�altmak m�mk�nd�r. Bu sorulara a��k y�reklilikle cevap verdi�imizde, tv'nin hayat�m�zdaki yeri daha iyi anla��lacakt�r.

Tv'nin zararlar� �ok fazla olmakla birlikte, baz�lar�n� s�ralayal�m:
1- �iddet g�r�nt�leriyle �iddet uygulamaya meyelan has�l etme,
2- Gayri ahl�k� g�r�nt�lerin �ocu�a ve aileye menf� tesirleri,
3- Seviyesiz e�lence k�lt�r�n�n �zendirilmesi,
4- Olu�turulan modellerdeki ki�iler aras� m�nasebetlerin s�� ve menfaat kaynakl� olmas�,
5- K�lt�rel de�erlerin yozla�t�r�lmas� ve ba�ka k�lt�rlerin �zendirilmesi,
6- Aile fertlerinin birbirleriyle olan m�nasebetini azaltmas� ve yaln�zl��a sebep olmas�,
7- M�him h�diselere kar�� sistemli bir hissizle�me,
8- Korku k�lt�r�n�n yayg�nla�t�r�lmas� ve bundan menfaat elde etme,
9- �nsanlar� �aresizli�e ve karamsarl��a iten konular�n reyting malzemesi yap�lmas�,
10- �al��arak kazanma yerine, ��al��madan k��eyi d�n!� anlay���n�n yerle�tirilmesi,
11- T�ketim ve kazan� u�runa her t�rl� de�erin �i�nenmesi,
12- �nsanlara yalanc� cennetler olu�turularak, ger�eklerden kopar�lmas�.

Buna benzer daha bir�ok zararl� tesiri saymak m�mk�nd�r. Ki�inin; �iddet ve gayri ahl�k� sahnelerin, sigaraya ve alkole �zendirici, do�rulu�u enayilik olarak tasvir eden g�r�nt�lerin tesiri alt�nda kalmad���n� s�ylemesi, kendini kand�rmas�ndan ba�ka bir �ey de�ildir.

Tv hakk�ndaki bu kadar aleyhteki ifadelerden sonra bu �lete d��man olma veya bu teknolojiyi toptan reddetme gibi bir durumun anla��lmamas� i�in, bu �letin hay�rda ve insan� y�celtme yolunda da kullan�labilece�ini s�ylememiz gerekir. Ancak bu yol daha zordur. Zaten b�t�n tahripler, yak�p y�kmalar, bozmalar hep kolay olmu�tur. Faydal�, iyi, g�zel ve hay�rl� i�ler ise, muhakkak zor olacakt�r. K�inat kitab�ndan tefekk�r tablolar�, tabiattan insan� d���nd�ren ve g�zel mesajlar sunan belgeseller, tarihimizden ders ��kar�lacak ve gen�lerimizi e�itme maksad�yla haz�rlanm�� filmler, �ocuklar�m�za insan ve vatan sevgisini, �evre koruma hassasiyetini, g�zel ahl�k�, m�nev� ve mill� de�erlerimizi tan�tma ad�na haz�rlanm�� �izgi filmler sunma, tabii ki, zor, masrafl� ve vakit al�c� i�lerdir. Ancak nesillerimizin mankurtla�mas�n� engellemek, onlar� tv'nin zararl� tesirlerinden kurtarmak ve kendi �z de�erlerimize sahip ��kmak istiyorsak, bu �letin iyi y�nde ve �uurlu kullan�lmas� i�in de gayret bizlere d��mektedir.