แรงงานเถื่อนกลับคืนเต็มประเทศ 1.2 ล้านคน
(ผู้จัดการรายวัน 29 ก.พ.43)

"กล่าวได้ว่าปัญหาแรงงานต่างด้าวในประเทศ ไทยขณะนี้ อยู่ในสภาพคืนรูป คือ กลับมาเหมือนเดิม และมีจำนวนเพิ่มขึ้นอีก เพราะการผลักดันเมื่อปลายปีที่แล้วไม่ได้ทำจริงจัง ทำแค่ผักชีโรยหน้า" นายภิญโญ วีระสุขสวัสดิ์ ผู้ประสานงานระดับโปรแกรมเอดส์ มูลนิธิรักษ์ไทย ซึ่งทำงานด้านสาธารณสุขแรงงานต่างด้าวในจังหวัดสมุทรสาคร กล่าวเขาบอกว่า การผลักดันแรงงานต่างด้าวเมื่อปลายปีที่ผ่านมา จุดประสงค์หลักทำเพียงเพื่อเอาผลงานว่า ได้ขับไล่แรงงานต่างด้าวออกไปเพื่อให้คนไทยได้มีงานทำแล้ว การจับกุมหลังก๊อดส์อาร์มียึด โรงพยาบาลราชบุรีเมื่อวันที่ 24-25 มกราคมที่ผ่าน มา ก็เป็นแค่ผักชีโรยหน้าเช่นกัน เพราะหลังจากนั้น เจ้าหน้าที่ตำรวจได้เพียงทำการเพ่งเล็งแรงงานต่างด้าวที่ไม่มีใบอนุญาตทำงานตามมาตรการผ่อนผันเท่านั้น

นายภิญโญ กล่าวอีกว่า มูลเหตุสำคัญที่ทำให้แรงงานต่างด้าวทะลักเข้ามาไม่หยุด เพราะความ ต้องการแรงงานราคาถูกในประเทศไทยยังสูงมาก โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมประมงและต่อเนื่องจาก การประมง นายกสมาคมประมงหวัดสมุทรสาครบอกกับเขาว่า ยังขาดแคลนแรงงานจำนวนมหาศาลและกำลังพยายามจะให้รัฐบาลผ่อนผันเพิ่มเติมอีกรอบหนึ่ง "เมื่อยังมีความต้องการ แรงงานต่างด้าวก็ยังทะลักเข้ามาไม่หยุด" นายภิญโญกล่าว

ในเรื่องนี้ นายทองแทน เลิศลัทธภรณ์ นายกสมาคมประมงสมุทรสาครยอมรับว่า ในระยะนี้จนถึง 5 ปีข้างหน้า กิจการประมงและเก ี่ยวเนื่องกับการประมงในจังหวัดยังจำเป็นต้องใช้แรงงานต่างด้าวอย่างหนีไม่พ้น เพราะแรงงานไทยไม่มีความอดทน เข้าทำงานได้ช่วงสั้นๆ ก็ลาออก หาความแน่นอนไม่ได้ ซึ่งเท่าที่ประเมินความจำเป็นต้องใช้แรงงานขณะนี้มีประมาณ 5 หมื่นคน แต่รัฐบาลผ่อนผันให้ทำได้ประมาณ 2 หมื่นคน ที่เหลือจำเป็นต้องใช้อย่างไม่ถูกต้อง "เราอยากให้ทำตามระเบียบของทางการ แต่ถ้าเจ้าของโรงงานซื้อวัตถุดิบมาแล้วก็ต้องให้ทำการผลิตไปก่อน ไม่เช่นนั้นจะเสียหายมาก และปัญหาที่รัฐบาลไม่สามารถหาแรงงานไทยมาทดแทนได้ ทำ ให้มีความจำเป็นต้องใช้แรงงานต่างด้าวต่อไป" นายกสมาคมประมงสมุทรสาครกล่าว

สำหรับตัวเลขการใช้แรงงานต่างด้าวในจังหวัดสมุทรสาครขณะนี้ นายทองแทนกล่าวว่า ไม่สามารถระบุได้ชัดเจนว่ามีจำนวนเท่าใด เพราะเจ้าของกิจการไม่เคยแจ้งจำนวนความต้องการที่แท้จริงมา นอกจากนี้ยังมีพวกที่มาทำงานจริงๆ แล้วยังมีพวกแอบแฝ ง ซึ่งอาจเป็นลูกหรือญาติของแรงงานต่างด้าวที่ไปมาหาสู่กันประจำ อย่างไรก็ตาม ตัวเลขจากหอการค้าสมุทรสาคร ประมาณการไว้ที่1.2-1.3 แสนคน ขณะที่ตัวเลขของ ประชาคมจังหวัดฯระบุว่ามีไม่ต่ำกว่า 2 แ สนคน ขณะที่โควตาการอนุญาตผ่อนผันมีเพียง 20,800 คน แต่หลังจากวันที่ 4 พฤศจิกายน 2542 มีการจับกุมได้ประมาณ 1 พันคนเศษ เท่ากับว่าขณะนี้ สมุทรสาครเป็นพื้นที่ที่มีแรงงานต่างด้าวอยู่มากที่สุด ส่วนพื้นที่รองลงไป คือ ระนอง จากการประเมินขององค์กรเอกชนที่ทำงานด้านแรงงานต่างด้าว รวมทั้งหน่วยข่าวด้านความมั่นคง ระบุว่ามีประมาณ 1 แสนคน จังหวัดตาก ประมาณ 8.3 หมื่น คน จังหวัดกาญจนบุรี ประมาณ 6 หมื่นคน จังหวัดราชบุรี ประมาณ 7 หมื่นคน ส่วนที่เหลือกระจายไปตามจังหวัดต่างๆ

นายภิญโญ วีระสุขสวัสดิ์ ผู้ประสานงานฯ มูลนิธิรักษ์ไทย เปิดเผยอีกว่า เท่าที่ประเมินจากหลายๆ แหล่ง จำนวนจำนวนแรงงานต่างด้าวในไทยขณะนี้มีอยู่ประมาณ 1.2 ล้านคน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาว พม่าเชื้อสายกะเหรี่ยง ทำงานอยู่ในโรงงานอุตสาหกรรมประมงและเกี่ยวเนื่องในจังหวัดสมุทสาครกระจายไปยังจังหวัดใกล้เคียง เช่น สมุทรสงคราม จังหวัดเล็กๆ แต่สภาพการใช้แรงงานต่างด้าวไม่ต่างจากสมุทรสาคร รวมทั้งสมุทรปราการ ที่มีประมาณ 4 หมื่นคน ในจำนวนนี้ 2 หมื่นคนเป็นกะเหรี่ยง แรงงานเหล่านี้จะทำงานแล่เนื้อปลาตามท่าเรือ มาพักกันอยู่แถวท่าเรือสมุทรปราการ นอกจากนั้นทำงานตามไซต์งานก่อสร้าง กระจายอยู่จุดละประมาณ 10 คน

นายภิญโญกล่าวอีกว่า แรงงานเหล่านี้ ได้รับการคุ้มครองจากนายจ้างเป็นอย่างดี ไมให้เจ้าหน้าที่ตำรวจทั้งตำรวจท้องที่ และตำรวจตรวจคนเข้าเมือง (ตม.)เข้ามาจับกุม "หลายคนบอกว่า เพราะนายจ้างจ่ายงาม ตำรวจ ตม.ไม่เข้ามายุ่มย่าม"เขากล่าว ด้านแหล่งข่าวที่ทำงานคลุกคลีกับแรงงาน ต่าง ด้าวเปิดเผยว่า ตัวเลขการจ่ายเงิน เท่าที่ได้รับการบอกเล่าจากเจ้าของโรงงานในสมุทรสาครซึ่งเป็นแหล่งใหญ่ที่สุด มีอัตรามาตรฐานตกหัวละ 100 บาท ต่อเดือน ในแต่ละเดือนนายจ้างจะหักจากเงินเดือนของคน งาน ต่างด้าวไปจ่ายให้กับเจ้าหน้าที่ตำรวจในท้องที่ "สมัยที่ผู้กำกับคนเดิมอยู่เขาคิดหัวละ 200 บาท ซึ่งถือว่ามากไป จึงถูกผู้ประกอบการร้องเรียนไปยังผู้ใหญ่ในกระทรวงมหาดไทย ผู้กำกับคนเดิมจึงถูกย้าย และพอผู้กำกับใหม่มาก็ขอพบกันครึ่งทางลดลงมาเหลือหัวละ 100 บาท"แหล่งข่าวกล่าว แหล่งข่าวเปิดเผยอีกว่า นอกจากการเรี่ยไรส่งเป็นรายเดือนแล้ว ยังมีวิธีการอื่นที่จะเรียกส่วย เช่น การจัดงานโต๊ะจีนในช่วงปลายเดือน แล้วขายบัตรให้เจ้าของโรงงานซื้อโต๊ะละ 2-4 หมื่นบาท หรือบางครั้งก็มีการเรี่ยไรเงินอ้างว่าจะซื้อรถใหม่ให้กับผู้บังคับบัญชาในระดับภาค

"จำนวนเงินดังกล่าวคงต้องส่งถึงหน่วยเหนือ และนักการเมืองด้วย ไม่เช่นนั้นขบวนการเรียกส่วย คงอยู่ไม่ได้ เพราะมีปัญหามานาน ตัวเลขแรงงานต่างด้าวทั่วประเทศ ทั้งหมด 1.2 ล้านคน เก็บหัวละ 100 บาทต่อเดือน ปีหนึ่งก็ตก 1,440 ล้านบาท เป็นเงินจำนวนมหาศาลที่ทำให้การแก้ไขปัญหาแรงงานเถื่อน ไม่ได้ผล" แหล่งข่าวกล่าว

แหล่งข่าวกล่าวอีกว่า มาตรการที่รัฐบาลผ่อนผันการใช้แรงงานต่างด้าวเพียง 1 แสนคน จากที่มีอยู่ จริง 1 ล้านกว่าคน เสมือนกับออกมาเพื่อให้เกิดช่องทางการเรียกส่วย เพราะรัฐบาลเคยออกมาตรการผลักดันแรงงานต่างด้าวมาหลายครั้ง น่าจะรู้ดีว่าการผลักดันไม่เคยประสบความสำเร็จ ทางออกที่ถูกต้อง น่าจะมีการผ่อนผันให้ใช้ตามความเหมาะสม แล้วให้ มีการจดทะเบียนอย่างถูกต้อง เพื่อให้รัฐสามารถควบคุมและเรียกเก็บค่าธรรมเนียมมาเป็นค่าใช้จ่ายในการ แก้ไขปัญหาที่เกิดจากแรงงานต่างด้าวในประเทศได้ "แทนที่จะมีการผ่อนผันแล้วจดทะเบียนอย่างเป็นระบบ แต่รัฐบาลไม่ได้ตั้งใจทำตรงนี้ เพราะว่ามีผลประโยชน์อยู่เบื้องหลัง จึงออกมาตรการจะผลักดัน แต่ในทางปฏิบัติปล่อยให้มีการเรียกส่วย แล้วทำเป็นมองไม่เห็น"แหล่งข่าวกล่าว

รายงานข่าวจากจังหวัดกาญจนบุรี แจ้งว่า กาญจนบุรีเป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่การผลักดันแรงงานต่าง ด้าวไม่เป็นผล ในจังหวัดหนี้มีแรงงานเถื่อนอยู่ในปัจจุบันไม่ต่ำกว่า 6 หมื่นคน จากที่มีการลงทะเบียน ตามมาตรการผ่อนผันเพียง 3 พันคน แรงงานต่างด้าว ในจึงหวัดนี้เกือบทั้งหมดเป็นชาวพม่า เดินทางเข้ามาด้านอำเภอสังขละบุรี ส่วนจังหวัดราชบุรีซึ่งมีสภาพเดียวกัน มีแรงงานพม่าประมาณ 7 หมื่นคน กระจาย อยู่ในอำเภอปากท่อ อำเภอเมืองฯ ขณะที่ยอดการจดทะเบียนตามมาตรการผ่อนผัน มีประมาณ 2 พันคน รายงานข่าวแจ้งว่า แรงงานเหล่านี้กระจายอยู่ตามโรงงานอุตสาหกรรมเกือบทุกโรงงาน ไม่เว้นแม้แต่โรงงานของประธานสภาอุตสาหกรรมของจังหวัด โดยเฉพาะในโรงงานน้ำตาล และไร่อ้อย "สมาคมไร่อ้อยต้องจ่ายตำรวจเป็นล็อตๆ เพื่อให้ใช้แรงงานเถื่อนในโรงงานน้ำตาล และในไร่อ้อยได้"รายงานข่าวระบุ

แหล่งข่าวในจังหวัดกาญจนบุรี กล่าวว่า อัตราการจ่ายเงินสินบนให้กับเจ้าหน้าที่ตำรวจในจังหวัด น่า จะมากกว่าหัวละ 100 บาท/เดือน เพราะต้องแบ่งให้ "ภาค 7 "ที่ราชบุรีด้วย โดยเฉพาะเจ้าของไร่อ้อยมักจะยอมจ่ายสินบนให้ตำรวจ ดีกว่านำไปจดทะเบียนซึ่งต้องเสียเงินประมาณ 4 พันบาทต่อคน แต่ใช้คนงานเพียง 3 เดือน ก็หมดฤดูตัดอ้อย แต่ถ้าหักค่าแรงงานคนงานซึ่งได้วันละ 250 บาทไปเป็นค่าส่งส่วยให้ตำรวจ รวมแล้ว แต่ละคนไม่ถึง 4 พันบาท รายงานข่าวระบุอีกว่า การจับกุมแรงงานต่างด้าวในจังหวัดกาญจนบุรี หรือราชบุรีที่เป็นแต่ละครั้ง โดยเฉพาะช่วงหลังเหตุการณ์กอดส์อาร์มี เป็นเพียงการจัดฉากระหว่างตำรวจกับเจ้าของโรงงานเท่านั้น

"ก่อนจะจับตำรวจจะโทร.ไปบอกโรงงานก่อนว่าจะเข้าจับ ให้เตรียมไว้ให้จับสัก 10 คน เมื่อถึงเวลาก็พานักข่าวไป แล้วก็จับให้ดู หลังจากนั้นก็นำไปปล่อย ไว้ที่อำเภอสังขละบุรี ประมาณ 3 วัน ก็ไปรับกลับมา"รายงานระบุ จุดที่มักถูกใช้เป็นที่ปล่อยแรงงานต่างด้าวหลังถูกจับกุมก่อนไปรับกลับก็คือ วัดหลวงพ่ออุตตมะ ต.รังกะ อ.สังขละบุรี ซึ่งเป็นหมู่บ้านมอญ และอาศัยที่อ.สังขละบุรี ถือเป็นพื้นที่ยกเว้นไม่มีการเข้มงวดเรื่องการเข้ามาของแรงงานต่างด้าว ในการนำแรงงานพม่ามาพักไว้ชั่วคราว รายงานข่าวแจ้งอีกว่า อ.สังขละบุรี เป็น เส้นทางที่มีการลำเลียงแรงงานพม่าเข้ามามากที่สุดในจังหวัดกาญจนบุรี โดยวิธีการที่นิยมกันคือ บรรทุกมาในรถปิกอัพ ที่แบ่งเป็น 2 ชั้นให้คนงานพม่านอนอยู่ข้างในชั้นละ10-20 คน หรือ ที่เรียกกันว่าการ "ขนลูกหมู"

ในการขนลูกหมูแต่ละเที่ยว จะมีการจ่ายค่าผ่านด่าน เพื่อให้นำแรงงานเข้ามาถึงพื้นที่ชั้นในได้ โดย เอาเงินใส่ขวดเครื่องดื่มชูกำลัง ขวดละ 500- 1,500 บาท ตามแต่ขนาดของด่าน เมื่อไปถึงด่านตรวจคนขับจะโยนขวดเครื่องดื่มชูกำลังออกมา เจ้าหน้าที่ตำรวจประจำด่าน ต้องได้ยินเสียงขวดกระทบพื้นก่อนจึงจะปล่อยให้ผ่านได้

สำหรับในจังหวัดระนอง ซึ่งมีแรงงานพม่าหลบหนีเข้ามาทำงานมากที่สุดอีกแห่งหนึ่ง ปัจจุบันมีประมาณ 1 แสนคน โดยแรงงานพม่าส่วนใหญ่เดินทางเข้ามาทางเรือ และจ่ายเงินให้กับนายหน้าคนไทย เพื่อหางานทำ ซึ่งส่วนใหญ่จำประจำเรือประมง แพปลา โรงงานปลาป่น โรงเลื่อย สวนยางพารา จากการรวบรวมข้อมูลของ"ผู้จัดการรายวัน" แรงงานพม่าในจังหวัดระนองมีรายได้เฉลี่ยคนละ 2,500-3,500 บาท ต่อเดือน ต้องหักให้กับนายหน้าคนไทยที่นำมาฝากงานให้เดือนละ 300 บาทต่อคน จนกว่าจะเลิกทำงาน หลังจากนั้นนายหน้าคนไทยจะนำไปแบ่งให้เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเป็นลำดับขั้นต่อไป แต่อัตราการแบ่งยังไม่ทราบแน่ชัด

ในพื้นที่ 5 อำเภอชายแดนจังหวัดตาก คือ แม่สอด แม่ระมาด อุ้มผาง พบพระ และท่าสองยาง ได้รับการผ่อนผันให้ใช้แรงงานต่างด้าวได้เพียง 2,000 คน จากที่เคยมีการใช้ทั้งภาคอุตสาหกรรม บริการ เกษตร ทั้งสิ้นกว่า 83,200 คน และตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาก็มีความพยายามที่จะต่อรองระหว่างภาคเอกชนในพื้นที่กับฝ่ายการเมืองที่รับผิดชอบมาตลอด แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่เป็นผล อย่างไรก็ตาม รายงานข่าวจากอำเภอแม่สอด ระบุว่า กระบวนการผลิตทั้งภาคอุตสาหกรรม เกษตร และบริการ ในพื้นที่ชายแดนจังหวัดตาก ที่เคยพึ่งพาแรงงานต่างด้าวสัญชาติพม่าตลอดเวลาที่ ผ่านมา กล่าวได้ว่า มีการเดินเครื่องเต็มที่เช่นเดิม เนื่องจากบรรดาแรงงานต่างด้าวที่เคยถูกทางการไทยผลักดันให้ออกจากพื้นที่ตั้งแต่ปลายปี 2542 ทยอยลักลอบกลับเข้ามาในพื้นที่หมดแล้ว แม้ว่าในระดับนโยบายทางการไทยจะยังไม่มีมาตรการผ่อนปรนออกมาก็ตาม

มีรายงานเข้ามาว่า เมื่อแรงงานเถื่อนเหล่านี้ย้อน กลับมาทำงาน ได้มีการเรียกเก็บ"เงินค่าหัว" ที่สะพัดขึ้นอย่างทันตาเห็น ผู้ประกอบการภาคอุตสาหกรรม ที่มีแรงงานต่างด้าวสัญชาติพม่าในสังกัด จะต้องจ่ายเงินค่าหัวให้กับเจ้าหน้าที่บางคนตั้งแต่ระดับในพื้นที่ขึ้นไป ในอัตรา 100 บาท/คน/เดือน ซึ่งถ้าหากนับจำนวนแรงงานต่างด้าวในภาคอุตสาหกรรม ที่เคยใช้กันมาก่อนหน้านี้ตามรายงานของหอการค้าจังหวัดตาก ที่บอกว่ามีอยู่ราว 20,000 คนแล้ว แต่ละเดือนจะมี"ส่วยแรงงาน"จากชายแดนจังหวัดตากทั้งสิ้น 2,000,000 บาทเป็นอย่างต่ำ

ขณะที่แรงงานต่างด้าวที่เข้ามาทำงา นในภาคเกษตร ที่มีทั้งสิ้นราว 30,000 คนนั้น มีรายงานว่า มี การกำหนดเงินค่าหัวสำหรับแรงงานเหล่านี้เป็นรายวันคือ วันละ 2 บาท/คน หรือรวมประมาณ 1,837,233 บาท/เดือนเป็นอย่างต่ำ เมื่อรวมแรงงานเถื่อนในภาคเกษตรเข้ากับอุตสาหกรรมในพื้นที่ชายแดนจังหวัดตากแล้ว แต่ละเดือนจะมีเม็ดเงินจาก"ส่วยต่างด้าว" หมุน เวียนทั้งสิ้น 3,837,233 บาท/เดือน หรือประมาณ 46,046,796 บาท/ปี เป็นอย่างต่ำ

อย่างไรก็ตาม ส่วยแรงงานพื้นที่ชายแดนจังหวัดตาก ในสายตาของผู้ประกอบการถือว่าคุ้มเมื่อ เปรียบเทียบกับความสามารถในการทำเงินของแรงงานต่างด้าวในชายแดนตาก ตามหนังสือที่หอการ ค้าจังหวัดตาก ส่งถึงนายกรัฐมนตรี เพื่อขอผ่อนผันการใช้แรงงานต่างด้าว เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2542 ซึ่ง ให้เหตุผลการขอผ่อนผันว่า แรงงานพม่าทำให้มีเม็ด เงินสะพัดในท้องถิ่นไม่น้อยกว่า 1,019.28 ล้านบาท/ปี จากการใช้จ่ายของแรงงานต่างด้าวในจังหวัด ทำให้มีมูลค่าการค้าชายแดนด้านจังหวัดตาก ปี 2541 ถึง 1,161.39 ล้านบาท และในปี 2542 จน ถึงเดือนสิงหาคม มีมูลค่า1,436.57 ล้านบาท และที่สำคัญ การใช้แรงงานต่างด้าวในโรงงานสิ่งทอ และอาหารกระป๋องในจังหวัดตาก มีมูลค่าการ ผลิต6,837.60 ล้านบาท ส่งออกประมาณ 6,604.12 ล้านบาท ที่เหลือจำหน่ายในประเทศ