TÜRK  VE  ALMAN  ÇOCUK-GENÇLİK  EDEBİYATI’NDA BELİRLENEN  ÇOCUK  ESERLERİNDE  AİLE KONUSUNUN İNCELENMESİ  VE  İLKÖĞRETİM  OKULLARINDA UYGULANMA  BİÇİMİ

Sevgi Arkılıç-Songören

University of Landau

Özet 

Türkiye’de Çocuk Edebiyatı Alman Çocuk ve Gençlik Edebiyatı’na kıyasla oldukça yenidir ve son yıllarda gelişmektedir. Son yirmi yıldaki çocuk kitapları ülkemizde incelendiğinde, yazarların çocuk edebiyatına katkıda bulunmak ve bu alanı geliştirmek için büyük çaba sarfettikleri görülmektedir. 

Çocuk kitapları genel olarak var olan günlük yaşamı ve çocukların yaşadığı, hayal ettiği çeşitli maceraları konu almaktadır. Ağırlıklı olarak aile konusuna son zamanlarda yer verilmektedir. Doktora tez çalışmamda Alman ve Türk Çocuk Edebiyatı’nda ele aldığım eserlerde bu konuyu karşılaştırmalı olarak incelemeye çalışacağım. 

Türkiye ve Almanya pek çok bakımdan iki farklı ülke özelliğini taşımaktadırlar, bu nedenle aile yapısı, gelenek ve görenekleri bakımından da farklılık gösterirler. Almanya’da son yıllardaki en yeni bilimsel çalışmalar bu ülkedeki evlilik ve aile kurumlarının çözülmeye başladığını, bu kurumlara olan bağlılığın eskiye oranla zayıfladığını göstermektedir. Bu gelişme “De-InstitutionalisierungsprzeB”(1) (Kurumların Çözülme Süreci) olarak tanımlanmakta ve gelenekselliğini kaybetmesine rağmen, bireysel özgürlüğü vurguladığı için olumlu olarak değerlendirilmektedir. Böylelikle sosyologlar tarafından “nikahsız evlenme, aynı evi paylaşma, yalnız çocuk yetiştiren anne/baba” (2) gibi değişik aile yapıları tanımları yapılmaktadır. Bu değişim ve yeni aile yapıları Alman Çocuk ve Gençlik Edebiyatında da yer almaktadır. 

Ülkelerin endüstrileşme süreci sosyal düzeni etkiler ve aile yapılarının değişmesine neden olur. Bu toplumsal değişme ülkemizde de aile yapısını etkilemiştir. “Geniş ya da orta boy toprak mülkiyetine sıkı sıkıya bağlı olan ataerkil geniş aileler çözülmeye başladı. Onun yerine ana baba ve çocuklardan oluşan çekirdek aile sayısı arttı.” (3) Aile yapısının bu değişimine karşılık, evlilik ile aile kurumları resmi ve toplumsal önemini korumakta ve gelenek ve görenekler hala büyük önem taşımaktadır.

(1) Nave Herz, Rosemarie: Familie heute: Wandel der Familienstrukturen und Folgen für die Erziehung. Darmstadt: Primus, 1997 .S.3.

(2) S.1  

(3) Yörükoğlu, Atalay:Değişen Toplumda Aile ve Çocuk. İstanbul: 1992, S.45  

salmaya çalıştılar. Kentlerde yaşam daha kolaydı ama kentin yaşam biçimine uymak zordu.”(4) Zaman içerisinde çekirdek aileler oluşurken diğer yandan bu göç nedeniyle sorunlu aileler ortaya çıktı. Türk Çocuk Edebiyatında da değişik yapıları ile aile konusu işlenmeye başladı. 

Son yıllarda ülkemizde gelişme gösteren Çocuk Edebiyatı eserlerine henüz okullarımızda yer verilmemektedir. Türkçe kitaplarında yer alan konular ya klasik eserlerden ya da çevirilerden alınmış parçaları içermektedir. Bu kısa metinler çocukların okuma sevgisini teşvik etmemekte, güncel olmadığı gibi ilgi alanlarına da girmemekte ve bu nedenle yaşamla bir bütünlük sergilememektedir. Çocukların kişiliklerinin gelişmesinde tüm bunlar önemli yer tutmaktadır. 

Ülkemizde 1997/1998 öğretim yılı itibari ile, eğitim sisteminde değişiklikler yapılmış ve zorunlu temel eğitim sekiz yıla çıkarılmıştır. Yeni okul sistemi ile beraber ders kitapları da değişmiş ve yeni hedefler belirlenmiştir. Gerçekleştirilen bu yenilik bünyesinde amacım, seçtiğim eserler vasıtasıyla (Türk ve Alman Çocuk Edebiyatı ve her iki dilden çeviri eserler) farklı aile yapılarını karşılaştırmak ve uygun çocuk eserlerinin ülkemizdeki ilköğretim okullarında uygulanabilmesi ve okullarda çocuk edebiyatına daha çok yer verilmesi, çocuklara okuma sevgisinin kazandırılması konusunda önerilerde bulunabilmektir. 

Bu açıklamalar doğrultusunda tezimin ilk bölümünde Çocuk Edebiyatının ülkemizdeki yeri ve bugünkü durumu hakkında bilgi vereceğim. Daha sonra Türkiye ve Almanya’da aile konusu üzerinde duracağım. Türk ve Alman Çocuk Edebiyatından seçtiğim, ağırlıklı olarak ailenin konu edildiği kitapların belilenen amaçlar çerçevesinde ayrıntılı incelenmesi daha sonraki bölümü oluşturuyor. Didaktik bölümde ise önceden değindiğim, çocuk kitaplarının okullardaki yeri-önemi ve öneriler yer alıyor. 

Alman Çocuk ve Gençlik Edebiyatı, son yirmibeş yıldır oldukça büyük gelişmeler göstermiş ve pek çok modern eser ortaya koymuştur. Buna karşılık Türk Çocuk Edebiyatı tarihsel olarak incelendiğinde oldukça yenidir. Ülkemiz bilim adamları ve eleştirmenlerce bu edebiyat kolu henüz ciddiye alınmadığı gibi ‘çocuklar için ayrı bir edebiyat gerekli midir?’ tartışması halen sürmektedir. Ülkemizdeki Çocuk Edebiyatının gelişmesi ve teşvik edilmesi açısından bu alanda çalışarak, şimdiki ve ilerideki bilimsel çalışmalarımla katkıda bulunmayı amaçlıyorum

Designed and Revised by    iktisada web masters group

Bu web sitesi en iyi IE 3 veya uzeri ile izlenebilir. Browser`inizin JAVA destekli veya enabled olmasi gereklidir.