Veri toplamada kullanılan yöntem ve araçlar

 Bu çalışmada veri toplamak için aşağıda belirtilen yöntemler ve araçlar kullanılmıştır:

1.      Katılımcı gözlem

2.      Öğretmen adayları hakkında bilgi edinme formu

3.      Öğretmen adaylarının dil öğrenmeyle ilgili özgeçmiş formu

4.      Standart/açık uçlu görüşme yöntemi I – II – III

5.      SNAKE tekniği

6.      Anket

7.   Özel öğretim yöntemleri dersi öğretmeniyle görüşme

Aşağıdaki bölümlerde, veri toplamada kullanılan bu yöntem ve teknikler hakkında ayrıntılı bilgiler verilecektir.

Katılımcı gözlem

Araştırmacı, 1997-1998 akademik yılında, MFL PGCE özel öğretim yöntemleri dersinde gözlem yapmıştır. Gözlemin en önemli iki amacı, araştırma sorularını yanıtlamaya yarayacak ipuçları yakalamak, görüşme yöntemine tartışma zemini hazırlamak ve diğer yöntem ve araçlarla toplanılan verilerin yorumlanmasına yarayacak bilgiler edinmektir. Araştırmacı, gözlem yanında, grup veya ikili aktivitelere katılmış, ders notları almıştır. Ayrıca, dersin akışını engellememeye ve öğretmen adaylarını rahatsız etmemeye gayret göstermiştir.

Öğretmen adaylarının dil öğrenmeleriyle ilgili özgeçmiş formu

Bu form öğretmen adaylarına özel öğretim yöntemleri dersinin ikinci haftasında dağıtılmış ve beşinci haftasında toplanmıştır. Bu formu vermekteki amaç, araştırma bulgularının geçerlik-güvenirliğinin artırılmasıdır (triangulation). Buna ek olarak, öğretmen adaylarının iyi ve kötü dil öğretmeyle ilgili kişisel kuramlarını ortaya çıkartmaktır. Bu formlarda belirtilen iyi ve kötü öğretmen özellikleriyle, görüşme yönteminde belirtilen özelliklerin karşılaştırılması yapılarak, analiz gerçekleştirilmiştir.

 Görüşme yöntemi

 Bu çalışmada kullanılan ana veri toplama yöntemi, akademik yıl boyunca gerçekleştirilen üç ayrı görüşmedir. Bu görüşmelerin amacı öğretmen adaylarının dil öğrenme ve öğretme ile ilgili görüş ve düşüncelerini belirlemek ve bu düşüncelerindeki gelişme ve değişimleri izlemek ve bunların nedenlerini belirlemektir.

İlk görüşme, PGCE programının ilk beş haftasında toplam 25 öğretmen adayıyla gerçekleştirilmiştir. Görüşme yönteminde sorulan sorular, daha önce toplam yedi kişi ile gerçekleştirilen bir pilot çalışma sonucunda son şeklini almıştır. Görüşme sırasında katılımcılara yabancı dil öğretimi, yabancı dilin okul müfredatındaki yeri ve önemi, yabancı dil öğretmenlerinin öğrenmedeki rolü ve yabancı dil sınıflarındaki öğrencilerin rolleri ile ilgili açık uçlu toplam 10 soru sorulmuştur. Görüşme sırasında katılımcıların izniyle bir teyp kullanılmış ve daha sonra kaydedilen görüşmenin çözümlemesi yapılmıştır. Tüm katılımcılarla yapılan toplam görüşme süresi 16 saat 41 dakikadır. Bu görüşme sonucunda elde edilen verilerin analizi, öğretmen adaylarının görüş ve düşüncelerindeki benzerliklere bakılarak gerçekleştirilmiştir.

İkinci görüşme, programın 18. ve 20. haftaları arasında, öğretmen adaylarının okullarda gözlem yapmayı tamamlayıp, öğretmenlik uygulamalarına gitmeden hemen önce gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada katılımcı sayısı üç öğretmen adayının kurstan ayrılmaları nedeniyle 22’ye düşmüştür. Bu görüşmenin amacı, öğretmen adaylarının kişisel kuramlarındaki gelişme ve değişimlerini izlemek ve bunların nedenlerini belirlemektir. İkinci görüşmeler sırasında öğretmen adaylarına ilk görüşmede sorulan soruları tekrar sormak yerine, ilk görüşmeden elde edilen çözümlemeler kullanılmıştır. Bu çözümlemelerin bazı bölümlerinin altı çizilmiş ve katılımcılardan o bölümleri okuduktan sonra tekrar görüşlerini dile getirmeleri istenmiştir. Bu aşamada gerçekleştirilen toplam görüşme süresi yaklaşık 20 saattir.

Üçüncü görüşmeler programın, 30. ve 31. haftaları arasında yapılmıştır. Bu aşamada iki adayın kurstan ayrılması nedeniyle katılımcı sayısı 20’ye inmiştir. Bu görüşmelerde, ikinci görüşmelerde kullanılan yöntem izlenmiştir: Birinci ve ikinci görüşmelerin çözümleri katılımcılara sunulmuş ve yorum yapmaları istenmiştir.

SNAKE tekniği

Görüşme yöntemi yanında SNAKE adı verilen ve constructivist bir teknik olan farklı bir görüşme yöntemi kullanılmıştır. Bu tekniğin amacı, kişilerin yaşamlarındaki önemli dönüm noktaları hakkında bilgi edinmektir. Bu tekniğin başlıca seçilme nedenleri arasında görüşme yöntemiyle elde edilen bilgileri ayrıntılı ele almak, triangulation yapmak ve ikinci ve üçüncü araştırma sorularına derinlemesine yanıt aramaktır. Bu aktiviteye ana araştırma grubundan üç kişi katılmıştır. Birinci ve ikinci görüşmelerden elde edilen veriler doğrultusunda bu öğretmen adayları seçilmiştir. Bu verilere göre, 20 kişilik gruptan üç öğretmen adayının kişisel kuramlarındaki gelişme ve değişimi diğer katılımcılara göre dikkat çekici bulunmuştur. Özellikle iki katılımcının birinci ve ikinci görüşmelerde belirttikleri görüşleri arasında belirgin farklılıklar olması, bu kişilerle daha ayrıntılı bir çalışma yapılmasını zorunlu kılmıştır. Bu iki kişi yanında, diğer bir katılımcının da birinci ve ikinci görüşme sırasında belirttiği kuramları arasında hiçbir farklılık gözlenmemiştir. Bunun da nedenlerini belirlemek amacıyla bu katılımcı ve sözü edilen diğer iki katılımcı ile SNAKE tekniği uygulanmıştır.

Anket

Katılımcılar hakkında demografik bilgi toplamak ve elde edilen verilerin geçerlik güvenirliğini arttırmak amacıyla anket kullanılmıştır. Bu anket, 1996-1997 akademik yılında araştırmacı tarafından hazırlanmış, 14 kişiyle pilot çalışması yapılmıştır. Gerekli değişiklikler ve düzenlemeler yapıldıktan sonra, aynı yıl MFL PGCE öğrencilerine dağıtılmıştır. Aynı anket 1997-1998 akademik yılı MFL PGCE öğrencilerine de dağıtılmış ve aynı gün toplanmıştır (01.07.1998). Anketi toplam 20 katılımcı yanıtlamıştır. Bu anketlerden elde edilen veriler SPSS istatistik programı ile analiz edilecektir.

Özel öğretim yöntemleri dersi öğretmeniyle görüşme

Bu görüşme, özel öğretim yöntemleri dersi (ÖÖYD) öğretmeninin, PGCE programının temel öğeleri ve bunların öğretmen adaylarının öğrenmelerine katkısıyla ilgili görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu görüşme, MFL PGCE programının organizatörü olan, rehberlik yaptığı öğretmen adayının sayısının fazla olması nedeniyle, yalnızca bir öğretmenle gerçekleştirilmiştir. Bir başka PGCE öğretmeniyle de bir pilot çalışma yapılmış ve sorulacak sorularda bazı değişiklikler yapılmıştır. Bu görüşme sırasında, ÖÖYD öğretmenine, öğretmen adaylarıyla yıl boyunca yapılan görüşmelerden elde edilen çözümlemelerden alıntılar sunulmuş ve onlara ilişkin görüşleri sorulmuştur.

Araştırma için gerçekleştirilen tüm aktiviteler sırasında etik konular dikkate alınmıştır. Görüşmelerden önce katılımcılara bilgi formları verilmiş, görüşme sırasında söylediklerinden alıntı yapılabilmesi için izinleri alınmış, katılımcılar üzerinde gerginlik yaratacak durumlardan kaçınılmıştır. Araştırma boyunca araştırmadan elde edilen verilerde, analizlerde ve bulgularda, katılımcılara isimlerinin gizli tutulacağı konusunda güvence verilmiştir.

Ön bulgular

Yıl boyunca gerçekleştirilen görüşmelerden ve diğer yöntemlerden elde edilen verilerin analizi sonucunda elde edilen ön bulgular, iki grup altında toplanabilir: Birinci araştırma sorusunu yanıtlamaya yarayan veriler (öğretmen adaylarının kişisel kuramlarının kaynakları) ve ikinci araştırma sorusunu yanıtlamaya yarayan veriler (öğretmen adaylarının kişisel kuramlarındaki gelişme ve değişimler).

1.      Öğretmen adaylarının kişisel kuramları ve kaynakları

Görüşmeler sırasında katılımcılar, öğrenme ve öğretmeyle ilgili kişisel görüşlerinin kaynağı olarak, aşağıda belirtilen maddelerden bir veya birkaçını belirtmişlerdir:

1.   Başkaları

2.   Herkes tarafından bilinen/kabul edilen gerçekler

3.   Kendileri

3.1. Kişisel tercihler

3.2.           Öğretmenlikle ilgili iş deneyimleri

3.3.           Okunan kitaplar vb../Daha önce izlenilen kurslar

3.4.           Düşünme

3.5. Özel öğretim yöntemleri dersi / Okulda yapılan gözlem

3.6.           Öğrencilikteki öğrenmeyle ilgili deneyimler

3.6.1. Negatif öğrenme deneyimleri

3.6.2. Pozitif öğrenme deneyimleri

Öğretmen adaylarının kişisel kuramlarındaki gelişme ve değişimler

Yıl boyunca araştırmaya katılan öğrencilerin kişisel kuramlarında farklı boyutlarda değişim/gelişmeler gözlemlenmiştir.

1.      Farkına varma

2.      Sağlama yapma

3.      Cilalama

4.      Ekleme

5.      Yeniden sıralama

6.      Yeniden isim verme

7.      Birbirine bağlama

8.      Çıkartma

9.      Tersine dönme

10.  Yalancı değişiklik

11.  Görüşlerde sabitlik

 Araştırma sonuçlarının öğretmen yetiştirme bilgilere katkısı

 Veri analizinin henüz tamamlanmamış olmasına rağmen, kesin sonuçlar elde edildiğinde bunların, öğretmen yetiştiren programların, öğretmen adaylarının öğrenmelerine nasıl katkıda bulunduğunu anlamamıza yardımcı olacağı umulmaktadır. Ayrıca, programın her bir biriminin öğretmen adaylarının öğrenme ve öğretme ile ilgili görüşlerine ne şekilde katkıda bulunduğunu daha iyi anlayabileceğiz. Bunlara bağlı olarak elde edilen verilerin, etkili öğretmen yetiştirme programlarının oluşturulmasında yararlı olacağına inanılmaktadır.

Bugüne kadar yapılan araştırmalar, öğretmen adaylarının kişisel kuramlarının öğretmen yetiştirme programlarından öğrendikleri üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. Ancak bu kişisel kuramların nasıl ele alınması gerektiği konusu henüz açık değildir. Öğretmen adayları, programa beraberlerinde getirdikleri öğretme ve öğrenme ile ilgili önyargılarını, inançlarını ve kuramlarını eleştirel bir şekilde gözden geçirmeleri ve değerlendirmeleri için teşvik edilmelidir. Yine yapılan çalışmaların ve bu araştırmanın ortaya çıkarttığı gibi, öğretmen adaylarının öğretmen yetiştiren programlara geldiklerinde, beraberlerinde getirdikleri öğrenme gündemlerinin farklılığını göz önünde bulunduracak ve bu farklılıklara cevap verecek şekilde düzenlemeleri gerekmektedir.

Kaynakça

Almarza, G.G. (1996). Student foreign language teachers knowledge growth. In D. Freeman and J. Richards. (Eds.). Teacher Learning in Language Teaching. Cambridge: Cambridge University Press.

Book, C., Byers, J., and Freeman, D. (1983). Student expectations and teacher education traditions with which we can and cannot live. Journal of Teacher Education, 34(1), 9-13.

Calderhead, J. (1988). The development of knowledge structures in learning to teach. In J. Calderhead. (Ed.). Teachers’ Professional Learning. Lewes: Falmer.

Clark, C. M, and Peterson, P. L. (1986). Teachers’ thought processes. In M. C. Wittrock. (Ed.). Handbook of Research on Teaching. (3^rd Ed.). New York: Macmillan.

Freeman, D. (1996). The “unstudied problem”: research on teacher learning in language teaching. In D. Freeman and J. C. Richards. (Eds.). Teacher Learning in Language Teaching. Cambridge: Cambridge University Press.

Furlong, J., and Maynard, T. (1995). Learning to teach and models of mentoring. In T. Kerry and A. S. Mayes. (eds.). Issues in Mentoring. London: Routledge.

Goodman, J. (1988). Constructing a practical philosophy of teaching: a study of preservice teachers’ professional perspectives. Teaching and Teacher Education, 4(2), 121-137.

Johnson, K. E. (1994). The emerging beliefs and instructional practices of preservice English as a Second Language. Teaching and Teacher Education, 10(4), 439-452.

Kagan, D. (1992). Professional growth among preservice and beginning teachers. Review of Educational Research, 62(2). 129-169.

McIntyre, D. (1988). Designing a teacher education curriculum from research and theory on teacher knowledge. In J. Calderhead (Ed.). Teachers’ professional learning. Lewes: Falmer.

Munby, H. (1982). The place of teachers’ beliefs in research on teacher thinking and decision making, and an alternative methodology. Instructional Science, 11, 201-225.

Nespor, J. (1987). The role of beliefs in practice teaching. Curriculum Studies, 19, 317-328.

Pajares, M. F. (1992). Teachers’ beliefs and educational research: cleaning up a messy construct. Review of Educational Research, 67, 302-307.

Zeichner, K. M., Tabachnick, B. R., and Densmore, K., (1987). Individual, institutional and cultural influences on the development of teachers’ craft knowledge. In J. Calderhead (Ed.). Exploring Teachers’ Thinking. London: Cassel.

Designed and Revised by    iktisada web masters group

Bu web sitesi en iyi IE 3 veya uzeri ile izlenebilir. Browser`inizin JAVA destekli veya enabled olmasi gereklidir.