SINAV  KAYGISIYLA  BAŞA  ÇIKMA  PROGRAMLARININ

ETKİLİLİĞİ: BİR META  ANALİTIK  İNCELEME

Tuncay Ergene

Ohio University

Giriş

Bir formal sınav veya herhangi bir değerlendirilme ortamında yaşanan fizyolojik, davranışsal ve bilişsel öğelere sahip, hoşlanılmayan bir duygu  ya da heyecansal durum olarak tanımlanan sınav kaygısı 1960lı yıllardan beri Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık alanında ilgi çeken önemli konulardan biri olmuştur. Yüksek düzeyde akademik başarı beklentisi öğrenciler üzerinde ilkokuldan itibaren bir baskı oluşturmaktadır. Sınav kaygısı bir çok öğrenci için akademik yaşamlarında ciddi bir problemdir. Temel eğitim  ve orta öğretimde bulunan öğrencilerin yaklaşık %18’inin akademik başarıları bu öğrencilerin yüksek kaygı düzeylerinden olumsuz etkilenmektedir. 

Sınav kaygısı düzeyi yüksek olan birey bir sınav veya değerlendirilme durumda özvarlığının tehdit edildiği duygusuna kapılabilir. Yalnızca sınav değil, grup içinde konuşma, yüksek sesle okuma gibi etkinliklerde de korkulu, sinirli, gergin ve heyecanlı olurlar. Bu bireylerin kendilerine yönelik olumsuz düşünceleri dikkatlerinin kolayca dağılmasına yol açar. Sınav sorularını okuma ve doğru cevaplama; konuşurken düşüncelerini organize etme, uygun sözcükleri seçme ve düzgün ifade etme gibi davranışlarında başarısız olurlar. Sınav kaygısı öğrencilerin sahip olduğu potansiyeli ortaya koymalarını engellemekte, zaman zaman öğrenimlerini yarıda bırakmalarına neden olmakta, öğrencilerin gelecekteki yaşam tercihlerini ve mesleki kararlarını etkilemektedir. Sınav kaygısı yüksek bireyler bilişsel yeteneklerini yeterince ortaya koyamadıkları için daha düşük statülü, değerlendirme ve rekabetin daha az olduğu mesleklere yönelebilmektedirler.  

Literatürde sınav kaygısını azaltma konusunda yapılmış araştırma sonuçları arasında çelişkili bulgular vardır. Var olan araştırma sonuçlarına göre bir genelleme yapmak güçtür. Bu araştırmalarda küçük örneklemlerin kullanılması çelişkili sonuçların bir nedenidir. Bir araştırma yöntemi olan Meta-analiz kullanılarak belli bir alanda yapılmış araştırma sonuçlarının istatistiksel yöntemler kullanılarak birleştirilmesi ve araştırma bulgularının özetlenmesi mümkündür. Meta-analizde olarak her araştırma için standart bir ölçüt olan etki dereceleri (effect size) hesaplanmakta tüm araştırmaların sonuçları birleştirilmektedir. Ayrıca, araştırmada ele alınan değişkenlere göre ortak özelliklere sahip grupların sonuçları birleştirilerek karşılaştırmalar yapılabilmektedir.  Buna ek olarak, sınav kaygısını azaltma programlarının etkililiği üzerinde etkisi bulunabilecek  araştırma metodolojisinden kaynaklanan faktörlerde incelenebilmektedir. Meta-analiz ile araştırma sonuçlarının test edilen psikolojik danışma yönteminin mi, yoksa araştırma metodolojisinin mi etkili olduğu hesaplanabilmektedir. 

Bu araştırmanın amacı sınav kaygısını azaltma programlarının genel etki derecesini hesaplamak ayrıca sınav kaygısı alanında yapılmış olan araştırma sonuçları üzerinde etkili olan metodolojik faktörleri tespit etmektir. Her araştırmanın bir analiz birimi olarak ele alınacağı bu çalışmada başa çıkma programlarının etki büyüklüğü (effect size) hesaplanacak, ortak özelliklere sahip araştırmaların etki büyüklükleri birleştirilerek gruplar arası karşılaştırmalar yapılacaktır, değişik başa çıkma programlarının etki büyüklülükleri hesaplanacaktır.  

Bu çalışmada meta-analitik amaçlar şöyle sıralanabilir:  

(a)    Sınav kaygısı ile başa çıkma alanındaki genel etki büyüklüğünü bulmak,  

(b)   Hangi özellikteki öğrencilerin bu programlardan daha fazla yararlandıklarını ortaya koymak,  

(c)    Etkili sınav kaygısı ile başa çıkma programlarının özelliklerini ortaya koymak,  

(d)   Farklı psikolojik ölçme sonuçlarının etki büyüklüğü ile ilişkili olup olmadığını ortaya koymak ve  

(e)    Araştırma metodolojisinden  kaynaklanan problemlerin etki büyüklüğü üzerindeki etkisini incelemek.  

Araştırma sonuçları sınav kaygısı konusunda çalışan teorisyenler ve alanda çalışan psikolojik danışma ve rehberlik uzmanı, öğretmen, psikologlara hangi koşullarda, hangi özellikleri taşıyan öğrenciler üzerinde ne tür programların ve tekniklerin etkili sonuçlar verdiğini gösterecektir. Bu çalışmanın ileride sınav kaygısı alanında gerçekleştirilecek çalışmalara yol göstermesi ve ışık tutması beklenmektedir. 

Bu araştırmada sınav kaygısıyla başa çıkma programlarının etkililiği ile ilgili üç soruya cevap aranacaktır.  

1.    Sınav kaygısı ile başa çıkma programlarının genel olarak pozitif bir etki derecesi var mıdır? 

2.    Araştırmaların etki dereceleri arasında fark varsa bu farklılığın kaynağı nedir? Bu farklılık sınav kaygısını azaltma programlarının özelliklerine veya araştırma metodolojisinin özelliklerine yüklenebilir mi?   

3.    Araştırma sonuçlarının etki dereceleri arasındaki farklar araştırmaların özellikleri (grupla veya bireysel psikolojik danışma, kullanılan psikolojik danışma yaklaşımı, psikolojik danışma oturum sayısı ) ile açıklanabilir mi? 

Yöntem 

Sınav kaygısını azaltma amacıyla psikolojik danışma ve rehberlik alanında bir çok başa çıkma programı geliştirilmiştir. Bu alandaki çalışmaların yüzeysel olarak gözden geçirilmesi hangi programlarının etkili hangilerinin etkisiz olduğunu ortaya koymada yeterli değildir. 

Sınav kaygısı konusunda yapılmış yayınlanmış ve yayınlanmamış araştırma sonuçları çeşitli yollar kullanılarak toplanacaktır. İlk olarak ERIC, Dissertation Abstracts, PsycINFO, MEDLINE, Social Science Citation Index, gibi veri tabanlari kullanılarak ilgili araştırmalar tespit edilecektir. Ayrıca, yeni basım nedeni ile veri tabanına henüz girmemiş arastırmalara psikolojik danışma ve rehberlik, eğitim ve psikoloji alanındaki dergiler taranarak ulaşılacaktır. Literatürde genellikle pozitif sonuç veren çalışmaların yayınlanması şeklinde bir eğilim vardır. Meta-analiz için sınav kaygısı ile ilgili literatürde bir yayın yanlılığının da bulunup bulunmadığı  bir inceleme konusudur. Bu nedenle bu alanda yayınlanmamış araştırma sonuçlarına ulaşmak da önemlidir. Bu amaçla, yayınlanmamış mastır ve doktora tezleri, monograflar ve konferans bildirilerine de ulaşılmaya çalışılacaktır. Bazı yayınlanmamış araştırmalar yazarları ile iletişim kurularak temin edilecektir. Bunlara ek olarak okul danışmanları tartışma listesi, kaygı konusunda çalışanlar tartışma listesi, psikolojik danışma ve rehberlik doktora öğrencileri tartışma listesi gibi bilgisayar tartışma listelerine mesaj göndererek yayınlanmamış çalışmalara ulaşılacaktır.  

Toplanan araştırmalar araştırıcı dışında dört doktora öğrencisi tarafından araştırmada kodlamayı nasıl yapacakları konusunda bir eğitim verilerek kodlama kılavuzuna göre araştırma sonuçlarını kodlamaları istenecektir. Kodlayıcılar arası güvenirlik hesaplanması için 10 araştırma seçilecek, dört kodlayıcının bunları kodlamaları istenerek, kodlayıcılar arası güvenirlik (Cohens Kappa) hesaplanacaktır. Bu araştırmada veriler sınav kaygısı alanında daha önce yapılmış olan yayınlanmış ve yayınlanmamış yaklaşık olarak 150-200 araştırmadan toplanacaktır. 

Meta-analize girecek araştırmaların tespitinde iki kriter esas alınacaktır: Birincisi; araştırmalar deney ve kontrol grubunun bulunduğu deneysel bir çalışma olmalıdır. İkincisi; denekler veya deney ve kontrol grupları seçkisiz yöntemle belirlenmiş olmalıdır. Araştırma verilerinin analizi, meta-analiz için geliştirilmiş olan META-WIN ve SPSS istatistik paket programları kullanılarak yapılacaktır. Araştırmada ele alınan değişkenler için deney ve kontrol gruplarından elde edilen verilere göre her çalışma için etki dereceleri hesaplanacaktır. 

Buna göre her bir değişkene ilişkin toplanan betimsel istatistikler özet tablolar halinde sunulacaktır. Ortalama etki büyüklükleri arasında karşılaştırmaların anlamlılığı, kullanılacak t- test ve varyans analizi ile test edilecektir.  

Tartışma ve yorum 

Bu çalışma, araştırma sonuçlarını birleştirerek, sınav kaygısı alanında yapılmış olan araştırmaların sonuçlarını özetleyecek ve bu alanda hangi danışma yaklaşımlarının, hangi tekniklerin, hangi özellikleri taşıyan öğrenciler üzerinde, hangi koşullarda kullanıldığında daha etkili sonuçlar verdiğini ortaya koyacaktır. Teorisyen ve uygulamacılar bu araştırma sonuçlarını kullanarak geliştirdikleri başa çıkma programlarının etkililiğini test etmede bir ölçüt elde etmiş olacaklardır. Çalıştıkları grubun özelliklerine göre ilköğretim, lise veya üniversite öğrencileri, uygun olan sınav kaygısı ile başa çıkma programını seçebileceklerdir.  

Araştırma sonuçlarının sınav kaygısının azaltılması ile ilgili literatüre katkıda bulunmasının yanı sıra, okul danışmanlarının sınav kaygısı ile daha etkili başa çıkma tekniklerini anlamalarına, buna göre mesleki uygulamalarında sınav kaygısı ile başa çıkma programlarını seçmelerine veya geliştirmelerine katkı sağlayacaktır. Sınav kaygısı alanında yapılmış araştırmaların bir sentezi niteliğinde olan bu çalışmanın bu alanda yapılacak diğer çalışmalara ışık tutucu olması ümit edilmektedir.  

Designed and Revised by    iktisada web masters group

Bu web sitesi en iyi IE 3 veya uzeri ile izlenebilir. Browser`inizin JAVA destekli veya enabled olmasi gereklidir.