ŞEHİR  MERKEZİNDE  BULUNAN  BİR  İLKOKUL MÜDÜRÜNÜN  BEKLENMEDİK  OLAYLARA  KARŞI  TEPKİSİ 

Sadegül Akbaba

 University of Cincinnati

Giriş 

Amerika’da okullaşma, farklı coğrafi bölgelerde gerçekleşmektedir. Bu bölgeler şehir merkezi (urban), merkez dışı (sub-urban) ve kırsal (rural) kesimlerdir. Her yerleşim birimindeki devlet okullarının misyonu farklı özellikler göstermektedir. Bu faklılıklara rağmen, okul yöneticileri yetiştirilirken bunların özellikleri gözardı ediliyor. Bunun yerine, okul müdürleri yetiştirilirken şehir merkezi dışındaki okullar norm olarak alınıyor ve kriterler ona göre hazırlanıyor. Oysa ki, şehir merkezindeki eğitim liderleri sadece teknik becerilere sahip olmak ve toplumun yapısını anlamakla kalmayıp, merkezdeki okulların bürokrasisinden ve profesyonel dinamiklerden haberdar olmalıdır. Başarılı okul liderliği, öğretme, öğrenme ve yönetim süreçlerinin katalize edilmesinin yanında, politik oyuncuları da repertuarına katmalıdır (Beaumont, 1997). 

Şehir merkezlerindeki okul liderlerinin rolleri çoğunlukla okullarındaki reform programlarının eğitim programlarını etkilemesi dolayısıyla, çok hızlı bir şekilde değişmektedir. Eğitimdeki sorumluluğun artması eğitim liderlerinin okullarını yönlendirme konusundaki taleplerin artmasına sebep olmaktadır. Liderlik en basit şekliyle, öğrencilerin öğrenmelerinin geliştirilmesine ilişkin olarak okuldaki değişimin başlatılması, uygulanması ve kurumsallaştırılmasının sağlanmasıdır. Şehir merkezindeki okul liderlerinin öncelikle yapmaları gereken şey ailelere, öğrencilere, öğretmenlere ve topluma liderlik yapma yoluyla, kendi okullarındaki gelişmeye yönelik farklılık yaratmalarıdır (Leak, Peterson, Patzkosky, 1997). 

Eğitim liderlerinin yetiştirilmesine ilişkin tartışmalara günlük yaşamda olduğu gibi, literatürde de rastlanmaktadır. Bunlardan bir tanesi, varolan teorilerin yönetiminin, birçok boyutlarını açıklamakta yetersiz kaldığı ve bu teorilerin yanı sıra alternatif teorilerin de eğitim liderlerine eğitim sürelerince verilmesidir (Hunter, 1996). Özellikle Kaos teorisinin, bazı durumların daha iyi anlaşılmasına yönelik kullanılması önerilmektedir (Blair, 1997; Garmston & Wellman, 1995). Kaos teorisinin, yöneticilere yönetimin bir bütün olarak algılatılması, Blair’e (1993) kolaylık sağlamaktadır. Bu tartışmaya, başka bir grupda farklı bir boyutla katılmaktadır. Bu gruba göre, eğitimciler ve sosyal bilimciler birçok teoriyi fiziksel bilimlerden alıp, kendi alanlarına uyguluyorlar. Fiziksel bilimlerde artık Newton teorisinin yerine, Kuantum teorisi ve Kaos teorisi kullanılıyor. O halde eğitimciler ve sosyal bilimciler de gittikçe karmaşıklaşan yapıları için Kaos teorisini kullansınlar. Bütün bu tartışmalar teorik seviyede devam etmektedir. Bu teorik tartışmaların pratikteki yansımasının ne düzeyde olduğunun görülmesine ihtiyaç vardır. Bunun en önemli göstergesinin beklenmedik olaylar olduğu düşünülmüştür. Bu nedenle bu çalışmanın amacı, öncelikle şehir merkezinde bulunan bir ilkokulda hangi beklenmedik olayların yaşandığını saptamak ve bu olaylara karşı okul müdürünun yaklaşımlarının neler olduğunun belirlemektir. Bunun yanı sıra amaç, bu beklenmedik olaylardaki örüntülerle ve okul müdürünün davranış örüntüleriyle, Kaos teorisi arasında bir ilişkinin olup olmadığının belirlemektir. 

Metod 

Bu çalışma bir nitel örnek olay çalışması olup, çalışma alanı Cincinnati’deki bir ilkokuldur. 

Denekler 

Araştırmada kullanılan veriler Cincinnati'de, şehir merkezinde bulunan bir ilkokulda çalışan okul müdüründen toplanmıştır. Okul müdürü amaçlı örneklem yöntemiyle seçilmiştir. Amaçlı örneklemin gücü ve mantığı, derin bir çalışma için bilgice zengin örneklerin seçilmesi ve bunlardan veri toplamaya dayanmasıdır (Patton, 1990). 

Araştırma için üniversiteden izin çıktıktan sonra, okul müdürüyle bu çalışmaya katılması için bireysel görüşme yapılmıştır. Okul müdürü kabul ettikten sonra, okul müdürüyle birlikte okul müdürü hakkındaki soruları cevaplayacak iki öğretmen seçilmiştir. Bunun yanı sıra, okulda bulunan iki sekreterle de görüşme yapılmıştır. Onlara araştırma boyunca zarar vermeyeceğime dair üniversiteden alınan sözleşme imzalattırılmıştır. 

Verilerin toplanması 

Veri toplamaya güz döneminin sonunda başlanmış ve kış 1999 döneminde devam edilmiştir. Temel veri araçları, yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış görüşmeler, gözlemler ve arşiv kayıtlarıdır. Okul müdüründen yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile veri toplandı. Okul müdürü, aynı zamanda, iki ay boyunca haftanın değişik günlerinde gözlenmiştir. Okuldaki iki sekreter ve öğretmenle de okul müdürünün beklenmedik olaylar ve bu olaylara karşı okul müdürünün tutumu üzerine yapılandırılmış görüşme tekniği ile veri toplandı. Okul ve okuldaki yaşanan beklenmedik olaylar hakkında arşiv belgelerinden de veri toplandı. 

Verilerin analizi 

Verilerin analizi için kodlama sistemi kullanıldı. Öncelikle veriler yazıldı, indekslendi ve alanlarına göre dosyalandı. Daha sonra genel kategorileri görmek için bir kaç defa okundu ve açık kodlama ile genel bir sınıflamaya gidildi. Daha sonra alt sınıflamalar yapıldı. En son olarak da bu beklenmedik olaylar ve okul müdürünün bu olaylara karşı tavrındaki örüntülerle, Kaos teorisi arasında bir ilişki olup olmadığını anlamak için teorik kodlama kullanıldı. 

Üçgenleme (Triangulation) 

Toplanan verilerin geçerliliğinin sağlanması, kaynakların karşılaştırılması ile elde edildi. Okul müdürünün söyledikleri, gözlem, diğer deneklerin söyledikleri ve arşiv kayıtlarıyla karşılaştırıldı. 

Sonuçlar ve tartışma 

Kendine özgü yapısı ve problemleriyle, şehir merkezindeki eğitim sistemi Amerika'daki en büyük sistemlerden birisidir. Bu eğitim sistemi, hizmet ettiği kesimin yapısı itibari ile, değişik programlarıyla ve karşılaştıkları sorunlar olarak diğer sistemlerden farklılık gösterir. Bu farklılıklar içinde burada görev yapan eğitim liderleri de bu sorunları çözmek için anahtar role sahipler. Bu yöneticiler genellikle merkezdeki diğer yöneticiler ve toplumun değişik kesimlerinin ateşi altındadırlar. Bu nedenle, onların beklenmedik olaylara karşı tepkileri çok önemlidir. Şehir merkezindeki okullardaki eğitim sistemi daha karmaşıktır ve olayların önceden tahmini güçtür. Bu nedenden dolayı, buradaki okul müdürlerinin eğitim lideri olarak bu belirsizlik içinde okulları yönetmeleri gerekmektedir. 

Okullar birçok yönden insanlar gibidir. Onların da kendilerine özgü yapıları, kimlikleri, tarihleri ve problemleri vardır. Verilerimi topladığım okul, Amerika'nın tarihiyle kıyaslandığında eski sayılabilecek, 94 yıllık bir okul. Kurulduğundan beri içten veya dıştan kaynaklı birçok beklenmedik olaylarla yüz yüze kalmış olduğu beyan edilmiştir. Ben okula giriş yaptığımda, okuldakiler yeni bir beklenmedik olayla karşı karşıyaydılar. Okulun yeniden yapılanması gerekiyordu ve bu süreçte okuldaki yönetici, öğretmenler ve personelin hepsinin değiştirilmesi ve gelecek eğitim yılına yeni bir program ve yeni eğitimcilerle başlaması idi. Ancak, bu işin tamamlanmasına sadece üç ay kalmasına rağmen, hali hazırda hiç birşey yoktu ve okuldakiler tamamen bir belirsizlik içindeydi. Öğretmenlerin ve okul müdürünün yeni bir iş bulmaları gerekliydi. Bu moral bozukluğu içinde bu yılı da tamamlamaları gerekiyordu. 

Okulun bu belirsizliği içinde okul müdürü, tıpkı tufandan gemisini sağ salim limana ulaştırmaya çalışan cesur bir kaptan gibi görünmeye çalışıyordu. Sürekli olarak merkezden aldığı bilgileri hemen herkese anında ulaştırıyordu. Benim gözlemlediğim kadarıyla, okul müdürü bütün beklenmedik olaylara aynı davranış örüntüsüyle yaklaşıyor. Oldukça sakin. Belirsizlik olacağını işinin bu belirsizliğin içinde yapacağının farkında. Olayla yüz yüze kaldığında öncelikle olayın ne olduğunu anlamaya çalışıyor. Daha sonra en çabuk ve en hızlı kime ve hangi kaynağa başvuracağını belirliyor. Olabildiğince çabuk, bilgiyi elde edip, onu gerekli yerlere aktarıp, sorunu çözüyor. 

Okuldaki beklenmedik örüntü ağları ile okul müdürünün beklenmedik olaylara karşı kullandığı örüntülerle Kaos teorisi arasında benzerlikler gözlenmiştir. Okul müdürü de Kaos teorisin eğitim liderlerine alternatif teori olarak öğretilmesini, yönetimde kullanılmasını çok önemli buluyor ve uygulanmasını öneriyor.

Designed and Revised by    iktisada web masters group

Bu web sitesi en iyi IE 3 veya uzeri ile izlenebilir. Browser`inizin JAVA destekli veya enabled olmasi gereklidir.