|
TOKSİK (ZEHİRLİ) KİMYEVİ GAZLAR, HUSUSİYETLERİ, İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ, KORUNUM-1 Dr. Hakkı Açıkalın CYANIDE GAZI Cyanıde Gazı’nın diğer ismi ‘Hydrogen Cyanıde-HCN’dir. Özellikleri: Donma noktası: -15 derece Celsıus Kaynama noktası: 26 derece Celsıus 20 derecede uçuşkanlığı: 891.000 mg/m3 Koku: Acı badem kokusuna benzer -Çok hızlı buharlaşır ve açık havada ancak birkaç dakikalık bir süre içinde tesbit edilebilir. -Stannıc Chlorıde, Chloroform (Kloroform=Vıncennıte) veya Arsenıc Trichloride (Manganite) gibi stabilize ediciler sayesinde buharlaşma hızı düşürülebilir. -Suyla ağır ağır dekompoze olabilir (bileşenlerine ayrılabilir) -Endüstride kullanılır.
Toksikoloji Öldürücü Doz (Maskesiz halde): 2000-5000 mg-dakika/m3 Semptomlar (Vücuddaki belirtiler): Düşük Konsantrasyonda (kesafette){Tesirler birkaç saate yayılır}; Ani ve ve ilerleyici hararet hissi Bitkinlik hissi Bulantı ve Kusma Başağrısı Teneffüs zorluğu Şuur bulanıklığı-şuur kaybı Nefessizliğe bağlı titremeler, sarsılmalar
Yüksek Konsantrasyonda; Ani şuur kaybı Solunum durmasına bağlı ölüm
Önlemler Yüksek kesafette çok hızlı bir etki mevcuttur. Yanıcı materyelle temas ettiğinde tutuşma ve infilak eğilimi mevcuttur. Kömür filtreleri cyanıde ile hızla doyma yeteneğindedir. Metalik kutularında Gümüş oksid ihtiva eden maskeler kullanılmalıdır.
Tedavi: Başlangıç tedavisi olarak sun’i teneffüs ve oksijen verilmesi. Bilahare Cytochrome Oxidase (Sitokrom Oksidaz) molekülünden cyanide’in ayrıştırılması; Rhodenase aktivitesine yardım etmek için Sodium Thiosulfate, Methemogllobin istihsal etmek amacıyla Sodıum Nitrite veya cyanıde ile kompleks (birleşik) oluşturmak maksadıyla Kobalt uygulanması. Gaz kalıntı bırakmadığı ve hızla yayıldığı için Nötralizasyona ve dekontaminasyona (bulaşıklardan arındırma) gerek yoktur.
Kimyevi Gazlar-2 Dr. Hakkı Açıkalın Kimyevi silahların (gazların) saldırı ve imha vasıtası olarak kullanılmasında temel hedef insan sinir sistemini imha etmektir. Bu, duyu iletimi bloke ederek gerçekleştirilir. Bu nedenle bu gazlara 'Nerve Agents' (Sinir Ajanları) veya 'Nerve Gasses' (Sinir Gazları) adı verilmektedir. Bütün sinir gazları kimyevi olarak 'Organo-Fosfor' bileşikleridir. Bunlar istikrarlı bileşiklerdir ve kolayca yayılırlar, ileri derecede toksiktirler (zehirli) ve gerek cild gerekse de teneffüs yoluyla alındıklarında hızlı tesire sahibtirler. Basit kimyevi tekniklerle de üretilebilirler. Hammadeler ucuzdur ve genellikle hazır halde bulunurlar. Sarin Gazı Diğer isimleri; GB, ZARIN, IMPF, MFI, T-144, T-2106, TL-1618, Trilone 46. Formülü; CH3-P(=O)(-F)(OCH(CH3)2). Molekuler ağırlığı: 140.1 Yoğunluğu:1.089 gr/cm3 Kaynama noktası: 147 derece Donma noktası: -56 derece Gaz (buhar) basıncı: 2.9 mm Hg Uçuşkanlığı: 17.000 mg/m3 Saf formu renksiz ve kokusuzdur. Yetişkin biri için 0.5 miligramlık doz öldürücüdür. Cyanide gazından 26 kere, Potasyum Cyanide'den 20 kere daha fazla öldürücü özelliğe sahibtir. Buharı havadan daha ağır olduğundan yere yakın bir pozisyonda (havada) asılı kalır. Islak ve rutubetli hava şartlarında sür'atle degrade olur (bozunur). Fakat hararet belli bir noktaya ulaşırsa (artarsa) ölümcül olma müddeti de artar, velev ki rutubetli bir ortam olsun (yani ısı yüksekse rutubet Sarin'i durduramaz) Buharla reaksiyona girdiğinde veya dekompoze olduğunda (bileşenlerine ayrıldığında) çok zehirli olan fosfor oksidleri ve fluoride dumanı yayar.
Acil Hayat-destek ekipmanı; Komprese oksijen, tahkim edilmis oksijen maskesi, su, tuz, sorbitol, kathartik tuz, D5W, Ringer's Lactate (Eczanelerde Ringerli Laktat olarak bulunur), Beyazlatıcı ticari sıvı (Klorin / Çamaşır Suyu), Atropine (Acil durumda uyluğun iç bölümüne enjekte edilir), 2-PAM chloride.
İnsan vücudundaki belirtiler; 1 dakika boyunca devamlı teneffus edilen Sarin gazına bağlı ölüm 1 ila 10 dakika içinde gerçekleşir. Hemen, en küçük zerreyi (damlayı) deriden (ve elbiselerden) arındırmak esastır, zira cild yoluyla da hulul eder.
SARIN COK AKTİF BİR KOLINESTERAZ İNHİBİTÖRÜDÜR. (Yani sinirsel biyo-elektriğin işleyişini durdurur.)
-Yerel (temas bölgesinde) terleme, -Gayri iradi adale hareketleri (segrimeler) -Göz bebeklerinde Myosis (küçülme) -Rhinorhhea (Running Nose): Burun akıntısı -Nefes daralmasına bağlı olarak göğüste sıkışma -Görme bulanıklığı
Daha ciddi temaslarda; -Başağrısı -Kramplar -Bulantı-kusma -Gayri iradi def-i hacet (dışkılama) ve idrar (işeme) -Kas seğrimeleri -Düzensiz (sarhoş tarzı) yürüme, sendeleme, düşecekmiş hissine kapılma - Sersemlik - Koma - Sıklıkla Nefes Durması
Müdahale prosedürü; Acil personeli koruyucu elbise giyecek Hastanın elbiselerini hemen çıkar Hastayı temiz hava ortamına taşı Hayati işaretleri tesbit et ve değerlendir ve her travmayı tesbit et (Tansiyon, nabız, Kalb atımı, solunum düzeni) Nabız alamıyorsan CPR'a başvur Kalb ve solunum faaliyetini yeniden üret Gerekiyorsa sun'i teneffüse başvur Eğer yüzde zehir varsa ağızdan ağıza solunumdan (hayat öpücüğü)kaçın Tahkimli oksijen maskesini kullan Solunum sağlandıysa oksijen ver Hastaneden panzehir talebinde bulun Göz teması varsa; ılık suyla 15 dakika yıka, deriyi evvela klorinle (çamaşır suyu) sonra ılık suyla yıka (temas yerlerini). Gözleri ve ağzı klorinden uzak tut... Kimyevi gazlar-3 Dr. Hakkı Açıkalın Tabun Gazı Diğer ismi: GA Formülü; (CH3)2 N-P(=O)(-CN)(-OC2H5) 200 mg-dakika/m3 solunum dozu öldürücüdür Moleküler ağırlığı: 162.1 Yoğunluğu: 1.073 g/cm3 Kaynama noktası: 247 derece Donma noktası: -50 derece Buhar basıncı: 0.07 mm Hg (civa) Uçuşkanlığı: 600 mg/m3 Suda çözünürlüğü: %10
Soman Gazı Diğer ismi: GD Formülü: CH3-P(=O)(-F)(-CH(CH3)C(CH3)3 100 mg-dakika/m3 solunum dozu öldürücüdür Moleküler ağırlığı: 182.2 Yoğunluğu: 1.022 g/cm3 Kaynama noktası: 167 derece Donma noktası: -42 derece Buhar basıncı: 0.3 mm Hg (civa) Uçuşkanlığı: 3,900 mg/m3 Suda çözünürlüğü: %2
GF Gazı Formülü: CH3-P(=O)(-F)(cyclo-C6H11) Moleküler ağırlığı: 180.2 Yoğunluğu: 1.120 g/cm3 Kaynama noktası: 92 derece Donma noktası: -30 derecenin altında Buhar basıncı: 0.06 mm Hg (civa) Uçuşkanlığı: 600 mg/m3 Suda Çözünürlüğü: (yaklaşık)%2
VX Gazı Formulu: CH3-P(=O)(-SCH2CH2N[CH9CH3)2]2)(-OC2H5) Molekuler agirligi: 267.4 Yoğunluğu: 1.008 g/cm3 Kaynama noktası: 300 derece Donma noktası: -39 derece Buhar basıncı: 0.0007 mm Hg (civa) Uçuşkanlığı: 10 mg/m3 Suda Çözünürlüğü: %3
Bu gazların insan vücudunda meydana getirdiği tahribat Sarin gazıyla aynıdır, hepsi de öldürücü gazlar olup VX'in akciğer tahribatı en fazladır. Kimyevî Gazlar-4 -Uçuşkan Anestetik veya Anestezi Oluşturan Gazlar- Dr. Hakkı Açıkalın Bunlar solunum yoluyla alınırlar (verilirler) ve hızla Kan dolaşımına katılırlar. Oradan dokulara taşınırlar ve buradan da Beyin'in yağsı yapıları tarafından idhal edilirler. Hidrokarbonlar; Homolog (Mevkidas) diziler dahilinde, potansiyel karbon zincirinin uzunluğuyla artar. Buhar basıncı ve sıvı çözünürlüğü karbon zincirinin uzunluğguyla doğru orantılı olarak düşer. Hexane'a kadar olan doymuş düz zincir parafinleri (alkanlar, -CC-) anestetik (uyuşturucu, hissizleştirici) etkiye sahib olub daha sonrakiler uyarıcı (stimulant) etkiye sahibtirler. Alkenler (-C=C-) Alkanlar'dan daha potansiyellidirler fakat Kalb'de 'aritmia' (atım düzensizliği) yol açabilirler. Alkinler de çok güçlüdürler fakat kullanım zorluğu (hatta imkansızlığı) gösterirler. Her 3 grubun da Halojen ikameli olmaları anestetik potansiyeli arttırır. Chloride (Klorid) ikamesi bileşikleri en kararlı hale getirir ve her ikameyle potansiyeli arttırır. Ancak Klorid ikamesi, Myokard (Kalb Kası) depresyonuna (faaliyet düşüklüğüne) ve Böbrek ve Karaciğer'de dejeneratif (yozlaşmasal) değişikliklere neden olabilir. Hidroksil (-OH) veya alkol ikamesi, Halojenli telafiye rağmen, Hidrokarbon potansiyelini düşürür. Mamafih sıvı çözünürlüğünü arttırır. Etherler veya Alkol ikameli alkiller (-O-R) alkollerden daha potansiyellidirler. Halojenlemenin çok değişken bir etkisi vardır; Fluorizasyon (Fluorlama) potansiyeli düşürülebilir fakat tutuşurluğu da azaltır ve 'tam fluorlama', bileşiği 'uyarıcı' haline getirebilir. Fluorlama böbrek tahribatına yol açabilir zira fluoride iyonları yükselen parçadaki Sodyum (Natrium) geri emilim mekanizmalarını bozar (bloke eder) ve 'Polyouria'ya (çok işeme) neden olur. Amid kökleriyle ikame, anestetik eylemi sabote eder.
İdeal Anestetik Ajan (Madde) Fiziki Hususiyetler; 1-Tutuşmayacak ve Oda ısısında patlayıcı özelliği olmayacak (örnek: Cyclopropane) 2-Oda ısısında (18-25 derece) buharlaşabilir olacak (örnek: Desflurane) 3-Oda ısısında kararlı ve uzun ömürlü olacak (örnek: Halothane veya Desflurane) [Alman Bilim adamları Moskova'daki eylemde Ruslar'ın Çecen mücahidlere ve kendi vatandaşlarına karşı Halothane kullandıklarını iddia ediyorlar ki, bu mantıkıdır]. 4-Yeşil Limon Sodası ile kararlı olacak (örnek: Sevoflurane) ve plastiklerle ve metallerle de kararlı olacak (örnek: Halothane) 5-Çevre dostu olacak, Ozon tabakasına zarar vermeyecek (örnek: N2O yani Nitrous Oxyde) 6-Ucuz ve kolay üretilebilir olacak!
KİMYEVÎ GAZLAR-5 (Son) Dr. Hakkı Açıkalın Biyolojik hususiyetler 1-İçe çekimi(solunması) tahriş edici etkiye sahib olmayacak. 2-Düşük kan/gaz çözünürlüğü seviyesi tercih edilir 3-Yüksek yağ/gaz çözünürlüğüü tercih edilir 4-Diğer sistemlerde (Kalb-damar sistemi, Karaciğer, böbrekler veya içsalgı sistemi) minimal menfi etki 5-Bio-transformasyon olmayacak. Akciğerler yoluyla ve hiçbir değişim-dönüşüme uğramadan atılacak. 6-Ameliyathane ortamı için zehirli etkisi olmayacak
Anestezi evreleri Evre 1 İsmi: Amnezi (Hafiza kaybi) ve Analjezi (Ağri-sızı kaybı). Solunum: Yumuşak, dengeli Gözler (bebekleri): Hafifçe merkezden uzak Refleksler: Mahfuz
Evre 2 İsmi: Delirium, Aşırı uyarılmışlık Solunum: Düzensiz, Hiper ve Hipo soluma Gözler: Kirpik refleksi yok, bebekler genişlemiş (midriatik), hareketli fakat gozkapagi refleksi yok Refleksler: Yutkunma, kusma reflekslerinde artış ve gırtlak (larynks) spazmı.
Evre 3/1 İsmi: Anestezi (His / duyu yitimi) Solunum: Periyodik Gözler (Bebekler): Normal veya kucuk (Myotik), gözyaşı salgısı artmış, Conjonctiva refleksi yok Refleksler: Kusma ve yutkunma baskı altında
Evre 3/2 İsmi: Anestezi Solunum: Soluk alma soluk vermeden kısa, sırasıyla kısa, düzenli ve derin Göz bebekleri: Geniş (midriatik), merkezi, gözyaşı salgısı artmış, Kornea refleksi yok Refleksler: Çok azalmış
Evre 3 / 3 İsmi: Cerrahi Anestezi Solunum: Diyafragma solunumu Göz bebekleri: Merkezi, normal halde, gözyaşı salgısı yok Refleksler: Otonom (Muhtar) Sinir Sistemi baskı altında, kaslar gevşek, Larenks (Gırtlak) refleksi yok.
Evre 3 / 4 İsmi: Cerrahi Anestezi Solunum: Interkostal (kaburgalar arasi [kaslarda]) felç, düzensiz Göz bebekleri: Işık refleksi yok Refleksler: Bronş refleksi yok
Evre 4 İsmi: Overdose (Yüksek doz) Solunum: Yok Göz bebekleri: Geniş (Midriatik) Refleksler: Tansiyon minimal, Kalb durmuş, bilahare ÖLÜM! (MOSKOVA'DA OLAN BU!!!)
Bazi Anestetikler; 1-Chloroform (Kloroform). CCl4 (Karbon Tetra Klorur) Moleküler ağırlığı: 144 Kaynama noktası: 61 derece Alımı: Hızlı ve tahrişsiz. Solunumu: Hafif tahriş edici Kalb-damar sistemine etkisi: Ritm bozukluğu, Myokard (Kalb Kası) fonksiyonunda azalma ve damar genişletici Karaciger (KC) etkisi: Toksik (Zehirli) Böbrek etkisi: Toksik
2-Cyclopropane (Siklopropan). CH2-CH2-CH2 (Trigonal konfigurasyon) Kaynama noktası: 33 derece Kritik hararet: 125 derece Kan/Gaz: 0.45 Yağ/Gaz: 11.4 Solunması: Hoş kokulu, tahrişi az. Notlar: Patlayıcı, parlayıcı özelliğe sahib. Kalb'de Ventrikuler (Karinciksal) Attropin ve Adrenalin'le beraber atım düzensizliği veya Hipoksemi (Kanda Oksijen azlığı).
3-Desflurane. CHF2-O-CHF-CF3 Moleküler ağırlığı: 168 Kaynama noktası: 22.8 derece Doymuş buhar basıncı: 88 kPa Kan/Gaz: 0.45 Yağ/Gaz: 20 Hususiyetleri: Rahim kasını gevşetici, tutuşmaz, solunumu tahriş edici, sempatik sistemi uyarıcı
4-Ether Moleküler ağırlığı: 70 Kaynama noktası: 35 derece Az miktarda Britanya'da kullanılmaktadır. Karaciğer için toksiktir.
5-Enflurane. CHF2-O-CF2-CHCl-F Moleküler ağırlığı: 184.5 Kaynama noktası: 56.5 derece Doymuş buhar basıncı: 24 kPa (175 mm Hg) Kan/Gaz: 1.9 Yag/Gaz: 98 Hususiyetleri: Tutuşmaz,, titremelere yol açar, Bronşları genişletir (Bronchodilatation), solunumu düşürür, damarları genişletir (vasodilatation), Rahmi gevşetir, ağrıyı keser.
6-Halothane (Halotan) Moleküler ağırlığı: 197 Kaynama noktası: 50 derece Doymuş buhar basıncı: 32 kPa Hususiyetleri: %10-20'si Karaciğer'de metabolize olur ve turev olarak Trifluoroacetic acid çıkar. Kararlı bir gaz değildir ve koyu renk şişelerde muhafaza edilir. Koruyucu olarak da %0.01 Thymol kullanılır. Solunum Yolu (Air Way) için tahriş edici değildir ve hoş bir kokusu vardır. MOSKOVA'DA KULLANILAN MUHTEMELEN BUYDU!
7-Isoflurane. CHF2-O-CHCL-CF3 Moleküler ağırlığı: 184.5 Kaynama noktası: 49 derece Doymuş buhar basıncı: 33 kPa Kan/Gaz: 1.4 Yağ/Gaz: 99 Hususiyetleri: Tutuşmaz, tahriş edici, Bronchodilator (Bronş genişletici), Vasodilator (Damar genişletici), Rahim gevşetici, tansiyon düşürücü.
8-Sevoflurane Moleküler ağırlığı: 200 Kaynama noktası: 58.5 derece Doymuş buhar basıncı: 24 kPa Kan/Gaz: 0.6 Yağ/Gaz: 53 Hususiyetleri: Tutuşmaz, tahriş etmez, bronş ve damar genişletici. Bu yazı belki biraz teknik detay içeriyor fakat cok hararetli ve yoğun günlerin kapıda olduğu dikkate alınırsa bu tip ajanlarla bir şekilde karşı karşıya kalınabileceği hesaba katılmalıdır. Müslümanlar'ın bilme hakkı herkesden daha fazladır. Aynı şeyleri ABD, İsrail ve diğer emperyalist güçler de yapabilir (yapacaktır). Vesselam. |