Tam bir saldırıya geçeyim diyordum ki, dün Hadi Uluengin beni şaşırtan bir biçimde Edward Said’i yazdı. Hah işte, Hadi şimdi Edward Said’i göklere çıkaracak ben de hırsımı Hadi’den çıkaracağım zira Hadi’ye bulaşmak içun ne zamandır fırsat kolluyorum diye kurarken Hadi beni müdhiş yanılttı ve Edward’ı kelimenin tam mânâsıyla ‘objektif’ bir şekilde teşhir etti. Herkesin, hususiyetle de Müslüman dantelijansiya’nın medhede medhede bitiremediği bir oral yapmadığı kaldığı Edward William Said’le ilgili yazmaktan vazgeçtim. Ayrıca hem beni şaşırttığı hem de arada bir de olsa objektif olabildiği içun de Hadi’ye ‘aferin’ diyorum. Nasıl olsa bir gün galiz bir hata yapacak ve o zaman inşaallah biz ona etmediğimiz koymayacağız, verilmiş sadakası varmış. Merak edenler, 14 Ekim tarihli Hürriyet’e başvurabilirler.

Eh, bize birşey kalmadığına göre, biz de Edward ile ilgili bilinen ve daha ziyâde bilinmeyen bir iki bilgi verip mevzuu kapatalım, teori falan yazmayalım.

Edward William Said (إدوارد سعيد) 1 Kasım 1935’de Quds’de doğdu 24 Eylül 2003’de ABD’de öldü. Birçok meslekî kimliğinden biri ve en mühimi edebiyyat teorisyeni ve münekkidi. Bunun yanısıra öğretim üyesi, yazar, aktivist vs...

Edward Said was Quds’lü bir Hristiyan ailenin çocuğu. Şimdi burada hiçkimsenin veremeyeceği bir bilgiyi biz Akademya okurlarına verelim; Edward Said, Doğu Kilisesi’ne bağlı bir Hristiyan ailenin çocuğu yani Yunan-Orthodoks kökenli ve Yunan-Orthodox olarak vaftiz oluyor. Aynı Edward Said, ileride bir de Protestan olarak vaftiz oluyor. Vaftizini yapan da, Yahudîlik’ten Protestanlığa dönen bir papaz (pastör) gerçekleştiriyor. Bu vaftiz gizli gerçekleşiyor. Kaynak çok sağlam, o nedenle buraya almak zorundayım, aldım. Yani, Orthodoxi açısından bakıldığında Edward Said bir proselit yani dönme. Nereye dönmüş? Protestanlığa. Kim döndürmüş? Yahudîlik’ten dönme bir papaz… Bir Orthodox’un Protestanlığa dönmesi, bir Müslüman’ın Orthodox Hristiyan olması gibi bir şey, hiç hoş karşılanmıyor. Demek ki, Edward’ın dînî kimliği Orthodox-Protestan Hristiyan. Çok kimlikli! Peki, bu kadar mı? Hayır, Rue Cadet’nin de müşterisi. Rue Cadet nedir? Paris’de bir cadde. Ne olmuş? Fransa ve Avrupa Masonluğu’nun merkezi. Oranın en muteber üyelerinden biri. Bazı AKP’liler de bu caddeyi iyi biliyorlar. Aaah, ulan ah diyesi geliyor insanın.

Edward’ın çocukluğu Kahire’de geçiyor. Arada Filistin’e uğradığı oluyor. Bachelor’unu Princeton Üniversite’sinden, Master ve doktorasını meşhur Harvard’dan alıyor. Columbia Üniversitesi’nde uzun seneler İngiliz ve Mukâyeseli Edebiyyat okutuyor. John Hopkins Üniversitesi’nde (Paul Wolfowitz bir zamanlar buranın rektörüydü) ve Yale’de de çalışıyor. İngilizce, Arabca, Fransızca biliyor. Londra merkezli Al-Hayat için köşe yazıyor(du).

Filistinli ‘Aktivist’ Edward, ‘İzrael’le Filistin’in berâber yaşayabileceğini’ söylüyor. ‘No military option exists’ (askerî olmayan opsiyon mevcud) diyor. ‘I’m also very against to the use of Slogan-clichés like ‘armed struggle’ that did nothing to advance the Palestinian case politically’ yani ‘Filistin vak’âsını hiç ilerletmeyen silahlı mücâdele nev’inden klişe sloganların kullanımına da çok karşıyım’ diyor. Ama, Arafat’ın imzaladığı Oslo Barış sürecini de beğenmiyor. Bu anlaşmayı, ‘Filistin’in Versailles’ı olarak görüyor ve şöyle diyor:

"There was Clinton like a Roman emperor bringing two vassal kings to his imperial court and making them shake hands”

yani,

"Roma imparatoru (gibi olan), iki vassal kralı emperyal sarayına götürüp tokalaştıran bir Clinton vardı”.

Edward, özellikle de Orientalism adlı eseriyle ‘İslâm’ı, Arabları ve Ortadoğu’yu’ anlattı. Bir protestana yakışır biçimde anlattı. İsteyenler, Sahaflar’da bu iri kitabı bulup okuyabilirler. Bu eseri için, ‘Bütün kültürel birikimini ve yoğunlaşmasını yansıtmış’ diyenler oldu. Doğrudur, Edward’ın kültürel birikimi ‘Orientalism’dir ve zât-ı âlîleri de ‘Şarklı bir Şarkiyatçı’ sayılabilir. Diğerlerinden bir fazlasını gören varsa yazsın. Şimdi burada oturup bunun ideolojik-siyâsî ve kültürel tahlilini yapacak değiliz, İBDA’yı okuyun, öğrenirsiniz. Olay bir sosyolojik-siyâsî tahlil mes’elesi değil bir ruh hâli ve ona hangi iple sarkıldığı, hangi labirentlerden geçerek varıldığı ve hangi mahiyetsiz (veya mahiyetli) hakikat ölçüleriyle yaklaşıldığı mes’elesidir. Gerisi, fototipik nüshâlardan ileri değil. Bir protestandan (Müslüman olmayan, Müslümanca yaşamayan, Müslüman gibi hissetmeyen, Müslümanlığa da açık veya kapalı olarak düşman olan) doğru temelde bir İslâm tahlili beklemek, katırın doğum yapmasını beklemekten daha eblehçe bir elpis (beklenti) sayılmalıdır.

Piyano çalar, müzik üzerine yazıp çizer. Aimé Césaire’in şiirini sever:

And no race possesses the monopoly of beauty,
of intelligence, of force, and there
is a place for all at the rendezvous
of victory.

Piyanist ve kondüktör Daniel Barenboim (yahudî) yakın arkadaşıdır. Wolfowitz’le de John Hopkins’den iyi arkadaşlığı vardır. Ünlü maestro Zubin Mehta’nın da arkadaşıdır. Zubin Mehta’nın Hindli olmasına rağmen çok koyu bir İzrael ysnlısı olduğunu söylemekten çekinmez. Edward, ‘Binational State’i (İki miletli Devlet: İzrael-Filistin Federe Devleti) sever.

Der ki:

"Of course, on the West Bank, the settlers and Palestinians interact, through antipathy and hostility, but physically they're in the same place”.

“Tabiî ki, Batı Şeria’da, (yahudî) yerleşimcilerle Filistinliler antipati ve düşmanlık temelinde etkileşiyorlar, fakat fizikî olarak aynı yerdeler”

Tev’ili şöyle oluyor:

"Yahudî yerleşimciler Batı Şeria’da işgâlci olacaklar ve Filistinli Müslümanlar da bunu kuzu kuzu kabul edecekler, başka çâre yok!”…

Yahudîler arasında bir ‘debate’olduğunu söyler. Arab parochialism’ini (darkafalılığını) kritik eder. HAMAS’ı, İslâmî Cihad’ı, El-Qaide’yi, İhvan-ı Müslümin’i tiksintiyle karşılayıp onlardan nefret eder ve bunu açıkça ilân eder, onlar ‘terörist’tir!!!

Edward bir sürü başka şey daha söyledi... Lösemi’den öldü... Toprağı bol olsun...

· After the Last Sky (Son Gökyüzünden Sonra-1986)

· Beginnings (Başlangıçlar-1975)

· Blaming the Victims (Kurbanları suçlama-1988)

· Covering Islam (İslâm’ı kavramak/örtmek-1981)

· Criticism in Society (Cemiyette tenkidcilik)

· Culture and Imperialism (Kültür ve Emperyalizm)

· Jewish Religion, Jewish History Introduction (Yahudî dîni, yahudî tarihi-giriş)

· Literature and Society (ve Toplum-1980)

· Musical Elaborations (Musikî izâh ve tertibler-1991)

· Nationalism, Colonialism, and Literature (Milliyetçilik, Sömürgecilik ve Edebiyyat)

· Orientalism (Şarkiyyat-1978)

· Orientalisme (Şarkiyyat-1980)

· Parallels and Paradoxes (Paraleller ve Paradokslar Daniel Barenboim ile berâber)

· The Pen and the Sword (Kalem ve Kılıç-1994)

· The Politics of Dispossession (Mahrum Etmenin siyâsetleri-1994)

· The Question of Palestine (Filistin Sorunu-1979)

· Reflections on Exile (Sürgün üzerine düşünceler2000)

· Representations of the Intellectual (Entellektüelin temsilleri-1994)

· The World, the Text and the Critic (Dünya, Metin ve Tenkid-1983)

www.drhakkiacikalin.up.to