kuriozitete

Kuriozitete

FARMACISTET---- Shteti me numrin m� t� madh t� farmacist�ve �sht� Kina, e cila n� vitin 1995 kishte t� regjistruar 418000 t� till�. Q� prej 20000 vitesh kinez�t kurohen me mjekimet tradicionale t� p�rgatitura nga farmacist�t.

TELEFON----Principata e Monakos �sht� vendi me numrin m� t� madh t� telefonave p�r frym� pasi num�ron 1994 telefona p�r �do 1000 persona.

MARTESA----N� Ishujt e Virgj�r n� SHBA celebrohen shum� martesa. Ritmi i tyre vjetor �sht� 35.1 martesa p�r �do 1000 banor�

ENTOMOLOGJI---- �sht� shkenca e cila merret me studimin e insekteve (entomos-insekt).

KIRK DAGLAS---- Ky aktore i famshem ka xhiruar 82 filma. K. Daglas ka origjine qifute dhe emri i vertete i tij eshte Issur Danielovich.Kete emer e nderroi pasi e mbaroi gjimnazin,pershkak te diskriminimeve qe iu bene sepse ishte qifut.

BOJKONUR---- �sht� kozmodromi nga i cili m� 1961 u nis n� kozmos Juli Gagarini, njeriu i par� q� shkoi n� gjith�si.Ky kozmodrom tani gjendet n� Kazakistanin e pavarur, q� m� par� Kazakistani ishte republike e ish-BRSS. P�r "Bojkonur"-in, Moska tani duhet q� �do vite t'i paguaj qira 115 mil.$ Kazakistanit.

TERMOMETRIN---- E zbuloi Galile Galileu m� 1957.

MESHARI---- K�t� vep�r t� famshme t� Gjon Buzukut e ka zbuluar Gjon Nikoll� Kazazi n� vitin 1740 n� Rom�.

STREPTOMICINA---- Ky antibiotik eshte zbuluar me 1944 nga shkenctari Sallman Vacllav

ALBINIZMI---- �sht� munges� e pigmenteve n� flok� dhe n� l�kure.

MARI KIRI---- �sht� femra e par� q� mori �mimin Nobel, nj�herit edhe femra e vetme q� ka marr� dy �mime Nobel: nj� p�r zbulimin dhe studimin e radioaktivitetit me 1903, nd�rsa me 1911 asaj p�r her� t� dyte iu dha �mimi Nobel p�r Kimi.

SKENDERBEU---- Rolin e Skenderbeut n� filmin "Skenderbeu" e luajti aktori rus Akaki Horava. Ky film u xhirua n� Shqip�ri aty ka viti 1957.

CIA---- Gjat� mandatit t� dyt� t� presidentit Klinton, drejtor I CIA-s ka qen� George Tenet (Jorgo Thanati) i cili ka origjin� shqip�tare dhe mendohet se �sht� nga Himara.

KLAUD GALENI---- (131-200 e .r.) konsiderohet si baba i Farmacis�.

FORCAT B�RTHAMORE---- K�to forca jan� me intensitet m� t� madhe se t� gjitha forcat tjera t� njohura n� natyr�.

BOMBA ATOMIKE---- P�r her� t� par�, me 6 gusht� �sht� hudhur n� Hiroshima t� Japonis�, ku humben jet�n m� se 155200 veta. Kjo bombe kishte mas�n 4080 kg.

BANORI I PES� MILIARDI ME RADH� I TOKES---- �sht� nj� djalosh nga Zagrebi I Kroacis�, q� quhet Mateja Gashpar i lindur m� 11 korrik 1988.Me lindjen e tije ,numri I banor�ve n� tok� u b� fiks 5 miliarde.

LIBERIA---- Me ndalimin e tregtis� me njer�z n� vitin 1822, prej Amerike u kthyen rob�t dhe formuan shtetin e par� zezak n� Afrik�.

PENICILINA---- �sht� antibiotiku i par� q� �sht� zbuluar me 1929 nga shkenctari anglez Aleksander Fleming.P�r k�t� zbulim, me 1945, atij iu dha qmimi Nobel.

ANGLIA---- Konsiderohet si djep i partive politike.

KASANDRA---- �sht� filmi serik m� i shikuar n� Ballkan deri m� sot. Rolin e Kasandres e luajti Koraima Tores, nd�rsa romanin 'Kasandra' e shkroi Delija Fialo.

LEE HARVEY OSVALD---- �sht� njeriu q� i b�ri atentat ish-kryetarit amerikan Xhon Kenedi.

TRIMMATOM NANUS---- �sht� peshku m� i vogel n� bot� me gjatsi 8.6 mm (mashkulli) dhe 8.9 mm (femra)

HOTMAIL---- �sht� provideri me i madh� i e-mailave falas me m� shum� se 35 miljon an�tar�.

JAMES BOND 007---- Aktor�t q� kan� luajtur rolin e Xhejms Bondit deri m� sot jan�: Shon Koneri, Xhorxh Lezenbija, Roxher Mur, Timoti Dalton dhe Pirs Brosnan.

LUFTA KIMIKE---- P�r her� t� par� gjerman�t e p�rdor�n klorin (Cl) si helm luftarak kund�r francez�ve me 22 prill 1915, kjo konsiderohet si fillim i luft�s kimike.

KAPAIBE---- �sht� dru q� rritet n� Brazil, i cili prodhon nj� lloj vaji q� mund� t� p�rdoret si l�nd� djegse tek motoret dizel.

NOBEL---- K�t� �mim i pari e mori shkenctari Rendgen p�r zbulimin e rrezeve X (q� njihen ndryshe edhe si rreze Rentgeni).

SHQIP�RIA---- z� vendin e shtat� n� bot� p�r p�rdor�sit e duhanit. 800 mij� paketa shiten n� dit� ose secili pi nga 19 cigare.

TIRANA---- u themelua m� 1614 nga Sylejman Pasha nga fshati Mullet. Nd�rtoi nj� xhami, furr� dhe nj� hamam. Dy shekuj m� von� dretjimin e qytetit e mori familja Toptani.

TUNELI---- m� i madh� n�n Det� �sht� ai i Sekanit n� Japoni me gjat�si 53850m.

AEROPORTI---- m� i madh� i bot�s �sht� CHEK LAP KOK n� Hong Kong me sip�rfaqe 1248 ha.

TEMPERATURA---- m� e lart� e regjistruar n� bot� �sht� 57,5 grad� n� Elaziz t� Libis� (Afrik�), kurse m� e ulta u regjistrua n� stacionin Vostok Antarktid� -89,6 grad�..

ND�RTESA---- m� e lart� prej 558 metrave �sht� duke u nd�rtuar n� Xhakarta t� Indonezis�.

BRENDA DIT�S---- b�hen rreth 45000 fluturime ajrore duke transportuar mbi 3,5 miljon� udh�tar�.

N�SE DO T�---- mblidhet gjat�sia e hapave q� b�hen nga njer�zit n� 24 or�, kjo larg�si do t� ishte e barabart� me 88 vajtje ardhje tok�-diell.

�DO DIT�---- n� bot� kontrollohen rreth 3 miljon� pasaporta udh�tar�sh, q� po t� vendosen nj�ra mbi tjetr�n do t� arrijn� nj� lart�si me mij�ra kilometra.

EPIDEMIT�--- "Murtaja e zez�" n� Evrop dhe Azi m� 1347-51 shkaktoi rreth 75 miljon t� vdekur, gripi m� 1918-20 n� gjith� bot�n shkaktoi mbi 21 miljon t� vdekur.

FLUTURA---- m� e madhe n� bot� �sht� ajo e Braziliane Erebius Agripina q� ka gjat�si t� krah�ve t� hapura 20-25 cm.

KOSOVA---- me sip�rfaqe prej 10897 km2 zot�ron nj� potencial mineral t� till� q� t� krahasohet me provincat m� t� p�rmendura n� Evrop si Ruhri, Silezio, Sudeto etj.

TITANIKU----�sht� anija q� konsiderohet si anija e par� gjigante n� bot�. Kapaciteti ka qen� 46000 ton me gjat�si 268 m dhe lart�si 53 m. Mund t� udhtonin 1343 udh�tar�, nd�rsa tani si anije m� gjigante �sht� anija Freedom e cila peshon 2,7 miljon ton, gjat�si prej 1296 m, dhe lart�si 105 m, ku mund t� udh�tojn� 65000 veta n� 20000 apartamente pra nj� qytet i t�r� l�ndrues.

SHPEJT�SIA E DISA KAFSH�VE---- k�rmilli l�viz me shpejt�si prej 0,05 km/h, rreth 100 her� m� ngadal se njeriu. Breshka konsiderohet se ec ngadal por ajo arrin 0,37km/h. Maca ec me shpejt�si 50 km/h. Miu arrin shpejt�si rreth 10 km/h.

ELEFANTI AFRIKAN---- me gjith� pesh�n e tij t� r�nd� mund t� vrapoj me shpejt�si rreth 40 km/h duke ia kaluar edhe njeriut.

RACA---- N� bot� raca e bardh� p�rfshin 46% t� popullsis� s� p�rgjithshme bot�rore, raca e verdh� 36%, raca e zez� 6% dhe racat e p�rziera 12%.

PALOS---- �sht� liman spanjoll (port) prej ku u nis Kristofer Kollombo (n� pranveren e vitit 1492) p�r n� Indi, n� t� v�rtet� ai kishte mb�rritur n� Amerik�. Dhe k�shtu ai sot konsiderohet si zbulues i Amerik�s.

29 SHKURT�---- Personat q� kan� lindur n� k�t� dat�, dit�lindjen e festojn� nj� her n� �do kat�r vite.

VIRXHINIA---- �sht� kolonia e par� e anglezeve n� Amerik�.

SOFISTE---- Quheshin m�suesit udhetar� te helenet e vjet�r.

BUDIZMI---- Emri i k�tij besimi rrjedh� nga themeluesi i tij Gaudam Budi (580-460 p.e.s.).Djepi i Budizmit �sht� n� Nepal, buz� Himalajeve.

LUFTA---- m� e gjat� zgjati 115 vjet nd�rmjet Franc�s dhe Anglis� nd�rsa ajo m� e shkurta n� vitin 1896 nd�rmjet Britanis� dhe Zanzibarit q� zgjati vet�m 38 minuta.

OSAMA BIN LADEN---- �sht� djal i nj� biznismeni saudit, si dhe �sht� kapo i organizat�s Al Qaeda. Akuzohet nga amerikan�t si kryeterroristi me i madhe islamik.

AUTOMOBILA---- Sot n� t� gjith� bot�n qarkullojne rreth 630 milion automobila dhe cdo dite ne bote prodhohen rreth 137 0000 automjete.
Clemanseau, burri m� i fort� i Franc�s dhe Tigri i luft�s s� P�rgjithshme, hante 8 vez� n� m�ngjes dhe 5 vez� n� mbr�mje.

Eskymo, nj� komb q� jeton n� veri t� Europ�s n� mes t� bor�s e t� akullit, p�rvec peshkut ushqehen dhe me mjaft vez� me t� cilat plot�sojn� shum� mir� nevojat ushqimore t� trupit.

Persian�t kishin nj� ritual t� p�rhersh�m q� konsiston n� k�mbimin e vez�ve si shenj� e fillimit t� pranver�s. Arsyeja e k�tij rituali q�ndron n� besimin se veza �sht� embrioni i jet�s. (rikthimi i bot�s n� jet� pas nd�rprerjes letargjike gjat� dimrit)

E nj�jta gj� sot p�rdoret gjat� pashk�ve kristiane t� cilat jo rast�sisht jan� n� pranver� pasi japin kuptimin thell� t� rikthimit n� jet�. (p�rplasja e vez�ve t� lyera)

N� bot� veza konsiderohet si ushqimi q� ka furnizuar p�r shekuj me radh� protein�n m� t� mir� me origjin� shtazore dhe si ushqimin q� ka shp�tuar popuj t� t�r� nga rreziku i t� mosushqyerit ose t� ushqyerit t� keq.

Qytet�rimet antike, egjiptian�t, persian�t, grek�t e romak�t, e kan� kuptuar mjaft mir� se veza e pul�s �sht� burim energjie dhe vlerash t� pap�rs�ritshme ushqimore.

N� Egjypt veza konsiderohej nj� privilegj dhe monopol i faraon�ve, sac�rdot�ve dhe shtresave t� larta t� shoq�ris�.

N� Rom�n Antike veza gjendej vet�m n� tavolinat m� t� r�nd�sishme dhe ruhej vet�m p�r miqt� m� t� r�nd�sish�m

Syri i nje struci eshte me i madh se truri i tij.
ne trurin e maceve ka 32 muskuj.
Seul (kryeqyteti i Korese se Jugut) ne gjuhen vendase do te thote kryeqytet.
Ne SHBA 1/3 e zezakeve mes 20-29 vje� jane ne burg ose nen hetim.
Nje mashkull harxhon mesatarisht 3350 ore duke u rruajtur e qethur.
Kur thyhet nje xham disa copeza shperndahen me shpejtesi 3000 milje ne ore.
Bethoveni para se te kompozonte fuste koken ne uje te ftohte.
Planeti Uran mund te shihet me sy te lire.
Ajsbergu me i madh i matur deri me sot ka qene me gjatesi 200 milje dhe gjeresi 60 milje, ai ka pasur nje siperfaqe me te madhe se Belgjika.
Dallga me e madhe e regjistruar deri me sot ka qene ne vitin 1971 ne Ishullin Ishigaki, Japoni, me lartesi 85 m.
Ne nje nate te kthjellet mund te shihen rreth 2000 yje me sy te lire.
Vetem mushkonjat femra piskojne.
Lindjet vjetore ne Indi, e kalojne popullsine e Australise.
96% e sallatorit, eshte uje.
Ne 1 kg limon ka me teper sheqer se ne 1 kg luleshtrydhe.
Shteti me me teper rruge te asfaltuara eshte Franca.
Ajnshtajni deri ne moshen 9-vje�are nuk fliste normalisht.
Nje shqiponje mund ta shohe prejen e saj qe 3000 metra larg.
Kuajt mund te qendrojne deri ne 1 muaj ne kembe.
Eshte e Nuk mund te teshtish pa i mbyllur syte.
Fluturat shijojne me ane te kembeve.
Delfinet flene me nje sy hapur.
Nje njeri qesh mesatarisht 13 here ne dite.
Minjte mund te durojne pa uje me teper se devete.
Ne trupin e nejriut muskuli me i forte eshte gjuha.
Pavaresiht nga madhesia dhe trashesia nje flete nuk mund te paloset me teper se 9 here.
Femrat i perpelitin syte 2 here me shume se meshkujt.
Nje ari i rritur mund te vrapoje po aq shpejt sa nje kale.

�do foshnje pas lindjes ka sakt� 350 eshtra, gjersa njeriu i moshuar ka 144 m� pak. Ekspert�t kan� zbuluar se shum� eshtra gjat� faz�s s� zhvillimit t� njeriut shkrihen nd�rveti dhe k�shtu forcojn� skeletin e njeriut.

Foshnjet e lindura n� muajin Maj peshojn� m� r�nd� se tjer�t. Arsyeja ende nuk dihet.

Nj� nga 2000 f�mij� lind me nj� dh�mb n� goj�.

Shkenc�tar�t zbuluan se flok�kuqet kan� vet�m rreth 90 000 flok�, zeshkanet 100 000, nd�rsa bjondinet 150 000 fije floku. Por vet�m 20 p�rqind e bjondinave e mbajn� k�t� shif�r t� flok�ve.

F�mij�t me sy t� zi reagojn� 15 her� m� shpejt� se ata me sy ngjyr� qel�.Ata jan� m� t� mir� n� sportet ku k�rkohet reakcion i shpejt� p.sh. futboll. Nd�rsa f�mij�t sykalt�r jan� m� t� mir� n� sportet ku nuk mvaret nga reakcioni i shpejt�, p.sh. Golf.

Eshtrat e njeriut jan� kat�r her� m� t� q�ndrueshme se qeliku.

Sa her� ka rrahur zemra jon� kur jemi n� mosh�n 79 ve�are? Shkenc�tar�t e kan� zgjidhur k�t� pyetje. Reth 2,5 miliard� her�.

Mushk�ria jon� (e shpalosur) do ta mbulonte nj� fush� tenisi, d.m.th. 100 m�.

En�t e gjakut t� njeriut (t� kapura nj�ra pas tjetr�s) jan� 2,5 her� m� t� gjata se ekuatori.

N� fund t� jet�s s� tij trupi ka prodhuar 950 kilomet�r flok�, nd�rsa syt� jan� mbyllur rreth 415 milion� her�. Edhe n� mosh� t� vjet�r asnj� asht i njeriut nuk �sht� m� i vjet�r se 20 vjet-sepse eshtrat p�rtrihen rregullisht.

69 F�mij� t� nj� n�ne
Feodor Vasilijev nga Shuya (Rusi), nga gjithsejt 27 lindje gjat� viteve 1725-1765 lindi 16 bineq�, 7 treneq�, dhe 4 kat�rneq�. Vet�m dy f�mij� prej tyre vdiq�n si foshnj�.

James Gill, i biri i Brenda dhe James Gill, lindi 128 dit� para koh�s s� parapar�. N� lindjen e tij m� 20 Maj 1987 n� Ottawa, Ontario (Kanad�) peshonte 624 gr.

N�na m� e vjet�r
Rosanna Dalla Corta nga Viterbo (Itali) sipas t� dh�nave n� korrik t� vitit 1994 n� mosh�n 63 vje�are lindi nj� djal�.

Operacioni m� i gjat�
Nj� operacion i cili u zhvillua n� vitin 1951 n� Chicago, Illinois (USA), gjat� t� cilit pacientes Gertrude Levandowski iu m�njanua nj� cist� nga nj�ra vezore e saj, zgjati prej 4-8 Shkurt d.m.th. 96 or�. Gjat� operacionit pesha e pacientes zbriti nga 280 n� 140 kg.

Portier apo sulmues
Portieri Jose Luis Chilavert shenoi 49 gola gjat� ndeshjeve n� klubin e tij dhe ekipit komb�tar nd�rmjet Korrikut 1992 dhe Marsit 2000.

Substanca m� e �mb�l
Thaumatin, nj� protein, i cili fitohet nga mb�shtjell�si i far�s s� nj� bime t� quajtur Thaumatoccocus danielli �sht� 61.500 her� m� e �mb�l se sheqeri i zakonsh�m. Kjo bim� rritet n� disa vende t� Afrik�s perendimore.

Tranzistori m� i vog�l
Firma Lucent Technologies n� Murray Hill, New Jersey (USA), urdh�roi m� 15 N�ntor 1999 zhvillimin e nj� tranzistori me nj� gjat�si prej vet�m 50 Nanometrash, d.m.th. 1/2000 pjes� e trash�sis� s� flokut t� njeriut. Kjo pjes� quhet edhe "tranzistori vertikal" pasi q� t� gjitha pjes�t e saj jan� t� rradhitura n� nj� pllak�z silikoni dhe rryma rrjedh n� drejtim vertikal

Mjekra m� e gjat�
Me rastin e vdekjes s� Hans Langseth n� vitin 1927 n� Kensett (USA) mjekra e tij kishte nj� gjat�si rekorde prej 5,33 m.

Pop-grupi i njohur suedez ABBA i formuar m� 1972 n� Stokholm debitoi n� vitin 1970 n�n emrin Festfolk n� nj� Restaurant n� G�teborger. Pas dy vitesh, pra m� 1972 mori emrin e ri nga inicialet e an�tarve t� grupit: Agnetha F�ltskog, Benny Andersson, Bj�rn Ulvaeus dhe Anni-Frid (Frida) Lyngstad.

Helikopteri m� i vog�l n� bot� ishte nj�ul�si Seremet WS-8 i cili u prodhua m� 1976 n� Danimark�. Ai kishte nj� motor me 26 KW dhe peshonte pa ngarkes� 53 kg. Rotori i tij kishte nj� diamet�r prej 4,5 m.

Shkenc�tar�t e "Oak Ridge National Laboratory" n� Oak Ridge, Tennessee (USA) n� Prill 1996 me ndihm�n e nj� superp�r�uesi arrit�n rrym�n m� t� fort� t� t� gjitha kohrave : 2 milion Amper/cm�. Rryma p�r nevoja sht�piake ka nj� forc� me n�n 1000 Amper/cm�.

Protesta m� e madhe kund�r luft�s u mbajt m� 15.11.1969 n� Washington D.C. (USA) ku mor�n pjes� rreth 600.000 pjesmarr�s t� cil�t protestuan kund�r vazhdimit t� luft�s s� amerikan�ve n� Vietnam.

Arusha e bardh� mund t� notoj pand�rprer� deri 100 km.

Rekordin bot�ror n� q�ndrim n� nj� k�mb� e theu Arulanantham Suresh Joachim nga Sri Lanka prej 22.05.1997 deri me 25.05.1997 duke q�ndruar 76 or� e 40 minuta.

Me 9.06.1996 Walter Arfeuille (Belgjik�) t�rhoqi me dh�mb� 8 vagon� treni mbi hekurudhe, me nj� pesh� gjithsejt 223.880 kg n� larg�si prej 3,2 m.

M� 17.12.1998 kinezi Li Jian Hua n� emisionin televiziv Guinnes World Records: Primetime ngriti me vesh pesh�n 50 kg (tjegulla nd�rtimi t� lidhura bashk� dhe t� kapur n� veshin e tij).
Kenguri m� i madh (Macropus rufus) n� Australin� qendrore, -jugore dhe at� -lindore, plot�sisht i drejtuar �sht� 1,80 m i lart�, dhe gjat�sia e p�rgjithshme (megjith� bisht) �sht� 2,85 m. Pesha e tij rreth 90 kg.

Kilauea n� Hawaii (USA) �sht� vullkani m� aktiv n� bot�. Q� nga viti 1983 �sht� pand�rprer� aktiv dhe vjell 5 m� llav� n� sekond�.

Amerikanja Janice Deveree n� vitin 1884 kishte mjek�r me gjat�si 36 cm.

Personi m� i vjet�r i t� gjitha koh�rave, me dat�lindje t� v�rtetuar, ishte fran�ezja Jeanne Louise Calment. Ajo u lind m� 21.02.1875 dhe vdiq m� 04.08.1997 n� Arles t� Franc�s n� mosh�n 122 vje�are.
Binjak�t m� t� r�nd� n� bot� ishin Billy Leon dhe Benny Loyd McCrary, alias McGuire, nga Hendersonville (USA) t� cil�t u lind�n m� 7.Dhjetor 1946. Deri n� mosh�n 6 vje�are kishin shtat normal. N� N�ntor 1978 Billy peshonte 337 kg. nd�rsa v�llau i tij Benny 328 kg. Billy vdiq n� Korrik 1979.

Zbuluesi i par� i phonograph-it (gramophonit t� m�vonsh�m) ishte amerikani Thomas Alva Edison n� vitin 1877, i cili kishte planifikuar t� zbuloj nj� in�izues diktimi p�r pun� n� zyre. Phonographi i asaj kohe kishte form� cilindri, deri n� vitin 1887 kur zbuluesi gjerman Emile Berliner zbuloi pllak�-phonographin (gramophonin) i cili i zhvillua n� nj� medium artistik.

Gjurmimi m� i madh i arit ndodhi n� SH B A, ku m� 24.01.1848 nj� pronar i nj� puntorie t� drurit dhe shoku i tij, n� Sacramento (sot California) zbuluan ar. Nj� vit m� von� e v�rshuan mbi 80 000 gjurmues t� arit t� ashtuquajturin forty-niners n� k�t� regjion. N� vitin 1853 numri i tyre arri mbi 250 000.

Marilyn Monroe, gjegj�sisht Norma Jean Mortenson, legjend� e filimit, muzik�s dhe bukuris�, e lindur m� 01.06.1926, n� f�mij�rin� e saj nd�rroi 12 familje p�rkujdes�se

Kinez�t si Antibiotik natyror m� t� mir� e p�rdorin kivi-n? (Kivi e forcon sistemin e imunitetit duke i shumuar qelizat mbrojt�se deri n� dymb�dhjet� her�)

Ushtari japonez Teruo Nakamuro 30 vjet mbas p�rfundimit t� luft�s (i cili u gjet n� pyjet e pashkelura) nuk dinte asgj� p�r p�rfundimin e luft�s.

Kafepir�sit mendojn� m� shpejt� dhe veprojn� m� logjikisht se ata q� nuk e p�rdorin kafe-n�.

Nikotin-i �sht� nj� helm i fort� nervor (emrimi i sakt�: Beta-Pyridyl-N-Methylpyrrolidin)?

Kali vrapues australian "Great Fortune" si ndihm� teknike mori nj� pal� syza.

Gangsteri Al Capone m� n� fund u burgos p�r shkak t� mospagimit t� tatimit?

Sahara �sht� m� e madhe se Australia?

Romani "Vuajtjet e t� riut Werther" i Goethe-s ishte shkaktar i nj� serie t� vet�vrasjeve?