A��z ve Di� Sa�l��� - Aft

ANA SAYFA

D�� HEK�ML��� SAYFASI

D�� HEK�ML��� L�NKLER�

ADNAN MENDERES �N�VERS�TES�

DO�A

SORULARINIZ




















AFT
(canker sores = recurrent aphthous stomatitis "RAS" = aphthous ulcers = oral ulcers = mouth ulcers)


Aft a��z ��erisinde s�kl�kla yanak ve dudak mukozas�nda, dil �zerinde, yumu�ak damakta, farenkste, di� eti �zerinde g�r�len solgun sar�-k�rm�z� hale ile �evrili olduk�a a�r�l� �lserle�mi� lezyonlard�r.

Toplumun %18-20 az ya da �ok aft sorunu ile kar�� kar��yad�r.

Bayanlarda daha s�kl�kla rastlan�r.

Aft genellikle tek olarak seyretse de ayn� anda birka� b�lgede birden g�r�lebilmektedir.


Aft�n olu� nedenini belirlemek i�in �e�itli ara�t�rma yap�lm��t�r. Ancak aft�n olu�umunu h�zland�r�c� ve seyrini k�t�le�tirici bir�ok fakt�r fakt�r saptanmas�na kar��n olu� nedeni tam olarak belirlenememi�tir.

Bu nedenle aft olu�umunu h�zland�ran ve iyile�mesini geciktiren fakt�rlerden bahsetmek m�mk�nd�r.


Aft olu�umunu h�zland�ran ve iyile�mesini geciktiren fakt�rler:
STRES
G�n�m�zde migren, y�ksek tansiyon ve gastirit gibi bir�ok hastal���n nedenleri aras�nda kabul edilen stres aft olu�mas�n�n en �nemli nedenlerinden birisidir.
Han�mlarda premenstural gerginlik de aft olu�umunu h�zland�ran fakt�rlerdendir..

Y�YECEKLER
Turun�gille, sirke, tur�u, patates cipsi, tuzlu ve baharatl� �erezler gibi a��z mukozas�n� irrite edebilen yiyecekler aft olu�umunu h�zland�ran �nemli fakt�rler aras�nda say�lmaktad�r.
Bunlar�n yan� s�ra baz� b�nyeler i�in allerjik olabilen kara bu�day, �avdar, arpa, �ukulata, f�nd�k, kabuklu deniz hayvanlar�, soya, domatesbaz� patl�can, elma, incir, peynir. gibi yiyecekler.de aft olu�umunu h�zland�r�rlar.

TRAVMA
Yanak dil dudak �s�rma, sert yiyeceklerin tahri�i ve yumu�ak olmayan di� f�r�alama i�lemleri ve iyi adapte olmayan protezlerin neden oldu�u vuruklar aft i�in uygun zeminin olu�mas�na yard�mc� olurlar.

D�� MACUNU
Di� macunlar�n�n temizleme �zelli�ini art�rmak i�in k�p�k yap�c� olarak yap�lar�na kat�lan "sodyum lauryl sulhate" ( SLS ) mukoza h�crelerinin y�k�m�n� art�ran irrite edici bir kimyasald�r.
SLS bu �zelli�i ile aft olu�umu �zerine direkt etkili olan bir maddedir.
�zellikle aft sorunu olan ki�ilerin kullanabilmesi i�in g�n�m�zde daha az oranda (%1.25) SLS i�eren di� macunlar� �retilmektedir. ( Tom's of Maine Natural Toothpaste , Oral-B Sensitive Fluoride Toothpaste.)

S�STEM�K HASTALIKLAR
Behcet Hastal���: Genital �lser, konjuktivit, retinit, lokositoz gibi, bir�ok sistemik belirtiler yan�nda a��z i�erisinde olu�an tekrarlay�c� aftlarla kendini g�steren bir hastal�kt�r.
Bir�ok malign ve oto�mmin hastal�klarla birlikte de tekrarlay�c� aftlar g�r�lebilmektedir.

D��ER NEDENLER
B12 vitamini ve demir noksanl���,
Sigara i�me, t�t�n �i�nemenin gibi al��kanl�klar�n de aft olu�umuna katk�da bulunan �nemli fakt�rler oldu�u bilinmektedir.

Tevavi:
Aftlar herhangi bir tedavi uygulanmasa da genellikle 7-10 g�n sonra kendili�inden iyile�mektedir.

Aft sorunu ile kar�� kar��ya olanlar�n a�a��da s�ralanan i�lemlerden birini yada birka��n� uygulad�klar�nda daha rahat bir periyot ge�irmeleri m�mk�nd�r:


A�r�y� azaltmak ve iyile�me periyodunu k�saltmak i�in:
� � S�cak asidik ve irrite edici g�dalardan ka��n�lmal�r.
� � "2% hydrogen peroxide" solusyonuna bat�r�lan pamuk yada gazl� bez ile aft b�lgesi temizlenebilir.
. . Su ile karbonat kar���m�ndan haz�rlanan ince yap�l� bir krem aft �zerine s�r�lebilir.
� � Yar�m bardak suya yar�m ka��k tuz ilavesi ile elde edilen solusyonla g�nde �� kez gargara yap�labilir,
� � Yemeklerden �nce aft b�lgesine "xylocaine" solusyonu ya da a��z i�in haz�rlanm�� anestezik kremler uygulanabilir.
� � Aft �zerine "orabase", "Gly-oxide", "Cankaid","Ambesol" "Apthera" (Amlexanox) gibi a��z i�i ila�lar uygulanabilir.
� � "sucralfate" tableti �l�k suda eritip gargara yap�labilir.
� � �zellikle aft� ba�lang�� a�amas�nda "Tetrasiklin" tableti suda eriterek elde edilen solusyon ile gargara yapmak aft�n fazla b�y�mesini engeller ve a�r�y� azalt�r.
� � Gene aft�n ba�lang�� safhas�nda b�lgeye bir topikal steroid "%0.1 lik triamcinalone" uygulanmas� ya da steroidli bir gargara "betamethasone syrup" ile gargara yapmak aft�n fazla b�y�mesini engeller ve a�r�y� azalt�r.
� � "Chlorhexadine" gargaralar iyile�me periyodunu k�salt�r.
� � "Tetrasiklin" �urup la haz�rlanan 12,500 unite "nystatin", 1.25 mg "diphenhydramine", ve 0.25 mg/m "hydrocortisone" kar���m� 'shotgun' solusyonu olarak kullan�labilir.


AFT (canker sores=mouth ulcers) ile U�UK (fever blisters=cold sores) aras�ndaki farkl�l�klar:
Aft ile U�uk genellikle ayn� belirtileri g�sterdikleri i�in birbirleri ile kar��t�r�labilmektedir. Ancak aralar�nda bir�ok temel farkl�l�k vard�r:

AFT :
1. Kesinlikle a��z i�ersinde olu�ur.
2. Bula��c� de�ildir.
3. Aft�n olu�mas�na viruslar neden olmaz.

U�UK
1. ��i su toplam�� k���k kabarc�klar (blisters) �eklinde ba�lar.
2. Nadiren a��z i�erisinde olsalar da genellikle a��z d���nda meydana gelirler. Aft a��z i�erisinde t�m b�lgelerde olabilmesine kar��n u�uk genellikle a��z i�erisinde damak tavan� gibi hareketsiz b�lgeleri tutar.
3. Bula��c�d�r.
4. Viruslar taraf�ndan meydana getirilir.

Hosted by www.Geocities.ws







[email protected]

Prof.Dr.Orhan A��kg�z, 2000
1