Në dy vjetorin e vdekjes së poetit Murtezan Arifi

Ishte një prekje në plagë të poetit

Kishte thënë qëndrimin e vet, atëherë, kur kahjet e udhëve të proceseve kulturore te ne ishin çuar në këmbë. Në atë kohë ende nuk ishte pjesë e saj që do të kishte kondicionuar një pozicion të tillë. Në një copë letër me bukurshkrimin e tij, kërkonte të ishte vazhdimësi e atij qëndrimi vertikal që paraqitej në shtyp. Më kishte kërkuar te “stacioni i të qeshurave të gjata” siç e quanim tezgën e Isniqemalit në tregun e gjelbërt. Mbi zarfë pat shkruar: Nuk i takoj “racës së tretë të krijuesve” (…që në vazhdimësi iu duhet të punojnë me kurrizin). Inkuadrimi në Drejtorinë e … paraqiste dëshmi të marrjes së përgjegjësive.

Shkruan: Shaip EMËRLLAHU

Ishte veshur me kollare dhe një ngjyrë dielli i tangonte mbi fytyrë. Kishte çelur аtë pasdite. Sytë folën që nga larg. Dilja nga foajeu i Pallatit, ku kishim ekspozuar shtatoren e Naimit në gips. Adhuruesë të shumtë e kishin rrethuar...

Ehë, do ta na e kenë zili këtë vit t ha, duke treguar me shikim ka shtatorja.

Si për t’ia zbritur seriozitetin: Për kollaret apo…

Përgjegjësia e tij u nderë “Do t’i presë mysafirët te hyrja e Pallatit që do të vijnë në Akademi… Nuk di pse kishte dëshirë të qëndronte aty. Ai qe caktuar në Drejtori, që së bashku me një anëtarë tjetër të pritnin dhe të vendosnin mysafirët në hotel.

Krejt vonë m’a zbërtheu kënaqësinë që kishte të shikonte tek lëshohej qytetit tone, mashështia e Naimit …

*   *   *

Kishte thënë qëndrimin e vet, atëherë, kur kahjet e udhëve të proceseve kulturore te ne ishin çuar në këmbë. Në atë kohë ende nuk ishte pjesë e saj që do të kishte kondicionuar një pozicion të tillë. Në një copë letër me bukurshkrimin e tij, kërkonte të ishte vazhdimësi e atij qëndrimi vertikal që paraqitej në shtyp. Më kishte kërkuar te “stacioni i të qeshurave të gjata” siç e quanim tezgën e Isniqemalit në tregun e gjelbërt. Mbi zarfë pat shkruar: Nuk i takoj “racës së tretë” të krijuesve (…që në vazhdimësi iu duhet të punojnë me kurrizin). Inkuadrimi në Drejtorinë e MLN “Ditë e Naimit” paraqiste dëshmi të marrjes së përgjegjësive …

• *  *

E çmoja emrin e tij. E çmoja njohjen e drejtëshkrimit… Kisha vendosur t’i propozoja që krahas emrave të tjerë të figurojë edhe emri i tij, qoftë edhe si lektor në librin dy gjuhësh shqip dhe anglisht të masakrave në Kosovë  “…edhe ne dëshmojmë”. Pranoi me një kënaqësi. Pasi na kishte përgëzuar për projektin nuk kishte prituar që ta vlerësojë. Në bisedat tona ku sundonte ironia e sarkazmi ky vlerësim i tij më dukej dytehëshe. “Ju nuk e keni ideni çfarë pune keni bërë”. Si ta kuptonim ne, që ate e shikonim si një punë të zakonshme, por që një tjetër nuk ishte duke e bërë në ate kohë, kur evidentimi i bëmave ç’njerëzore serbe rëndonte, e të fillojë procesi i Gjykatës së Hagës. Ishte rezonues për …

Gjykimi i tij u përputh me vlerësimin që i bëhej librit në Gjykatën e Hagës ,e që mua në një letër elektronike më shkroi miku im, që përkthente Milosheviqin, studjuesi i njohur i letërsisë sonë, dr. Robert Elsie. 

Një vlerësim për punën e mirë të bërë me këtë projekt s’do të ngurojë ta bëjë as Kadare, gjatë vizitës që i bëmë në shtëpinë e tij me bashkautorin tjetër të librit, Ahmetin, kur i dorëzuam ftesën për të marrë pjesë në MLN “Ditët e Naimit”.

Mu kujtua i ndjeri, Murtezani, dhe rrënia e njërit teh të gjykimit të tij…

• *  *

Parapëlqente natyrën e brigjeve të lumit të Tetovës. Ate ku ajo çan gjërë lartësinë e Sharrit e rrufetë s’arrijnë dot. Te Banja…

Daljen jashtë qytetit, nuk e di në e shihte për ç’ështje shëndeti apo… për hapsirë mendimi. Ndaj një pikniku të tillë kishin vlerësim edhe miqtë e tij. Motive të shumta provokonin ikjen nga qyteti, ku ndodhte jeta. “Ikjet” e fundit me te ishin ato të shtator-tetorit të vitit 2000, kur qemë të angazhuar rreth ngritjes së shtatores. Ikjet lartë i pëlqenim…

Ishte në një pike zemrimi: Mosvlerësimi…

Angazhimet nuk vlerësohen si gjithmonë në të gjallë, ndonëse njeriu ka nevojë për to. Sillte ndërmend de Radën …Nis një punë me një entuziazëm, me një sakrificë…dhe atëherë, kur sapo arrin të formulosh gjykimin se ke vënë diçka në vijë, të përjashton pa prit e pa kujtuar, siç thoshte me atë ironinë e tij, ai “Enter-i” i kompjuterit. Zhbëhen një nga një emrat “e miqve” dhe të atyre “të ngushtëve” për 17 vjet. Një orkestër idesh, veprimesh, gjykimesh e sundon lakuriq kompleksi i “Sulltanit” të Çajupit. Çfarë narcizmi – provoja të ngushtoja thellësinë zemërimit që s’ia kisha prekur shpesh.

*  *  *

Gazeta “Flaka” atij i kujtonte shumëçka… Një refuzim ndaj kërkesës së tij në monizëm për të botuar një vëllim me poezi e kishim diskutuar shpesh. Në një intervistë që ma dha në atë pranverë të fundit të tij do të shpalojë “syrin e zemrës”. Ndodheshim atje te “stacioni…” së bashku me Isniqemal Sherifin. Një shok yni, një artistë i veçantë, tek i cili në mes të atij pazari prekej edhe gazeta edhe libri. Ishte pasioni për artin, për librin, për mjekësinë popullore… që e sillnin këmbët Murtën aty gati se çdo ditë. Kjo çiltërsi edhe mua pas kthimit nga Shkupi më ftonte. Ishte një orkestër e mirë që në mes të atij pazari të jap një koncert diskutimi tjetërfare. E pëlqenim këtë shfaqje ndaj s’mungonim.

Krijimet letrare të Murtës ishin të shumta. Më 26 qershor i propozova një dëshirë timen që si anëtar i Drejtorisë që është të shtijmë një titull të tij në konkurim të edicionit tonë botues në Ministrinë e Kulturës. Për të mos e nxjerrur të zhgënjyer nga ky konkurim shfrytëzova mundësinë që t’i marrë edhe një titull për të konkuruar në edicin e Flakës. Për t’ia shuar atë zhuritje që e kishte nga e kaluara për… Ishte një prekje në plagë të poetit. Aty për aty m’i dha titujt “Syri i zemrës” dhe “Thellësia e zezë”. Ashtu, bëmë intervistën për gazetën dhe një fotografi me kamerën digjitale, e cila më duket se ishte e fundit e tij që u botuan në gjallje.

*  *  *

Isha në zyrën e punës në Shkup. Me një lehtësi pas asfarë gjakemocioni, një koleg yni vjen dhe më thotë, se ai shoku juaj Murtezani është i sëmurë rëndë. Ndodhet në Spitalin e qytetit këtu në Shkup. Një ftohtësi më përshkoi. Kisha vërejtur kohëve të fundit ngjyrën që merrte gjithnjë e më shumë. Kisha vërejtur nga një çështje që ishte me interes për te, që e diskutonim shpesh kohëve të fundit e që kërkonte energji, ai në fund hoqi dorë. Shoku im dhe i tij, Ahmeti, i cili ishte në zyrën e tij sapo më kishte informuar se kishte përfunduar parathënien e librit të Murtës që kishte fituar të drejtën për botim në kuadër të Flakës. E ftova  në zrë dhe e informova. Kisha hapur perden dhe shikoja nga dritarja spitalin që ishte vetëm disa metra larg. Një cikël poezish me fotografi dhe një biografi ia kisha botuar në shtojcën e fundjavës. Doja ato ditë t’i bëjë një surprizë. Por,…hiç. Me gazetën në dorë u nisëm aty kah mesdita për në pavijonin e spitalit. Kishte, djersë dhe ishte tretur. Përmes fjalëve që thuhen në raste të tilla deshëm që ta nxjerrnim për një cast nga ai tunel ftohtësie. I treguam ciklin e botuar të poezive. I shikoi për pak dhe u shtri në krevat. Kishte dhimbje…Ahmeti e njoftoi se i kishte kaluar libri në Ministri…

Në ato çaste ia sollën karrikën lëvizëse për ta dërguar ta vizitonin në aparatin e ehos dhe në ate tomografik. Shtymë karrikën, së bashku me Ahmetin. Si durronte shkundjet nga gropat e rrugicave.

Në atë dhomë të ngushtë për një cast ngriu gjithëçka. Sëmundja ishte e shkallës së metastazave

Ç’e keni- na pyeti mjeku. Pas pak lëkundi kokën…

Një poet, një shok i mirë pas disa ditësh do t’i mbyllë sytë.

Dëshira jonë që ta gëzonim me daljen e librit sa vinte e thehej.

Para dy vitesh si tash vdiq poeti dhe shoku ynë Murtezan Arifi.