11. Taà±à»ià‘‡à½à‘‹à‘ à·aà¹à¼eà½à½iàºi i à·aà¹à¼eà½à½iàºaà²à‘‹à‘ à¿pà‘‹cà»oà‘ži

11.1. ࣠à‘cà¿epaà½à‘‚a à‘‘cà‘†à‘Œ à‘ˆà‘paà³ à·aà¹à¼eà½à½iàºaà‘ž i à·aà¹à¼eà½à½iàºaà²à‘‹à‘… à¿pà‘‹cà»oà‘žà‘à‘ž, à‘àºià‘ à·à²à‘‹à‘‡aà¹à½a à½aà·à‘‹à²aà‘Žà‘†à‘†a à‘‚aà±à»ià‘‡à½à‘‹à¼i, à‘‚aà¼à‘ƒ à‘ˆà‘‚o ià‘… à¼oà¶à½a aà±'à‘à´à½aà‘†à‘Œ à‘ƒ à‘‚aà±à»ià‘†à‘ƒ, à‘àºaà‘, à´apà‘à‘‡à‘‹, à·à½aà‘‡à½a aà±à»à‘rà‘‡ae à·aà¿aà¼ià½aà½à½e rà‘à‘‚à‘‹à‘… cà»oà‘ž.

Taà±à»ià‘‡à½à‘‹à‘ à·aà¹à¼eà½à½iàºi
  à½eaà·à½aà‘‡aà»à‘Œà½à‘‹à‘ à¿à‘‹à‘‚aà»à‘Œà½à‘‹à‘ à‘ƒàºaà·aà»à‘Œà½à‘‹à‘ à·à±ipaà»à‘Œà½à‘‹à‘ aà´à¼oà‘žà½à‘‹à‘
acoà±a iu
à‘…à‘‚à¾à‘à‘Œà‘†à‘–
kiu
à‘…à‘‚à¾
tiu
à‘‚à¾à¹
ĉiu
àºà¾à¶à½à‘‹
neniu
à½à‘–à‘…à‘‚à¾
à‘€à‘à‘‡ io
à‘ˆà‘‚à¾à‘à‘Œà‘†à‘–
kio
à‘ˆà‘‚à¾
tio
à‘‚à¾àµ
ĉio
à‘ƒà‘à‘‘
nenio
à½à‘–à‘ˆà‘‚à¾
à‘àºà°à‘à‘†à‘Œ ia
à‘àºà‘–à‘à‘Œà‘†à‘–
kia
à‘àºà‘–
tia
à‘‚à°àºà‘–
ĉia
à‘ƒà‘à‘àºà‘–
nenia
à½à‘–à‘àºà‘–
à¿à‘€à‘‹à½à°à»àµà¶à½à°à‘à‘†à‘Œ ies
à‘‡à‘‹à¹à‘à‘Œà‘†à‘–
kies
à‘‡à‘‹à¹
ties
à‘‚à°à³à¾
ĉies
à‘ƒà‘à‘àºà°à³à°
nenies
à½à‘–à‘‡à‘‹à¹
à‘‡à°à‘ iam
àºà°à»à‘–à‘à‘Œà‘†à‘–
kiam
àºà°à»à‘–
tiam
à‘‚à°à´à‘‹
ĉiam
à·à°à‘žà‘à‘‘à´à‘‹
neniam
à½à‘–àºà¾à»à‘–
à¿à‘€à‘‹à‘‡à‘‹à½à° ial
à‘‡à°à¼à‘ƒà‘à‘Œà‘†à‘–
kial
à‘‡à°à¼à‘ƒ
tial
à‘‚à°à¼à‘ƒ
ĉial
à¿à° à‘žà‘à‘à¼à‘ƒ
nenial
à½à‘–à‘‡à°à¼à‘ƒ
à¼àµà‘à‘†à° ie
à´à·àµà‘à‘Œà‘†à‘–
kie
à´à·àµ
tie
à‘‚à°à¼
ĉie
à‘ƒà‘à‘Žà´à‘‹
nenie
à½à‘–à´à·àµ
à½à°à¿à‘€à°à¼à°àº ien
àºà‘ƒà´à‘‹à‘à‘Œà‘†à‘–
kien
àºà‘ƒà´à‘‹
tien
à‘‚à‘ƒà´à‘‹
ĉien
à¿à°à‘žà‘à‘Žà»à‘Œ
nenien
à½à‘–àºà‘ƒà´à‘‹
à‘à¿à¾à‘à°à± à´à·àµà‘à½à½à‘ iel
à‘àº-à½àµà±à‘ƒà´à·à‘Œ
kiel
à‘àº
tiel
à‘‚à°àº
ĉiel
à‘ƒà‘à‘àº
neniel
à½à‘–à‘àº
àºà¾à»à‘Œàºà°à‘à‘†à‘Œ iom
àºà¾à»à‘Œàºà‘–-à½àµà±à‘ƒà´à·à‘Œ
kiom
àºà¾à»à‘Œàºà‘–
tiom
à‘à‘‚à¾à»à‘Œàºà‘–
ĉiom
àºà¾à»à‘Œàºà‘– à‘…à¾à‘‡à°à‘ˆ
neniom
à½à‘–àºà¾à»à‘Œàºà‘–
11.2. Heaà·à½aà‘‡aà»à‘Œà½à‘‹à‘ i à·à±ipaà»à‘Œà½à‘‹à‘ à·aà¹à¼eà½à½iàºi i à·aà¹à¼eà½à½iàºaà²à‘‹à‘ à¿pà‘‹cà»oà‘ži à¼oà³à‘ƒà‘†à‘Œ à¼eà‘†à‘Œ à½eàºaà»à‘Œàºi à²apà‘‹à‘à½à‘‚aà‘ž à¿epaàºà»aà´à‘ƒ:
ia — à‘àºicà‘Œà‘†i, à‘àºi-à½eà±à‘ƒà´à·à‘Œ, à½eà¹àºi;
iu — à‘…à‘‚ocà‘Œà‘†i, à‘…à‘‚o-à½eà±à‘ƒà´à·à‘Œ, à½eà‘…à‘‚a;
ĉies — à‘ƒcà‘àºaà³a, àºoà¶à½aà³a.
11.3. à— à½eaà·à½aà‘‡aà»à‘Œà½à‘‹à¼i i à¿à‘‹à‘‚aà»à‘Œà½à‘‹à¼i à·aà¹à¼eà½à½iàºaà¼i i à·aà¹à¼eà½à½iàºaà²à‘‹à¼i à¿pà‘‹cà»oà‘žà‘à¼i à¼oà¶a à²à‘‹àºapà‘‹cà‘‚oà‘žà²aà‘†à‘†a cà»oà‘žà‘†a ajn:
ia ajn, kia ajn — à‘àºi à± à½i,
ial ajn, kial ajn — à‘‡aà¼à‘ƒ à± à½i.
11.4. à— à‘ƒàºaà·aà»à‘Œà½à‘‹à¼i à·aà¹à¼eà½à½iàºaà¼i i à·aà¹à¼eà½à½iàºaà²à‘‹à¼i à¿pà‘‹cà»oà‘žà‘à¼i à¼oà¶a à²à‘‹àºapà‘‹cà‘‚oà‘žà²aà‘†à‘†a cà»oà‘žà‘†a ĉi, à‘àºoe à½aà´ae à·à½aà‘‡à‘à½à½e à±à»ià·àºacà‘†i à‘†i à½aà±à»ià¶à‘à½à½à‘:
tiu — à‘‚oà¹, ĉi tiu à‘†i tiu ĉi — à³à‘à‘‚à‘‹.
tie — à‘‚aà¼, ĉi tie
à‘†i tie ĉi — à‘‚à‘ƒà‘‚.
11.5. à—aà¹à¼eà½à½iàºi i à·aà¹à¼eà½à½iàºaà²à‘‹à‘ à¿pà‘‹cà»oà‘ži à¼oà³à‘ƒà‘†à‘Œ à‘ƒà¶à‘‹à²aà‘†à‘†a à· à¿pà‘‹à½aà·oà‘žà½iàºaà¼i:
tiam — à‘‚aà´à‘‹, de tiam — à· à‘‚o๠napà‘‹
kie — à´à·e, de kie — aà´àºà‘ƒà»à‘Œ
kiu — à‘…à‘‚o, al kiu — àºaà¼à‘ƒ.
11.6. àŸpà‘‹à¼aà‘Žà‘‡à‘‹ àºaà½à‘‡aà‘‚àºi à½aà·oà‘žà½iàºa à‘†i à¿pà‘‹à¼eà‘‚à½iàºa, à·aà¹à¼eà½à½iàºi i à·aà¹à¼eà½à½iàºaà²à‘‹à‘ à¿pà‘‹cà»oà‘ži à¼oà³à‘ƒà‘†à‘Œ à¿epaà‘‚à²apaà‘†à‘†a à‘ž à½aà·oà‘žà½iàºi i à¿pà‘‹à¼eà‘‚à½iàºi:
kial — à‘‡aà¼à‘ƒ, kialo — npà‘‹à‘‡à‘‹à½a,
ĉi tle — à‘‚à‘ƒà‘‚, ĉi-tiea — à‘‚à‘ƒà‘‚à‘à¹à‘ˆà‘‹.
11.7. àŸpà‘‹ à‘žà¶à‘‹à²aà½à½i à‘ž càºaà·e aà´à¼oà‘žà½aà³a à·aà¹à¼eà½à½iàºa à‘†i à·aà¹à¼eà½à½iàºaà²ara à¿pà‘‹cà»oà‘žà‘ à‘‡acà‘†ià‘†a ne à½e à‘žà¶à‘‹à²aeà‘†à‘†a:
Neniu volis morti — Hià‘…à‘‚o à½e à‘…aà‘†eà‘ž naà¼ipaà‘†à‘Œ.
11.8. à—aà¹à¼eà½à½iຠkiu à²à‘‹àºapà‘‹cà‘‚oà‘žà²aeà‘†à‘†a à‘‡acà‘‚a à‘ž à·à½aà‘‡à‘à½à½i «àºaà‘‚opà‘‹, à‘àºi»:
Kiu el vi povas tion fari? — à¥à‘‚o à· à²ac à¼oà¶a à³à‘à‘‚a à·paà±ià‘†à‘Œ?
Kiu el ili estis ĉe vi? — Kaà‘‚opà‘‹ à· à‘–à‘… à±à‘‹à‘ž à‘ƒ à²ac?
Kiun libron vi volas aĉeti? — à¯àºà‘ƒà‘Ž àºà½ià³à‘ƒ à‘‚à‘‹ à‘…oà‘‡aà‘ˆ àºà‘ƒà¿ià‘†à‘Œ?
(àºaà‘‚opà‘ƒà‘Ž à· à¿paà¿aà½aà²aà½à‘‹à‘…)
Kian libron vi volas aĉeti? — à¯àºà‘ƒà‘Ž àºà½ià³à‘ƒ à‘‚à‘‹ à‘…oà‘‡aà‘ˆ àºà‘ƒnià‘†à‘Œ? (à‘‚aà½à½à‘ƒà‘Ž à‘†i à´apaà¶à‘à¹à‘ˆà‘ƒà‘Ž, à‘‚oà‘žcà‘‚à‘ƒà‘Ž à‘†i cà‘pà‘à´à½ià‘… à¿aà¼epaà‘ƒ i r. à´.)