TÜRK MEDYASI

Eminem ve beyaz hip-hop!
Burçin AVAR

Gündelik hayatında kaba, serseri ve herkesle problemi olan bir tipoloji çizen Eminem, müzikal anlamda rap'in ustaca oluşturulmuş klişelerine yaslanıyor

Geçtiğimiz hafta bu yılın Amerikan Müzik Ödülleri açıklandı ve beklenenin aksine "piyasa rap müziği"nin yeni gözdesi Eminem, aday gösterildiği dört dalın hiçbirisinde ödül kazanamadı. Önceki haftalarda Amerika'da hip-hop kültürü ve rap'in kökenleri üzerinde durmuş, müziğin kentli yoksul siyah gençliğin kendisini ifade etme biçimi olduğunu savunmuş, bazı örnekleriyle bir estetiğe sahip olduğunu ve müzikal anlamda bir çıkış oluşturduğunu açıklamaya çalışmıştım. Bu yenilikçi rap müzisyenlerinin "mainstream" müzik piyasasında çok da kabul görmediklerini vurgulamak gerekiyor. Büyük plak şirketlerinin ve MTV örneğinde olduğu gibi bu şirketlerin taşeronu durumundaki müzik kanallarının Amerikan müzik piyasasını belirlemedeki üstünlükleri tartışılmaz. Amerikan Müzik Ödülleri de bu piyasanın ve adaylarının sözde onurlandırılmasından başka bir anlam taşımıyor. O zaman nasıl oluyor da yaklaşık iki yıldır Amerika'nın en önemli yeni hip-hop şarkıcısı olarak sunulan yetenekleri tartışılır beyaz bir MC, Eminem, törenden ödülsüz dönüyor.

Eminem, Amerikan müzik piyasasının her yıl yeni sesler adı altında yirmi yaş altı tüketici için ürettiği N'Sync, Back Street Boys, Britney Spears ya da Christina Aguilera gibi şablonlardan birisiydi. Birbirinden yeteneksiz, şarkı söylemeyi beceremeyen ve herhangi bir fiziksel çekicilikten de yoksun N'Sync grubu üyeleri genç kızların (MTV ekranlarında gördüğüm kadarıyla 12-16 yaş arası bir kuşak bu.) hayranı yapılırken, Britney Spears bu hayran kitlesine rol model olarak sunuluyor. 

Piyasanın taleplerini belirleyen büyük plak şirketlerinin pop müziğin diğer alanlarını da boş bırakmaya hiç niyetleri yok. Range Against the Machine çok mu politik bulunuyor, işte size apolitik örnekleri Korn ve Limp Bizkit. Country müzik ilgi mi çekiyor işte sulandırılmış "çekici" örnekleri Faith Hill (Bu yılki ödüllerin çoğunu kazandı.) ve Shania Twain. Rock'a yeni fakat özgün değil- ses mi aranıyor; suyunun suyu Grunge yapan Creed. Bu örneklere oturtulan imajlar ise her müzik dalının akıllarda yer edinmiş klişe imajlarına uygun. Eğer heavy metal/rap karışımı bir müzik yapıyorsanız, sahnede ve video kliplerde deliler gibi tepinmeniz ve oraya buraya saldırmanız gerekiyor. Eğer müzik Country pop ise sarışın uzun saçlı, atletik (Amerikan Country müzik dinleyicisinin çoğunluğunun ortalama üstü kiloya sahip olması da işin komik yanı.) ve tercihen kadın ve az giyinmiş olmanız gerekiyor. İşte Eminem de bu piyasada beyaz rap şarkıcı tipolojisini oluşturuyor. İkinci sınıf bir MC olmaktan öte gidemeyen bu ses, piyasa rap'inin en önemli prodüktörlerinden birisi olan Dr. Dre tarafından keşfediliyor ve herşeyin ille de beyazını görmeyi isteyen müzik piyasasına sunuluyor. Bir televizyon röportajında Eminem'den sesini duyar duymaz çok etkilendiği söyleyen Dr. Dre piyasanın beyaz bir rap şarkıcısına kapıyı ardına kadar açacağını düşünmüş olmalı. 

Eminem müzik piyasasının belirlediği çerçeveye mükemmel uydu. Gündelik magazin hayatında kaba, serseri ve herkesle problemi olan bir tipoloji çizen, müzikal anlamda ise rapin ustaca oluşturulmuş klişelerine yaslanan Eminem kısa sürede milyonlarca albüm satmayı başardı. Yoksul kentli bir beyaz olarak Eminem, siyah rap müzik içine kolaylıkla oturmuyor. Siyahların eleştiri yönelttiği kurumlar ile (şarkı sözlerine bakıldığında) herhangi bir alıp veremediği de yok. Bu eksikliği kapatma yolu olarak Eminem'in kullandığı kendisine karşı kurulan sözde komplolara karşı mücadele etmesi. Bahsedilen bu komploların yaratıcıları genelde kadınlar ve ne olduğu belirsiz "onlar"; dışa vurumu ise ana hatlarıyla kadın ve eşcinsel düşmanlığı. Şarkı sözlerinde söylediği gibi "Breatney Spears'ı hamile bırakmak" istemesinin de Breatney Spears gibileri etrafında oluşturulan yıldız yaratma mekanizmasını eleştirme amacı taşıdığını sanmıyorum. Olsa bile bu kaygıyı bu derece maço ifade etmesi esas amacı gölgede bırakıyor. Zaten Eminem'in kendisi de aynı sürecin eseri değil mi?

Eminem bir süre daha albümleriyle plak şirketine para kazandırmaya devam edecek. Edemediği anda da New Kids on the Block'un başına geldiği gibi yerine başkası bulunacak. Amerikan Müzik Ödülleri'nden eli boş dönmesinin, bu şımarık ve kara cahil şarkıcıya verilen bir cezalandırma mı sorusuna gelince: Ödülleri verenlerin böyle bir amaçları olduğunu iddia etmek zor. Ne de olsa hepsi içinde milyarlarca doların döndüğü bir piyasanın oyuncuları. Sahici hip-hop'a gelince, Eminem ve benzerlerine rağmen ayakta kalmaya devam edecek.