10 KABIZLIK CİDDİ HASTALIKLARA YOL AÇABİLİR Mİ?

Halk arasında kabızlık sadece şikayet olarak belirtilmektedir. Daha sonra ortaya çıkan hastalıklar genellikle kabızlığın neden olduğu sonuçlar olarak yorumlanmamakta, ayrı bir hastalık olarak algılanmaktadır. Kabızlığın sonu hemorroid denilen basit bir hastalık olabileceği gibi divertikülitis denilen ağır bir iltihabi hastalık da olabilir. Ama bu bağlantı halk dilinde yerini bulmamıştır. İleri yaşlarda şiddetli karın ağrıları ve ateş ile birlikte olan ve hastanede yatarak tedavi edilmesi gereken divertikülitis hastalığının kabızlık ile ilgisi yaygın olarak idrak edilememektedir. Kalp ve akciğer hastalıklarının belirtilerinin kabızlık ile artabileceği pek akla gelmemektedir. Makatta yara olabileceği ve sürekli ağrıya neden olabileceği kabızlığın sonucu olarak değerlendirilmemektedir.

Kabızlığın kendisinin önemli bir hastalığa neden olabileceği gibi halihazırda var olan bazı hastalıkların şikayetlerini de artırabilir. Kalp hastası olan birinin kabız olması halinde karın içinde olan şişkinliğe bağlı olarak sıkıntıları daha da artacaktır. Buna benzer şekilde akciğer hastaları rahat nefes alamayacak, dolayısı ile zaten azalmış akciğer kapasitesinin tamamını kullanamayacaklardır. Böbrek hastalarında ve karaciğer hastalarında kan üre ve amonyak seviyesi daha da yükselebilecek ve şikayetleri daha da artacaktır. Özellikle yaşlı hastalarda baş dönmesi, unutkanlık, iştahsızlık ve diğer yaşlılık şikayetleri daha da artabilecektir.

10.1 Kabızlığın neden olabileceği ciddi acil hastalıklar:

1. Volvulus: kalın barsak düğümlenmesi. Uzun süre kabız olan kişilerde kalın barsakta biriken gaita, kalın barsağın uzamasına ve genişlemesine neden olabilir. Özellikle kalın barsağın sigmoid kolon dediğimiz kısmında meydana gelen uzama bu barsak bölümünün kendi ekseni etrafında dönerek düğümlenmesine ve tıkanmasına neden olabilir.
2. Çekum perforasyonu: kalın barsağın ilk kısmının delinmesi. Kalın barsak içinde fazla gaita birikmesi ve buna bağlı fazla gaz oluşması, barsak içindeki basıncı artırır. Bu durum kalın barsağın basınca en hassas yeri olan ilk kısmında delinmeye neden olabilir.
3. Divertikülitis: Kalın barsakta yaşlanmak ile oluşan değişikliklerden biri de duvarında baloncukların (divertikül) oluşmasıdır. Normalde hiçbir şikayete neden olmayan değişiklikler bazen kanamalara ve iltihaplanmalara neden olabilir. Kabızlık halinde kalın barsak içinde artan basınç divertiküllerin oluşmasını artırabilir veya içinde uzun süre gaita kalmasına bağlı olarak iltihaplanmaya (divertikülit) neden olabilir. Divertikülit ileri yaşlarda ağır seyreder, delinmeler ve kanamalara yol açabilir.
4. Pnömotoraks: zorlu ıkınmalara bağlı akciğerden hava kaçağı oluşması. Akciğerlerde doğuştan olan veya sonradan oluşan küçük hava kesecikleri olabilir. Bu hava keseciklerinin karın içi basıncının artmasına veya fazla ıkınma nedeni ile zorlanması sonucu patlamasına bağlı olarak pnomotoraks ve nefes zorluğu oluşur. Bunun tedavisi için göğüs kafesine cerrahi müdahale ile tüp konulması gerekebilir.

10.2 Kabızlığın neden olduğu rekto-anal bölge hastalıkları:

1. Pruritis ani: Makat çevresinde aşırı kaşıntı olması anlamındadır. Kendisi bir hastalık olmamasına rağmen birçok nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan bir şikayettir. Gaita sızıntısı, hassasiyet artması, cilt hastalıklarına ve iltihaplanmalara neden olabilir.Hastaların çoğu normal rektal ve anal kanal basıncına sahip olmalarına rağmen abartılı rekto-anal inhibitör reflekse sahiptir. Eğer anal fissür, hemorroid gibi nedenlerden kaynaklanıyorsa cerrahi tedaviden, cilt hastalıklarından kaynaklanıyorsa tıbbi tedaviden yarar görebilir. Domates, kahve, çay, kola, çikolata ve sütlü yiyecekler kaşıntıya neden olabilir. Acılı yiyeceklerden sakınmak gerekebilir.
2. Perianal apse: Anal kanalda bulunan bazı oluşumların iltihaplanmasını takiben makat çevresinde apse oluşmasıdır. Ateş ile seyreder, ağrılıdır. tespit edilmesi halinde boşaltılması gerekir. Anal fistüle neden olabilir.
3. Anal fistül: Anal kanal iç yüzü veya kalın barsak son kısmı ile deri arasında iltihaplı bir kanal olmasıdır. Çoğunlukla perianal apselerden sonra ortaya çıkar. Cerahatli akıntılara neden olabildiği gibi tekrarllayan apselere de neden olabilir. Kroniktir, ameliyatla tedavi edilmesi gerekir.
4. Sterkoral ülser: kalın barsak içinde sert gaitaya bağlı yara oluşması. Kalın barsakta uzun süre kalan sertleşmiş gaita kalın barsakta iltihaplanmalara ve yara oluşmasına neden olabilir.
5. Hemorroid: Sert gaita ve fazla ıkınma makat bölgesindeki toplar damar pakelerinin şişmesine, içindeki kanın pıhtılaşmasına, üzerinde yara oluşmasıns ve kanamalara neden olabilir.
6. Anal fissür: Anal kanalda yara olması. Sert gaita ve fazla ıkınma zamanla anal kanalda yırtıklara neden olabilir. Bu yırtıklar önceleri ilaçla tedavi edilebilmelerine rağmen, uzun sürmeleri ve kronikleşmeleri halinde ameliyatla tedavileri gerekebilir.
7. Fekal İmpaction: Kalın barsağın son kısmonda gaitanın sertleşmesi ve normal yollardan çıkarılaması. Bu durumda sertleşmiş gaita ancak parmakla ve sık lavmanlar yardımıyla çıkarılabilir. Çocuklarda ve yaşlılarda daha sık görülür.
8. Rektal prolabsus: Kalın barsağın son kısmının makattan dışarı çıkması. Uzun süren kabızlıklarda zamanla karın tabanını oluşturan kaslar çok zayıflar ve sert gaita ile birlikte kalın barsağın son kısmı makattan dışarı doğru sarkabilir. Bu son durum oluşmadan önce kalın barsak son kısmının anal kanal içine doğru ilerlemesi rektal intussepsiyon olarak bilinir, dışarıdan görülemez fakat özelaletler ile tanı konulur.
9. Desensus perinei: Karın tabanını oluşturan adelelerin normal fonksiyonlarını yerine getirememesi ve karın içi organların özellikle kalın barsak son kısmının aşağıya doğru sarkması anlamına gelir. Kadınlarda daha farklı sarkıklıklar oluşabilir.
10. Distal kolonun enflamatuar hastalıkları: makata yakın bölgede kalın barsak iç zarında iltihap oluşması: Kabızlık, özellikle gaitanın sertleştiği kalın barsağın son kısımlarında, barsak iç zarında iltihaplanmaya neden olur. Bu iltihap cerahatli bir iltihaptan ziyade barsak iç zarının şişmesi, kızarması,üzerinde yara oluşması ve işlevlerini yerine getirememesi ile tanınır. İltihaplanmanın yerine göre aşağıdaki tanımlar yapılabilir.

a) non-spesifik rektit: kalın barsağın son kısmının iltihaplanması.

b) kriptit: anal kanalda bulunan salgı bezlerinin iltihaplanması.

c) üst anal kanalın reaktif inflamasyonu: anal kanalın barsağa birleştiği yerde bulunan küçük zar kıvrımlarının iltihabı.

d) alt anal kanalın reaktif inflamasyonu: makatın deriye bişleştiği yerde iltihap görülmesi.

10.3 Kabızlığın neden olduğu fonksiyon bozuklukları:

1. Fekal inkontinens; istemsiz olarak büyük abdest kaçırılması. Uzun süre kabız kalan kişilerde karın tabanı adelerinde ve makatı kapatan adelelerde bir zayıflık görülür. Zamanla işlevlerini yerine getiremeyecek kadar zayıflar, sonuç olarak kişi kabız olmasına rağmen büyük abdestini tutamaz ve kalın barsaktan taşma şeklinde gaita kaçırır. Makatın kapanma fonksiyonunu yerine getirememesine bağlı olarak gaita kaçırmasına fekal inkontinens denir.
2. Yalancı ishal; ishale neden olacak birşey olmaması halinde bile ishal olunması. Gaita kabızlık sonucu kalın barsak içinde uzun süre kalarak sertleşir. Yer yer hareket edemeyecek hale gelebilir. Bununla beraber kalın barsağın genişleme kabiliyetine bağlı olarak barsak geçişi tam olarak tıkanmayabilir ve yeni oluşan gaita sertleşen gaitanın kenarından geçerek sıvı olarak sızma tarzında dışarı çıkar. Kişi kabız olmasına rağmen bu sıvı gaitayı istemsiz olarak kaçırır. Bu durum yalancı ishal olarak adlandırırlır.
3. İdrar birikmesi (üriner retansiyon); mesaneyi tam boşaltamama. Makatın kapanmasını sağlayan adeleler ile mesane çıkışını kapatan adaleler birbiri ile ters olarak çalışmaktadır. İdrar yapılırken gaita tutulur, gaita yapılırken idrar tutulur. Ayrıca mesanenin boşaltılabilmesi için mesane ile idrar yolarının belli bir hizada olması gerekmektedir. Kabızlık sonucu olarak dolu olan kalın barsağın bu hizayı bozması idrarın boşaltılmasını engellemektedir. Kabızlıkta makatın sürekli olarak büyük abdest yapmak üzere zorlanması mesaneyi kapatan adelenin açılmasını zorlaştırmakta ve bu iki neden sonucu kabızlıkta idrar birikmesi görülmektedir.

10.4 Kabızlığın neden olduğu sistemik değişiklikler:

1. Mental değişiklikler ve anksiete; huzursuzluk, unutkanlık ve panik durumunda olma. Kabızlığa bağlı olarak karın içindeki basıncın artması ve barsak içinde bulunan bakterilerin ürettiği fazla miktarda gazın emilip kana karışmasına bağlı olarak kişinin ruhsal yapısında da değişiklikler görülmektedir. “Kalın barsağın özellikleri” paragrafında belirtilen bu gazlar özellikle yaşlı insanlarda sürekli bir endişe hali, unutkanlık, huzursuzluk ve diğer bazı rahatsızlıklara neden olur. Özellikle karaciğer rahatsızlığı olanlarda bu durum daha da belirgin olmaktadır.
2. Aritmi; kalp atımlarının düzeninin bozulması. Karın içi basıncının artması, yeterli nefes alınamaması ve kanda bazı gazların artması kalp çalışma düzenini bozabilir.
3. Senkop; kısa süren ani baş dönmeleri ve bayılmalar. Daha önce bahsedilen değişiklikler nedeni ile beyne giden kanın çok kısa sürelerde azalması ve buna bağlı olarak ani baş dönmeleri ve bayılmaların görülmesi.
4. Otonomik disrefleksi; Otonomik sinir sistemi omurilik ve organlar arasında istemli kontrolu mümkün olamayan ve organların düzenli çalışmasını sağlayan kapalı bir refleks arkı oluşturur. Kalp atış sayısı, terleme, mide ve barsakların çalışması, cilt ısısı ve rengi bu sistem tarafından kontrol edilir. Bu sistemde hiçbir neden bağlı olmadan değişikliklerin olmasına otonomik disrefleksi denir.
5. Hipoksi: kanda oksijen miktarının azalması. Karın içi basıncı artımına bağlı olarak daha az nefes alınması kanda bulunan oksijen miktarını azaltır. Sıkıntı hissi ve bazı vücut fonksiyonlarında azalmaya sebeb olmakla birlikte, kalp damarlarında darlık olan hastalarda bazen hayati tehlike oluşturabilir.
6. Hipotansiyon: kan basıncının düşmesi.
7. Laboratuar değerlerinde normalden farklı bulguların oluşması.

ANA SAYFAYA DÖNÜŞ