BUDDHAPAGE

                                                               MEDITATIE:

Meditatie is niet: navelstaren, het ontwikkelen van buitengewone krachten, een poging om de werkelijkheid te ontvluchten, een gebed tot iets of iemand, of een middel tot het in vervulling doen gaan van hoop en verwachtingen. Wat is meditatie dan wel? Het Pali-woord ervoor is bhawana en betekent mentale ontwikkeling of ontplooiing, beschouwende contemplatie. Er zijn twee soorten van mentale ontwikkeling:

Samatha bhawana, ofwel de mentale ontwikkeling van innerlijke kalmte door intense eenpuntigheid van geest (concentratie). Het mediteren op de vier verheven toestanden van de geest is zo'n methode.

Wipassana bhawana, ofwel de mentale ontwikkeling van inzichtkennis en wijsheid door de toepassing van achtzaamheid met betrekking tot de mentale en stoffelijke processen.

Meditatie heeft daarom als eerste betekenis de verwijdering van haat en kwade wil naar onszelf en anderen. Daarin kunnen we twee methoden onderscheiden: 1. het zich bewust worden van het opkomen van haat of kwade wil, gevolgd door de mogelijkheid te overwegen of we al dan niet meegesleurd willen worden en 2. de ontwikkeling van onzelfzuchtige, universele, zuivere liefde (metta).

Maar kalmtemeditatie alleen is niet voldoende om onze latente hindernissen tot waar geluk te verwijderen. Hoewel hebzucht en kwade wil (tijdelijk) verwijderd zijn, blijven we in de greep van onwetendheid. Vandaar dat de Boeddha ons de wipassana, wijsheidmeditatie, heeft geleerd om ons ook hiervan te ontdoen.

Wipassana is de inspanning om het leven te leren be grijpen zoals het werkelijk is. Elke keer als we ons bewust worden van impressies d.m.v. onze zintuigen zouden we ons moeten inspannen om door de illusoire aard ervan heen te zien. We zijn geneigd de dingen in en rondom ons te zien als volmaakt, bestendig, bevredigend en als zelf of als niet mijn zelf. Een oplettende geest kan echter de ware aard doorgronden en leren zien dat ze in werkelijkheid onvolmaakt, veranderlijk, uiteindelijk niet bevredigend en leeg van enige essentie zijn. Dit geeft de beoefenaar de gelegenheid zich te bevrijden van angst, verwarring en opwinding, en van elke andere hindernis die hem afhoudt van innerlijke vrede en harmonie.

Boeddhistische meditatie is als zodanig een ongevaarlijke methode om achtzaamheid te ontwikkelen, teneinde tot inzicht te komen en het leven te leren zien voor wat het werkelijk is. Alvorens de beoefenaar echter gevestigd is in de juiste oefening is het van belang hierin begeleid te worden. Meditatieleraren in de Boeddhistische zin zijn geen goeroes ; het zijn goede vrienden op het pad tot Bevrijding. Het is een vriendschap die uiteindelijk leidt tot onafhankelijkheid. Er is in feite maar één leraar en dat is de Boeddha, met zijn leer als leidraad.

De Prediking over de grondslagen voor het opwekken, de ontplooiing en het vestigen van achtzaamheid wordt door de Boeddha geopend met de woorden:

"Dit, discipelen, is die ene weg, die leidt tot de reiniging van wezens, tot het overwinnen van verdriet en weeklacht, tot het vernietigen van pijn en leed, tot het bereiken van het juiste pad en tot de verwerkelijking van Nibbana (het ophouden van al het leed)." En daarmee wordt overduidelijk het doel van de meditatie aangeduid.