Disionáriu

 

Lia (Dalen)

 

Tokodede - Tetun - Ingles

 

 

 

 

 

 

 

 

Hakerek hosi : 

 

Lekede’e Study Group

 

 

 

 

 

Likisá, Abril 2006

 

 

Publika hosi :

 

 

Lekede’e Study Group ( LSG )

Timor Lorosa’e – Nipon Culture Center ( TNCC )

Lisan Besilau Baulelo

Rua 5 de Abril Caimeo – Dato Liquica

[email protected]

 

 

 

 

Edisaun ba dala uluk  : Abril 2006

 

 

© Lekede’e Study Group ho NTCC, 2006

 

Direitu ba kriasaun hetan protesaun tomak husi Lei. Labele habarak ou fotokopia livru ne’e, oituan ou barak, se la iha lisensa no koñesimentu husi LSG ou TNCC

 

 

 

 

Imprimidu iha Timor Leste hosi

Timor Lorosa’e Nipon Culture Center ( TNCC )

 

 

 

 

 

 

  

1. Lia-Tokodede

 

Lia-Tokodede partensi husi lia austronesia ne’ebé nia hun mai husi abo bei’ala sira ne’ebé mai husi rasa vedo-austroloid. Rasa vedo austroloid katak bei’ala ema Tokodede nian mai husi parte polinesia, ne’ebé halo imigrasaun no tama mai rai Timor iha tempu pra-históriku. Nune’e, lia-Tokodede partensi ba rasa austronesia ne’ebe iha liafuan barak hanesan mos iha parte illa polinesia hanesan ema orijinal Australia-Aborijin, Ambon-Maluku ho ema Papua.

 

Nune’e mos, iha lia seluk iha Timor laran ne’ebé nia hun mai husi austronesia hanesan ho Tokodede mak : Mambae, Tetun, Baikenu, Galole, Kairui ho lia ne’eb’e ema Atauro sira uza : Ressuk ho Rahessuk. Nune’e, bainhira ema koalia lia-Tokodede, ema sei rona liafuan barak mak hanesan ho Tetun, Baikenu, Mambae, Galole, Kairui, Ressuk ho Rahessuk.

 

Porezemplu :

 

Tokodede

Mambae

Tetun

Galole

Baikenu

Sisi

-

-

Sisi

-

Ina

Ina

Inan

-

-

Sai

Sai

-

Sai

-

 

 

Masin

 

Masi`

 

Maibe iha tinan rihun no atus nia laran, liafuan barak mos kahur malu ona ho rasa ne’ebé la partensia ba rasa austronesia. Iha lia-Tokodede rasik mos kahur ona ho liafuan barak husi parte Kemak no Bunak ne’ebe la partensia ba lia austronesia.

 

2. Diferensa liafuan, Letra ho Signifikasaun

 

Ema iha distritu Likisá (Bazartete, Likisá, Maubara), koalia lia-Tokodede hotu, maibe iha diferensia oi-tuan entre Tokodede ema Likisá, Bazartete ho Maubara rasik. Diferensia sira ne’e hanesan : diferensia letra ou liafuan. Porezemplu : Feto iha liafuan Tetun. Tokodede Likisá ho Bazartete dehan Hine maibe Tokodede Maubara hanaran Vine.  Ou bele mos liafuan malirin iha Tetun. Tokodede Bazartete dehan Tupudu maibe Tokodede Likisá ho Maubara hanaran Tukudu. Mudansa ou diferensia ba liafuan sira ne’e akontese tamba  asimilasaun liafuan entre Tokodede ho liafuan seluk hanesan Mambae, Tetun, Bunak ho Kemak iha tinan naruk nia laran liu husi relasaun ne’ebé sira halo. 

 

Porezemplu :

 

Tokodede Bazartete

Tokodede Likisa

Tokodede Maubara

Tetun Dili

Hine

Hine

Vine

Feto

Heta

Heta

Seta

Saída

Tupudu

Tukudu

Tukudu

Malirin

Soa

Soa

Umo

Uma

 

Tokodede Likisá ho Bazartete la hanesan ho Tokodede Maubara iha letra V ho H. Ema Likisá ho Bazartete uza letra H tamba iha liafuan barak hahu ho letra H. Maibe Tokodede Maubara la uza letra H maibe uza letra V. Nune’e iha liafuan barak ne’ebé uza letra H iha Likisá ho Bazartete muda hotu ba letra V iha Tokodede Maubara. Dala ruma mos letra H muda ba letra S maibe nia signifikasaun ba liafuan hanesan. Iha razaun ida hateten katak, mudansa lia fuan ne’e akontese tamba influensa husi liafuan Olandes sira ne’ebé ukun ema Maubara iha tinan atus nia laran.

 

Porezemplu :

 

Tokodede Bazartete – Likisa

Tokodede Maubara

Tetun

Hine

Vine

Feto

Heta

Seta

Saída, nusa

 

 

Iha parte seluk, ita hare mós katak Tokodede Bazartete ladun hanesan oi-tuan ho Tokodede Likisá ho Maubara. Ida ne’e akontense tamba asimilasaun liafuan Mambae ho Tokodede iha tinan atus nia laran. Suku-suku sira iha parte weste ho sul nebe’e baliza ho ema Mambae Manaa ho Mandua, hanesan : Tibar, Ulmera, Hatumasi, Fahilebo, Leorema, Asumanu ho Darulete. Suku-suku sira ne’e fo impaktu makas ba mudansa ou liafuan ne’ebé kahur entre Tokodede ho Mambae.  Iha Mambae Mandua letra P laiha, nune’e liafuan barak ho letra P truka ba F. Ou iha Mambae Manaa ou Mandua hanesan mos Tokodede, letra J laiha, nune’e sira truka letra J ba letra S.

 

Porezemplu :

 

 

Tetun

Mambae Mandua

Mambae Manaa

José (Zuzé)

Susee

Susee

Paun

Faun

Faun

 

Iha mós liafuan Mambae nian ne’ebé uza kahur malu ho liafuan Tokodede. Porezemplu :

 

 

Tokodede (TL, TB, TM)

Mambae

Todede Agora

Ambou

Am`kai

Am`kai / Ambou

Kape

Kafe

Kape / kafe

 

Nune’e, atu ajuda ita kompriende no hatene diak liu tan liafuan Tokodede iha disionáriu ida ne’e, ami hakerek liafuan tomak ho Lia-Tokodede Likisá. Karik liafuan ruma lahanesan iha Lia-Tokodede Bazartete ho Maubara ami sei tau simbolu abrevizaun tb ba (Tokodede Bazartete) no tm ba (Tokodede Maubara) hodi halo distinsaun bá liafuan ho signifika ne’ebé la hanesan ou iha diferensia oi-tuan ho Tokodede Likisá. Nune’e ita bele hatene oin sá liafuan sira ne’e ema uza iha sub distritu tolu ne’e.

 

 

2. Letra

 

Ema Tokodede Likisá ho Bazartete laiha ou la uza letra sira hanesan C, F, J, Q, V, W, X, Y ho Z. Nune’e mos ho Tokodede Maubara.  Maibe Tokodede Maubara la’iha ou la uza letra H hanesan Tokodede Likisá ho Bazartete. Nune’e letra H sira muda hotu ba letra V ou S. Kontrariu ho Tokodede Likisá ho Bazartete ne’ebé la uza letra V hanesan exemplu iha leten.  Tanba sa mak letra sira ne’e laiha ? Letra sira ne’e laiha tamba la iha lia fuan ne’ebé hahu ou uza letra sira ne’e.

 

Likisa ho Bazarte

Maubara

Letra

Exemplu

Letra

Exemplu

A

Ala

A

Ala

B

Bago

B

Bago

C

-

C

-

D

Dale

D

Dale

E

Egor

E

Egor

F

-

F

-

G

Galata

G

Galata

H

Hine

H

-

I

Ibo

I

Ibo

J

-

J

-

K

Kibita

K

Kibita

L

Lelo

L

Lelo

M

Magar

M

Magar

N

Natu

N

Natu

O

Oe

O

Oe

P

Pana

P

Pana

Q

-

Q

-

R

Ra`e

R

Ra`e

S

Sagulu

S

Sagulu

T

Tboo`o

T

Tboo`o

U

Uta

U

Uta

V

-

V

Vine

W

-

W

-

X

-

X

-

Y

-

Y

-

Z

-

Z

-

 

 

3. Lia fuan importa ou kahur

 

Iha mos lia-Tokodede balu ne’ebé kahur tiha ona ou importa hosi liafuan Mambae, Tetun, Melayu ou Portuges. Dala ruma sira uza ho signifika hanesan maibe liafuan la hanesan. Ou liafuan hanesan maibe signifika la hanesan.

 

Tokodede Bazartete

Tokodede Likisa

Tokodede Maubara

Liafuan Importa

Soa

Soa

Umo

Uma (TT)

Soba

Soba

Soa

Baraka (TP)

Kape

Kape

Kape

Kafé (LP)

Kambatik

Kambatik

Kambatik

Kain Batik (LIM)

 

 

4. Liafuan iha Disionáriu ne’e

 

Liafuan hotu ne’ebé hakerek iha Disionáriu ne’e, ami foti husi aprosimasaun liafuan ema Tokodede Likisá. Nune’e ami sei tau símbolu hanesan iha leten (lm, lb, tt, tp, lp ou lim) atu esplika orijinal liafuan ne’e ou baze husi liafuan ne’e baihira iha diferensia ou la hanesan ho liafuan Tokodede Likisá iha Disionáriu ne’e. Bainhira ami la tau símbolu tm, tb iha nia kotuk, ne’e signifika katak liafuan ne’e uza hanesan hotu iha Tokodede Likisá, Maubara ho mós Bazartete. Karik ami hakerek lm, tp, tt, lp ho lim iha liafuan Tokodede nia kotuk, ne’e signifika katak liafuan Tokodede ne’e la orijinal maibe importa ou kahur husi lia fuan seluk hanesan Mambae, Malaiu, Portuges hoTetun Terik.

 

5. Pronome Sira

 

Tokodede

Tetun

Ingles

 

Aa

Hau

I, me

Ko

O

You

Kiti

Ita

We, us

Ro’o

Sira

They

Uu ( hine /mane)

Nia (feto /mane)

She / he

Lapa

Buat

It

 

 

6. Posesivu

 

Tokodede

Tetun

Ingles

 

Aka’u, Ka’u

Hau nian

Mine. My

Ko’o

O nian

Your, yours

Kiti

Ita nian

Our, Ours

Ro’o si’i

Sira nian

Their, them, theirs

Uu ni’i

Nia nian (feto /mane)

His, her

 

 

 

 

 

7. Lia husu ou halo pergunta

 

Tokodede

Tetun

Ingles

 

Seni

Sé 

Who

Heta, seta,

Saidá

What

Pesamane

Hori bainhira

When

Hermane

Iha ne’ebé

Where

Peleheta, pelheta, leheta 

Tamba sá, tansá

Why

Pelemane, pelmane

Halnusa, nusa

How

Se-ni’i

Se-nian

Whose

Iso mane

Ida ne’ebé

Which, which one

 

 

 

 

 

 

 

8. Numeru Sira

 

Tokodede

Tetun

Ingles

 

Iso

Ida

One

Ruu

Rua

Two

Telu

Tolu

Three

Paat

Hat

Four

Lim

Lima

Five

Hohoniso

Nen

Six

Hoho ruu

Hitu

Seven

Hoho telu

Ualu

Eight

Hoho pat

Sia

Nine

Sagulu

Sanulu

Ten

Sagulu gresi iso

Sanulus resin ida

Eleven

Sagulu gresi ruu

Sanulu resin rua

Twelve

Sagulu gresi telo

Sanulu resin tolu

Thirteen

Sagulu gresi paat

Sanulu resin haat

Fourteen

Sagulu gresi lim

Sanulu resin lima

Fiveteen

Sagulu gresi hohoniso

Sanulu resin nen

Sixteen

Sagulu gresi hoho ruu

Sanulu resin hitu

Seventeen

Sagulu gresi hoho telu

Sanulu resin ualu

Eighteen

Sagulu gresi hoho pat

Sanulu resin sia

Nineteen

Sakui ruu

Rua nulu

Twenty

Sakui telu

Tolu nulu

Thirty

Sakui paat

Haat nulu

Fourty

Sakui lim

Lima nulu

Fifty

Sakui hohoniso

Nen nulu

Sixty

Sakui hoho ruu

Hitu nulu

Seventy

Sakui hoho telu

Ualu nulu

Eighty

Sakui hoho paat

Sia nulu

Ninety

Atus iso

Atus ida

A hundred

Atus iso iso

Atus ida ida

A hundred one

Atus iso sagulu gresi ruu

Atus ida sanulu resin rua

A hundred twelve

Atus ruu

Atus rua

Two hundred

Atus lim

Atus lima

Five hundred

Atus hohopat

Atus sia

Nine hundred

Atus hohopat sakui hohopat

Atus sia sia nulu

Nine hundred ninety

Rihun iso

Rihun ida

A thousand

 

 

Tokodede

Tetun

Ingles

 

Kosoe

Dala ida

Once

Kui ruu, kuruu

Dala rua

Twice

Kui telu, kutelu

Dala tolu

Three times

Kui paat, kupaat

Dala haat

Four times

Kui lim, kulim

Dala lima

Five times

Kuhohoniso

Dala nen

Six times

Kuhohoruu

Dala hitu

Seven times

Kuhohotelu

Dala ualu

Eight times

Kuhohopaat

Dala sia

Nine times

Kusagulu

Dala sanulu

Ten times

 

 

9. Distinsaun Séxu

 

Iha lia-Tokodede atu hateten buat ida nia sexu sei uza termu rua. Hine ho mane bainhira ita halo distinsau male ou female ba ema.  Ita sei uza ini  ho am bainhira ita hakarak dalen ba animal. Porezemplu :

 

Hine ho mane uza ba Ema :

 

Ana hine : oan feto. Ita labele dehan Ana ini.

Atu mane : ema mane. Ita labele dehan atu am.

 

Ini ho am uza ba animal :

 

Manu am : manu aman. Ita labele dehan Manu mane

Hahi ini : fahi inan. Ita labele dehan Hahi hine

 

 

10.  Abrevizaun :

 

LM

Liafuan Mambae

LIM

Liafuan Melayu

LP

Liafuan Portuges

TB

Tokodede Bazartete

TL

Tokodede Likisa

TM

Tokodede Maubere

TP

Tetun Prasa

TT

Tetun Terik

 

 

Tokodede  Likisá

Tetun Prasa

Ingles

 

A

 

 

 

Á

Hau

I

Á dara

Hau tuir

I follow,  I agree

Á ka’u

Hau ni’an 

My, mine

Á la

Hau ba

I go

Á’a’

Han

Eat

Á’a’la

Han ba

Pleace eat

Á’ala

Hau hola

I buy

A’e

Bot

Big

Abi

Bin

Older sister, sister

Abokat (lp)

Abokati (lp) 

 

Aer

Aban

Tomorrow

Aer iso

Loron ida

One day

Aer ketemo

Loron tomak

All day

Aer-airu, aeraru

Aban bain rua

Future

Aer-ru

Loron rua

Two days

Aer-telu

Loron tolu

Three days

Age

Hasan ruin

Jaw

Agí

Kleur

Long

Agi-agi

Kleur-kleur

Futher more

Agor

Kahur

Mix

Ahu

Ahu kadesan

Dust

Ai-aer

Loro-loron

Everyday

Aindí !

Lahatene los !

I do not know

Aipil, aer-pil

Bainhira

when

Airu, aer-ruu

Bainrua

Two days later

Airun

Horik bainrua

Two days ago

Aitelu

Baintolu

Three days later

Aitelun

Horik baintolu

Three days ago

Ala

Hola

Buy, Brought

Ala haa

Diskursu dapt

Traditional discourse

Ala hine

Hola feto

Married ( man )

Ala lapar

Hola sasan

Buy something

Ala mane

Hola mane

Married (women)

Ala roo

Hola malu

Married

Ali

Alin

Young Brother

Alu

Alu

Pestle

Am

Aman ( animal )

Male ( animal )

Am’bote

Aman boot

Uncle

Am’kai (lm)

Tiu

Uncle

Am’pa’a, ama pa’a

Aman hakiak

Step father

Ama

Aman

Father

Ama susu (tb)

Aman rasik

Father

Ama’e, Ama a’e

Tiun bot

Oldest uncle

Amaluli, amluli

Banin Mane

Father in low

Ambou

Maun

Old Borther

Ana

Oan

Child

Ana hine

Oan feto

Daughter

Ana mane

Oan mane

Son

Ana pa’a

Oan Hakiak

Step child

Anameó

Labarik meak ( bebe )

Baby

Anana kamasi

Labarik ki’ik

The young child

Anana, anrana

Labaraik

Children

Anananor

Labarik Sira

The children

Ani

Banin

Bee

Ani é

Banin ben

Honey

Api

Ahi

Fire,  flame

Api blará

Ahi klak

Charcoal

Api kahu

Ahi latun

Dusty

Api leo

Ahi lakan

Flame, Light

Api mat

Dapur; ahi matan

Kitchen

Api na’a

Ahi han

Burnted

Askroa

Bibi

Goat

Askroa-At

Bibi atan

Shepherd

Asmeo

Nehek mean bot

Speceis Ant

Asu

Asu

Dog

Asu am

Asu aman

Male dog

Asu ana

Asu oan

Doggy

Asu ini

Asu inan

Female dog

At

Atan

Servant, slave

Ata

Atan

Slave

Atá

Ai ata

The sweetsop fruit

Atá nona

Ai ata nona

Annona fruit, soursop

Ate

Aten

Liver

Ate a’e

Aten boot, hirus

Lung, angry

Atu

Ema

Human, people

Atu selo

Ema seluk

Other people

Atu ubu

Ema

Human being

Atus

Atus

Hundred

Atus iso

Atus ida

A hundred

B

 

 

 

 

 

Kaben nafurin

Saliva

Ba’a Hine

Tia

Ant

Ba’a Mane

Tiu

Uncle

Baba

Babadok

Drum

Bada

Tuda

Throuw

Badu

Faru

Blouse, shirt, clothing

Bagi

Banin

Mother / Father in law 

Bagi hine

Banin Feto 

Mother in law

Bagi Mane

Banin Mane

Father in law

Bago

Beik

Fool, stupid

Bai

Fai

Pound, strike, collision

Bai kede’e

Iha sorin ne’e

Here

Bai knoo’o

Sorin ne’ebá

There

Baka

Nakar

Naughty, mischievous,

Baka

Diuk

Deaf

Bakabiar

Namkari

Disperse, scatter

Bakadudu

Babadok

Traditional tambourine

Bakat

Au ou fatin tau bukaee

 

Water placed created by Bamboo

Bala

Talas

?

Balagu

Lanu

Drunk

Balasi

Monu

Fall down

Balasi koe

Monu ain

Apoligize

Bale

Da’an

Boil

Bale (tb)

Fila modo

Fry, fried

Baná

Manas [ai-manas]

Warm, hot,

Bandera (lp)

Bandeira (lp)

Flag

Banir

Ai nitas

Banir tree

Barani

Brani

 Brave

Basa

Hadak

Setting place made by bamboo

Basa tere (tb)

Hadak leten

Idem

Base

Naksalin

Boilt

Basi

Silu

Break

Bate

Tun [husi rai lolon]

Go down

Bati

Fahe

Divide, share

Baul

Mamar

Soft

Beba

Bebak

 ?

Bebere’e

Lalais

Quickly

Begur

Kurva                 

Muddy,  mud

Bei

Avokala

Great grandfather

Beiana

Bei’ala

Great grantparents

Beku

Apitu (lp)

Wistle

Beku-vaa (tm)

Apitu (lp)

A traditional  whistle creted by bamboo

Benu

Nakonu

Full, loaded, complete

Beru

Fila

Return

Beso

Bosu

Satisfied, sated,

Betá

Sidi

Accidentally bump into

Betu

Tebe

Folklore

Betul

Au

Bamboo

Betul ae

Au Maus

The small bamboo

Betul hui

Au fuik

The big bamboo

Biaba

Goiavas

Guava

Bilimbi

Bilimbi

Star fruit , ridget

Birá

Railakan

Thunderclap

Bira ta

Raikalan ta

Thunderclap

Biria (lp)

Baria (lp)

?

Bise

Less

Torn

Bitar

Dada malu

Draw, pull, draw out,

Biti

Biti

A plaited mat

Bitu’á

Bidu an

 ?

Biu

Lalais

To fast

Biu

Lais

Fast

Biubana

Lalais deit

Very fast

Blasi

Monu

Fall

Ble’e

Hader hela

Unsleep

Blee

Hader

Wake up

Blee rae

Hader rai

Not sleep for all night

Blete

Belar

Flat, level

Bligu

Haluha

Forget

Bloi

Diak

Good, Right, Fine

Bloko

Badak

Short

Bluar

Luan

Broad, wide, width

Bo’a

Koalia

Speak

Bo’a buu  (tm)

Lia, liafuan

Language, word  

Bo’a huu

Lia, liafuan

Language, word 

Boa kla’o

Koalia at

Say s.o bad

Bobar

Bobar

Turn, twist

Boloi

Diak

Good

Bonu

Baku

Strike, blow, bit

Boto

Manulin

Litte bird

Brais

Lakohi

Wish not, want not

Brata

Hotar

Curse, malediction

Bre’a

Molik

Naked

Bree

Iss, dois

Breath, smell

Bree a’e

Iss bot

Asthma

Bree togotu

Iss kotu

Dead

Bregas

Tarutu,  kilat, rai tarutu

Sound,  guns or thunder

Bremu

Hamutuk

Unite, together

Brikat

Makerek

Spot, band, stripe

Bro

Hamrok

Thirsty

Brobas

Bosok

Lie, falsehood

Brobas Kla’o

Bosok ten

Lier

Broe

Dodok

Putrid, rotten

Broé

Bokon

Wet, soaked, moist

Broki

Lakataru

Silkworm

Broté

Nanal telok

 Stammer, stutter.

Brote-á

koalia barak, regador (lp)

Bubblling over, big talk,

Bruaa

Dukur

Sleepy

Bruma

Kiik oan

Small, little

Bua

Hili

Take, colect

Bubu

Bubu

Bloated

Bubu

Dihi Metan bot

Black bee

Buli

Halo at ema ( Fekit )

Black magic

Buni

Subar

Hide

Buni roo

Subar malu

Hide, hidden

Buo

Bua

Betelnut

Burhua

Mangame

Be delirious, rave

Burugut

Tarutu, run fatuk, batar

Sound

Busa

Busa

Cat

Busó

Dadersan

Morning

Buta

Kalan

Night

Buta, Posa

Bobar

twine

Bobar roo

Bobar malu

Deceive s.o

Buti

Mutin

White

Buti mo

Mutin mos

White Cleanness

Butihi

Garida

Wild, firtatious

Butu

Futu

String, cord to tie

 

 

 

D

 

 

 

 

 

Da

Dalan

Road, street

Da gotú

Dalan korta

Path street

Dadí

Diak

Good, fine, kind

Dadíl, (tt)

Gong

Sound of barking

Dae ruku

Lere du’ut

Cut grass

Daga

Hadak

Chopped Bambbo

Dai

Dai

Oar

Daka, Kbaas

Baku, Basa

Beat, slap

Dale (tt)

Dehan

Tell

Dama’at

Odamatan

Door

Damar

Karau lian

Cow sound

Dapu

Bebeik

Often

Dapur

Dapur

Kitchen

Dara

Tuir

Follow

Daru

Sabraka

Orange

Dato

Liurai

King

Datu, sape

Tula

Add, put on

Deda

Hakonu

Fully, full (of), loaded

Deher

Mos

Clear

Dehetu

Funan buras

Flowering

Deka; kali

Ke’e

Digging

Delesu

Naklosu

Appear 

Demi

Hoban

Submerged

Dena (tt)

Dena, sena

Push in

Deri

Hatur

Set up, put

Desi

Liu

More, over

Di’a

Iha

Existing, present

Dihilar

Lakan nabilan

Shine,  flash

Dikal

Bidu [tun sae]

?

Dila

Ai-dila

Papaya

Dilile

Nakduir

Upside-down

Dima

Sisi osan, sisi sasan

Dun, collect o.’s debts

Dima

Temi

Mention, name, call

Dinia

Metin

Strenth

Dinó; uná-ro

Ódiu (lp)

Reverenge, vengeance

Diru

Ai-kadiru

Aikadiru Tree

Disi

Tara

 Drape, hang up

Disi gero

Taru bandu

Traditional law

Dles

Kesi aperta

 Fastening

Do’i

Duir

 Rolling

Dode

Halo at

 Black Magic

Dodo

Suli

Flow, pour,

Dogodai

Nakadoko, mamar

 Brittle

Dohe

Bot, oin bot

 Big, angry  

Dohonar

Abuza (lp)

Abuse  

Dohonut

Oin buis

Shrink face, horrible

Dohora

Halimar

A joke, jest, wisecrack

Doi

Monu

Fall

Doi

Monu

Fall

Dokal

Muta, ema bot

Vomit,  for mature

Doko

Doko

Shaky, wobbly, unsteady

Dole

Dudu tama

Push in

Dolé

Sala

Wrong, sin

Dolode

Foin sae

Young

Doro

Mamar

Soft

Dose

Muda ses

Move out, move in

Doso

Sunu

Burn

Dotu

Tein

Cook

Du

Tun [husi fatin as]

Go down

Dudu

Lakeru

Gourd

Dudu

Dudu

Push

Dueke

Manduku

Frog

Duki

Au dora, fatin tau be 

Bamboo, water placed

Dulur

Belun, kolega, hamaluk

Friend, mate, accompain 

Dumingu (lp)

Dumingu (lp)

Sunday

Duru

Fanu

Waker

Duruda

Tarutu, lian bot : kilat

Explosion, guns sound

Dusu

La simu

Refuse, not receive

 

 

 

 

E

 

 

 

 

 

Ee

Be

Water

Ee bana

Be manas

Water boild

Ee loa

Be mota

River

Ee tukudu, tupudu (tb)

Be malirin

Cold water

Ee u’bu

 

Be nain

 

 

Water soul in traditional believe

 

Ee ulú

Be ulun, be matan]

Upper course river

Egor

Rai henek

Sand

Egor loa

Rai henek mota

River sand

Egor tasi

Rai henek tasi

Sea sand

Ena

Toba

Sleep

Ena hati

Toba fatin

Bed room, bed

Enu

Hemu

Drink

Etá

Tuan

Worn out; decrepit

Etó

Hetan

Find, see

Etó los mat

Hetan ho matan

Eyetness

Etó roo

Hetan malu

Meet

 

 

 

G

 

 

 

 

 

Gadar

Garganta

Throat, larynx

 

Gadar uti

Kakorok talin

 Throat

Gagi

Nata

Chew, masticate

Gahalar

Kadalak

Dry river, small river

Galá

Naran

Name

Galabur

Kahur

Mix

Galagat, Guruku’a

Hakfodak

Startled, shocked

Galata, ka

Katar

Itch

Galu

Ka’ut

Bag, pouch

Ganate

Doko, deut

Shaky, wobbly, unsteady

Ganai

Nakdoko

Shaky, wobbly, unsteady

Ganai-a

Doko an

?

Gani

Sadik

Challenge

Garapa

Kous

Carry on, astraddle

Gari

 

Kaladi

 

 

A term for people in east region of East Timor

Garo

Hakilar

Stream, shout

Gase

Gava (lp)

Praise, commend

Geger,  Agor

 

Su’u, halo sabrauut

 

 

Make in disorder, disorganized 

 

Gelelu

Fila

Return, come back

Gelu

Anin

Wind

Gelu a’e

Anin bot

Storm

Gelu poo

Anin huu

Wind flow 

Gero

Horok, moras, bandu

Decease, prohibiton

Gero tom

Kona horok, kona moras

Infected by decease

Getu

Ku’u

Pick

Geu

Koi

Razor, shaver

Giá

Foer

Dirty, soiled, filthy

Giniu

Tudik

Knife

Ginturu, giniuturu tb/tm

Taha

Short machete, chopping knife

Gior

Kiar

The canari tree

Gis

Gusi

Gums

Glehu

Kumu isin

Massage

Glemor

Lamas

Grope (for food)

Gleur

Lubun

Some, any, few

Glode

 

 

Liman ain mamar

 

 

 

Effeminate or hermaphrodite, powerless

 

Gnitu

Halo at ema

 Black magic

Gnor

Lamas, isin lolon

 Grope, for body

Go’e

Kore

 Release

Go’e meta

 

 

Kore metan

 

 

 

Traditional custom relating to death ceremony or ritual

 

Goá

Kuak

Hole

Godo

Isin ruin, isin fraku

Supple, weak

Gogur

Rame-rame

Crowded, bustling

Gonono

Tukir

Tradtional meat food use bamboo

Gonotor

Lian fals

Aslat voice

Gor

Ainklor

Knee

Gorat

Oho animal

Kill animal

Gota

Mutuk

Burnt, scorched.

Gotú [gotu tali]

Hakotu [hakoti tali

 Cut (for string)

Gou

Ai-kakau

 

Grama

Kamat

Claw, paw, scratch

 

Grauu

Rau’ut

Take out

Gresi

Resin

Residue, remainder

Greu

Koi

Round up  

Gro’a

Moras

Sick, decease

Gro’a klao

Moras aat

Serious decease

Grua

Kuda [kuda batar, fore]

Plant

Gruma, Gumu

Kumu

Get a massage

Gu

Du’ut

Grass

Gugai

Ai fuka

Fuka Tree  

Gunuru

Kanuru (lp)

Spon

Gunusi

Dada

Pull

Gunutar

Kakutak

Brain

Gusa

Muda

Move, rup, scrabe

Gusa la

Muda ba

Move up

Gusa hati

Muda fatin

Move a place

 

 

 

H

 

 

 

 

 

Lian

Sound, nouse

Ha’a

Fani

Sneeze

Ha’ti

Fatin

Place, Address

Hahi

Fahi

Pig

Hali

Kaer

Handle, arrested

Halí

Fali

Again

Hati

Kroat

Sharp

Hatu

Fatuk

Stone

Haur baba

Baku baba

Sowing drum

He’kí

Seidauk

Not yet

Heke

Toba loke kelen

Sleep with clapper position

Heki

Halis

Aslant, sideways 

Hel-hele

Neneik

Slow, slowly

Helu hine

Husu feto

Propose mariage

Helu,  kehelu

Silu

To crock, warp

Hene

Huin

Vagina

Her keha

Iha liur

Out side

Her lara

Iha laran

In side

Here

Iha [fatin]

In the, existing, be exist

Herkede’e

Iha ne’e

Here

Herkono’o

Iha ne’eba

There

Hermane 

Iha nebe’e

Where

Hetá

Saidá

What

Hetu

Funan

Flower

Heú

Foun

New

Hia

Bolu

Call

Higa

Sikat

Insert s.t. in between

Hiné

Feto

Woman, women

Hine losa

Feto ran

Lady, young girls

Hine mori

Feto ikun

Youngest daughter

Hineheu

Feto Foun

Brige

Hitu

Fitun

Star

Hiu

Fila [arah]

Return

Ho’ó

Knuk;

Nest, lair

Hoá

Dois

Smelt

Hoho

Foho

Mountain

Hoho pat

Sia

Nine

Hoho telu

Ualu

Eight

Hoholau

Foho leten

Peak mountain

Hohoniso

Nen

Six

Hohoru

Hitu

Seven

Hore

 

Tais

 

 

Traditional clothes for man and women

 

Hore

Hatais

Wear, put something on

Hose

He’an

Oar

Hu

Fuan, (lp) kurasaun

Heart

Fuan, ai-fuan

Fruit

Hu’kú

Fukun

Spy, lurk

Hudi

Hatoba labarik

Make baby sleep

Huhur bebá

Ulun molik

Bald headed

Huhur brea

Ulun molik

Bald headed

Huí

Fuik

Wild

Huku

Fukun

Lump, bump swollen

Huku-á

Hakruk

Stoop, bend

Hula

Fulan

Month; moon 

Hula baiseri

Fulan sorin

Crescent moon

Hula ketemo

Fulan tomak

Full moon

Hula muda

Fulan nakukun

Dark moon

Hula taer

Fulan Naroman

Moonlight

Hulú

Fulun

Fur; body hair

Huné

Oinsuar

Furrow face

Hure

Fore

Pea, bean, peanut

Hure tali

Fore sikoti

Long pea

Huremasi

Foremungu

Green pea

Hurí

Furin

Foam, lather, scum

Hurisí

Forai

Peanut

Hutus

Kakuluk

Roof

 

 

 

I

 

 

 

 

 

Ibo

Ibun

Mouth

Ibo a’e

Ibun bot

Big mouth

Ibo lama

 

Lia na’in

 

 

Delegation, spoke person

 

Ibo sakat

Ibun sakat

Harelip

Ibohulu

Hasan rahun

Beard

Ika

Ikan

Fish

Ika kokinu (lp)

Ikan koku oan (lp)

 Kokinu fish

Ika koku (lp)

Ikan koku (lp)

Koku fish

Ika lomosa

Ikan Tubiraun

Shark fish

Ika mandiabu

Ikan mandiabu

Mandiabu fish

Ika meo

Ikan mean

Red fish

Ika pari (lp)

Ikan pari (lp)

Pari fish

Ika sardina (lp)

Ikan sardina (lp)

Sardine fish

Iko

Ikun

Tail

Ikolau

Ikun liu

Youngest brother / sister

Ilu

Inus

Noice

Ilu belete

Inus belar

Flat-nose

Ilu bluar

Inus luan

Honor, praise

Ilu manaru

Inus naruk

Length-nose

Ilu-hoto

Inus ben

Nasal mucus, snot

Ilukai

Inus Kain

Noice stem

Ina

Inan

Mother, mom

Ina a’e

Inan bot

Great mother

Ina bote

Inan bot

Great mother

Ina pa’a

Inan hakiak

Step mother

Inakai

 

Inakai

 

 

Term for old lady / women

 

Inama

Umane

Brige famili

Ini

Inan (anima )

Female (animal)

Ipa

Kuñada (lp)

Sister in law  

Iri

Manas

Hot, season and fire

Iru

Hirus matan

Chest, thorax

Isi

Isin

Body

Isi bana

Isin manas

Dengue  

Isi iri

Isin manas

Fever

Isi ruu

Isin rua

Pregnant

Isiso

Idak-idak

Each

Iso

Ida

One

 

 

 

K

 

 

 

 

 

Ka

Tata, Katar

Bit, itch

Ka’mi

Ami nian

Our, Ours

Kaba’e

Dukur

Sleep, slumber

Kabae

Dukur los

Sleep, slumber

Kabás

Basa

Slapping on the face

Kabasu

Silu, Ai tahan

Break

Kabu

Kabun

Stomach, womb

Kabu

Kabuk,  (lp) animal

Pregnant, for animal

Kabu ma’o

Kabun mamuk

Hungry

Kada

Karak

Stingy, rasp

Kadada

Gagu

Stammer, stutter, grope

Kadadi

Bidu-an, teberetek

Hestirical  

Kadasa

Hakdasak

Sit in the ground

Kadoras

 

Au ba instalasaun be mos

 

 

Traditional water pipe used bamboo

 

Kahaer

Marunggi

Merunggai three

Kahali

Kanedok

Fry spon 

Kahara

Nehek

Ant

Kahasa

Fase

Wash

Kahasi

Ansi

Hurry, rush

Kahati

Kanek

Injury, wound

Kaho

Pipinu

Cucumber

Kai

Ai

Three

Kai bleter

Aikabelak

Board, plank

Kai bleter

Ai kabelak

Board

Kai hetu

Ai funan

Flower

Kai kuluta

Ai-kulit

Skin tree

Kai lahata

Ai-travesaun

Long tree for house

Kai lahata

Ai los

Long tree

Kai leba

Ai leba

Pick tree

Kai lolo

Ai lolon

Tree steam, tree body

Kai Mego

 

Ai dak

 

 

Tree yielding wood for charcoal

 

Kai Pú

Ai-hun

Three

Kai ramut

Ai-abut

Root

Kai roa

Ai tahan, ai-moruk

Leaf, medicine

Kai Teka

Ai tongka

Cane, stick

Kai tolo

Ai-sanak

Branch

Kaiana

Ai oan

Seed plant, seedling

Kaibauk

Kaibauk

Traditional crown

Kaidoso

Ai sunu

Burn wood

Kaikosolo

Ai sukit

Prod at s.t. with a pole

Kailara

Ai laran

Bush, jungle, forest

Kailolo

Ai-lolon

Three Stem

Kaimela

Aisuak

Crowbar

Kaisame (tm)

Ai-farina

Cassava

Kaisara

 

Ai sar

 

 

Broom of split coconut midribs

 

Kaitara

Aitarak

Thorn

Kaka

Maun

Older brother

Kaka’e

Manu Kakatua

Cockatoo

Kakali

Maun alin

Brother and sister

Kakor

Baralla

Storm, gale

Kakor-a; Gruku-a

Hakfodak

Startled, shocked 

Kaku

Doko

Shaky, wobbly, unsteady

Kaku lagana

Doko ulun

Nodding of head

Kala’u; Here kla’u

Iha leten

In up, top

Kalao

At

Broke, bad 

Kalaó sé

At ona

Have/has broken

Kalau

As

Top, upon 

Kalauu

Leten as

Highly, on top

Kali

Ke’e

Dig, dip up

Kali rae

Ke’e rai

Dig hole

Kalo’ok

Ai lok

Ailok tree

Kalu

Morten

Traditional necklace

Kamahu

Mear

Cough  

Kamale

Sukaer

Tamarind tree

Kamati

Kebit

Pluck

Kambatik, (lim)

 

Kambatik

 

 

Traditional clothes from Java called Kain batik

 

Kami

Ami

We, us

Kanaer, knaer

Hahalok; Lisan

Behaviour, custom

Kanamu

Susuk

Mosquito

Kanapi

Kakehe

Hand fan

Kapau

Hasan

Chin

Kape moro

Kafe du’ut

Grass coffee

Kape, Kafe (lp)

Kafe (lp)

Coffee

Karbau

Karau

Cow, Buffalo

Karbau soru

Karau dikur

Bull horns

Karoa

Ai moruk

Medicine

Kasabu; Poli

Tolok

Abuse

Kasai

Lere

Cut (off), slice, slaughter

Kasai

Sasuit

Comb,  harrow, bunch

Kasai daa

Hamos dalan

Sweap the way

Kasai Gu

Lere du’ut

Cut the grass

Kasai Lagana

Sui fuuk

Comb the hair  

Kasaler

Naksalin, nakonu resin

Spilled

Kasegi

Sumasu

Pillow

Kaso

Koto

Bean

Kaso ae

Koto maus

Red beans

Kaso hui

Koto fuik

Wild beans

Kasuta

Ervilla (lp)

Pea

Kati

Bolu animal

Calling the animals

Kau

Nurak

Young, Unripe, raw

Kau

Ka’it

Striking, glaring

Kbi

Kamat

Claw

Kdole, kodole

Dolar

Creep, crawl

Ke

Mak

So, that

Kebeku

Doko an

Dance

Kede’e

Ne’e

Here

Kedede

Dere [bebeik]

To sound up

Kedesi

Hanehan

Press, oppress

Kedesi dole

Tesi Sala

Judgement

Keha

Li’ur

Out side

Keheki

Leba

Shoulder, bear

Keheki

Doko an

Dance

Kehelu; Pehu

Silu, halo tohar

To break, broken

Keke

Ke’e, hasai rai husi ku’ak

Take out soil in hole

Kele

Buka, hili

Looking for, take

Keleku

Keleu’uk

Crooked

Kemeat

Klot

Narrow, tight

Kenena

Nisik, klot

Stopper, plug

Kenerat

Hakilar

Stream, shout

Kepena

Bisu-bisu

Whisper

Ker

Lenuk

Turtle

Kero

Hakerek

Write

Kesa

Ai Kesak

?

Kesar (tp, lp)

Kesar

Repor, inform, notify

Kesi

Kesi

Bunch, string, bundle

Kesiko

Tos

Hard

Keteba

Hanehan [lori liman]

Press with hand

Keti

Ko’a

Crosscut

Kiba

selok

Lever, crowbar

Kibita mat

Piska matan

Wink eyes

Kibita, kbita

Piska

Flicker

Kida

Kidang

Waist, loins

Kihia

Lasu

Lasso

Kihia

Hakail

Fishing

Kihiti

Fekit

Balck Magic

Kimi

Imi nian

Your, Yours

Kimi

Imi

You

Kinia

Bikan

Plate

Kiniri

Fo’er

Dirty

Kirita, krita

Belit

Be sticky, adhering

Kisit

Hirus

Angry

Kisu

Haliis

Sideways

Kiti

Ita

We, Us

Kitiku

Haksoit

Leap, jump

Klao

At

Damaged; Broken

Kleku, keleku

Kleuk

Bend

Klerut

Namkurut

Rumpled

Kless

Sinturaun ; kesi kabun

Belt

Kliha

Hakail

Fishing

Klobu

Ko’a

Cut

Kluta

Nakar

Naughty

Kmus

Supa

Suck

Kniko

Inkosta

Jogged

Ko

O

You

Ko’o

O nian

Yours

Ko’u (tb)

Ko’us

Carry on hand

Kobokar

Bokar, mahar

Thick

Kobokur

Bokur

Fat

Kodole

Dolar

Creep, crawl

Kodopa

Kadopa

Climbing

Kodosor

 

Hakdasak iha rai

 

 

Sit and walk with button in the ground

 

Koe

Ain

Foot, leg

Koe hati

Ain fatin

Footstep, trail

Koe huu

Ai fuan

Foot finger 

Koe kúmaat

Ain kukun

Toenail

Koe Tane

Ain tanen

Leg  palm

Koe tigisa

Ain sin

Rheumatism

Koi

Koir

Round up

Kokat

Nakukun

Darkness  

Koki

Kokir

Probe

Kola

Hasan ai

Shoulder wood

Kole

Kole

Tire

Kolo’o

Loke [hasai kulit]

Pare

Komomi

Hakmumu

Gargle

Komote

La kroat

Blunt

Kono’o

Ne’eba

There

Kopa

Hakoak

Hug, embrace

Kora

Oho

Kill

Koroto

Nakali

Boil

Kos; Dohos

Kose, hamos

Mop, Mopped

Koso’e

Dala ida

Once

Kosodo

Tezaun (lp) 

Tense

Kosolo

 

Sukit

 

 

Prod at s.t. with a pole, etc., to knock it down

 

Kosoru

Soran

Pit, bump, hit, contest

Kotoor

Gafinhotu

Locust, grasshopper

Krak

Tasu

Food tray

Kribit

Habit

Flank

Kripi

Habit halili

 

Flanking,  press between,

Krisa

Hakilar

Shout, stream

Kro

Dok

Far

Krokit

Makerek, at lós

 Stripe, badly

Kru’it, kuruit

Ruinmaran

Thin, emaciated, lean

Krui

Koi

Round up

Ksii

Hit ropa, hit lipa, hit

Lift, raise

Ksiipa

Kait malu

Barrier, hook, catch

Ku’e

Fahi lian

Pig sound

Kubuli

Manu Kakoak

Kakoak bird

Kubut mat

Taka matan

Close eyes

Kudisi

Tabela

Adjourn

Kuda

Kuda

Horse

Kudu

Manu Lakateu ki’ik

 Turtledove bird

Kudua

Kaduak

Twin

Kudula

Dulas

Turning

Kuhunu

Kakun

Piece of coconut shell

Kui

Tau, dala

Fold, times,

Kuiruu

Dala Rua

Twice

Kuitelu

Dala Tolu

Third

Kuku

Manu kakuuk

Ghost bird

Kuku

Kukun

Nail

Kuku’i

Manu kuku’i

Kukui bird

Kukuhae

Matan dukur

Sleepy

Kukuru’u

Manu Lakateu

Tirtledove bird  

Kulim, kuilim

Dala lima

Fith

Kulor

Kulu

Jackfruit

Kulor tunu

Kulu tunu

?

Kulor uta

Kulu modo

?

Kulukut (tb)

Namkurut

Confused, disorganized

Kulutá

Kulit

Skin

Kúmaat

Kukun

Nail

Kumuit

Klot

Tight

Kumukit

Kiak

Poor

Kumumur

Hakmumuk

Rinse the mouth

Kupat

Dala Hat

Fourth

Kupil

Dala hira

How many time

Kupu

Suar

Smoke

Kupusar

Husar

Navel

Kura

Sanan

Caldron, cooking pot

Kurus

Ai manas

Chili

Kusuba

Hirus

Anger, fury

Kutu

Utu

Louse

 

 

 

L

 

 

 

 

 

La

Ba

Go / goes

La mane

Ba  ne’ebé

Where’s going  

Laakar

Foti sai

Take up

Lakaar

Lalatak

Shadow

Lakaat

Lalatak

Shape

Laba’as

Kabaás

Shoulder

Labaas

Kabas

Cotton

Lagana

Fuk

Heard

Lagana hulu

Fuk maten

Hair fall off

Lagana hulú

Fuk

Hair

Lagan rui

Ulun ruin

Skull

Lagarui

Ulun

Head

Lagate

Kadiuk

Crab

Lakaar

Lalatak

Shadow

Lakabuta

Borbaleta

Butterfly

Lakara

Hirus matan

Chest, thorax, bosom

Laku

Laku

 Squirrel

Lala

Lalar

Fly

Lalit

Manu baber

Rooster crown

Lama

Nanal

Stone

Lap

Ba ona  !

Just go ! already go !

Lapa

Sasan, buat ruma

Tool, equipment, things

Lapa-a’a, Lapar a’a

Etu, hahan

Rice, food

Lapáam

Botamak

He, man

Lapaiso

Buat ida, buat ruma

Something

Lapar

Sasan

Tool, goods

Lapar ubu

Animal (lp)

Animal

Lapar-a’a, lapa’a

Hahan, Ai-han

Food

Lapasu’u

Buat ne’e

This things

Lapat

Hikar

Fold, crease

Lapeta

Lipa, ropa (lp) 

Clothe

Lasa

Lasan

Penis

Latu

Ta ai sanak husi tutun

Cut the three from the top

Lau

Tutun

Top, button

Laú

Rohan; dikin

Final, end, upper

Le’u bat ke’u

Iha fatin duni  !

No wonder !

Lebo

Bele

Can, could  

Lebu

Be lihun

 Inundate, puddle

Ledu

Riba

Throw down forcefully

Ledu

Nahe

Pread out, extend

Lee’

Lambe

Bootlicker

Lehe

Kaman

Light in weight

Lekar

Lekar

Spilled, scattered

Lekeer

Lakan

Flame

Lekeru

Bulak

Crazy, insane

Leki

Lekiraok

Monkey

Lekukoe

Silu ain

Crease leg

Lekulimu

Silu liman

Crease hand

Lela

Latan

Put down

Lel-kalau

Loron as

Midday

Lelo

Loron

Sun

Lelo a’e

Bai loron

Summer, dry season

Lelo baiseri

Loron sorin

Half day

Lelo duu

Loron tun

Sunset, West

Lelo ketemo

Loron tomak

All day

Lelo maat

Loron matan

Sun

Lelo Sae

Loron sa’e

Sinrise, East

Lelo sobu (tb)

Loron tuun

Sun set

Lema

Tetuk

Flat, smooth

Lemane

an e’ebé

Where’s going

Lemema

Badinas

Diligent

Lemerik

Nehek lotuk

Small ant

Lensu

Lensu

Handkerchief

Lensu Makasar (lim)

Lensu Makasar (lim)

Makasar handkerchief

Leo

Lakan

Flame

Leor

Haksoit tun

Jump down

Lesona

Lis

Onion

Lesona buti

Lis mutin

Garlic

Lesona meo

Lis mean

Union red

Lesu

Fokit

Yang out, withdraw

Lete

Laletek

Hill

Leti

Buka

Wanted, look for

Leula

Husik ba

Let it be

Lia

Ai-lia

Gingger

Libur (tb)

Halibur

Take together, collect

Lidu

Lidun

Corner

Ligar

Diding

Wall

Ligu

Lisuk

Together

Lihu

Lihun

Puddle, flooded

Likis

Fila, fila modo

Fry, cook

Likis aa

Fila an

Change, modify

Likis oe

Fila oin

Retunr the face

Liku

Duir

Roll

Lili

Haklili

Carry s.t. light in o.’s hand

Lim

Lima

Five

Limu

Liman

Hand

Limu huu

Liman fuan

Finger

Limu kabu

Liman kabun

Arm 

Limu kumat

Liman Kukun

Nail

Limu po’u, limpo’u 

Liman tohar

Broken hand

Limutane

Liman tanen

Palm hand

Limu tigisa

Liman sin

Rheumatism

Lisa

Knua

Sub village

Lise

Buka, hare

Find, carry on

Lise roo

Hare malu,

 

Help each other, see each other

Litu

Lafatik

k.o. flat basket

Lo’e

Loke

Open

Loa

Mota

River

Loba

Los

Right

Lobar

Klosan

Single, unmarried

Loi

Hili

Adopted

Loko

Istima

Spoiled

Lokor

Loke sai

Open out

Lolo

Isin Lolon

Body

Lolo

Lolon ( rai lolon )

Sideways land

Loló

Lolon

Stem, stalk

Lomosa

Ikan Tubiraun

Shark

Lor

Iha  laran ( tasi laran )

In side ( sea side )

Lora 

Ta ai sanak iha ona rai

Cut the tree branch

Losa

Klosan

Single, unmarried

Lose

Ho

With

Los-losé

Agora kedas

Urgent, now

Loso

Ko’a hasai kulit

Remove peel or shells

Loti

Lafahek rai maran

Monitor lizard

Lua

Tafui

Spittle

Luhugó

Merak

Drank

Luhuta

Fohuk

Moldy, putrefied

Lui

Raihela

Leave something 

Lui

Rai

Put off, leave

Luku

Luku

Dive

Luma

Haki’ak

Take care of

Lumut (lim)

Lumut (lim)

Moss, lichen, bryophyte

Lura

Boek

Lobster

Luto

Lutu

Fence, hedge

 

 

 

M

 

 

 

 

 

Ma’o

Mamuk

Empety

Ma’o

Mamuk

Empty, blank, zero

Mada

Meda

Sweat

Mada’ar

Maran

Stupid, idiotic, dumb

Madakit

Dada

Pull

Madasa

Tasak

Ripe, cooked

Magalelo

Pelangi / Arquirius

Rainbow

Magani

Hanoin

Think, remember

Magar

Klamar

Soul 

Magarapu

Dihi

Bee

Magarsai

Buatamak

Slank to say a man

Magata

Kasu

Clean, weap off

Makaee

Moe

Shy, embarrassed

Makaee A’e

Moe bot

Very bashful

Makasan !

Makaas los, lahalimar  !

Very

Malae

Malae

Forign

Malae buti

Malae mutin

White race

Malae meta

Malae metan

Black race

Mali

Hamnasa

Smile

Malu

Malus

k.o. plant, betel vine

Mam

Mama

Traditional use when received visitor called mama

Mam ee

Mama Ben

Water mama

Mam hati

Mama fatin

Place for mama

Mam luli (tb)

Mama lulik

Ritual of mama

Mana’o

Naok

Steal, theaf

Mana’o hoa

Naokten

Rubber

Mana’o voa I

Naokten

Rubber

Manaa

Gosto

Nice, tasty, delicious

Managa

Lok

Offer

Manapo

Makikit bot

Mythical bird, eagle

Manara

Hakarak

 Want, wish, like

Manaru

Naruk

Long

Mane

Mane

Boy, man

Mane mde’es

Mane mesak

Alone boy

Maneloba

Mane los

Gentleman

Manelobar

Mane Klosan

Young boy

Mantelo, Manu telo

Manu tolun

Egg

Manu

Manu

Chiken

Manu am

Manu aman

Rooster  

Manu ana

Manu oan

Chick

Manu ini

Manu inan

Cock

Manu Poni

Manu kokorek

Crow, boast

Manu soa

Manu knuuk

Bird nest, bird lair,

Marapó

Malahuk

Poorness

Masaa 

Hasan

Carry on

Mat

Matan

Eyes

Mat blasi

Hadomi

Fall in love

Mat hu

Matan fuan

Eyespiece

Mat hulu

Matan fulun

Eyelash

Mat hulu

Matan fulun

Eyebrow

Mat meo

Matan mean

Red eyes

Mat sua

Matan dukur

Sleepy

Mataar

Hataan

Answer

Mataara

Hotar

Curse

Mataku

Tauk

Afraid, fear

Mataku hoa

Tauk ten

Coward, fainthearted

Matani

Hatudu

Show

Matani aa

Hatudu an

Extrovert, arrogant

Matara

Hotar

Curse

Mate

Mate

Dead

Matebliar

Matebian

Soul, departed spirit

Matemeo

 

Matemean

 

 

The people who died with ystical accident

 

Mato

Matak

Unripe, raw

Mau

Maus

Tame, docile

Maulapa

Butamak

Guy, man

Mdaar

Busa lian

Sound of kat

Mde’es

Mesak

Alone

Medepar

Tarutu

Fluttering

Mederi

Tur

Seating, seat

Mederi hati 

Tur Fatin

Sitting place, seat

Mederiapi

Tur Ahi

Parturition

Megee

Kinur

Yellow

Megere

Kidung

Button, buttock

Meges

Hanesan

Equal; Same

Megi

Morin

Fragnant, aromatic

Meke

Dulas ibun

Jagged

Mekei

Ema otas bot

Mature, adult 

Mekei Hine

Ferik

Old lady, old women

Mekei Mane

Katuas

Old man

Meku

Re’I

Kiss

Mela

Meik

Pointed

Meó

Mean

Red

Meo; mana’o hoa

Naok ten

Robber

Mesa

Mesak

Along

Meselo

Liu

Pass, passing

Meselo roo

Ses malu

Passing away

Metá

Metan

Black

Meteer

Namtate

Drop off, fall off, shed

Metei

Riba

Throw down forcefully

Metigis

Tarutu,  monu

Nouse, fall

Migia; Tro

Buti

White

Migigi

Kuda lian

Grin horse

Migili

Makili, Kili

Amused, tickled, ticklish

Migiti

Hakribi

Repugnant, abhorrent

Minita

Kopu

Glass

Misu

Horon

Smelt

Mo

Mos

Clean, clear

Moda

Tolan

Swallow

Mogorot

Modok

Green

Molo’ot, Moloot

Kleur, bok an neneik

Late,  slowly

Moloes

Mamar

Soft

Mori

Moris

Birth, born

Mori

Ikus

Final, end, youngest

Mori hati

Moris fatin

Place of birth

Moro

Du’ut

Grass

Muda

Nakukun

Darkness

Muda lae

Manduku oan

Tadpole

Muguru

Nurak

Young

Muguru

Moris, hahoris

Parturition

Muku

Hudi

Banana

Muku ana

Hudi oan

Banana seed

Muku mara

Hudi tasak

Banana fruit (ripe)

Muno

Uluk,

Before, First

Musukur

Arota

Blurp

Mut

Muta, ba bebe

Vomit, for baby

Mutu’u

Tuan

Old, mature

Mutu’u hodi

Tuan kaluk

Oldest

Mutugu

Haklulu

Carry s.o. head

Mutugu

Haklulu

Carry s. in hand

Mututur

Tutur

Carry s. in head

 

 

 

N

 

 

 

 

 

Naba

Ninin

Edge, seam, border

Nabo

Sona

A pin, skiwer, Injection

Naka

Kulu

Jackfruit

Naki

Nani, Sae

Swim, climb

Nana

Homan

Plait

Napa

Nahe

Spread out

Nati

Nati

Louse

Natotoo

Naton

Enough

Nauu

Tua

Fermented palm

Nauu buti

Tua mutin

Fermented palm wine

Nauu te

Tua ten

Dranker

Nee

Fo

Give, provide

Nee dole

Fo sala

Subtitu, replacement

Nee tunugu

Fo folin

Give price

Negi

Husu

Ask, request, beg

Nehati

Mehi

Dream

Neni

Nonok

Keep silent

Nipa

Nehan

Teeth  

Nipe

Samea

Snake

Noni

Hasara

Imitate

Noo

Nu

Coconut

Noo ali

Nu laloir

Coconut unripe fruit

Noo hu

Nu fuan

Coconut fruit

Noo roa

Nu tahan

Coconut leaf

Noo rui

Nu ruin

Piece of coconut shell

Noti

Hatenu

Bark, scold

Nour

Barak

Much, many

Nuna

Sunu ahi oan

Burn the lamp

Nunu

Ai hale

Banyan tree

Nunu

Da’an

Boiled

Nurat

Hanoin

Think

 

 

 

O

 

 

 

 

 

Odi

Hodi

Bring

Odi lapar

Hodi sasan

Bring something

Odi roo

Hodi malu

Associate

Odi pla’i

Hodi halai

Take s.o run away

Odi pla’i roo

Hodi halai malu

Scape together

Oe

Oin

Face

Oe megees, mgees 

Oin hanesan

Take after s.o

Oe luli

Oin lulik

Sex

Oe soko

Oin at

Nasty face

Oe Sonotor

Oin Diak, oin kapaas

Handsome, pretty

Olara

Hanoin

Think off , remember, miss

Olara roo

Hanoin malu

Remember each other

Osa

Osan

Money, fund

Osa buti

Osan mutin

Silver coint

Osa meo

Osan mean

Gold coint

 

 

 

P

 

 

 

 

 

Pa

Has

Mango

Pa rit

Has ben

Mango’s supparation

Pa’a

Fo han

Feed s.o.

Paa

Kelen

Thigh

Paa lea

Kelen let

 

Padu

Lilin

Candle

Pae

Hameno

To order, message

Pagu

Tuku, tau

Pole, stake

Pai

Habai

Dry in the sun

Pana

Hamanas, nono

To boild water

Pana’a, pna’a

Hatene, Matenek

Know, intelligent

Pana’a dasa se

Hahu hatene ona

Understand, aware

Pana’a loba

Matenek los

Genius

Panaí

ohin

Today

Panana

Hafuhu

Spy, surveillance

Pani

Husu, Fo folin feto

Propose marriage to s.o.

Papi

Da’an

To boild

Parae

Sura

Count

Pari

Hamos

To clean

Parua

Kor de Rosa (lp)

Orange

Pasi

Loke

Open

Pasoa’a

Fai malu, sae malu

Strick

Pat

Hat

Four

Pataka

Pataka

Money, coint

Pataka buti

Pataka mutin

Silver coint

Pdoor

Foti ona, huan ona

Take up, fight on

Pegu

Silu

Break

Pehe

Hahoris

Utter, parturition

Pehé

Kele

Carry on hand

Pel

Husi

From

Pel kede’e

Hanesan ne’e

Like this

Pel kono’o, Pel su’u

Hanesan ne’eba

Like that

Pel panai

Hanesan ohin

Like today

Pela

Sinti

Feel

Pelheta

Nusaa

How, what

Pelmane

Halo nusaa

How  about

Pelu

Moruk

Bitter

Pelú

Hikar

Fold, crease

Peni

Hela, hein

Wait, stay

Penu

Tara

Hang up

Penu

Hahenuk

Hang

Peo

Hatama

Put

Peotama

Hatama

Put in

Pepa

Fera

Crack, gap  

Peresi roo

Duun malu

Accuse each other

Peresi, presi

Nega

Reluctant, refuse, handle

Peri

Dada

Pull

Pesa

Hosi

From  

Pesamane

Horbainhira

When

Pesamuno

Hodi Uluk

Beginning, initial

Pesi

Liu tan

More than

Pil

Hera

How much, how many

Pili

Belak

Big white coin

Pilo

Leno

Shine, light

Pinitir, pnitir

Liki

Wag, flap

Pita

Aumenta tan

Adding more

Pita

Taka hena, falun

Parcel, wrapper

Piti

Hanas

Press

Plai

Halai

Run

Plekar

Naklekar

Wide apart, straddle, sit astride

Pli’i

Rona

Listen

Plolo

Buka hatete [piskiza]

Research

Pna’i

Ohin, agora (lp)

Today, now

Pneer, peneer

Hare

See, view 

Po’o

Fera

Crack, gap

Po’u

Tohar

Broken

Poda

Kelu

Bracelet

Poda buti

Kelu  mutin

White bracelet

Poda meo

Kelu mean

Gold bracelet

Pohok á

Halo an

Arrogant

Poni

Kokorek

Crowing

Ponono

Beik

Stupid, dump

Poo

Huu

Blow

Popa

Kose mina ba isin

Body massage

Popo

Gosta uza ema nia sasan

Abuse

Posale

Hahaek

Wry smile, grin

Posi

Husik

Release

Posi mat

Tau matan

Care, carry out

Posi roo

Husik malu

Divorce

Pota (tb)

Ameasa

Treat, treathen

Pou

Ku’u

Pick, pluck

Pro

Ro

Boat

Pro a’e

Ro bot

Big boat

Pro api

Ro ahi

Machine boat

Pro bruma

Ro ki’ik

Small boat

Hun

Base

Puke

Ai bubur

Bubur tree

Punu

Halo

Make

Punu aa

Halo an

Arrogant, conceited

Punu tó

Halo tinan

Universary

Putu

Hamutuk

Gather

 

 

 

R

 

 

 

 

 

Ra

Ran

Blood

Rae

Rai

Land, earth

Rae aer

Rai loron

Day

Rae a’e

Rai boot, rai liur

Big land, oversea

Rae buta

Rai kalan

Night

Raediri

Loro kraik

Afternoon

Rae goa

Rai kuak

Land’s hole

Rae iri

Rai manas

Hot weather

Rae Luli

Rai Lulik

The mystical land

Rae rahu

Rai rahun

Dust

Rae robu

Rai kle’an

Level land

Rae Ubu

Rai Nain

Landed gentry

Rahu

Rahun

Shattered, smashed

Ramut

Abut

Root, source

Rao

Manu Pombu

Pigeon

Rapo

Ahu

 

Lime, camphor, mothballs,  calcium

 

Rapo rui

Ahu ruin

Rock

Rata

To’o

Arrive

Rega

Rega

Pour over, flush

Resa

Restu

Remainder, residue

Resi

Resin

Residue

Reta

Reta

Press, pressure

Rii

Rin

Pole

Riko

Rasik

Own

Rit

Ai ben

Tree’s pus

Rito

Ai hanek

Rita tre

Ro’o

Sira

Their, theirs, them

Róa

Ai tahan, surat tahan, tahan

Leaves,

Róa

Tahan

Leaf

Roo

Malu

Each other

Rosa (lp)

Aifunan rosa

Rose

Rose

Kose

Scrape

Rosi’i

Sira nian

Their, theirs

Rua

Two

Rui

Ruin

Bone

Ruku

To’os

Plantation

Ruku lara

To’os laran

Plantation area

Rusa

Rusa

Deer

 

 

 

S

 

 

 

 

 

Sa’e (tt)

Sa’e (tt)

Climb, east 

Sabai

Bote

Traditional bascet

Sabaité

Abu-abu; kalohan

Cloud, cloudy

Sabu

Fokit

Yang out, withdraw

Sabu

Buang

Nocturnal evil sorcerer

Sabu rae

Fokit rai

Gardening, farming

Sa’e roo

Sae malu

Overlapping

Sagulu

Sanulu

Ten

Sahaler

Nara-naran

No particular order

Sai

Sai, hasai 

Get out,  fuck off

Sai balí

Hasai tiha

Get it out

Sai keha

Ba Sentina

Going to toilet

Sai Soli (tm)

Sai tama uma

Door to door

Saka

Hasoru

Meet

Sakakur

Nakdedar

Tremble

Salaee

Hamlaha

Hungry

Sam kai

Ai-farinha

Cassava

Sanae

Hili buka, fihir

Select

Sananir

Isin moras

Stiff, painful

Sanapar

Hatetuk

Level something

Sangkai

Ai Farinha

Cassava

Sapanait

Naksalin

Spilled

Sapape

Tula

Lap

Sapape koe

Tulan ain

Lap foot, do nothing

Sapape limu

Tula liman

Lap hand, do nothing

Sape

Tula

 Pick something up

Sapi

Tesi

 Cut

Sapi

Ta (hasai kulit ho katana)

 Cutting a bark of tree

Sau api

Ritual adat bebe  

 

Traditional ritual for baby after born

Sau Sele

Sau Batar

 

Traditional event for offering corn harvest to gods

Sauura

Sakunar

Scorpion

Sebar

Hena

Cloth  

Sebeta

Soke

Bump into

Sebeta

Konvida (lp), Lia bolu

Invite, invitation 

Sega

Sona

Fry

Segegor

Ibun bot

Fussy

Segi

Besik

Near, close to

Sehar

Fehuk

Potato

Sele

Batar

Corn

Sele moro

Batar du’ut

Corn grass

Sele mutuu

Batar tuan, batar maran

Dry corn

Sele nunu

Batar da’an

Boild corn

Sele rahu, serahu

Batar uut

Corn powder

Sele ripi

Batar tuku

Corn pound

Sele sari meo

Batar saremeak

New corn fruit

Sele sega

Sona batar

Corn dry

Sele toni (tb)

Batar da’an

Boiled corn

Selo

Selu

Pay, pay back

Sempa

Selok

Slide, swipe

Seni

Se

Who, whom

Seni ke’u

Se mak ne’e

Who’s that

Seni ta’u (tm)

Se mak ne’e

Who’s that

Seni’i

Se nian

Whose

Seni’it

Oi tuan

Few, a little

Sentur

Hakneak

Knelling

Sepepa

Hanehan, tula malu

Overlapping

Sepi

Silu, tá

Harvest corn, cut

Seri

Balun

Some, many (countable)

Seru

Soru

Weaving

Seta, (tm)

Saidá

What, what’s up

Seu

Maran

Dry

Sia

Masing

Salt

Sia meda

Masin midar

Sugar

Sia pelu

Masin moruk

Salt

Sibibir

Nakdedar

Trembeling

Sikiriki !

Ai sii !

A term to describe something is true or right

Simu

Simu

Receive, accept

Sinikir

(Gemas )

Annoyed, irritate

Sinisir

Garida  

Firtatious, vain 

Sipinat

Dois los

Bad smelt

Sisi

Na’an

Meat

Sneter

Tetuk, belar

Flat, level

So’o

Het

Fuck

So’o roo

Het malu

Making love, fucking

Soa

Uma

House, home

Soa hutus

Uma kakuluk

Roof

Soa

Baraka (lp)

Camp

Soa lagana

Uma ulun

Old house

Soa liko

Uma tatiis

Veranda, porch

Soa lisa

Uma lisan

Ancient house

Soa luli

Uma lulik

Ritual house

Soa pada (tm)

Uma lisan

Traditional house

Soa Sia (tm)

Uma masing

Traditional salt prodution house

Soba

Fakar

 To spilled

Soba

 

 

Hadak Toba, fatin tur

 

 

 

Soba is a place which made by bamboo, ussualy use for sitting in a traditional event.

 

Sodor

Dudu

 push

Soholit

Lais

 Faster, quicly

Soi

riku

 Rich

Sokar boa huu

Lia falsu, bosok

Lier, lie

Soki

Kuru

 Draw water from s.t.

 

 

 

Soko

 

Fai

 

 

Prod at s.t. with a pole, etc., to knock it down, probe, ferret out

 

Soko

At

Bad,  unwell, broke

Soko lama

Hasai nanal

Put out stone

Sokokor

Nakorok

Snore

Sola

Subar

Hide, unappear, secret,

Sole

La’o

Walk

Sole rae

Lao rai

Traveler

Soli

Foti sasan husi ahi laran

Taking s.t. of firing

Soloba

Nakfakar

To spill

Sololo

Ataka

Attack, against

Solosi, punu a

Halo an

Arrogant; Conceited

Soloso

Ai teka

Core [Hardwood]

Solur (tt)

Fase mos, Solur

Rinse

Somoli

Baruk

Lazy

Somoli hoa

Baruk ten

Lazybones

Somu

Sobak

Utterly defeat

Soni

Kuda tuir

Re-plant from back side

Sonotor

Kapas, bunita, furak

Beautiful; Good, lovely

Sopot; Bubu

Bubu

Flatulent

Sor

Suku

Sewing

Soro

Rai baluk

Island

Soru

Dikur

Horn

Soru

Koalia

Converse

Sosa

Fa’an

Sale

Sosa lapar

Fa’an sasan

Sale something, trader

Sru

Halibur, sudi

Gather, togather

Sru api

Sudi ahi

Flow fire

Su’u

Se mak ne’e

Who’s that?

Sua

Dukur

Sleepy

Sudi

Hasoru

Meet

Sudilimu

bensa

Bless, blessing

Sui

Kokir

Crowbar, lever

Sula

Sulan

Cork

Sululu

Hamutuk halo servisu

 

Community self-help, mutual cooperation

 

Sumugá

Tamu

Fumes

Sunuga

Tamu

Famigation

Sunui

 

 

Surat roa

surat tahan

Paper

Susee

Susu ben

Milk

Susu

Susu; Susun

Suckling; Breast

Susu mat

Susun matan

Hilt, stalk

 

 

 

T

 

 

 

 

 

Ta

Ta

Cut

Ta’i

La iha, la os

Nothing, not

Taba

Susun

 

Arrange, manage, to pu s.t. in order

Tabaku (lp)

Tabaku (lp)

Tobacco

Tabapa (tb)

Dadersan  (tp)

Early morning

Tabi

Tabik

Socialite, mix

Tabi roo

Tabik malu

Associate

Taer

Naroman

Clear; Bright

Tagaer

Hateke la husik

See without winking

Tagara

Hateke la husik

See without winking

Taha’a

Beik

 

Stupid, dump, dick head

Taha’a

Rona

Listen, hear

Taki

Ganjil

Uneven, odd, abnormal

Tali

Tali

Rope

Tapa

Taka

Close

Tapa ra’e

Manu Kiukai

Quail

Tapel

Manya

Spoiled

Tapi

Tahek

Filtrate

Tapo

Tahu

Mud

Tapo’o

Nanotak

Half

Tara

Aitarak meik

Torn

Tara

Tara futu manu

Knife for cock fighter

Tara’e (tm)

Besik hela

Close here, nearly

Tasi (tt)

Tasi

Sea, ocean

Tata

Abo

Grand father/mother

Tatabei

Abo bei’ala

Ancestor

Tatabei

Lafahek

Crocodile

Taudali

Namakari

Disperce, scatter

Tbu’u

Namdoras

Smooth, slippery

Te

Te

Feces

Te goa

Kidung kuak

Anus

Te mat

Kidung matan

Anus  

Tebe

Semo

Fly, extaci

Tebise

Nakles

Tear

Tededer

Nakdedar

Tremble

Tegae

Kabun

Stomach, abdoment

Tegere

Haklena

Stretch, lie on

Tegerlele

Takfila

Flounder, flutter

Tegeu

Kakorok

Neck

Tei

Tebe

Kick, folklore

Teke

Hateke sa’e

Look up/ above

Teke

Toke

Toke

Tekiraek (tt)

Tekiraek

Lizard

Telebo

Labele

Do / does not

Telo

Tolun

Egg

Telu

Tolu

Three, trio

Tenega

Nonok

Silent, quite

Tentenega

Nonok

Keep quite

Tepeda

Belar

Flat, level

Tepehu

Retak

Crack  

Tepeni

Lalika

Need not, should not

Tepo

Taturu

Fluterring

Tere

Mosu

 

Appear; Emerge, revealed

Tet

La

Do not, no

Tet blo’I, teblo’i

Ladiak

Unwell, no good

Tet ne

La fo

Do/ does not give

Tete

Leten

Upon, upper, over

Tete rui

Kotuk laran

Behind, back

Tia

Soe

Throw, throw away  

Tia ee

Soe be

Defecate

Tia mat

Soe matan

See, view

Tibise

Nakales

Tear

Tidi

Tuku

Strike, blow

Tidi roo

Tuku malu

Fight, clash

Tigisa

Sin

Sour, acid

Tinidar

Aperta

Strict

Tita

Bokon

Wet, soaked, fresh

Tnee

Mi

Urine  

Tnee lumuu

Mamik

Bladder

Tinan

Year

To a’e

Tinan bot

Older

To bruma

Tinan ki’ik

Youngest

To heú

Tinan foun

New year

To’e

Kalilin

Armpit

To’e hulu

Kalilin fulun

Armpit hair

Toe

Siak, hirus

Admonish, angry

Toe Pololo

Haktuir Liafuan lulik

Magic formula

Togo’e

Namkore

Undone, detached,

Togotu

Kotu

Break, broken off

Toku

Hateten, hase

Say, greeting

Tolo

Sanak

Branch

Tolo

Fo

Give, deliver

Tolo’o

Hit, foti

Take, rise, pick st. up

Toro

Tarutu

Sound, noise

Tote

Bosok, habosok

Lie

Tro; Migia

Buti

Choke, trangkle

Tu’o

Tebes

True, right, correct

Tuba (tt)

Tuba

Stand up

Tubuar

Namakari

Divorce, separate

Tubusi

Kois

Free, liberate

Tugu

Husu

Ask, request

Tuka

Lian tarutu

Sound noise

Tukee

Se kidung

Show button

Tuki

Doku

Cover, hide, cenceal

Tukudu

Malirin

Cold

Tuli

Lakon

Disappear, miss

Tulugu

Kumbili

?

Tumel

Asu kutun

Dog’s flea

Tumugu (tb)

Haklulu bote

?

Tumura

Makadadi

Tin

Tuni

Tuni, amenta (lp)

Take more foods

Tunu

Tunu

Burn, set on fire

Tunugu

Folin

Price

Tunugu a’e

Folin bot, folin karu 

Big price, expensive

Tunusu, tnusu

Hatudu

Show, point, express

Tupelu

Nehek Metan bot

Black ant

Tupu

Toba taka rabat

 

Lying flat on o.'s stomach when sleep

 

Tupudu (tb)

Malirin

Cold, freeze

Tupuk

Bou hamutuk

Heap, pile, stack

Turi

Tunis

 ?

Tutu

Tuku

Pound

 

 

 

U

 

 

 

 

 

U’u ke ?

Nee para ?

For what ?

Uu ke

Nia mak

He/she is

Ubu

Na’in

Owner

Ubuana

Beioan

Grandchild  

Uhi

Kumbili mean

 ?

Ukun, (tt)

Ukun

Power, might

Ula

Ular

Snake

Umo (tm)

Uma

Home, House

Ura

Udan

Rain

Ura a’e

Udan bot

Rain heavely

Ura doi

Udan tun rai

Rain season/ Rainy

Ura Geleur

Udan Suviska

Spots rain

Uta

Modo

Vegetables  

Uta roa

Modo tahan

Vegetables

Uti

Lasan

Penis

Uu

Nia

She; He, It

Uu ni’i

Nini’an

His, her, its

 

 

 

 

 V

 

 

 

 

 

(tm)

Lian

Sound, nouse

Va’a (tm)

Fani

Sneeze

Va’ti (tm)

Fatin

Place, Address

Vali (tm)

Kaer

Handle

Vali (tm)

Kaer

Handle, arrested

Valí (tm)

Fali

Again

Vati  (tm)

Kroat

Sharp

Vatu (tm)

Fatuk

Stone

Vatu (tm)

Fatuk

Stone

Vavi (tm)

Fahi

Pig

Ve’kí (tm)

Seidauk

Not yet

Veke (tm)

Toba loke kelen

?

Veki (tm)

Halis

Aslant, sideways 

Velu,  kehelu (tm)

Silu

To crock, warp

Vel-vele (tm)

Neneik

Slow, slowly

Vene (tm)

Hu’in

Vagina

Vene (tm)

Huin

Vagina

Ver keva (tm)

Iha liur

Out side

Ver lara (tm)

Iha laran

In side

Vere (tm)

Iha [fatin]

In the, existing, be exist

Verkede’e (tm)

Iha ne’e

Here

Verkono’o (tm)

Iha ne’eba

There

Vermane (tm)

Iha ne’ebé

Where

Vermane (tm)

Halo nusa, halnusa

How

Vetá (tm)

Saidá

What

Vetu (tm)

Funan

Flower

Veú  (tm)

Foun

New

Via (tm)

Bolu

Call

Viga (tm)

Sikat

Insert s.t. in between

Vine (tm)

Feto

Women, lady

Viné (tm)

Feto

Woman, women

Vine losa (tm)

Feto ran

Lady, young girls

Vineheu (tm)

Feto Foun

Brige

Vitu (tm)

Fitun

Star

Viu (tm)

Fila [arah]

Return

Vo’ó (tm)

Knuk;

Nest, lair

Voá (tm)

Dois

Smelt

Vore (tm)

 

Tais

 

 

Traditional clothes for man and women

 

Vore (tm)

Hatais

Wear, put something on

Vovo (tm)

Foho

Mountain

Vovo pat (tm)

Sia

Nine

Vovo telu (tm)

Ualu

Eight

Vovolau (tm)

Foho leten

Peak mountain

Vovoniso (tm)

Nen

Six

Vovoru  (tm)

Hitu

Seven

Vu  (tm)

Fuan, (lp) kurasaun

Heart

Vú  (tm)

Fuan, ai-fuan

Fruit

Vu’kú (tm)

Fukun

Root, basic

Vuí (tm)

Fuik

Wild

Vuku  (tm)

Hafuhu

Spy, lurk

Vuku-á (tm)

Hakruk

Stoop, bend

Vula  (tm)

Fulan

Month; moon 

Vulú (tm)

Fulun

Fur; body hair

Vuné  (tm)

Oinsuar

Furrow face

Vure (tm)

Fore

Pea, bean, peanut

Vure tali (tm)

Fore talin

Long pea

Vuremasi  (tm)

Foremungu

Green pea

Vurí (tm)

Furin

Foam, lather, scum

Vurisí (tm)

Forai

Peanut

Vuvur brea (tm)

Ulun molik

Bald headed

 

 

 

 

 Glelu - Fila - Voltar

 

 

MUSIC CENTER

 

 

TETUN     PORTUGUES    ENGLISH     INDONESIA

Hosted by www.Geocities.ws

1