Samtang naglakaw ko pasulod sa among opisina, naa koy nasugat-an nga usa ka tigulang babaye, “Nang, tabi ra gud.” Imbes nga mopadaplin, miingon hinoon siya: “Tabangi ko, Sir. Di ka-enrol akong apo!” dunga’g hatag sa usa ka papel nga adunay listahan sa ilang bayronon sa usa ka Public School. “Dili man pwede Manang nga balibaran mopa-enrol imong apo tungod sa mga bayronon sa eskwelahan,” maoy ako dayong natubag, human nanghupaw!

Hahaaaayyyy!

Naunsa na man ang atong systema sa edukasyon? Nganong naa pa may daghang bayronon sa usa ka pangpubliko nga tulunghaan? Ug nganong daghan man ang di makabayad bisan sa kagamay sa bayronon? Unya moyango-ngo dayon sa mga politico nga dayo’g balibad kay dako’g gasto sa eleksyon.

Back to School. Usa ka artikulo sa Yehey.com nga gisulat ni Daniel Martinez ang nakasaknit sa akong attention samtang naga-browse ko sa internet. Iyang gipadayag ang lain-laing problema sa atong mga eskwelahan: gikan sa classroom, libro, magtutudlo, library, ug uban pa. Nagalaum siya nga ang solution sa maong mga problema naa lang gihapon sa mga politico, hilabina sa mga bag-ong midaug, pinaagi sa pagdugag pondo alang sa edukasyon.

Sa akong panglangtaw, dili lamang nato makab-ot ang kausaban sa pagdugag pondo nga salapi. Kinahanglan gayud nga usbon ang systema sa atong pang-gobyerno aron ang mga local o rehiyon maoy mohupot sa pondo ug modumala sa atong systema sa edukasyon. Samtang nagapabilin ta niining kahimtang diin ang kaulohan sa Manila mao ra gihapon ang magbuot sa atong pagdumala sa edukasyon, dili gyud kita malingkawas sa daghan kaayong problema nga dugay o dili masulbad.

Pananglitan, kon adunay problema sa classroom, moagi pa kita sa kongresso, sa kaulohan sa DepEd, nga unta mahimo man dayon kana sa Local Government Unit (LGU) o sa DepEd sa Davao Region kon ang pondo ug katungod gihatag kanila. Kon adunay mga kausaban sa curriculum nga haum/bagay sa usa ka rehiyon, dili kini maimplemetar dayon kon walay pag-uyon ang Kaulohang Manila.

Dugang pa niana, ang atong systema sa edukasyon ug mga lain-laing sector sa katilingban, sama sa: mga pabrika/industriya, negosyo, mga serbisyo, ug uban pang institution, walay klaro nga coordinasyon aron adunay padulngan ang mga mahuman sa ilang pagtuon. Daghan kaayong mga nahuman sa High School nga wala nakapadayon sa Colegio ug wala usab nakasulod ug trabaho.

Nganong dili man himoon nga ang atong curriculum sa High School mag-andam sa mga estudyante nga makatrabaho sa usa ka industriya, pabrika, o serbisyo diin sila mamahimong mapuslanong lumulupyo sa nasud? Na tuo’y TESDA apan pipila lamang ang nahatagaag higayon aron makat-on diha?

Ang mga nagkadaghang krimen sa atong katilingban bunga sa nagkadaghan usab nga mga istambay nga mga batan-on.

Kinahanglan gayud ang usa ka malukpanon ug hinanali nga pagbalasa sa atong systema sa edukasyon aron makalaom pa kita nga mobarog pag-usab kining atong nasud.