4. Chương trình huấn luyện.                                             

    Chương trình huấn luyện chia làm 3 phần chính:
    _ Về văn hóa, thì theo đúng chương trình của bộ Giáo-dục Việt-Nam. Trường chỉ mở tới lớp đệ ngũ. Khi học đến đệ tứ thì gửi ra ngoài học tại trường trung học Nguyễn Trãi. Tuy vậy, các giáo sư muốn cho Thiếu-sinh-quân xuất sắc hơn, nên tăng thêm giờ Pháp-văn và toán. Hồi bấy giờ, các Thiếu-sinh-quân học hết lớp đệ thất, đã có thể đọc tiểu thuyết Pháp rồi. Khi tiếp xúc với những quan khách người Pháp, các Thiếu-sinh-quân đủ tiếng Pháp đàm thoại với khách.
    _ Về thể dục, thể thao thì mỗi buổi sáng 1 giờ thể dục. Buổi chiều hai giờ thể thao, điền kinh. Tổng cộng 15 giờ một tuần. So với các trường dân sự tại Hà-nội bấy giờ chỉ có 2 giờ một tuần.
    _ Về quân sự, theo đúng chương trình của các trường Thiếu-sinh-quân Pháp. Nghĩa là cao hơn các trường hạ sĩ quan Việt-Nam bấy giờ nhiều. Mỗi tuần các Thiếu-sinh-quân phải học từ 10 tới 15 giờ quân sự.
    _ Khi đến 16 tuổi, tất cả qua một cuộc trắc nghiệm tâm lý. Năm 17 tuổi, nếu đã học hết đệ ngũ, được giữ lại học đệ tứ. Sau khi đỗ Trung-học đệ nhất cấp được gửi học trường sĩ quan Đà-lạt. Còn lại đươc gửi đi học chuyên môn. Đến năm 18 tuổi, phải ký đăng vào quân đội trong thời gian 5 năm.

    Tuy nhiên, cho đến ngày di cư vào Mỹ-tho, các Thiếu-sinh-quân đệ tam Quân-khu tốt nghiệp không nhiều, thành ra ở đây không bàn đến kết quả khi ra trường. Hầu hết ra trường tại Mỹ-tho.
    Bàn chung, các cựu Thiếu-sinh-quân Đệ-tam Quân-khu thành công nhiều về phương diện khoa bảng, hơn các trường Thiếu-sinh-quân khác. Thành danh nhân như Vương Mộng-Hồng, Nguyễn Văn Nghiêm tức nhà văn Song-Linh, tên được dùng để đặt cho chiến dịch, cho doanh trại, cho khóa học. Thành bác sĩ y khoa như Đỗ Đình-Tưởng, Hà Xuân Quỳnh, Hoàng Đình-Thái, Vũ Đức Long. Thành nhà ngoại giao như Đặng Văn Dũng, Nguyễn Quang Mông. Thành giáo sư như Đỗ Xuân Thảo, Nguyễn Văn Toan, Trần Văn Di, Hà Xuân Châu. Thành sĩ quan cao cấp thì kể không hết. Số đền nợ nước thì, cho đến nay tôi chỉ ghi được có 121/210 vị. Con số tương đối cao, so với các trường khác cùng thời.

5. Truyền thống đặc biệt.

    Ngoài truyền thống tự chỉ huy, tự giác, tự nhận lỗi đã trình bầy ở trên. Các Thiếu-sinh-quân Đệ-tam quân-khu, thường đặt cho nhau, mỗi người một cái tên. Tên đó đươc coi như một thứ tên  húy Thiếu-sinh-quân, mà chỉ các cựu Thiếu-sinh-quân mới được gọi mà thôi. Dường như không ai mà không có cái tên quý báu này. Tên đặt tùy theo biến cố . Như một lần các Thiếu-sinh-quân được dẫn đi chơi, lúc điểm danh, thì Thiếu-sinh-quân Hiển vắng mặt. Cán bộ vội đi tìm, thì thấy anh ta đang ngồi bên gánh hàng rong... ăn cháo gà. Thế là anh ta có tên Hiển cháo gà. Sau này dù anh ta thành trung-tá, khi gọi đến trung-tá Hiển là được nhắc đến tên húy Cháo-gà bên cạnh. Một lần giáo sư giảng lịch sử, thời Triệu, có Cù-thị lấy Triệu Minh-vương đẻ ra con là thái-tử Hưng. Thế là Thiếu-sinh-quân Hưng được đặt tên là Cù-thị. Như nhà ngoại giao Đặng Văn Dũng tức nhà văn Thiên Nhất Phương, hơi móm một tẹo, sau này thành giáo sư, nhưng khi các cựu Thiếu-sinh-quân, nhắc đến tên, thì y như tên húy Móm được trân trọng triển lãm cạnh tên Dũng. Bà Đặng Văn Dũng là giáo sư Trần Lệ Khanh, dạy văn chương tại trường Trưng-vương. Tính bà trầm tĩnh, nghiêm cẩn. Trong những ngày mới làm vợ, bà như người nhảy dù vào một thế giới  huyền bí. Ông chồng khả kính của bà được bạn hữu gọi là Dũng-móm. Một người bạn của chồng là Đoàn Trọng-Thông, dù là hạm trưởng thủy quân, được gọi là Thông Khỉ-đột. Một người bạn khác là Lê Văn Kiệt, dù đỗ cử nhân luật, dù lên tới trung tá, coi ngành Tư-pháp của Cảnh-sát, nhưng các cựu Thiếu-sinh-quân không biết tới những hào quang đó, họ gọi ông là Kiệt Khỉ-đỏ-đít. Bác-sĩ Long, hơi cà lăm, bị tước cái danh bác sĩ, thay vào đó là quý danh  Long-lắp. Đôi khi có những tên, nghe rợn tóc gáy, như Trần Văn Sinh, đêm ngủ mơ thấy người đẹp, rồi...tinh xuất. Khi sinh đem xì líp giặt, trên xì líp dính một lớp...vàng. Các bạn trông thấy, đặt ngay cho cái tên Sinh-Cồn.

6. Mai sau dù có bao giờ.

    Hôm nay, ngồi ở Paris tôi đã dùng tất cả kiến thức sưu tầm ghi lại tiểu sử một ngôi trường, tuy sĩ số trước sau chỉ có 210 người, nhưng đóng góp rất nhiều vào thời cuộc, vào lịch sử Việt-Nam giai đoạn 1954-1975. Hiện số cựu Thiếu-sinh-quân gốc Đệ-tam Quân-khu còn tại thế, ở trong nước, hay hải ngoại không nhiều, nhưng họ vẫn tiếp tục góp công tạo thành lớp sóng thủy triều của lịch sử Việt-Nam. Tôi biết, mấy giòng này chưa ghi hết được những nét chính. Song tôi vẫn ghi lại, để lịch sử không bị mai một, để mai sau dù có bao giờ, hậu thế còn biết đến  ngôi trường, trước sau chỉ có 210 học sinh, mà không người nào không là con yêu của Quốc-tổ, Quốc-mẫu.

Viết tại Paris ngày 24 tháng 2 năm 1999.
Yên-tử cư-sĩ Trần Đại-Sỹ.
Lịch-sử Thiếu-sinh-quân Việt-Nam