Επιστήμη που ερευνά την εγκληματικότητα και τα αίτιά της. Με τις έρευνες αυτές αποκτά τις θεμελιώδεις αρχές για την αποτελεσματική πάλη κατά του εγκλήματος. Η εγκληματολογία ασχολείται με το έγκλημα και το ερευνά από κάθε άποψη. Εξετάζει τόσο την αιτία των εγκλημάτων, όσο και την εξωτερική εμφάνιση των μορφών των εγκλημάτων και κατατάσσει τους εγκληματίες σε κατηγορίες. Από την εξακρίβωση των αιτίων του εγκλήματος η εγκληματολογία καταλήγει σε συμπεράσματα που οδηγούν στη λήψη των μέτρων που επιβάλλονται για την περιστολή του εγκλήματος. Η έρευνα του εγκλήματος, από ψυχολογική άποψη, συντελεί πολλές φορές αποτελεσματικά στην εξακρίβωση των πραγματικών αιτίων του. Η εγκληματολογία εξετάζει το έγκλημα από δυο πλευρές, από βιολογική και κοινωνική. Το έγκλημα ως κοινωνικό φαινόμενο, εξετάζει ο τρίτος κλάδος της, η εγκληματική κοινωνιολογία. Πολλοί επιστήμονες ασχολήθηκαν με την εγκληματική ανθρωπολογία. Μεταξύ τους ήταν και γιατροί των φυλακών και άλλοι ειδικοί σε διάφορες χώρες. Σπουδαίος υπήρξε ο Ιταλός ψυχίατρος Λομπρόζο, που ίδρυσε την ιταλική ανθρωπολογική σχολή. Σύμφωνα με τη θεωρία του Λομπρόζο ο εγκληματίας είναι ειδικός τύπος ανθρώπου εγκληματικού εκ γενετής και εξαιτίας μιας θεωρίας του, ο εγκληματίας έχει διακριτικά σημεία και στο σώμα και στην ψυχή. Σήμερα η θεωρία του Λομπρόζο εγκαταλείφτηκε.

Η εγκληματολογία αναπτύχθηκε σε αυτοτελή επιστήμη τις τελευταίες δεκαετηρίδες και αποτελεί τη συνισταμένη πολλών επιστημονικών ερευνών, ιατροδικαστικών, ψυχιατρικών, βιολογικών, ανθρωπολογικών κ.ά. Εξετάζει τα αίτια και τις μορφές του εγκλήματος και κατατάσσει τους εγκληματίες σε διάφορες κατηγορίες, όπως είναι οι εγκληματίες που εγκληματούν για πρώτη φορά, οι "καθ' έξιν" (από συνήθεια) εγκληματίες, οι υπότροποι κ.λπ. Η εγκληματολογική ψυχολογία εξετάζει τα νοσηρά φαινόμενα ως αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν εγκληματική διαγωγή. Τέτοια φαινόμενα είναι οι διαταραχές της συνειδήσεως, οι παρανοϊκές ιδέες κ.λπ. Εξετάζει ακόμη το περιβάλλον που συντελεί στη γέννηση και στην ανάπτυξη της εγκληματικότητας. Η εγκληματολογία με τα επιστημονικά και ελεγμένα στοιχεία που παρέχει, συντελεί στην περιστολή των εγκλημάτων και επηρεάζει τη θέση της κοινωνίας απέναντι στα πρόσωπα που εγκληματούν. Επειδή ερευνά τα ατομικά και κοινωνικά αίτια της εγκληματικότητας, παρέχει τις θεμελιώδεις αρχές για τις αναγκαίες ποινικές μεταρρυθμίσεις απέναντι στο έγκλημα. Η εγκληματολογία κατατάσσει τους εγκληματίες σε κατηγορίες, π.χ. διαρρήκτες, εμπρηστές, βιαστές ανήλικων προσώπων κ.ά. Με βάση τα στοιχεία που παρέχει η εγκληματολογία ως επιστήμη, πρόκυψε ανάγκη μεταρρυθμίσεως της νομοθεσίας σχετικά με τις ποινές, και σχετικά με τη σωφρονιστική αγωγή.