IV.-
INNOVACIONES DE LA SEGUNDA RECENSIÓN
Anteriormente hemos realizado un estudio general de
esta segunda versión del "Polycarpus". En el presente apartado
nos limitaremos a analizar las variaciones encontradas, en el libro primero,
con respecto al texto original; para ello haremos mención en primer
lugar de aquellas modificaciones particulares, para pasar después
al examen de los textos omitidos y añadidos en el manuscrito 3882
de París.
Observamos la presencia, en las variantes encontradas,
en el códice de la segunda recensión, son las omisiones y
adiciones que aparecen en muchos de los textos de este manuscrito.
A continuación nos fijaremos en aquellas adiciones más significativas:
al igual que en el resto de los manuscritos, se encuentran las mismas añadiduras
al texto original en los cánones 9.7 y 10.6; también
se hallan textos añadidos en los cánones 4.7, 8.1, 8.10, 10.6,
13.1, 16.6 y 19.7.
También hemos detectado el fenómeno de
unión de dos cánones en uno, en concreto entre los cánones
6.2 y 6.3 del texto base.
Pasando al tema de las omisiones, el autor de la Segunda
recensión ha eliminado un total de 40 cánones que ofrecemos
en la siguiente tabla:
1.1 2.10 5.6 8.2
8.6 9.8 17.4 18.9
20.2 20.9
2.3 3.3 6.2 8.3
8.7 16.4 17.10 19.3
20.5 27.9
2.4 5.3 6.5 8.4
8.9 16.7 18.4 19.4
20.6 29.4
2.7 5.4 6.7 8.5
9.3 16.9 18.5 19.16
20.7 29.10
Al igual que lo hecho con el manuscrito "Strozzi" número
27 de la Biblioteca Laurentiana de Florencia, hemos subrayado aquellos cánones
que no figuran en ninguno de los dos manuscritos.
Presentamos, en la siguiente tabla, la relación
de los cánones que se añaden en esta nueva recensión
del "Polycarpus". Con anterioridad a cada texto daremos información,
entre paréntesis, de su situación en el manuscrito 3882, así
como de la posición con la que se inserta en el "Polycarpus".
La cifra, entre paréntesis, anterior al Incipit de cada texto, corresponde
al lugar que ocupa en la tabla alfabética de los Incipit // explicit
de la Segunda recensión
1.- Situación:
(3 vuelto). Después del índice de títulos y antes del
título primero
Rúbrica:
"Quod reconciliacio fraude que sancta nulli est danda"
Texto(40): "Scriptum
est in epistola // ex territa purgaduntur"
2.- Situación:
(3 vuelto). Anterior al canon 1.2
Rúbrica:
"Primy libri principium de principatu Petri"
Autoridad: "Apostolus
Iohannes in evangelio"
Texto (11): "Dixit
Ihesus Simon Petro // pasce oves meas"
3.- Situación:
(4 recto). Continuación del anterior
Autoridad: "Ex
prima epistola Clemente pape"
Texto(25): "Inter
cetera demontem // ovium obsecrando cessabo"
4.- Situación:
(4 recto). Continuación del anterior
Autoridad: "Anacletus
episcopus universis episcopis"
Texto(24): "In
novo Testamento // accepit a Domino"
5.- Situación:
(4 recto). Continuación del anterior
Autoridad: "Anacletus
servus Christi Ihesu"
Texto(42): "Si
difficiliores orte fuerint // fuerit resseruntur"
6.- Situación:
(4 recto). Continuación del anterior
Autoridad: "Anacletus
servus Christi Ihesu"
Texto(19): "Hec
vero Sacro Sancta Romana // tenendam tradiderunt"
7.- Situación:
(4 recto). Continuación del anterior
Autoridad: "Leo
in sermone Sancti Petri"
Texto(7): "Commune
erat omnibus apostolis // carne requiescit"
8.- Situación:
(4 recto). Continuación del anterior
Autoridad: "Ex
octava actione sexti Synodi"
Texto(23): "In
nostro quidem concilio // Patrus loqueratur"
9.- Situación:
(4 vuelto). Continuación del anterior
Autoridad: "Ambrosius"
Texto(47): "Sicut
enim rex archa // operit christianos"
10.- Situación:
(4 vuelto). Anterior al canon 2.1
Autoridad: "Beatus
presul Bonifacius attestatur universis episcopis per Tesalia constitutis
scribens.
Texto(28): "Iustituris
nascentis // sumpsit exemplum"
11.- Situación:
(4 vuelto). Continuación del anterior
Autoridad: "Item
eiusdem in eadem epistola"
Texto(32): "Per
principalem beatorum // exigentibus opportunitatibus invitare"
12.- Situación:
(5 recto). Posterior al canon 2.11
Autoridad: "Ex
septimo Synodo"
Texto(14): "Ecclesia
Romane privilegia // onus postificibus incumbit"
13.- Situación:
(5 vuelto). Posterior al canon 3.7
Autoridad: "Ciprianus
in epistola ad Corinthios Apostolus inquit"
Texto(34): "Precipimus
vobis in nomine // atque potentia"
14.- Situación:
(5 vuelto). Anterior al canon 4.1
Autoridad: "Simachus
papa generali residens sinodo dixit"
Texto(45): "Si
quis Papa superstite // sui honore privetur"
15.- Situación:
(6 recto). Posterior al canon 5.7
Autoridad: "Innocentius
Florentino episcopo Tiburtinem"
Texto(29): "Nephas
est si quis // veritas habeat requiramus"
16.- Situación:
(6 vuelto). Anterior al canon 6.8
Autoridad: "Dilectissimo
fratri et coepiscopo Benigno Felix epsicopus"
Texto(41): "Semper
dubia et maiora // accipere consueverint"
17.- Situación:
(6 vuelto). Continuación del anterior
Autoridad: "Damasus"
Texto(37): "Quoniam
benignitas pia semper // dilationes causa couti volunt"
18.- Situación:
(7 vuelto). Anterior al canon 8.8
Autoridad: "Domino
beatissimo et honorabili Sancto pater Liberio papa.Athanasius et universi
Egiptorum episcopi et Thebaidorum et Libiorum"
Texto(51): "Virum
est nobis // veritas fraudulenter occultari"
19.- Situación:
(9 vuelto). Anterior al canon 14.2
Autoridad: "Nicholaus
episcopus"
Texto(6): "Clero
et plebi // amplectere cognoscuntur"
20.- Situación:
(11 vuelto). Posterior al canon 19.14
Autoridad: "Nicholaus
papa"
Texto(35): "Qui
basilice beati // aliquo anathema sit"
21.- Situación:
(11 vuelto). Anterior al canon 20.8
Autoridad: "Ambrosius"
Texto(43): "Si
peteret a me // est non sacrorum"
22.- Situación:
(12 vuelto). Posterior al canon 20.13
Autoridad: "Respectum
Mauricii imperatoris ad Gregorius papa"
Texto(10): "Deus
vero constituit // in sinagoga Deorum"
23.- Situación:
(12 vuelto). Continuación del anterior
Autoridad: "Ciprianus"
Texto(39): "Rogatia
noviter contra // tempore talis extitit"
24.- Situación:
(12 vuelto). Continuación del anterior
Autoridad: "Idem
in epistola ad Corinphios"
Texto(13): "Dominus
tantus contulit // tempore ullo noveret"
25.- Situación:
(13 recto). Continuación del anterior
Título XX:
"QUE IN SIGNA CONSTANTINO IMPERATOR CONTULIT ROMANA ECCLESIE"
Texto(4): "Beatus
Silvestro et ominus // gloriam potestatis nostre"
26.- Situación:
(13 recto). Continuación del anterior.
Texto(18): "Frigium
vero candido // beati Petri possuimus"
27.- Situación:
(13 recto). Posterior al canon 21.1
Autoridad: "Simachus
in concilio CCXVIII. Episcoporum ait inter alia"
Texto(3): "Aliorum
homnium causa // suo reservavit arbitrio"
28.- Situación:
(13 vuelto). Posterior al canon 24.1
Autoridad: "Idem
Mariniano episcopo Ravennati inter cetera"
Texto(31): "Numquid
non ipse // veritate cognita terminandum"
29.- Situación:
(14 recto). Posterior al canon 26.3
Autoridad: "Ambrosius
in libro peradisi"
Texto(1): "Ad Domino
tamen // dicitur esse mandati"
30.- Situación:
(14 vuelto). Anterior al canon 28.1
Autoridad: "Iohannes
VIII papa"
Texto(44): "Si
quid de massis // incendiis exuranter"
31.- Situación:
(15 vuelto). Posterior al canon 29.8
Autoridad: "Celestinus
papa"
Texto(48): "Summa
equitas est leges // fecerunt leges"
32.- Situación:
(15 vuelto). Posterior al canon 29.9
Título XXX: "DONATIO IMPERATORES
AD ROMAN AM ECCLESIAM"
Texto (22): "In
nomine Domini Dei // Paschali papa Lireximus"
33.- Situación:
(16 recto). Continuación del anterior
Texto(15): "Ego
enim Ludovicus // hostiaribus Dominus"
34.- Situación:
(16 recto). Continuación del anterior
Autoridad: "Ex
constitutione Imperatorum Primi Ottonis et primi Henrici CCCXXI"
Texto(27): "Item
in partibus tuscie // atque ditione"
35.- Situación:
(16 vuelto). Continuación del anterior
Texto(16): "Et
subscripserunt ambo // comittes XX optismates VIII"
36.- Situación:
(16 vuelto). Continuación del anterior
Autoridad: "Ex
constitutione eiusdem Henrici CCCXXII"
Texto(50): "Super
hec confirmamus // scripserunt qui supra"
37.- Situación:
(16 vuelto). Continuación del anterior
Autoridad: "A quo
tempore Romana Ecclesia principatum accepit ad homine"
Texto(21): "In
gestis beati Silvestri // eius omnis disponantur"
38.- Situación:
(16 vuelto). Continuación del anterior
Título XXXI: "DE OPERATIONE
ROMANA POTESTATE"
Texto(49): "Summus
vero pontifex // ad canedum ei Laudem"
39.- Situación:
(17 recto). Continuación del anterior
Texto(20): "In
diebus aut festis // et sanguine Deun"
40.- Situación:
(17 recto). Continuación del anterior
Título XXXII: "QUALITER IUDICIUM
ROMANUM PONTIFICIS POSSIT COMMUTARI"
Autoridad: "Beatus
presul Bonifacius ait inter cetera"
Texto(8): "Comprobatum
iudicium Romani // retractari renuerit"
41.- Situación:
(17 recto). Continuación del anterior
Autoridad: "Ciprianus
Rogaciano inter cetera dicit"
Texto(12): "Dominus
dicit inde // atque sacerdotes eius"
42.- Situación:
(17 recto). Continuación del anterior
Título XXXIII: "UT EPISCOPUS
SUUM ECHONOMUM MEANT INPLEBE"
Autoridad: "Ex
epistola canonica Capitulo VIII"
Texto(30): "Nulla
cetera ubi // fuint presumat"
43.- Situación:
(17 recto). Continuación del anterior.
Título XXXIV:"PRO MONASCHIS EGREDIENDO SINE EPISCOPO
ARBITRIO"
Autoridad: "Eugenius
papa ad Karolum imperatorum"
Texto(33): "Placuit
nostro concilio // placet et confirmamus"
44.- Situación:
(17 vuelto). Continuación del anterio.
Autoridad: "Ex
epistola canonica"
Texto(2): "Ad nos
delatum est // convenit etiam loqui"
45.- Situación:
(17 vuelto). Continuación del anterior.
Autoridad: "Circa
Bracurensi"
Texto(46): "Si
quis pro negocio // episcopus non consecret"
46.- Situación:
(17 vuelto). Continuación del anterior.
Autoridad: "Ex
eodem"
Texto(36): "Qui
de adulteri clerum // nichil interest"
47.- Situación:
(17 vuelto). Continuación del anterior
Autoridad: "Imperator
Gordianus a Quintiano"
Texto(26): "Is
qui adgressore // iam metuere debet"
48.- Situación:
(17 vuelto). Continuación del anterior.
Autoridad: "Imperator
ante. a. Merculano et aliis militibus"
Texto(17): "Frater
ut rectius fecint // noxe imputantur"
49.- Situación:
(17 vuelto). Continuación del anterior.
Autoridad: "Imperator
Constantinus. a. ad Catulinum"
Texto(38): "Quoniam
multa facinora // dicta suspendat"
50.- Situación:
(17 vuelto). Continuación del anterior.
Título XXXV: "NOMINA OFFICIALIUM
HOMMINUM"
Texto(9): "Decanus
dicitur qui decem // est obscure natus"
51.- Situación:
(17 vuelto). Continuación del anterior.
Texto(5): "Benedic
Domine hanc // per Dominum"
Ofrecemos seguidamente, en el mismo orden que en la
tabla precedente, los cánones que incorpora esta segunda versión
del "Polycarpus", dando conjuntamente la autoridad a la que pertenece cada
texto y su correspondencia con otros cánones de colecciones, tanto
anteriores como posteriores.
Como hace notar Fournier ( FOURNIER, P., Les deux recension...
op. cit. , p. 83), se aprecia en estos cánones la clara influencia
ejercida por la colección del Cardenal Deusdedit y, en menor grado,
por la de Anselmo de Lucca.
1.- Non inventum
2.- Iohannes apostolus in evangelio . XXI, 15-17
3.- Pseudo Clemente, Epistola ad Iacobo (Hinschius p.
30)
4.- Pseudo Anacleto in Epist.II,cap.24.Ad,I.5;B.I.1;A.I.1;D,V.1;De.I.60;P.III.82;Ce.II.59;
Grat.21.2.
5.- Pseudo Anacleto in Epist. I, cap.15-17. A,III.82;
De,I.59
6.- Anacletus Epist. IIi, c.30-34. Ad, I.11; A,I.66;
De,I.61; D,V.26; P,IV.2; Ce,II.60-61
7.- Leo I, in sermo IV, c.3.4. A,I.65; De,I.125
8.- Ex octava actione, sexti synodo. Non inventum
9.- Ambrosio, in semo LXXII (Migne P.L., vol. XXXIX,
cl. 2120) De, I.289
10.- Non inventum
11.- Nicolaus papa, in VII synodo (Migne PL, vol XV,
cl.208-209) A, I.75; De, IV. 167; Grat. 1.1.123
12.- Nicolaus papa, in VII synodo (Migne P.L., vol XV,
cl. 204-205) De,IV,165
13.- Cyprianus in epist. ad Corinthios. Non inventum
14.- Simachus papa, in Romano synodo (JK, 96) 4L, II.
1
15.- Innocentius Florentino epsicopo Tiburtinem. Non
inventum
16.- Pseudo Felix I, cap.17. A,II.13; De. I. 80;
Ce,II.64
17.- Damasus. Non inventum
18.- Libero papa. Non inventum
19.- Nicolaus epsicopus. Non inventum
20.- Nicolaus pap. Non inventum
21.- Ambrosius. Non inventum
22.- Imperator Mauricii ad papa Gregorius. Non
inventum
23.- Cyprianus. Non inventum
24.- Cyprianus in epist. ad Corinthios. Non inventum
25.- Ex privilegium Constantini imperatoris(Mirbt,p.36-41;Fabre,p.366-368)A,IV,32;De,IV,I.1&
2
26.- Ex privilegium Constantini imperatoris(Mirbt,p.36-41;Fabre,p.366-368)A,IV.32;De,IV,1&
2
27.- Simachus papa, in concilio CCXVIII. De, I. 133;
Grat, 9.3.14
28.- Gregorius Mauritano (M.G.H. vol. I; pp. 401-402)
De, I.209
29.- Ambrosius in libro paradisi. Non inventum
30.- Iohannes VIII papa, in concilio (Mansi, vol.XVII,
p.340) A, IV.32; De, III.56
31.- Celestinus papa. Non inventum
32.- Privilegium Ludovici imperatoris(MGH'Leges'v.II.1,p353-355)A,IV.34;De,III.280;D,VI.51;
Grat,63.30
33.- Privilegium Ludovici imperatoris(MGH'Leges'v.II.1,p.353-355)A,IV.34;De,III.280;D,VI.51;
Grat,63.30
34.- Privilegium Otto I (MGH, 'Leges', vol. IV.1, p.25-26)
A, IV. 35; De, III. 281
35.- Privilegium Otto I (MGH, 'Leges', vol. IV.1, p.25-26)
A, IV. 35; De, III. 281
36.- Ex constitutione eiusdem Henrici (MGH, 'Leges',vol.IV.1,p.66)A,IV.36;
De,III.282
37.- Ex privilegium Constantini imperatoris(Mirbt, p.36-41;Fabre,p.366-368)A,IV.32;De,IV.1&1
38.- Ordo Romanus IX (Migne, PL.volLXXVIII,cl.1006-1007)A,VI.51;De,II.113
39.- Ordo Romanus IX , c.8(Migne, PL.volLXXVIII,cl.958-959)A,VI.178;De,II.114
40.- Cyprianus Rogaciano (J.W. 365)
41.- Ciprianus, Corpus Scriptorum Ecclesiae Latinae,
vol. III p. 469
42.- Ex epistola canonica. Capítulo VIII.
Non inventum
43.- Pseudo Eugenius papa. Grat, 16.1.8
44.- Ex epistola canónica. Non inventum
45.- Synodo Bracarensis. Non inventum
46.- Synodo Bracarensis. Non invenum
47.- Imperator Gordinus a Quintiano. Codex 9,16,2
48.- Imperator Gordinus a Quintiano. Codex 9,16,1
49.- Imperator Constantinus ad Catulinun. Codex 9,16,6
50.- Nomina officialium homminum
51.- Benedictio crucis
Antes de dar por finalizada la segunda parte de esta
introducción, presentamos la lista alfabética de Incipit
// explicit de los textos arriba mencionados. La cifra entre paréntesis
hace referencia a las tablas anteriores.
1.- "Ad Domino tamen// dicitur
esse mandati" (29)
2.- "Ad nos delatum est// convenit
etiam loqui" (44)
3.- "Aliorum homnium est// suo reservavit
arbitrio" (27)
4.- "Beatus Silvestro et ominus// gloriam
potestatis nostre" (25)
5.- "Benedic Domine hanc// per Dominum"
(51)
6.- "Clero et plebi// amplectere cognoscant"
(19)
7.- "Commune erat omnibus apostolis //
carne requiescat" (7)
8.- "Comprobatum iudicium Romani//
retractari renuerit" (40)
9.- "Decanus dicitur qui decem// est
obscure natus" (50)
10.- "Deus vero constituit// in sinagoga
Deorum" (22)
11.- "Dixit Ihesus Simon Petro// pasce
oves meas" (2)
12.- "Dominus dicit in de// atque sacerdotes
eius" (41)
13.- "Dominus tantus contulit// tempore
ullo noveret" (24)
14.- "Ecclesia Romane priviligia//
onus pontificibus in cumbit" (12)
15.- "Ego enim Ludovicus// hostiaribus
Dominus" (33)
16.- "Et subscripserunt ambo// comittes
XX optismates VIII" (35)
17.- "Frater ut rectius fecint// noxe
imputantur" (48)
18.- "Frigium vero candido// beati
Petri possuimus" (26)
19.- "Hec vero Sacro Sancta Romana//
tenendam tradiderunt" (6)
20.- "In diebus aut festis // et sanguine
Deum" (39)
21.- "In gestis beati Silvestri// eius
omnia disponantur" (37)
22.- "In nomine Domini Dei// Paschali
papa direximus" (32)
23.- "In nostro quidem concilio// Petrus
loqueratur" (8)
24.- "In novo testamento// accepit
a Domino" (4)
25.- "Inter cetera demonten// orium
obsecrando cessabo" (3)
26.- "Is qui ad gressore// iam metuere
debet" (47)
27.- "Item in partibus tuscie// atque
ditione" (34)
28.- "Iustituris nascentis// sumpsit
exemplum" (10)
29.- "Nephas est si quis// veritas
habeat requiramus" (15)
30.- "Nulla ceteri ubi// fuint presumat"
(42)
31 "Numquid non ipse// veritate cognita
terminandum" (28)
32.- "Per principalem beatorum// exigentibus
opportunitatibus invitare" (11)
33.- "Placuit nostro concilio// placet
et confirmamus" (43)
34 "Precipimus vobis in nomine// atque
potentia" (13)
35.- "Qui basilice beati// aliquo anathema
sit" (20)
36.- "Qui de adulteri clerum// nichil
interest" (46)
37.- "Quoniam benignitos semper// deliationes
causa volunt" (17)
38.- "Quoniam multa facinora// dicta
suspendat" (49)
39.- "Rogatia noviter contra// tempore
talis extitit" (23)
40.- "Scriptum est in epistola// ex
territa purganduntur" (1)
41.- "Semper dubia et maira// accipere
consueverint" (16)
42.- "Si difficiliores orte fuerint//
fuerit resseruntur" (5)
43.- "Si peteret ame// est non sacrorum"
(21)
44.- "Si quis de massis// incendiis
exuranter" (30)
45.- "Si quis Papa superstite// sui
honore privetur" (14)
46.- "Si quis pro negocio// episcopus
non consecret (45)
47.- "Sicut enim rex archa// operit
christianos" (9)
48.- "Summa equitas est leges// fecerunt
leges" (31)
49.- "Summus vero pontifex// ad canedum
ei laudem" (38)
50.- "Super hec confirmamus// scripserut
qui supra" (36)
51.- "Virum est nobis// veritas fraudulenter
occultari" (18)