TRUYỆN NĂM CON CHUỘT

Nhân năm Dương lịch 2008 cũng là năm Mậu Tý Âm lịch, nên bỗng dưng thấy hứng muốn viết đôi điều về con chuột để gửi đến quý vị độc giả đọc vui trong 3 ngày Tềt.

Những điều viết dưới đây là dựa vào trí nhớ, ghi nhận được qua các câu truyện chuyền tụng trong dân gian Việt Nam, qua các bài học cách trí ở trường học từ thuở còn thiếu thời, và từ những sách biên khảo về tử vi địa lý của nhiều tác giả, nhưng rất tiếc vì lâu ngày quá nên không nhớ rõ tên sách và tên các tác giả để ghi chú ra đây. Hy vọng quý vị độc giả miễn chấp.

Bài này không nhằm mục đích phân tích chi tiết về cách cấu tạo tên các năm Âm lịch và tại sao lại dùng các tên con vật trên trái đất mà đặt tên cho các năm, cũng không chẩn đoán các sự việc tốt xấu sẽ có thể xẩy ra trong năm Mậu Tý 2008 như các thầy tử vi bói toán thường làm hàng năm, mà chỉ nói truyện về con chuột mà thôi. Ai muốn nghiên cứu kỹ về những điều vừa đề cập trên, thì tìm mua các sách do các tác giả chuyên khảo cứu về tử vi và địa lý đã biên soạn và phát hành từ trước đến nay, có bán đầy tại các tiệm sách Việt ngữ.

1.- Theo Âm lịch, người ta chọn 12 con vật để dùng làm tên riêng cho các năm, các tháng, và  các giờ trong một ngày.

Theo cách tính lịch của người Tây phương thì Năm 2008 Dương lịch là năm thứ 2008 kỷ niệm ngày sinh nhật của Chúa Cứu Thế (Jésus) ra đời, và họ dựa theo sự tuần hoàn của trái đất xoay quanh quỹ đạo mặt trời mà chia ra bốn mùa Xuân Hạ Thu Đông để tính ngày tháng năm.

Nhưng các nước ở vùng Á Đông đã chịu ít nhiều ảnh hưởng của dân tộc Trung Hoa, thì lại dựa theo sự tuần hoàn của mặt trăng xoay quanh quỹ đạo trái đất, để tính lịch gọi là Âm lịch. Đặc biệt mỗi năm được đặt một tên riêng, dựa theo cách phối hợp luân hoàn bất tận giữa 10 Can: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, với 12 Địa Chi: Tý (chuột), Sửu (trâu), Dần (hổ), Mão (mèo), Thìn (rồng), Tỵ (rắn), Ngọ (ngựa), Mùi (dê), Thân (khỉ), Dậu (gà), Tuất (chó), Hợi (heo=lợn).

Do đó năm Âm lịch trùng hợp với năm Dương lịch 2008 này là năm Mậu Tý. Năm 1996 Dương lịch trước đây 12 năm là năm Bính Tý Âm lịch, và 12 năm sau năm 2008 này sẽ là năm 2020 Dương lịch trùng hợp với năm Canh Tý Âm lịch.

Ngày đầu năm Dương lịch bao giờ cũng đến trước ngày đầu năm Âm lịch (Tết nguyên đán) khoảng từ trên dưới 1 tháng. Do đó, ngày mồng 1 tháng Giêng năm Mậu Tý này trùng vào ngày 7 tháng 2 năm 2008.

Người ta cũng dùng 12 Chi (tên 12 con vật này) để định giờ và tháng theo Âm lịch. Một giờ Âm lịch dài bằng 2 giờ Dương lịch. Giờ Tý là giờ đầu tiên của ngày theo Âm lịch bắt đầu từ 23 giờ khuya đến đúng 1 giờ sáng. Từ 1 giờ sáng đến 3 giờ sáng là giờ Sửu. Từ 3 giờ sáng đến 5 giờ sáng là giờ Dần…

Tên gọi của tháng trong năm Âm lịch cũng theo một định lệ riêng, tháng Tý là tháng Một (11) Âm lịch, tháng Chạp (12) Âm lịch sẽ có tên là tháng Sửu, và tháng Giêng (1) Âm lịch sẽ là tháng Dần, tháng 2 Âm lịch sẽ là tháng Mão…

Một năm Dương lịch thường có 365 ngày, chia ra các tháng: 1, 3, 5, 7, 8, 10, và 12 có 31 ngày, và các tháng 4, 6, 9, và 10 có 30 ngày, riêng tháng 2 chỉ có 28 ngày, gặp năm nhuận 366 ngày thì tháng 2 được tăng thêm một ngày là 29 ngày.

Năm Âm lịch cũng được chia ra 12 tháng, gồm những tháng có 30 ngày gọi là tháng đủ, và những tháng chỉ có 29 ngày gọi là tháng thiếu, gặp năm nhuận thì tăng thêm hẳn 1 tháng, không nhất định là tháng nào, có năm nhuận gồm 2 tháng 2, năm khác nhuận lại là 2 tháng 7...

2.- Con chuột là loại như thế nào, có hại hay lợi gì cho nhân loại?

Theo người Trung Hoa thì cả 2 chữ Tý và Thử đều có nghiã là chuột, người Pháp thay vì dịch là le souris thì họ lại gọi năm Tý là l’année du rat (chuột cống), người Anh, Mỹ, thì dịch đồng nhất một chữ là year of the rat.

Vì chuột là một con vật tuy nhỏ nhưng lanh lợi, nên người phát minh ra Âm lịch đã đặt cho nó đứng hàng thứ nhất trong 12 con vật được dùng để đặt tên cho các năm, giờ và tháng Âm lịch.

Bản chất Chuột là một loài gậm nhấm, răng nhỏ nhưng rất cứng nhọn và bén, da mọc lông xám đen ngắn dầy rậm mướt, lỗ tai nhỏ, mõm và đuôi dài, sinh sản rất nhanh và nhiều, ăn đủ loại thực phẩm sống hoặc đã nấu chín… Trong nhà thì đào hang, cắn quần áo giấy tờ đem vào làm ổ ở những nơi xó xỉnh khuất tối để cư trú an toàn và sinh sôi nẩy nở, chúng dùng răng gậm khoét thủng các thùng gỗ, bồ nan tre, cậy nồi… để ăn vụng thực phẩm đủ loại. Ở ngoài đồng thì đào hang trú ẩn nơi các gò đất cao, để ngày đêm thì thụt giắt nhau đi cắn phá mùa màng hạt giống và nông phẩm như khoai, lúa, bắp… Tầu thuyền đi sông đi biển mà bị chuột leo lên được thì là một tai họa rất lớn.

Chuột là con vật ranh mãnh khôn ngoan. Người ta đã quan sát thấy trường hợp chuột tha một quả trứng sống về ổ mà không bị bể như sau: một con nằm ngửa ôm trái trứng, miệng nó ngậm đuôi một con khác để con này kéo nó về ổ.

Ngoài ra, chuột còn là loại tạo nên bệnh Dịch Hạch, rất nguy hiểm, đã gây nhiều dịch chết chóc rất lớn cho loài người. Theo một tài liệu thống kê ghi lại rằng chỉ trong vòng 7 năm từ năm 1346 đến năm 1353, số người chết vì bệnh Dịch Hạch trên thế giới khoảng gần 50 triệu người, chia ra: Âu Châu gần 25 triệu người, Á Châu gần 23 triệu người, chẳng khác nào một thiên tai mà người thời đó đã phảì gánh chịu.

Vì thế chuột được coi là bọn phá hoại gây tai họa khủng khiếp làm cho người ta rất sợ, phải tìm đủ mọi cách để diệt chúng. Nào là thuốc chuột, bẫy chuột…, nhưng vẫn không tận diệt được chúng, nên đã có người nghĩ ra cách, khi bắt sống được một con Chuột Lắt (nhắt) ở trong nhà, thay vì giết nó đi, người ta khâu bít lỗ đít để cho phân trong ruột nó không thải ra ngoài được, nó nổi khùng chạy đi cắn đuổi các con chuột khác ra khỏi nhà, cắn chết các chuột con, rồi chính nó cũng chết vì bí đại tiện.

Con người lo lắng buồn phiền vì không có cách nào diệt hết được loài chuột, nên Trời cũng tội nghiệp mà tiếp tay bằng cách tạo ra những loại sinh vật khác để diệt chuột như: rắn, mèo, diều hâu… thường xuyên bắt chuột ăn.

Tùy theo vùng cư ngụ của chuột mà người ta đặt tên cho nó. Bọn chuyên sống chung đụng gần người ở trong nhà gọi là Chuột Lắt. Nơi các công viên và nhà lồng chợ, chúng cư trú trong các cống rãnh thì gọi là Chuột Cống. Có loại chuyên ở quanh các đống rác lớn và thường tiết ra mùi hôi thì gọi là Chuột Xạ hay Chuột Chù, nhưng bọn này cũng thường xâm nhập vào ở trong nhà làm ổ dưới các gậm tủ, mèo cũng chê không thèm bắt vì mùi hôi của nó tiết ra. Còn Chuột Đồng là loại cư trú ngoài đồng ruộng hoặc trong các vùng rừng bụi rậm rạp. Chuột Dừa là loại chuyên sống trên cây dừa ăn cùi dừa uống nước dừa rất tinh khiết nên thịt rất thơm ngon. Ngoài các loại chuột hoang dã kể trên còn có một loại chuột lông trắng toát gọi là Chuột Bạch, nhỏ con, trông xinh xinh sạch sẽ đẹp mắt, được người ta mua về nuôi trong nhà làm cảnh, và xem chúng làm trò trong những chiếc lồng có vòng quay rất thích thú. Chuột Bạch còn gọi là Chuột Tầu, vì nguồn gốc xuất phát của chúng từ đất Trung Hoa. Thường những nhà giầu sang mới có dư giả tiền để mua vui kiểu này.

Tuy chuột là loại gây ra nhiều điều hại, nhưng chúng cũng đem lại cho loài người hai điều lợi ích:

a.- Dùng chuột làm các thí nghiệm y khoa, để tìm ra những loại thuốc trị bịnh cứu sống con người và các gia súc được dùng làm thực phẩm nuôi sống con người.

b.- Thịt Chuột Đồng là một đặc sản rất đáng kể cho người sống trong các vùng nông thôn và thị trấn thuộc vùng đồng bằng.

Thường hàng năm vào mùa gặt lúa cũng được coi là mùa bắt chuột tại các vùng đồng bằng. Nếu ai đã có dịp đến Long Xuyên, Châu Đốc, Cần Thơ, Ô Môn, Rạch Giá, Sóc Trang, Sa Đéc… trong miền Hậu Giang tại miền Nam Việt Nam vào mùa bắt chuột, thì sẽ thấy Chuột đã được thui và lột da trắng phiếu bầy bán cho người ta mua về chế biến ra các món ăn rất ngon, chẳng khác nào thịt heo thịt gà... Nào là chuột chiên tươi hay muối với sả ớt, chuột nướng, chuột xào hành, chuột bằm xào lá cách hoặc lá lốt, chuột bằm ướp gia vị làm nhân bánh xèo, chuột chiên bơ…

Có một câu truyện rất lý thú về món thịt chuột hảo hạng ở bên Trung Hoa như sau: Vào đời nhà Thanh, có bà Từ Hi Thái Hậu đã phải dùng 1750 người phục vụ chuẩn bị trong thời gian 11 tháng 6 ngày, tốn kém 98 triệu Hoa Viên lúc bấy giờ tương đương với 374 ngàn lượng vàng ròng, để thực hiện tiệc đãi 400 thực khách (trong đó cả người Âu Châu) đón mừng năm Canh Tý 1874, trong suốt 7 ngày liền, bắt đầu từ lúc giao thừa Tết Nguyên Đán năm Canh Tý.

Theo lời kể lại của nguyên Đại sứ Tây Ban Nha thì, sau khi ăn nhiều món ăn thuần túy Trung Hoa xong, một vị quan đứng lên giới thiệu là quý khách sẽ được đãi một món ăn đặc biệt hảo hạng. Vừa nói dứt lời, thì quân hầu bưng lên bàn tiệc cho mỗi quan khách một cái đĩa con bằng ngọc, trong đó có một con CHUỘT BAO TỬ SỐNG chưa mở mắt, đỏ hỏn đang cựa quậy. Quan khách thấy thế chết lặng người đi, xững xờ nhìn nhau, vì ăn món này vào thì chắc chắn phải… trả lại hết những món đã ăn từ trước.

Bà Từ Hi Thái Hậu là Hoàng Đế Trung Hoa, thong thả cầm nĩa xúc con CHUỘT BAO TỬ SỐNG đưa vào miệng ăn để cho mọi người bắt chước ăn theo. Con chuột kêu chí chí, và máu tươi vọt ra thành tia, trong khi Bà Từ Hi Thái Hậu thong thả vừa nhai vừa suy nghĩ như thể muốn kéo dài cái cái thú ăn tuyệt diệu để cho cái thú ấy thấm nhuần vào trí óc và cơ thể của mình. Và nói: “Mời Chư Vị!” Nhưng không thấy một ai dám đụng đũa, cứ ngồi đơ ra nhìn. Bà Từ Hi Thái Hậu bèn cười và nói đùa: “Tôi tiếc không thấm nhuần được cái văn minh Âu Mỹ của các Ngài, nhưng riêng về cái ăn thì Tôi thấy quả các Ngài chậm tiến, không biết cái gì là ngon là bổ. Về món đó, các Ngài có lẽ còn phải học nhiều của người Á Đông”. Không một ông đại diện nào trả lời, vì có lẽ họ đang suy nghĩ không biết ăn CHUỘT BAO TỬ SỐNG như thế là văn minh hay dã man. Nhưng người ta có thể tin chắc chắn là chưa có một nước nào trên thế giới lại có món ăn tinh vi, quý báu, cầu kỳ đến thế bao giờ. Riêng ông đại sứ Tây Ban Nha đã can đảm nhắm mắt thử ăn, nhưng vừa đưa con chuột vào miệng cắn một cái, thấy nó kêu chí chí, vội vàng chạy ra ngoài nhả ra và một tháng sau vẫn còn cảm thấy sợ.

Sau này, ông đại sứ Tây Ban Nha đem câu truyện nói với mấy vị Đông Y Sĩ, ông ta mới biết rằng người Âu Mỹ không biết ăn cái món SÂM THỬ ấy quả là “chậm tiến”. Mấy ông già còn cho biết thêm rằng, CHUỘT mới đẻ ra đem nuôi trong lồng kính cho ăn toàn sâm hảo hạng và uống nước suối, đến khi đẻ con ra thì lấy những con đó nuôi riêng cũng theo cách thức đó, để sanh ra một lớp CHUỘT mới, nhưng lớp CHUỘT mới này vẫn chưa dùng được. Cứ nuôi như thế đến đòi thứ ba mới là “thập toàn đại bổ”, lúc đó người ta mới lấy những con CHUỘT BAO TỬ của thế hệ mới này ra ăn, và ăn như thế tức là ăn tất cả cái tinh hoa, bén nhậy, khôn ngoan của giống CHUỘT cộng với tất cả tính chất CẢI LÃO HOÀN ĐỒNG, CẢI TỬ HOÀN SANH, TRÁNG DƯƠNG BỔ THẬN của cây sâm, vốn được y lý Đông Phương đặt lên hàng đầu thần dược từ cổ chí kim trong trời đất. Nếu tìm được giống CHUỘT CHÙ mà nuôi bằng sâm theo cách thức nói trên, thì còn bổ gấp trăm lần nữa.

Thảo nào, trong dân gian Việt Nam vẫn còn chuyền tụng câu ca dao mà các cụ ta ngày xưa đã đặt ra là, ai muốn được coi là hoàn toàn hạnh phúc nhất trên đời thì phải là  người giầu sang nhiều của cải và phải được “Ăn cơm Tầu, ở nhà Tây, và lấy vợ Nhật”.

3.- Chuột được nhân cách hoá bằng những câu ca dao tục ngữ và thành ngữ.

Để suy đoán về điềm may mắn hay phát tài người ta có những câu:

Thứ nhất đom đóm vào nhà,

Thứ nhì chuột rúc (tiếng chuột chù kêu chí chí gọi là chuột rúc)

Thứ ba hoa đẻn (ở tim đốt đèn dầu, mọc ra mẩu nấm nhỏ đỏ trông như bông hoa)

Ca dao

Chuột kêu chút chít trong rương

Anh đi cho khéo đụng giường mẹ hay

Chuột Chù chê khỉ rằng hôi

Khỉ lại trả lời: cả họ mày thơm?

Cần chi cá Lốc, cá Trê,

Thịt Chuột, thịt Rắn nhậu mê hơn nhiều

Chuột chê xó bếp chẳng ăn

Chó chê nhà dột ra nằm bụi tre

Tục ngữ và thành ngữ để châm biếm người ta.

Chuột chạy cùng sào                          Chuột sa lọ mỡ

Chuột đội vỏ trứng                             Ném chuột bể (vỡ) đồ

Chuột sa hũ nếp                                 Ném chuột còn chê củi bát

Chuột sa chĩnh gạo                             Nhí nhắt như chuột ngày

Mặt dơi tai chuột                                Chuột gậm chân mèo

Mặt như chuột kẹp                             Nhăn nhó như chuột

Lù rù như chuột chù phải khói           Cháy nhà ra mặt chuột

Đầu voi đuôi chuột                             Ướt như chuột lột

……

Vì loài chuột cũng có nhiều đặc tính riêng nên người đời thường nhân cách hoá và đưa vào văn học nhân gian, chẳng hạn qua câu truyện dưới đây:

Có một hôm Chuột Bạch, goá chồng nhưng nhất định không tái giá, ở vậy nuôi con thờ chồng. Ngày nọ Chuột Bạch bị Chó rượt, chạy lạc vào một hang Chuột khác. Nhân lúc Chuột Cái đi vắng, Chuột Đực ve vãn, ép duyên nhưng Chuột Bạch một mực chối từ. Sau cùng, Chuột Đực buộc lòng phải để Chuột Bạch rời hang. Vừa đúng lúc Chuột Cái về đến nhà, bắt gặp chồng tiễn đưa Chuột Bạch rời hang, bèn nổi cơn ghen, mắng mỏ chồng, rồi sang nhà Chuột Bạch đánh ghen. Khi Chuột Bạch trần tình sự việc với Chuột Cái, thì Mèo chạy đến. Chuột Cái hoảng sợ, chạy té xuống giếng. May thay có một nho sinh tên Hồ Sinh vớt lên và giảng đạo lý với Chuột Cái,

Hồ Sinh khuyên làm đàn bà phải giữ lòng trinh như Chuột Bạch.

Gặp cơn nhầm chốn xa vời,

Chẳng tham chiêu đãi, nghe lời bướm ong.

Nào ai giễu cợt thử lòng,

Gần vàng chẳng chuyển, chẳng long chút nào.

Làm vợ không nên ghen tương mà tan nát cửa nhà:

Người xưa câu ví còn gương,

Đàn bà cả tiếng tan hoang cửa nhà.

Làm chồng không nên háo sắc như Chuột Đực:

Như lòng Chuột Đực khá chê,

Toan đường quyến rũ đã mê đạo lành.

Trên đây là, truyện Trinh Thử thuộc ngụ ngôn nói về chuột, nhằm khuyên bảo nhân gian ăn ở phải đạo. Ngoài ra, còn một số những truyện khác nữa cũng liên quan đến Chuột như: Chuột Chù bị nạn. Đám cưới Chuột. Nghiã Thử. Chuột Cống. Sự tích Chuột và Mèo. Chuột và Rùa. Chuột Đồng và Chuột Thành. Chuột Lắt và Sư Tử…..

Đặc biệt theo quan niệm người Việt, thì những người đang giữ những trọng trách phục vụ công cộng mà ăn hối lộ ăn cắp của công thì bị gán cho cái tên là HẠM CHUỘT, TÊN GIAN THAM ĐỤC KHOÉT NHƯ CHUỘT.

Bây giờ người ta có một từ kép đặc biệt để gọi bọn này là BỌN THAM NHŨNG.

Trường hợp Nhà nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghiã Việt Nam hiện nay, các cấp chính quyền từ Trung Ương xuống đến cấp Xã, Phường, Khóm đều toa rập nhau ăn hối lộ nhiều ít tùy theo sự quan trọng của mỗi vụ việc thì mới chịu giải quyết, và thâm lạm ăn bớt ăn xén tiền công quỹ dành để thực hiện các kế hoạch phục vụ lợi ích công cộng, nên cả thế giới đang gọi là CHÍNH QUYỀN THAM NHŨNG.

Qua những lời trình bầy trên đây, hy vọng đã giúp quý Vị độc giả, đặc biệt là các bạn Sinh viên thuộc các thế hệ trẻ được sinh ra và lớn lên nơi hải ngoại biết thêm về truyện Con Chuột có được vị trí như thế nào trong văn học bình dân Việt Nam.

Chúc Quý độc giả cùng Bảo quyến một năm mới dồi dào sức khoẻ và gặp mọi điều may mắn hạnh phúc.

 HOME