David Cronenberg

Biyografi

Do�um tarihi: 15 Mart 1943
Do�um yeri:
Toronto, Ontario, Kanada

Tobe Hopper ve George Romero gibi David Cronenberg de �ok zekice yap�lm�� olmas� ve �ok c�retkar olmas� ile izleyicileri �oke etmi� d���k b�t�eli filmlerle ad�n� duyurdu. Di�er iki filmcinin aksine Cronenberg sadece bir t�r filmin y�neticisi olmaktan s�yr�ld�. S�rekli ayn� temalar� inceleyen �al��malar�, s�zc���n tam anlam�yla ger�ek bir "auteur"un (kendisinin filmin yap�m�nda temel yarat�c� g�� oldu�u y�netmen) izlerini ta��yordu. Cronenberg'in filmleri modern hayat�n yasaklanm�� arzular� ve sapk�nl��� konusunu irdeliyor ve insanlar�n kolektif bilin�sizli�ini derinlemesine ele al�yor. Onun d�nyas�nda acayip anormallikler, sanr�sal birle�imler, cinselli�in fiziksel ihtiyaca oranla dengesizli�i yer al�yor. "Rabid"teki (1977) ya da "The Fly" daki (1986) gibi v�cut de�i�ime u�ruyor ve �rk�n� bir �eye d�n���yor, "Crash"taki (1996) ve "Videodrome"daki (1983) gibi ruh teknoloji ile birle�iyor ve "Naked Lunch"taki (1991) ve "Dead Ringers"daki (1988) gibi cinsellik tuhaf ve yabanc� oluyor. Cronenberg'in yapt��� i�ler insan fizyolojisini, psikolojisini ve cinselli�ini irite edici bir �ekilde inceliyor. Cronenberg ba��ms�z bir gazeteci ve bir piyano ��retmeninin o�lu olarak 15 Mart 1943'te Toronto, Kanada'da do�du. Aile ba�lar� kuvvetli bir orta s�n�f ailede b�y�yen Cronenberg, �ocukken s�rekli yazard� ve �zellikle lepiopteroloji (g�ve bilimi) ve botanik olmak �zere fen bilimlerine �ok fazla ilgi duyard�. 1963 y�l�nda Toronto �niversitesine �leri Fen Bilimleri ��rencisi olarak girdi, �ok k�sa bir zaman i�erisinde bunun tatmin edici bulmayarak, bir senesi dolmadan �leri �ngilizce ve Edebiyat� b�l�m�ne girdi. Ayn� sene, yazd��� k�sa hikayelerle prestijli bir �niversite �d�l� kazand�. Bu s�re i�erisinde s�n�f arkada�� David Secter'in "Winter Kept Us Warm"�ndan (1966) �ok etkilendi. Daha �nceleri filmlere �ok ilgi duymamas�na ra�men, bu ��rencinin �al��mas� ilgisini kabartt� ve k�sa zamanda elinde bir kamerayla kiral�k evlerde tak�lmaya ba�lad� ve b�ylece film yap�m�n�n ayr�nt�lar�n� ��rendi. �ki tane b�t�esiz 16mm film yapt� ve New York yer alt� film sahnelerinden ilham alarak Iain Ewing ve Ivan Reitman ile Toronto Film Co-op'u kurdu. Avrupa'da bir sene seyahat ettikten sonra Kanada'ya d�nd� ve 1967'de s�n�f birincisi olarak okulundan mezun oldu. Cronenberg kendi filmlerini yapmaya ba�lamak �zereyken, Kanada film end�strisi bir tak�m radikal de�i�iklikler ge�iriyordu. 1030'larda John Grierson gibi isimlerle geni� ve �retken bir belgesel film altyap�s� olan Kanada'n�n kurgu film end�strisi ��kmek �zereydi. 60'lar�n sonuna do�ru , h�k�met ve Kanada'da belgesel olmayan film prod�ksiyonunu harekete ge�irmek amac�yla bir ad�m atarak Canadian Film Development Corporation'� (Kanada film Geli�tirme �irketi- CFDC) kurdu. Avant-garde bilimkurgu filmi "Stereo"yu (1969) yapt�ktan sonr, Cronenberg cinselli�in deneysel bir incelemesini yapan karanl�k, s�rreal bir film olan bir sonraki i�i "Crimes of the Future" (1969) CFDC taraf�ndan desteklenen ilk filmlerden biriydi. Bu iki filmden sonra, Cronenberg sadece deneysel �al��man�n bir ��kmaza s�r�kledi�ini fark etti ve izleyici kitlesini geni�letmeye karar verdi. Reitman'�n yap�mc�l���n� �stlendi�i d���k b�t�eli gerilim filmi "Shivers" (1975) ile Cronenbeg ilk vizyon filmini yapt�. "Night of the Living Dead"i (1968) ve "Invasion of the Body"i an�msatan "Shivers" da penisi and�ran parazitler bir apartman dairesinde toplanm�� bir grup zengin uzman� seks manya��na �eviriyor. "Shivers" ele�tirmenleri ikiye ay�rd�. CFDC taraf�ndan finanse edilen "Shivers" i�erdi�i a��r� cinsellik ve �iddet i�erdi�inden muhafazakar politikac�lar taraf�ndan �ok sert ele�tirildi, sol kanat taraf�ndan ise gerici bir ahlak dersi vermekle su�land�. Di�er ele�tirmenler (�o�unlukla Avrupal�lar) bu �al��man�n burjuvaya keyifli bir sald�r� oldu�unu s�ylediler. Muhafazakarlar�n devam eden �ikayetlerine ra�men, Cronenberg CFDC'nin dolayl� ve dolays�z olarak finanse etmesiyle iki film daha yapt� - "Rabid" (1977) ve "The Brood" (1979). Bu iki film de, "Shivers" ile birlikte fiziksel de�i�imin t�m uygarl��� dize getirdi�i bir ��lemeyi olu�turuyorlar. "Rabid"de eski porno y�ld�z� Marilyn Chambers'�n canland�rd��� Typhoid Mary, kuduza benzer bir hastal��a yakalanm�� Montreal �ehrini y�k�ma u�ratacak olan kurbanlar�n� vah�i, a�z� k�p�ren birer hayvana d�n��t�rm��t�r. "The Brood" da bir annenin inan�lmaz derecede b�y�k fiziksel �z�rleri olan �ocuklar�ndan �fkesini ��karmas� anlat�l�yor. Cronenberg'in b�y�k filmlerinden biri 1981'de gi�e hiti olan "Scanners" idi. Filmin bilim kurgu �izgisi, Michael Ironside'�n ac�mas�z performans� ve �nl� patlayan kafa sahnesi, Cronenberg'in ismini ev seyircilerinin �tesine ta��d�. �ki y�l sonra �aheser say�lacak "Videodrome"u geldi. "Videodrome" ; Marshall McLuhan'�n yaz�lar�n� Luis Bunuel'in g�rsel c�retkarl���yla an�msatan, tamamen tuhaf post modern bir medya incelemesi. Burroughs - esk bir tarzda anlat�lan filmde, sahtekar bir kablolu televizyon operat�r� Renn, izleyenlerde beyin t�m�r� olu�turan gizemli bir kablo ke�fediyor. �nsanlar ve medya ara�lar� beklenmedik, garip bir �ekilde birle�iyorlar: video kasetler kalp gibi �arp�yor, bir kaset insan karn�ndaki vajinaya benzer bir yaran�n i�ine tak�l�yor. "Videodrome"un video korkusu g�ncel gibi g�r�nebilir, ancak teknolojinin sorgulanmas� filmin ilk g�sterildi�i zaman yerine g�n�m�zle daha alakal� gibi g�r�n�yor. Kendi ki�isel kabuslar�n� aradan ��kartt�ktan sonra, Cronenberg g�receli olarak daha hafif bir �eylere y�neldi ve bir Stephen King roman�n�n uyarlamas� olan "The Dead Zone"u y�netti. Cronenberg ilk defa olarak bu filmin senaryosu i�in kalem oynatmamas�na ra�men, filmde ,dengesiz psikolojiler ve hastal�klarla, Cronenberg'in hemen tan�nan karakteristik �zelliklerini g�r�yoruz. "The Dead Zone"dan sonra, Cronenberg Hollywoodlularca y�kselmekte olan bir y�netmen olarak g�r�lmeye ba�lad�. Ona baz� senaryolar �nerildi, ama bir �o�u g�l�necek kadar onun yarat�c� ilgi alan�n�n d���ndayd�. �nerilenler aras�nda "Flashdance" (1983) ve "Top Gun" (1986) da vard�. En sonunda, Cronenberg 1958 klasi�i "The Fly"(1986)�n tekrar yap�m�n� kabul etti. �kisi de bir kan ��leni ve ya�lanmayla ilgili m�kemmel bir metafor, ancak Cronenberg'in versiyonu orijinaline g�re daha rahats�z edici ve duygusal a��dan daha g��l�. Film ayr�ca Cronenberg'in daha �nceki gerilim filmlerindeki yak�nl�k ve yo�unlu�u hat�rlat�yor. Sadece �� karakterden ve bir sahneden olu�an film, ba� karakterin yava� yava� ve tiksindirici bir �ekilde v�cudundan tamamen kopan uzuvlar�yla sinek-insan aras� bir yarat��a d�n��mesi �zerine kurulu. Film hem finansal hem de ele�tirel a��dan muhte�em bir ba�ar� kazand�. �n�n� sa�lamla�t�ran Cronenberg gerilim/bilimkurgu tarz�ndan biraz uzakla�t� ve bir karakter analizi olan "Dead Ringers"� (1988) yapt�. Film National Enquirer'da haber olan Marcus karde�lerle ilgili ger�ek bir hikayeden uyarlama. Marcus karde�ler birbirini �ld�rmek isteyen tek yumurta ikizi iki jinekologdur, film bu �iftin ki�iliklerinin yava��a birbirinden ayr�lmas�n� ve birle�mesini ele al�yor. Cronenberg "M.Butterfly"dan sonra o ana kadar �ekti�i filmler aras�nda en �ok tart���lan "Crash"i (1996) �ekti. J.D. Ballard'�n olduk�a rahats�z edici yer alt� klasi�inden uyarlama olan film �ngiltere'de tamamen yasakland� ABD'de ise 17 ya� alt�n�n g�rmesi yasakland�; film anormal bir cinselli�e, ruhsuz modern mimariye, duygusal bo�lu�a ve �arp�lm�� arabalara sahip bir d�nyaya olan rahats�z edici bir yolculuk. Ballard'�n �al��mas�ndaki gibi, Cronenberg romans ve ba�tan ��karman�n bilindik kli�elerini al�p, onlar�n yerine yabanc� ve s�rreal bir �eylere d�n��t�r�yor. Kahraman�m�z James Ballard, cinselli�i bir bulu�madan sonra de�i� bir araba kazas�ndan sonra ya��yor. Ayn� karakter daha geleneksel yerler yerine k�t� yaralanm�� kad�n�n baca��ndaki yaraya giriyor. C�retkar ve korkutucu, "Crash" 1996 Cannes Film Festivalinde �zel J�ri �d�l�n� kazand�. 1999'daki filmi "eXistenz" i�in "Videodrome" dan beri ilk defa kendi orijinal senaryosunu yazd�. Cronenberg'in bir dergi i�in r�portaj yapt��� Salman Rushdie'nin ka�ak hayat�ndan esinlenen film bir grup Luddite ter�ristten ka�an bir oyun tasar�mc�s�n� konu al�yor. Cronenberg t�m Blade Runnervari gelecekte bilgisayar teknolojisinin �st�nl���n� varsayan kli�elerin tam aksine filmi bal�k konserve fabrikalar�n�n bioteknoloji fabrikalar� olarak kullan�ld��� bir ormanda kuruyor. Ayn� sene, Cronenberg'in Cannes Film Festivali'nde ba�kanl���n� yapt��� j�rinin en tutulan filmler olan Pedro Almodovar'un "All About My Mother"� (1999) ve Takeshi Kitano'nun "Kikujiro"su (1999) yerine "Rosetta ve "L'Humanite" gibi karamsar filmleri se�ti ve Cronenberg bir kez daha tart��ma yaratm�� oldu.




Hosted by www.Geocities.ws

1