*** Kan lai caah a um lo mi a tam pi a um caah, mah hi ka tial mi a tha tein theih thiam awk ah "basic knowledge in biology" nan herh lai.
Skin (Vun) Kan vun cu kan pum a hup tu thil a si. Kan pum ah a kau tling mi le a rit tling mi thil a si. Kan mah u pa pawl sinah cun kan vun cu 2 square meter hrawng a si i 4.5-5 kg tiang a rit. Cunin kan vun cu kan mit ah 0.5 mm tiang a chah i kan ke ah 4.00 mm tiang a chah kho mi a si.
Kan vun ah cun thap hnih a um, mah hna cu “epidermis” le “dermis” an ti mi si hna. Epidermis cu a pan thek mi a si i kan vun a par tling ah a um i kan mit in kan hmuh kho mi vun a si. Dermis tu cu a chah thek mi a si i Epidermis ti mi tang ah khan a um mi a si. A chung lei thek ah a va um tiah kan ti lai ta. Cunin mah Dermis tang ah Subcutaneous layer an ti mi a um rih. Mah tu cu kan vun ah a ra tel ti lo caah ka tial ti lai lo. Cu caah a tu cu kan vun ah a ra tel mi “Epidermis” le “Dermis” kong kha a kau thek in ka tial lai.
EPIDERMIS
Epidermis tiah an ti mi hi a carmi cang mi thil phun khat a si tiah kan ti kho. Mirang nih an ti nak ah cun “ keratinized stratified squamous epithelium” tiah an ti. Mah hi epidermis ah “cell” phun li a ra tel: Keratinocytes, Melanocytes, Langerhans cells, le Merkel cells a si hna.
Keratinocytes
Mah phun li chung ah cun 90% cu keratinocytes pawl a si hna, mah keratinocytes pawl nih “keratin” tiah an ti mi thil kha a chuah pi mi a si. Mah keratin cu kan vun kha a link nak in le, rungrul hna chung in le, a dang thil thalo mi chung in a kan huh pheng tu a si. Keratinocytes cu thap nga a um tham. Mah pawl cu “Stratum Basale”, “Stratum Spinosum”, “Stratum Granulosum”, “Stratum Lucidum” le “Stratum Corneum” a si hna.
Stratum Basale
Epidermis chung ah a thuk tling a um mi a thap a si. Mah chung ah keratinocytes pawl a chuak.
Stratum Spinosum
Stratum basale par ah a um mi a si. Mah hi chung ah khan Stratum basale in a ra mi keratinocytes pawl thap 8 in thap 10 hrawng in a um hna I mah nih cun kan vun kha koih khawh nak le samh kho nak a pek. Mah caah kan vun zei tluk kan koih I kan samh zong ah fawi tein a cat kho lo mi a si.
Stratum Granulosum
Thap 3 nak a si I mah hi chung ah a apoptosis tiah mirang nih an ti mi keratinocytes pawl thap 3 in thap 5 tiang a um hna. Mah hi ka ah KERATOHYALIN tiah an ti mi protein phunkhat a um. Mah protein nih cu tonofilaments an ti mi kha keratin ah thlen sak tu a si. Mah chung zong ah hin lamellar granules tiah an ti mi zong a um hoi, mah cu cu thau a chuah ter tu a si. Mah thau nih cun a lawng mi hmun paoh paoh kha a khah sak ter. Mah alawng si loin mah thau tu ti khirh khotu a si caah kan vun chung um mi ti le a leng in a ra mi ti kha khamh tu a si. Mah hi stratum Granulosum cu a thi lio mi keratinocytes pawl a tam caah mah hi thap cu a thuk thek mi le a nung lio mi keratinocytes pawl kha thi cang mi keratinocytes lei ah thialnak hmun a si.
Stratum Lucidum
Mah hi hi cu kan kut dong, zapei, le kapha lawng ah a um mi a si. Mah hi chung ah a thi cang mi keratinocytes thap 3 in thap5 tiang a um. Cu caah kan kut dong, zapei, le kepha hi a dang nak in a rang thek nak a si.
Stratum Corneum
A par tling a um mi a thap a si. Mah hi chung ah hin a thi cang mi keratinocytes a tam tling a um i a zungzal in a ra thleng leng mang mi a si. Mah caah hi Stratum Corneum a dang kan vun he a ra peh tleih mi pawl kha a huh pheng tu a si.
DERMIS
Dermis an ti mi cu kan vun thap hnih nak ah a um mi a si. Epidermis tang ah a um mi a si. Mah hi chung ah a tam tling a ra tel mi thil pawl cu thi hrih, tha hrih, “hair follicle” an ti mi sam, le “gland” tiah an ti mi kan pum chung ah tihang phun a chuah sak tertu thil phun khat a si hna. Mah lawng si loin hi ka chung ah “cells” a dang dang zong a ra tel rih hna. Mah pawl cu fibroblast, macrophages, le adipocytes a si hna. Epidermis bang in hi ka dermis chung ah a cheu cheu hnih a um. Mah pawl cu miring ka in “papillary region” le “reticular region” an ti mi a si hna.
Papillary Region
A par tling ah a um mi a si I mah hi hi a pan tuk mi a si. Cheu 5 ah cheu khat hrawng lawng a si. Mah hi chung ah “free nerve endings” tiah an ti mi tha hrih phun khat le “corpuscles of touch” tiah an ti mi a um hna.
Reticular Region
A thuk thek mi a si I Dermis ah cheu 5 ah cheu 4 hrawng a si. Hi ka chung ah “dense irregular connective tissues”, “adipose cells” thau chuah nak cell phunkhat, “hair follicles” sam chuah nak hmun, “nerves” tha hrih, “sebaceous glands”, le “sudoriferous glands” ti mi a um hna. ____________________________________________________________________________________
***** Kan lai holh hi a tling lo caah mirang holh ka telh chih pah. Cunin hi article hi um har pheng ah ka tial chom mi le lai holh a tha tein a thiam lo mi ka si caah lai ca ka tial mi zong ka palh mi tam pi um ko. Rak ka ngai thiam law nuam tein rel kho rak ka zuam piak ko uh tiah ka can nawl hna. Ka lawm***** |
